Adhyaya 115

Verse 1

त्रिजातो ब्राह्मणस्तत्र किन्नामा कस्य सम्भवः । किंगोत्रश्चैव किंसंज्ञः कीर्तयस्व महामते

ସେଠାରେ ତ୍ରିଜାତ ନାମକ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ କ’ଣ, କାହାଠାରୁ ଜନ୍ମ, ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର କ’ଣ, ଏବଂ କେଉଁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ? ହେ ମହାମତି, କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହନ୍ତୁ।

Verse 2

किं कुलीनैर्गुणाढ्यैर्वा तेजोविद्याविचक्षणैः । त्रिजातोऽपि वरं सोऽपि स्वं स्थानं येन चोद्धृतम्

କୁଳୀନ, ଗୁଣାଢ୍ୟ, ତେଜ ଓ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନଙ୍କର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ? ତ୍ରିଜାତ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କାରଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନ ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 3

सूत उवाच सांकृत्यस्य मुनेर्वंशे स संभूतो द्विजोत्तमः । प्रभाव इति विख्यातो दत्तसंज्ञो निमेः सुतः

ସୂତ କହିଲେ—ସାଂକୃତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ବଂଶରେ ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ‘ପ୍ରଭାବ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ‘ଦତ୍ତ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ; ସେ ନିମିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।

Verse 4

स एवं स्थानमुद्धृत्य चकारायतनं शुभम् । त्रिजातेश्वरनाम्ना च देवदेवस्य शूलिनः

ଏଭଳି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପୁନଃଉଦ୍ଧାର କରି ସେ ଦେବଦେବ ଶୂଲିନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କଲେ ଏବଂ ‘ତ୍ରିଜାତେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 5

तमाराध्य दिवा नक्तं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सशरीरो गतः स्वर्गं ततः कालेन केनचित्

ଯେ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଦିନରାତି ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରେ, ସେ କିଛି କାଳ ପରେ ଏହି ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 6

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या स्नापयेद्विषुवे सदा । न त्रिजातः कुले तस्य कथञ्चिदपि जायते

ଯେ ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ ଏବଂ ବିଷୁବ ଦିନରେ ସଦା ସ୍ନାନ କରାଏ, ତାହାର କୁଳରେ ‘ତ୍ରିଜାତ’ (ମିଶ୍ର/ଅଧମ ଜନ୍ମ) କେବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । यानि गोत्राणि नष्टानि यानि संस्थापितानि च । नामतस्तानि नो ब्रूहि तत्पुरं सूत नन्दन

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଯେ ଗୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଯେଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଆମକୁ କୁହ; ହେ ସୂତନନ୍ଦନ, ସେହି ପୁରୀର ବର୍ଣ୍ଣନା ମଧ୍ୟ କର।

Verse 8

सूत उवाच । तत्रोपमन्युगोत्रा ये क्रौंचगोत्रसमुद्भवाः । कैशोर्यं गोत्रसंभूतास्त्रैवणेया द्विजोत्तमः

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଉପମନ୍ୟୁ-ଗୋତ୍ରୀୟମାନେ, ଯେମାନେ କ୍ରୌଞ୍ଚ-ଗୋତ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭବ; ଏବଂ କୈଶୋର୍ୟ-ଗୋତ୍ରଜମାନେ, ସହ ‘ତ୍ରୈବଣେୟ’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ (ଥିଲେ/ଜଣାଯାନ୍ତି)।

Verse 9

ते भूयोऽपि न संप्राप्ता यथा गोत्रचतुष्टयम् । तत्पूर्वकं शुकादीनां यन्नष्टं नागजाद्भयात्

ସେମାନେ ପୁଣି ଆଉ ଫେରିଲେ ନାହିଁ—ଯେପରି ଚାରି ଗୋତ୍ରର ସମୁହ (ଫେରିଲା ନାହିଁ)। ପୂର୍ବେ ଶୁକ ଆଦିଙ୍କ ବଂଶପରମ୍ପରା ନାଗଜନିତ ଭୟରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ସେହିପରି ତାହା ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 10

शेषान्वः संप्रवक्ष्यामि ब्राह्मणान्गोत्रसंभवान् । कौशिकान्वयसं भूताः षड्विंशतिश्च ते स्मृताः

ଏବେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଗୋତ୍ରସମ୍ଭବ ଅବଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିଷୟ କହିବି। କୌଶିକ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ସେମାନେ ଛବ୍ବିଶ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 11

कश्यपान्वयसंभूताः सप्ताशीतिर्द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणान्वयसंभूता एकविंशतिरागताः

କଶ୍ୟପ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ ସତାଶୀ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଏକୋଇଶ ଜଣ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 12

तत्र नष्टाः पुनः प्राप्तास्तस्मिन्स्थाने सुदुःखिताः । भारद्वाजास्त्रयः प्राप्ताः कौंडनीयाश्चतुर्दश

ସେଠାରେ ଯେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲେ। ଭାରଦ୍ୱାଜ ଗୋତ୍ରର ତିନି ଓ କୌଣ୍ଡିନୀୟ ଗୋତ୍ରର ଚୌଦ ଜଣ ଆସିଲେ।

Verse 13

रैतिकानां तथा विंशत्पाराशर्याष्टकं तथा । गर्गाणां च द्विविंशं च हारीतानां विविंशतिः

ଏହିପରି ରୈତିକ ଗୋତ୍ରର ବିଶ, ପାରାଶର୍ୟ ଗୋତ୍ରର ଆଠ, ଗର୍ଗ ଗୋତ୍ରର ବାଇଶ ଏବଂ ହାରୀତ ଗୋତ୍ରର ବିଶ (ଥିଲେ)।

Verse 14

और्वभार्गवगोत्राणां पञ्चविंशदुदाहृताः । गौतमानां च षड्विंशमालूभायनविंशतिः

ଔର୍ବ-ଭାର୍ଗବ ଗୋତ୍ର ପଚିଶ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଗୌତମ ଛବିଶ, ଆଲୂଭାୟନ ବିଶ ଗଣାଯାଇଛି।

Verse 15

मांडव्यानां त्रिविंशच्च बह्वृचानां त्रिविंशतिः । सांकृत्यानां विशिष्टानां पृथक्त्वेन दशैव तु

ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ବଂଶ ତେଇଶ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ବହ୍ୱୃଚ (ଋଗ୍ବେଦୀୟ) ଗୋଷ୍ଠୀ ବିଶ, ଏବଂ ବିଶିଷ୍ଟ ସାଂକୃତ୍ୟମାନେ ପୃଥକ୍ ଗଣନାରେ ଦଶ ମାତ୍ର।

Verse 16

तथैवांगिरसानां च पंच चैव प्रकीर्तिताः । आत्रेया दश संख्याताः शुक्लात्रेयास्तथैव च

ସେହିପରି ଆଙ୍ଗିରସମାନେ ପାଞ୍ଚ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ଆତ୍ରେୟ ଦଶ ଗଣାଯାଇଛନ୍ତି, ଶୁକ୍ଲାତ୍ରେୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

Verse 19

याजुषास्त्रिंशतिः ख्याताश्च्यावनाः सप्त विंशतिः । आगस्त्याश्च त्रयस्त्रिंशज्जैमिनेया दशैव तु

ଯାଜୁଷମାନେ ତିରିଶ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଚ୍ୟାବନ ସତାଇଶ; ଆଗସ୍ତ୍ୟ ତେତିଶ; ଏବଂ ଜୈମିନେୟ ଦଶ ମାତ୍ର।

Verse 21

औशनसाश्च दाशार्हास्त्रयस्त्रय उदाहृताः । लोकाख्यानां तथा षष्टिरैणिशानां द्विसप्ततिः

ଔଶନସ ଓ ଦାଶାର୍ହ—ଦୁହିଁଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ତିନି-ତିନି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଲୋକାଖ୍ୟ ସାଠିଏ, ଏବଂ ଐଣିଶ ବହାତ୍ତର।

Verse 22

कापिष्ठलाः शार्कराख्या दत्ताख्याः सप्तसप्ततिः । शार्कवानां शतं प्रोक्तं दार्ज्यानां सप्तसप्ततिः

କାପିଷ୍ଠଲ, ଶାର୍କର ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦତ୍ତ ଭାବେ ପରିଚିତ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ସତତ୍ତର। ଶାର୍କବମାନେ ଶତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି; ଦାର୍ଜ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସତତ୍ତର।

Verse 23

कात्यायन्यास्त्रयोऽधिष्ठा वैदिशाश्च त्रयः स्मृताः । कृष्णात्रेयास्तथा पंच दत्तात्रेया स्तथैव च

କାତ୍ୟାୟନୀମାନଙ୍କର ତିନିଜଣ ଅଧିଷ୍ଠାତା ଅଛନ୍ତି; ବୈଦିଶମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନିଜଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଏହିପରି କୃଷ୍ଣାତ୍ରେୟ ପାଞ୍ଚଜଣ, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପାଞ୍ଚଜଣ।

Verse 24

नारायणाः शौनकेया जाबालाः शतसंख्यया । गोपाला जामदन्याश्च शालिहोत्राश्च कर्णिकाः

ନାରାୟଣ, ଶୌନକେୟ ଓ ଜାବାଲ—ଏମାନେ ଶତ ସଂଖ୍ୟାର। ଏହା ସହ ଗୋପାଳ, ଜାମଦନ୍ୟ, ଶାଲିହୋତ୍ର ଓ କର୍ଣ୍ଣିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 25

भागुरायणकाश्चैव मातृकास्त्रैणवास्तथा । सर्वे ते ब्राह्मणश्रेष्ठाः क्रमेण द्विजसत्तमाः

ଏବଂ ଭାଗୁରାୟଣକ, ମାତୃକ ତଥା ତ୍ରୈଣବ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ।

Verse 26

एतेषामेव सर्वेषां सत्काराय द्विजोतमाः । चत्वारिंशत्तथाष्टौ च पुरा प्रोक्ताः स्वयंभुवा

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସତ୍କାର ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ଅଠଚାଳିଶ ଜଣ ନିଯୁକ୍ତ ଓ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 27

ते सर्वे च पृथक्त्वेन निर्दिष्टाः पद्मयोनिना । संध्यातर्पणकृत्यानि वैश्वदेवोद्भवानि च । श्राद्धानि पक्षकृत्यानि पितृपिंडांस्तथैव च

ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ—ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ତର୍ପଣର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ବୈଶ୍ୱଦେବ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ମ, ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧି, ପକ୍ଷକୃତ୍ୟ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ ମଧ୍ୟ।

Verse 28

यज्ञोपवीतसंयुक्ताः प्रवराश्चैव कृत्स्नशः । तथा मौंजीविशेषाश्च शिखाभेदाः प्रकीर्तिताः

ସେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବର-ପରମ୍ପରା ଘୋଷିତ ହେଲା; ଏବଂ ମୌଞ୍ଜୀର ବିଶେଷ ପ୍ରକାର ଓ ଶିଖାର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 29

त्रिजातेन समाराध्य देवदेवं पितामहम् । तेषां कृत्वा द्विजेद्राणामात्मकीर्तिकृते तदा

ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଜାତ ‘ତ୍ରିବିଧ’ ବିଧିରେ ଦେବଦେବ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ; ପରେ ନିଜ କୀର୍ତ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ସେହି ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ଏହି) ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । कथं सन्तोषितो ब्रह्मा त्रिजातेन महात्मना । कर्मकांडं कथं भिन्नं कृतं तेन महात्मना । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଜାତ କିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ? ସେ କର୍ମକାଣ୍ଡକୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବିଭାଜନ କଲେ? ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହ; ଆମର ପରମ କୌତୁହଳ ଅଛି।

Verse 31

सूत उवाच । तस्यार्थे ब्राह्मणैः सर्वैस्तोषितः प्रपितामहः । अनेनैवोद्धृतं स्थानमस्माकं सकलं विभो

ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ହେ ବିଭୋ, ଏହି କର୍ମରେ ଆମର ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ/ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହେଲା।

Verse 32

तस्मादस्य विभो यच्छ वेदज्ञानमनुतमम् । येन कर्मविशेषाश्च जायतेऽत्र पुरोत्तमे

ଏହେ ବିଭୋ, ତେଣୁ ତାହାକୁ ବେଦର ଅନୁତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ କର୍ମକାଣ୍ଡର ବିଶେଷ ବିଧିଗୁଡ଼ିକ ଯଥାର୍ଥରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।

Verse 33

एतस्य च गुरुत्वं च प्रसादात्तव पद्मज । यथा भवति देवेश तया नीतिर्विधीयताम्

ହେ ପଦ୍ମଜ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାହାର ଗୁରୁତ୍ୱ (ଆଚାର୍ଯ୍ୟାଧିକାର) ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ହେ ଦେବେଶ, ଯେପରି ତାହା ସତ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେହିପରି ଯଥୋଚିତ ନୀତି ବିଧିତ ହେଉ।

Verse 34

ब्रह्मा ददौ ततस्तस्य मंत्रग्राममनुत्तमम् । येन विज्ञायते सर्वं वेदार्थो यज्ञकर्म च

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ଅନୁତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରସମୂହ ଦାନ କଲେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଜଣାଯାଏ—ବେଦାର୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ମର ବିଧି ମଧ୍ୟ।

Verse 35

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्प्रहष्टेनातरात्मना । एष वेदार्थसंपन्नो भविष्यति महायशाः

ତାପରେ ଅନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହିଜଣେ ବେଦାର୍ଥରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବେ ଏବଂ ମହାଯଶସ୍ବୀ ହେବେ।”

Verse 37

तत्कार्यं स्वर्गमोक्षाय मम वाक्यात्प्रबोधितैः । वेदार्थानेष सर्वेषां युष्माकं योजयिष्यति

ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଅଟେ। ମୋର ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରବୋଧିତ ହୋଇ ଏହିଜଣେ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦାର୍ଥ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ତାହା ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

Verse 38

ये चान्येषु च देशेषु स्थानेषु च गताः क्वचित् । एतत्स्थानं परित्यज्य सत्यमेतद्विजोत्तमाः

ଯେମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ କେଉଁଠି ଗତ ହୋଇ, ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏହା ସତ୍ୟ।

Verse 39

वेदस्थाने च बुद्ध्यैष यत्कर्म प्रचरिष्यति । नानृते वाथ पापे च वाणी चास्य चरिष्यति

ବେଦସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ଯେ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରିବ, ସେ ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ହିଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବ; ତାହାର ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ନ ଅସତ୍ୟରେ, ନ ପାପରେ ଚାଲିବ।

Verse 40

एवमुक्त्वा स देवेशो विरराम पितामहः । भर्तृयज्ञोऽपि ताः सर्वाश्चक्रे यज्ञक्रियाः शुभाः

ଏଭଳି କହି ଦେବେଶ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ନିରବ ହେଲେ। ଭର୍ତ୍ତୃୟଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 41

ब्राह्मणानां हितार्थाय श्रुत्यर्थं तस्य केवलम् । दशप्रमाणाः संप्रोक्ताः सर्वे ते ब्राह्मणोत्तमाः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଏବଂ କେବଳ ଶ୍ରୁତିର ସଂରକ୍ଷଣ-ପ୍ରଚାର ପାଇଁ, ଦଶ ‘ପ୍ରମାଣ’ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ ଥିଲେ।

Verse 42

चतुःषष्टिषु गोत्रेषु ह्येवं ते ब्राह्मणोत्तमाः । तेन तत्र समानीतास्त्रिजातेन महात्मना

ଏଭଳି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମାନେ ଚତୁଃଷଷ୍ଟି ଗୋତ୍ରରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲେ; ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଜାତ ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଆଣି ସମବେତ କଲେ।

Verse 43

तेषामेकत्र जातानि दशपंचशतानि च । सामान्य भोगमोक्षाणि तानि तेन कृतानि च

ସେଠାରେ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କର ପନ୍ଦରଶେ ଗୃହସମୂହ ଗଠିତ ହେଲା; ଏବଂ ଜୀବିକା ଓ ମୋକ୍ଷକଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସେ ନିଜେ କଲେ।

Verse 44

अष्टषष्टिविभागेन पूर्वमायुव्ययोद्भवम् । तत्रासीदथ गोत्रे च पुरुषाणां प्रसंख्यया

ପୂର୍ବେ ସେଠାରେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ବିଭାଗରେ ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ଓ ବ୍ୟୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ନିୟମିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଗୋତ୍ରମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାନୁସାରେ ଗଣନା ଥିଲା।

Verse 45

ततः प्रभृति सर्वेषां सामान्येन व्यवस्थितम् । त्रिजातस्य च वाक्येन येन दूरादपि द्रुतम्

ସେଥିଠାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସାଧାରଣ ନିୟମରୂପେ ସ୍ଥିର ହେଲା; ଏବଂ ତ୍ରିଜାତଙ୍କ ବଚନରେ—ଯାହା ଦୂରସ୍ଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରତ କରେ—ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଲା।

Verse 46

समागच्छंति विप्रेन्द्राः पुरवृद्धिः प्रजायते । न कश्चिद्याति संत्यक्त्वा दौस्थ्यादन्यत्र च द्विजाः

ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ସେଠାରେ ସମାଗମ କରନ୍ତି, ନଗରର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। କଷ୍ଟଦଶାରେ କେହି ଦ୍ୱିଜ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 47

ततस्तेषां सुतैः पौत्रैर्नप्तृभिश्च सहस्रशः । दौहित्रैर्भागिनेयैश्च भूयो भूरि प्रपूरितम्

ତାପରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ପ୍ରପୌତ୍ରମାନେ—ହଜାର ହଜାର କରି—ଏବଂ ଦୌହିତ୍ର ଓ ଭାଗିନେୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାହାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅତ୍ୟଧିକ ଭାବେ ପୂରଣ କଲେ।

Verse 48

तत्पुरं वृद्धिमायाति दूर्वांकुरैरिव द्विजाः । कांडात्कांडात्प्ररोहद्भिः संख्याहीनैरनेकधा

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେହି ପୁର ଦୂର୍ବା ଘାସର ଅଙ୍କୁର ପରି ମହାବୃଦ୍ଧିକୁ ପାଏ—କାଣ୍ଡରୁ କାଣ୍ଡ ମୁଞ୍ଚି ଉଠି, ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ନାନାପ୍ରକାରେ।

Verse 49

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं गोत्रसंख्यानकं शुभम् । ऋषीणां कीर्तनं चापि सर्वपातकनाशनम्

ସୂତ କହିଲେ—ଗୋତ୍ରସଂଖ୍ୟାନକ ଏହି ଶୁଭ ବିବରଣୀ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି। ଋଷିମାନଙ୍କ ନାମକୀର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ସର୍ବ ପାପନାଶକ।

Verse 50

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्वा प्रभक्तितः । न स्यात्तस्य कुलच्छेदः कदाचिदपि भूतले

ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ତାହାର କୁଳଛେଦ ଭୂତଳରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 51

तथा विमुच्यते पापैराजन्ममरणोद्भवैः । न पश्यति वियोगं च कदाचित्प्रियसंभवम्

ସେହିପରି ସେ ଜନ୍ମ-ମରଣରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ପାପମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ବିୟୋଗକୁ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖେ ନାହିଁ।