Adhyaya 127

Verse 1

ऋषय ऊचुः । या सा कर्णोत्पलानाम त्वयास्माकं प्रकीर्तिता । किञ्चिज्जलाश्रयं प्राप्य तपस्तपति संस्थिता । तस्याः सर्वं समाचक्ष्व यथा तपसि सा स्थिता

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ତୁମେ ଯେ କର୍ଣୋତ୍ପଲା ନାମକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଆମକୁ କହିଛ, ସେ କିଛି ଜଳାଶ୍ରୟ ପାଇ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ତପ କରୁଛି। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ସବୁ କହ—ସେ କିପରି ତପରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ?

Verse 2

सूत उवाच । गौरीपादकृतस्थाना श्रद्धया परया युता । तावत्तुष्टिं गता देवी गिरिजा शंकरप्रिया

ସୂତ କହିଲେ—ଗୌରୀଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶଙ୍କରପ୍ରିୟା ଦେବୀ ଗିରିଜା ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 3

ततः प्रोवाच ते पुत्रि तुष्टाहं वांछितं वद । येन यच्छाम्यसंदिग्धं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ତାପରେ ଦେବୀ ତାକୁ କହିଲେ—“କନ୍ୟେ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୋର ଅଭୀଷ୍ଟ କହ। ଯେ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ତୋତେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଦେବି, ଯଦିଓ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେଉ।”

Verse 4

कर्णोत्पलोवाच । मम पत्युः कृते देवि मम तातः सुदुःखितः । राज्याद्भ्रष्टः सुखाच्चापि कुटुंबेन विवर्जितः

କର୍ଣୋତ୍ପଲା କହିଲା—“ଦେବି, ମୋ ପତିଙ୍କ କାରଣରୁ ମୋ ବାପା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ରାଜ୍ୟରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ, ସୁଖରୁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିତ, ଏବଂ କୁଟୁମ୍ବରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ।”

Verse 5

ततश्चैव तपस्तेपे वैराग्यं परमं गतः । अहं वार्द्धक्यमापन्ना कौमार्येऽपि च संस्थिता

“ତାପରେ ସେ ତପସ୍ୟା କରି ପରମ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ମୁଁ ତ ତଥାପି—କୌମାର୍ୟରେ ଥାଇ—ବାର୍ଧକ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲି।”

Verse 6

तस्माद्भवतु मे भर्त्ता कश्चिद्रूपोत्कटः स्मृतः । सर्वेषां देवमर्त्यानां त्वत्प्रसादात्सुरेश्वरि

ଅତଏବ ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋତେ ଏମିତି ଜଣେ ପତି ମିଳୁନ୍ତୁ ଯିଏ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା।

Verse 7

तथा स्यात्परमं रूपं तारुण्यं त्वत्प्रसादतः । यथास्य जायते सौख्यं तापसस्यापि मे पितुः

ସେହିପରି ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପରମ ରୂପ ଓ ତାରୁଣ୍ୟ ମିଳୁନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତପସ୍ବୀ ମୋ ପିତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଜନ୍ମ ନେଉ।

Verse 8

देव्युवाच । माघमासतृतीयायां शनैश्चरदिने शुभे । नक्षत्रे वसुदैवत्ये रूपं ध्यात्वाथ यौवनम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ମାଘମାସର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ଶୁଭ ଶନିବାର ଦିନ, ବସୁଦୈବତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ରୂପ ଓ ଯୌବନକୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 9

त्वया स्नानं प्रकर्तव्यं सुपुण्येऽत्र जलाशये । ततो दिव्य वपुर्भूत्वा यौवनेन समन्विता । भविष्यसि न संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

ତୁମେ ଏଠାରେ ଏହି ଅତିପୁଣ୍ୟ ଜଳାଶୟରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଯୌବନଯୁକ୍ତ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହା ମୋ କଥିତ ସତ୍ୟ।

Verse 10

अन्यापि या महाभागे नारी स्नानं करिष्यति । तस्मिन्नहनि साप्येवं रूपयुक्ता भविष्यति

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେହି ଦିନ ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ନାରୀ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।

Verse 11

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा देवी गता चादर्शनं ततः । सापि चान्वेषयामास तृतीयां शनिना सह

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ଦେବୀ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ କର୍ଣୋତ୍ପଳା ଶନିବାର ସହିତ ତୃତୀୟା ତିଥିକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 12

वसुदेवात्मकेनैव नक्षत्रेण प्रयत्नतः । ध्यायमाना च तां देवीं सर्वकामप्रदायिनीम्

‘ବସୁଦେବାତ୍ମକ’ ନାମକ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟିନୀ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା।

Verse 13

ततः कतिपयाहस्य जाता सा योगसंयुता । तृतीया या यथोक्ता च तया देव्या पुरा द्विजाः

ତାପରେ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯୋଗଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପୂର୍ବେ ଯେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା ସେଇ ତୃତୀୟା ତିଥିକୁ ଦେବୀ ପୁରାତନକାଳରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

Verse 14

ततः सा रूपसौभाग्यं यौवनं वांछितं पतिम् । ध्यायमाना जले तस्मिन्नर्द्धरात्रे विवेश च

ତାପରେ ରୂପ-ସୌଭାଗ୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ପତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ ସେଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 15

ततो दिव्यवपुर्भूत्वा यौवनेन समन्विता । निष्क्रांता सलिलात्तस्माज्जनविस्मयकारिणी

ତାପରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଯୌବନରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସେଇ ଜଳରୁ ବାହାରିଲା—ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିସ୍ମିତ କରିଦେଲା।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो गौरीवाक्यप्रबोधितः । तदर्थं भगवान्कामः पत्न्यर्थं प्रीतिसंयुतः । अब्रवीच्च महाभागे कामोहं स्वयमागतः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗୌରୀଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରବୋଧିତ ହୋଇ, ପତ୍ନୀପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ ଭଗବାନ କାମଦେବ ଆସିଲେ। ସେ ମହାଭାଗାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ କାମ; ସ୍ୱୟଂ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।”

Verse 17

पार्वत्यादेशिता भार्या तस्मान्मे भव मा चिरम्

ପାର୍ବତୀ ତୁମକୁ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ମୋର ହେଅ।

Verse 18

यस्मात्प्रीत्या समायातस्तवांतिकमहं शुभे । तस्मात्प्रीतिरिति ख्याता मम भार्या भविष्यसि

ହେ ଶୁଭେ! ପ୍ରୀତିବଶେ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ‘ପ୍ରୀତି’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେବ ଏବଂ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବ।

Verse 19

कर्णोत्पलोवाच । यद्येवं स्मर मत्तातं तं गत्वा प्रार्थय स्वयम् । स्वच्छंदा स्याद्यतः कन्या न कथंचित्प्रवर्तिता

କର୍ଣ୍ଣୋତ୍ପଲା କହିଲା—“ଯଦି ଏମିତି, ହେ ସ୍ମର! ତେବେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତୁମେ ନିଜେ ପ୍ରାର୍ଥନା କର। କାରଣ କନ୍ୟା ସ୍ୱେଚ୍ଛାଧୀନ ହେବା ଉଚିତ; ତାକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବାଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Verse 20

य एष दृश्यते रम्यः प्रासादो नाति दूरतः । अस्यांते तिष्ठतेऽस्माकं तातस्तपसि संस्थितः

ଯେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାସାଦ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ; ତାହାର ଶେଷ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଆମ ପିତା ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ରହୁଛନ୍ତି।

Verse 21

अत्राहं पूर्वतो गत्वा तस्य तिष्ठामि चांतिके । भवानागत्य पश्चाच्च प्रार्थयिष्यति मां ततः

ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଯାଇ ତାଙ୍କ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବି। ପରେ ତୁମେ ଆସି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ।

Verse 22

बाढमित्येव कामोक्ते गता सा तत्समीपतः । प्रणिपत्य ततः प्राह दिष्ट्या तात मया पुनः

କାମ ‘ବାଢମ୍’ ବୋଲି କହିବା ସହିତ ସେ ତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲା। ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା—“ଦିଷ୍ଟ୍ୟା, ହେ ତାତ, ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଆପଣଙ୍କୁ ଭେଟିଲି।”

Verse 23

संप्राप्तं यौवनं कांतं समाराध्य हरप्रियाम् । तस्मात्कुरु विवाहं मे हृत्स्थं सुखमवाप्नुहि

ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ଏବେ ମନୋହର ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ହରପ୍ରିୟା ଗୌରୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି, ତେଣୁ ମୋ ବିବାହ କରାଇଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ହୃଦୟସ୍ଥ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ।

Verse 24

मदर्थे प्रेषितो भर्त्ता तया देव्याऽतिसुन्दरः । पुष्प चापः स्वयं प्राप्तः सोऽपि तात तवांतिकम्

ମୋ ପାଇଁ ସେ ଦେବୀ ଅତିସୁନ୍ଦର ଭର୍ତ୍ତାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ପୁଷ୍ପଚାପ କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ, ହେ ତାତ, ଆପଣଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

Verse 25

अथ तां स समालोक्य स्वां सुतां यौवनान्विताम् । हर्षेण महता युक्तां कांतयुक्तां विशेषतः । अब्रवीदद्य मे पुत्रि संजातं तपसः फलम्

ତାପରେ ସେ ନିଜ ଯୌବନଯୁକ୍ତ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ—ମହା ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଶେଷ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ—ଏବଂ କହିଲେ: “ଆଜି, କନ୍ୟେ, ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହେଲା।”

Verse 26

जीवितस्य च कल्याणि यत्वं प्राप्ता नवं वयः । भर्तारं च तथाभीष्टं देव्या दत्तं मनोभवम्

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ତୁମ ଜୀବନରେ ନବଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ଦେବୀଦତ୍ତ ମନୋଭବ (କାମ) ନାମକ ଇଷ୍ଟ ପତି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପାଇଛ।

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे कामस्तस्यांतिकमुपाद्रवत् । अब्रवीद्देहि मे भूप स्वां कन्यां चारुहासिनीम्

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାମ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଧାଇଁ ଆସି କହିଲା—“ହେ ଭୂପ! ଚାରୁହାସିନୀ ତୁମ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ମୋତେ ଦିଅ।”

Verse 28

अस्या अर्थेऽहमादिष्टः स्वयं गौर्या नृपोत्तम । कामदेव इति ख्यातस्त्रैलोक्यं येन मोहितम्

“ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଏହି କନ୍ୟାର ନିମିତ୍ତେ ସ୍ୱୟଂ ଗୌରୀ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି। ମୁଁ କାମଦେବ ନାମେ ଖ୍ୟାତ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଲୋକ ମୋହିତ ହୁଏ।”

Verse 29

ततस्तामर्पयामास तां कन्यां स महीपतिः । कृत्वाग्निं साक्षिणं वाक्याद्ब्राह्मणानां द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ସେ ମହୀପତି ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ତାହାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରିୟା କରାଗଲା।

Verse 30

सा चास्य चाभवत्प्रीतिस्थानं यस्मात्सुलोचना । रतेरनंतरा तस्मात्प्रीतिनामाऽभवच्छुभा

ସେ ସୁଲୋଚନା ତାହାଙ୍କ ପ୍ରୀତିର ନିବାସ ହେଲା; ରତି ପରେ ତାହାର ସ୍ଥାନ ଥିବାରୁ ସେ ଶୁଭରୂପେ ‘ପ୍ରୀତି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 31

एवं तया तपस्तप्तं तस्मात्तत्र जलाशये । तन्नाम्ना ख्यातिमायातं समस्तेऽत्र महीतले

ଏହିପରି ସେ ତାହାଁରେ ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟରେ ତପ କଲେ; ତେଣୁ ସେ ଜଳାଶୟ ତାଙ୍କ ନାମରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 32

सकलं माघमासं च या स्त्री स्नानं समाचरेत् । पुमान्वा प्रातरुत्थाय स प्रयागफलं लभेत्

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ସମଗ୍ର ମାଘମାସ ସ୍ନାନବ୍ରତ ଆଚରେ, କିମ୍ବା ଯେ ପୁରୁଷ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ସ୍ନାନ କରେ—ସେ ପ୍ରୟାଗଫଳ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 33

रूपवाञ्जायते दक्षः सदा जन्मनि जन्मनि । न वियोगमवाप्नोति कदात्रिद्बांधवैः सह

ସେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ସଦା ରୂପବାନ୍ ଓ ଦକ୍ଷ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କେବେ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ବିୟୋଗ ପାଉନାହିଁ।

Verse 127

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कर्णोत्पलातीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘କର୍ଣୋତ୍ପଲାତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ସତାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।