Adhyaya 114

Verse 1

सूत उवाच । सोऽपि विप्रो द्विजश्रेष्ठा विस्फोटकपरिप्लुतः । लज्जया परया युक्तो गत्वा किंचिद्वनांतरम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଫୋଡ଼ା-ଫୁସିରେ ଆବୃତ ହେଲେ। ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ବନର ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।

Verse 2

ततो वैराग्यमापन्नो रौद्रे तपसि संस्थितः । त्यक्त्वा गृहादिकं सर्वं स्नेहं दारसुतोद्भवम्

ତାପରେ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲେ। ଘର-ସଂସାର ଆଦି ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁତ୍ରଜନିତ ଆସକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 3

नियमैः संयमैश्चैव शोषयन्नात्मनस्तनुम् । किंचिज्जलाश्रयं गत्वा स्थापयित्वा महेश्वरम्

ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରୁଥିଲେ। ପରେ ଏକ ଜଳାଶ୍ରୟ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

ବହୁ କାଳ ପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଦର୍ଶନ ଦେଇ କହିଲେ—“ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେହି ବର ମାଗ।”

Verse 5

त्रिजात उवाच । मातृदोषादहं देव वैलक्ष्यं परमं गतः । मध्ये ब्राह्मणमुख्यानामानर्त्ताधिपतेस्तथा

ତ୍ରିଜାତ କହିଲା—“ହେ ଦେବ! ମାତୃଦୋଷରୁ ମୁଁ ପରମ ଲଜ୍ଜାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଆନର୍ତାଧିପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ।”

Verse 6

अहं शक्नोमि नो वक्तुं कस्यचिद्दर्शितुं विभो । त्रिजातोऽस्मीति विज्ञाय भूरिविद्यान्वितोऽपि च

“ହେ ବିଭୋ! ମୁଁ କାହା ସହିତ କଥା କହିପାରୁନି, କାହାକୁ ନିଜକୁ ଦେଖାଇପାରୁନି; ଅଧିକ ବିଦ୍ୟା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ‘ତ୍ରିଜାତ’ ବୋଲି ଜାଣିଲେ ଲୋକେ ମୋତେ ଏଡ଼ାଇ ଯାଆନ୍ତି।”

Verse 7

तस्मात्सर्वोत्तमस्तेषामहं चैव द्विजन्मनाम् । यथा भवामि देवेश तथा नीतिर्विधीयताम्

“ଏହେତୁ, ହେ ଦେବେଶ! ଯେପରି ମୁଁ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେବି, ସେପରି ଉପାୟ ବିଧାନ କରନ୍ତୁ।”

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । चमत्कारपुरे विप्रा ये वसंति द्विजोत्तम । तेषां सर्वोत्तमो नूनं मत्प्रसादाद्भविष्यसि

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଚମତ୍କାରପୁରରେ ବସୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋର କୃପାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେବ।”

Verse 9

तस्मात्कालं प्रतीक्षस्व कञ्चित्त्वं ब्राह्मणोत्तम । समये समनुप्राप्ते त्वां च नेष्यामि तत्र वै

ଏହେତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ, କିଛି ସମୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର। ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମୟ ଆସିଲେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ସେଠାକୁ ନେଇଯିବି।

Verse 10

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ब्राह्मणोऽपि तपस्तेपे तथा संपूजयन्हरम्

ଏପରି କହି ଦେବେଶ୍ୱର ପରେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତପ କଲା ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ପୂଜା କରୁଥିଲା।

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य मत्कारपुरे द्विजाः । मौद्गल्यान्वयसंभूतो देवरातोऽभवद्द्विजः

କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମତ୍କାରପୁର ନାମକ ନଗରରେ ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଦେବରାତ ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ।

Verse 12

तस्य पुत्रः क्रथोनाम यौवनोद्धतविग्रहः । सदा गर्वसमायुक्तः पौरुषे च व्यवस्थितः

ତାହାର ପୁତ୍ର କ୍ରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା—ଯୌବନମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ଦେହଧାରୀ, ସଦା ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ପୌରୁଷ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।

Verse 13

स कदाचिद्ययौ विप्रो नागतीर्थं प्रति द्विजाः । श्रावणस्यासिते पक्षे पंचम्यां पर्यटन्वने

ଏକଦା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ନାଗତୀର୍ଥ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲା; ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ଅରଣ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କରୁଥିଲା।

Verse 14

अथापश्यत्स नागेन्द्रतनयं भूरिवर्च्चसम् । रुद्रमालमिति ख्यातं जनन्या सह संगतम्

ତେବେ ସେ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ, ଅତି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ—‘ରୁଦ୍ରମାଳ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ—ଜନନୀ ସହିତ ସଙ୍ଗତ ଦେଖିଲା।

Verse 15

अथाऽसौ तं समालोक्य सुलघुं सर्प पुत्रकम् । जलसर्पमिति ज्ञात्वा लगुडेन व्यपोथयत्

ତାପରେ ସେ ଅତି ଛୋଟ ସର୍ପପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ତାକୁ କେବଳ ଜଳସର୍ପ ବୋଲି ଭାବି, ଲଗୁଡ଼ରେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 16

हन्यमानेन तेनाथ प्रमुक्तः सुमहान्स्वनः । हा मातस्तात तातेति विपन्नोऽस्मि निरागसः

ସେ ପିଟାଯାଉଥିବାବେଳେ ଏକ ଅତି ମହା ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଫୁଟିଉଠିଲା—“ହା ମାତଃ! ହା ତାତ! ତାତ!”—“ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନଶୁଛି।”

Verse 17

सोऽपि श्रुत्वाऽथ तं शब्दं ब्राह्मणो मानुषोद्भवम् । सर्पस्य भयसंत्रस्तः सत्वरं स्वगृहं ययौ

ମାନବସ୍ୱର ସଦୃଶ ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ପଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ରେ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 18

अथ सा जननी तस्य निष्क्रांता सलिलाश्रयात् । यावत्पश्यति तीरस्थं तावत्पुत्रं निपातितम्

ତାପରେ ତାହାର ଜନନୀ ଜଳାଶ୍ରୟରୁ ବାହାରିଲା; ତଟଦିଗକୁ ଚାହିଁବାମାତ୍ରେ ପୁତ୍ରକୁ ପଡ଼ିଥିବା, ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲା।

Verse 19

ततो मूर्च्छामनुप्राप्ता दृष्ट्वा पुत्रं तथाविधम् । यष्टिप्रहारनिर्भिन्नं सर्वांगरुधिरोक्षितम्

ତାପରେ ପୁତ୍ରକୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି—ଲାଠିର ପ୍ରହାରରେ ଛିଦ୍ରିତ ଓ ସମଗ୍ର ଶରୀର ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ—ସେ ମୂର୍ଛାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।

Verse 20

अथ लब्ध्वा पुनः संज्ञां प्रलापानकरोद्बहून् । करुणं शोकसंतप्ता वाष्पपर्याकुलेक्षणा

ତାପରେ ପୁନଃ ସଚେତନ ହୋଇ ସେ ଅନେକ କରୁଣ ବିଲାପ କଲା; ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ, ଅଶ୍ରୁରେ ଆକୁଳ ତା’ର ଚକ୍ଷୁ କମ୍ପିତ ଥିଲା।

Verse 21

हाहा पुत्र परित्यक्त्वा मां च क्वासि विनिर्गतः । अनावृत्तिकरं स्थानं किं स्नेहो नास्ति ते मयि

“ହାହା ପୁତ୍ର! ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ତୁ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲୁ? ଫେରିବା ନଥିବା ସେହି ସ୍ଥାନକୁ କି ଗଲୁ? ମୋ ପ୍ରତି ତୋର ସ୍ନେହ ନାହିଁ କି?”

Verse 22

केन त्वं निहतः पुत्र पापेन च दुरात्मना । निष्पापोऽपि च पुत्र त्वं कस्य क्रुद्धोऽद्यवै यमः

“ପୁତ୍ର! ତୋତେ କିଏ ନିହତ କଲା—କେଉଁ ପାପୀ ଦୁରାତ୍ମା? ତୁ ତ ନିଷ୍ପାପ; ଆଜି ଯମ କାହା ଉପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ?”

Verse 23

सपुरस्य सराष्ट्रस्य सकुटुंबस्य दुर्मतेः । येन त्वं निहतोऽद्यापि पंचम्यां पूजितो न च

“ଯେ ଦୁର୍ମତି—ନିଜ ନଗର, ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ସମଗ୍ର କୁଟୁମ୍ବ ସହିତ—ତୋତେ ନିହତ କରିଛି, ସେ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ନ ହେଉ।”

Verse 24

रजसा क्रीडयित्वाऽद्य समागत्य चिरादथ । कामेनोत्संगमागत्य ग्लानिं नैष्यति चांबरम्

ଧୂଳିରେ ଖେଳି ତୁମେ ବହୁ ଦେରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଫେରିଆସୁଥିଲ; ପରେ ସ୍ନେହାକୁଳ ହୋଇ ମୋ କୋଳକୁ ଚଢ଼ି ନିଜ ବସ୍ତ୍ରକୁ ମେଳା କରି ଚୁର୍ଣ୍ଣାଇ ଦେଉଥିଲ।

Verse 25

गद्गदानि मनोज्ञानि जनहास्यकराणि च । त्वया विनाऽद्य वाक्यानि को वदिष्यति मे पुरः

ସେ ଟୋଟୋଳା, ମନୋହର ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ହସାଉଥିବା କଥାଗୁଡ଼ିକ—ଆଜି ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ କଥା କିଏ କହିବ?

Verse 26

पितुरुत्संगमाश्रित्य कूर्चाकर्षणपूर्वकम् । कः करिष्यति पुत्राऽद्य सतोषं भवता विना

ପିତାଙ୍କ କୋଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ଶିଖାକୁ ଟାଣି—ହେ ପୁତ୍ର, ଆଜି ତୁମେ ନଥିଲେ ଏମିତି କିଏ କରି ମୋତେ ସନ୍ତୋଷ ଦେବ?

Verse 27

निषिद्धोऽसि मया वत्स त्वमायातोऽनुपृष्ठतः । मर्त्यलोकमिमं तात बहुदोषसमाकुलम्

ବତ୍ସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲି, ତଥାପି ତୁମେ ପଛେ ପଛେ ଆସିଲ। ତାତ, ଏହି ମର୍ତ୍ୟଲୋକ ଅନେକ ଦୋଷରେ ଭରିଆଛି।

Verse 28

एवं विलप्य नागी सा संक्रुद्धा शोककर्षिता । तं मृतं सुतमादाय जगामानंतसंनिधौ

ଏଭଳି ବିଳାପ କରି ସେ ନାଗୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶୋକରେ ଦବିଗଲା; ମୃତ ପୁତ୍ରକୁ ଉଠାଇ ଅନନ୍ତଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲା।

Verse 29

ततस्तदग्रतः क्षिप्त्वा तं मृतं निजबालकम् । प्रलापानकरोद्दीना वियुक्ता कुररी यथा

ତାପରେ ସେ ନିଜ ମୃତ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଇ, ଦୀନ ହୋଇ ପୁଣି ବିଳାପ କଲା—ସଙ୍ଗୀବିୟୋଗି କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି।

Verse 30

नागराजोऽपि तं दृष्ट्वा स्वपुत्रं विनिपातितम् । जगाम सोऽपि मूर्च्छां च पुत्रशोकेन पीडितः

ନାଗରାଜ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ପଡିଥିବା ଦେଖି, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୂର୍ଛାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 31

ततः सिक्तो जलैः शीतैः संज्ञां लब्ध्वा स कृच्छ्रतः । प्रलापान्कृपणांश्चक्रे प्राकृतः पुरुषो यथा

ତାପରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଛିଟାଯାଇ ସେ କଷ୍ଟରେ ସଚେତନ ହେଲା; ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି କୃପଣ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे नागाः सर्वे तत्र समागताः । रुरुदुर्दुःखिताः संतो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ନାଗ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଦୁଃଖାକୁଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ, ଅଶ୍ରୁରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଧୁସର ଓ କମ୍ପିତ ହେଲା।

Verse 33

वासुकिः पद्मजः शंखस्तक्षकश्च महाविषः । शंखचूडः सचूडश्च पुंडरीकश्च दारुणः

ସେଠାକୁ ବାସୁକି, ପଦ୍ମଜ, ଶଙ୍ଖ, ତକ୍ଷକ, ମହାବିଷ, ଶଙ୍ଖଚୂଡ, ସଚୂଡ ଏବଂ ଦାରୁଣ ପୁଣ୍ଡରୀକ—ଏହି ସମସ୍ତ ନାଗ ଆସିଲେ।

Verse 34

अञ्जनो वामनश्चैव कुमुदश्च तथा परः । कम्बलाश्वतरौ नागौ नागः कर्कोटकस्तथा

ଅଞ୍ଜନ, ବାମନ, କୁମୁଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣ; କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର—ଏହି ଦୁଇ ନାଗ; ଏବଂ ନାଗ କର୍କୋଟକ ମଧ୍ୟ—(ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ)।

Verse 35

पुष्पदंतः सुदंतश्च मूषको मूषकादनः । एलापत्रः सुपत्रश्च दीर्घास्यः पुष्पवाहनः

ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ସୁଦନ୍ତ, ମୂଷକ, ମୂଷକାଦନ, ଏଲାପତ୍ର, ସୁପତ୍ର, ଦୀର୍ଘାସ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପବାହନ—(ଏହି ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ)।

Verse 36

एते चान्ये तथा नागास्तत्राऽयाताः सहस्रशः । पुत्रशोकाभिसतप्तं ज्ञात्वा तं पन्नगाधिपम्

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ନାଗ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ପନ୍ନଗାଧିପ ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣି।

Verse 37

ततः संबोध्य ते सर्वे तमीशं पवनाशनम् । पूर्ववृत्तैः कथोद्भेदैर्दृष्टांतैर्विविधैरपि

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ‘ପବନାଶନ’ ନାମକ ସେଇ ଈଶସମ ନାଥଙ୍କୁ ସଚେତନ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ—ପୂର୍ବବୃତ୍ତ କଥା, ପ୍ରସଙ୍ଗ-ଉଦାହରଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା।

Verse 38

एवं संबोधितस्तैस्तु चिरात्पन्नगसत्तमः । अग्निदाह्यं ततश्चक्रे तस्य पुत्रस्य दुःखितः

ଏଭଳି ସେମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପନ୍ନଗ—ପୁତ୍ରଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ—ତାହାପରେ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ନିଦାହ (ଦାହସଂସ୍କାର) କରିବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 39

जलदानस्य काले च सर्पान्सर्वानुवाच सः । सर्वान्नागान्प्रदानार्थं तोयस्य समुपस्थितान्

ଜଳଦାନ ସମୟରେ ସେ ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା—ଜଳପ୍ରଦାନାର୍ଥେ ସମୁପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ନାଗମାନଙ୍କୁ।

Verse 40

नाहं तोयं प्रदास्यामि स्वपुत्रस्य कथंचन । भवद्भिः प्रेरितोऽप्येवं तथान्यैरपि बांधवैः

ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଜଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବି ନାହିଁ—ତୁମେ ପ୍ରେରିତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 41

यावत्तस्य न दुष्टस्य मम पुत्रांतकारिणः । सदारपुत्रभृत्यस्य विहितो न परिक्षयः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ପୁତ୍ରହନ୍ତା ସେଇ ଦୁଷ୍ଟର—ତାହାର ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ—ବିନାଶ ବିଧିତ ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ (ଜଳଦାନ) କରିବି ନାହିଁ।

Verse 42

एवमुक्त्वा ततः शेषः शोधयामास तं द्विजम् । येन संसूदितः पुत्रो दंडकाष्ठेन पाप्मना

ଏପରି କହି ପରେ ଶେଷ ସେଇ ଦ୍ୱିଜକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲା—ଯେ ପାପୀ କାଠର ଦଣ୍ଡରେ ପୁତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲା।

Verse 43

ततः प्रोवाच तान्नागान्पार्श्वस्थान्पन्नगाधिपः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यांतु मे सुहृदुत्तमाः

ତାପରେ ପନ୍ନଗାଧିପ ପାଖରେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ନାଗମାନଙ୍କୁ କହିଲା—“ହେ ମୋର ଉତ୍ତମ ସୁହୃଦମାନେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଅ।”

Verse 44

पुत्रघ्नं तं निहत्याऽशु सकुटुम्बपरिग्रहम् । चमत्कारपुरं सर्वं भक्षणीयं ततः परम्

ସେହି ପୁତ୍ରଘାତକକୁ ତାହାର ସମଗ୍ର କୁଟୁମ୍ବ-ପରିବାର ସହିତ ଶୀଘ୍ର ବଧ କର; ତାପରେ ସମଗ୍ର ଚମତ୍କାରପୁର ନଗରକୁ ଭକ୍ଷଣ କର।

Verse 45

तत्रैव वसतिः कार्या समस्तैः पन्नगोत्तमैः । यथा भूयो वसेन्नैव तथा कार्यं च तत्पुरम्

ହେ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମମାନେ! ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେଇ ବାସ କର; ଏବଂ ସେହି ପୁରକୁ ଏମିତି କର ଯେ ପୁଣି କେବେ ତାହାରେ ବସତି ହେବ ନାହିଁ।

Verse 46

एवमुक्तास्ततस्तेन नागाः प्राधान्यतः श्रुताः । गत्वाथ सत्वरं तत्र प्रथमं तं द्विजोत्तमम्

ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଅଗ୍ରଣୀ ନାଗମାନେ ତାହା ଶୁଣି ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ନିକଟିତ ହେଲେ।

Verse 47

देवरातसुतं सुप्तं भक्षयित्वा ततः परम् । तत्कुटुंबं समग्रं च क्रोधेन महतान्विताः

ଦେବରାତଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ ଭକ୍ଷଣ କରି, ପରେ ମହାକ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ତାହାର ସମଗ୍ର କୁଟୁମ୍ବକୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କଲେ।

Verse 48

ततोऽन्यानपि संक्रुद्धा बालान्वृद्धान्कुमारकान् । भक्षयामासुः सर्वे ते तिर्यग्योनिगता अपि

ତାପରେ ସେମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ କୁମାରମାନଙ୍କୁ—ଭକ୍ଷଣ କଲେ; ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଏହିପରି କଲେ।

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे जातः पुरे तत्र सुदारुणः । आक्रंदो ब्राह्मणेंद्राणां सर्पभक्षणसंभवः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେହି ନଗରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଘଟଣା ଘଟିଲା; ସର୍ପଭକ୍ଷଣରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କରୁଣ ଆକ୍ରନ୍ଦ ଉଠିଲା।

Verse 50

तत्र भूमौ तथाऽन्यच्च यत्किंचिदपि दृश्यते । तत्सर्वं पन्नगैर्व्याप्तं रौद्रैः कृष्णवपुर्धरैः

ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ଓ ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସବୁ ରୌଦ୍ର ସ୍ୱଭାବର କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଦେହଧାରୀ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 51

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः केचिन्मृत्युवशं गताः । विषसं घूर्णिताः केचित्पतिता धरणीतले

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ କେତେକ ମୃତ୍ୟୁବଶକୁ ଗଲେ; ଆଉ କେତେକ ବିଷରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ଧରଣୀତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 52

अन्ये गृहादिकं सर्वं परित्यज्य सुतादि च । वित्रस्ताः परिधावंति वनमुद्दिश्य दूरतः

ଅନ୍ୟେ ଲୋକେ ଘରଦ୍ୱାର ସମସ୍ତ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ପୁତ୍ର-ପରିଜନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ବନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ।

Verse 53

अन्ये मंत्रविदो विप्राः प्रयतंते समंततः । मंदं धावंति संत्रस्ता गृहीत्वौषधयः परे

କେତେକ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ବିପ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରୟାସ କଲେ; ଅନ୍ୟେ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ଔଷଧି ଧରି ମନ୍ଦେ ଦୌଡ଼ିଲେ।

Verse 54

एवं तत्पुरमुद्दिश्य सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । प्रचरंति यथा कश्चिन्न तत्र ब्राह्मणो वसेत्

ଏହିପରି ସେହି ନଗରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗ ଏମିତି ଭାବେ ବିଚରିଲେ ଯେ ସେଠାରେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 55

अथ शून्यं पुरं कृत्वा सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । व्यचरन्स्वेच्छया तत्र तीर्थेष्वायतनेषु च

ତାପରେ ନଗରକୁ ଶୂନ୍ୟ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ସେଠାରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ଓ ପବିତ୍ର ଆୟତନମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ବିଚରିଲେ।

Verse 56

न कश्चित्पन्नगः क्षेत्रात्त्यक्त्वा निर्याति बाह्यतः । प्रविशेन्न परः कश्चित्तत्र क्षेत्रे च मानवः

ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି କୌଣସି ନାଗ ବାହାରକୁ ଯାଉନଥିଲା; ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରୁନଥିଲା।

Verse 57

व्यवस्थैवं समुद्भूता सर्पाणां मानुषैः सह । वधभक्षणजा न्योन्यं बाह्याभ्यंतरसंभवा

ଏହିପରି ସର୍ପମାନଙ୍କ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ପରସ୍ପର ବଧ ଓ ଭକ୍ଷଣରୁ ଜନ୍ମିତ, ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ଘଟୁଥିଲା।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे शेषो मुक्त्वा दुःखं सुतोद्भवम् । प्रहृष्टः प्रददौ तोयं तस्य जातिभिरन्वितः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଶେଷନାଗ ପୁତ୍ରଜନିତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ନାଗକୁଳ ସହିତ ଜଳ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 59

अथ ते ब्राह्मणाः केचित्सर्पेभ्यो भयविह्वलाः । सशोका दिङ्मुखान्याशु ते सर्वे संगता मिथः

ତେବେ କେତେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ପଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ; ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଦିଗମୁଖ କରି ପରସ୍ପରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 60

ततो वनं समाजग्मुस्त्रिजातो यत्र संस्थितः । हरलब्धवरो हृष्टः सुमहत्तपसि स्थितः

ତାପରେ ସେମାନେ ଯେଉଁ ବନରେ ତ୍ରିଜାତ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ସେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଅତିମହାନ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।

Verse 61

स दृष्ट्वा ताञ्जनान्सर्वांस्तथा दुःखपरिप्लुतान् । पुत्रदारादिकं स्मृत्वा रुदतः करुणं बहु

ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଦେଖି, ପୁତ୍ର-ଦାରାଦିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କରୁଣ ଭାବେ ବହୁତ କାନ୍ଦିଲେ।

Verse 62

सोऽपि दुःखसमायुक्तो दृष्ट्वा तान्स्वपुरोद्भवान् । ब्राह्मणेंद्रांस्ततः प्राह बाष्पव्याकुललोचनः

ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁରରୁ ଆସିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ; ତାପରେ ଅଶ୍ରୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 63

शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे वचनं मम सांप्रतम् । मया विनिर्गतेनैव तत्पुरात्तोषितो हरः

“ହେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ସେହି ପୁରରୁ ବାହାରିବାମାତ୍ରେ ଦେବ ହର (ଶିବ) ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।”

Verse 64

तेन मह्यं वरो दत्तो वांछितो द्विजसत्तमाः । गृहीतो न मयाद्यापि प्रार्थयिष्यामि सांप्रतम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୋତେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଆଯାଇଛି। ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ; ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବି।

Verse 65

यथा स्यात्संक्षयस्तेषां नागानां सुदुरात्मनाम् । यैः कृतं नः पुरं कृत्स्नमुद्रसं पापकर्मभिः

ଯେମାନଙ୍କ ପାପକର୍ମରେ ଆମ ସମଗ୍ର ନଗର ଉଜାଡ଼ ଓ ଜନଶୂନ୍ୟ ହୋଇଛି, ସେହି ଅତିଦୁଷ୍ଟ ନାଗମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେଉ।

Verse 66

एवमुक्त्वाऽथ विप्रः स त्रिजातः परमेश्वरम् । प्रार्थयामास मे देव तं वरं यच्छ सांप्रतम्

ଏପରି କହି ସେ ତ୍ରିଜାତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ— “ହେ ମୋ ଦେବ, ସେହି ବର ଏବେ ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 67

ततः प्रोवाच देवेशः प्रार्थयस्व द्रुतं द्विज । येनाभीष्टं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ତେବେ ଦେବେଶ କହିଲେ— “ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନା କର, ହେ ଦ୍ୱିଜ; ଯଦିଓ ତାହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ମୁଁ ତୋର ଅଭୀଷ୍ଟ ପୂରଣ କରିଦେବି।”

Verse 68

त्रिजात उवाच । नागैरस्मत्पुरं कृत्स्नं कृतं जनविवर्जितम् । तत्तस्मात्ते क्षयं यांतु सर्वे वृषभवाहन

ତ୍ରିଜାତ କହିଲେ— “ନାଗମାନେ ଆମ ସମଗ୍ର ନଗରକୁ ଜନଶୂନ୍ୟ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ବୃଷଭବାହନ ପ୍ରଭୁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିନାଶକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।”}]}}```json invalid? Wait output must be only JSON. Remove backticks. Ensure valid JSON.```

Verse 69

येन तत्पूर्यते विप्रैर्भूयोऽपि सुरसत्तम । ममापि जायते कीर्तिः स्वस्थानोद्धरणोद्भवा

ଯେନ ସେହି ପୁରୀ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ସ୍ୱସ୍ଥାନୋଦ୍ଧାରରୁ ଜନ୍ମିତ କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଲଭ୍ୟ ହେଉ।

Verse 70

श्रीभगवानुवाच । नायुक्तं विहितं विप्र पन्नगैस्तैर्महात्मभिः । निर्दोषश्चापि पुत्रोऽत्र येषां विप्रेण सूदितः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ମହାତ୍ମା ନାଗମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଥିବା ସେ ବିଧାନ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏଠାରେ ନିର୍ଦୋଷ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ନିହତ ହୋଇଛି।

Verse 71

विशेषेण द्विजश्रेष्ठ संप्राप्ते पंचमीदिने । तत्राऽपि श्रावणे मासि पूज्यंते यत्र पन्नगाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶେଷକରି ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଆସିଲେ—ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ—ସେହି ସ୍ଥାନରେ ନାଗମାନଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ।

Verse 72

तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि सिद्धमंत्रमनुत्तमम् । यस्योच्चारणमात्रेण सर्प्पाणां नश्यते विषम्

ଏହେତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅନୁତ୍ତମ ସିଦ୍ଧମନ୍ତ୍ର କହିବି; ଯାହାର କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ବିଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 73

तं मंत्रं तत्र गत्वा त्वं तद्विप्रैरखिलैर्वृतः । श्रावयस्व महाभाग तारशब्देन सर्वशः

ହେ ମହାଭାଗ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ, ‘ତାର’ ଶବ୍ଦ ସହିତ ସେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସର୍ବତ୍ର ଶ୍ରବଣ କରାଅ।

Verse 74

तं श्रुत्वा ये न यास्यंति पातालं पन्नगाधमाः । युष्मद्वाक्याद्भविष्यंति निर्विषास्ते न संशयः

ଏହା ଶୁଣି ଯେ ଅଧମ ସର୍ପମାନେ ପାତାଳକୁ ଯିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ତୁମ ବାକ୍ୟ-ପ୍ରଭାବରେ ନିର୍ବିଷ ହେବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 75

त्रिजात उवाच । ब्रूहि तं मे महामंत्रं सर्वतीक्ष्णविनाशनम् । येन गत्वा निजं स्थानं सर्पानुत्सादयाम्यहम्

ତ୍ରିଜାତ କହିଲା—ମୋତେ ସେଇ ମହାମନ୍ତ୍ର କୁହ, ଯାହା ସମସ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆପଦକୁ ନାଶ କରେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବି।

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । गरं विषमिति प्रोक्तं न तत्रास्ति च सांप्रतम् । मत्प्रसादात्त्वया ह्येतदुच्चार्यं ब्राह्मणोत्तम

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—‘ଗର’ ବୋଲି ଯାହାକୁ ବିଷ କୁହାଯାଏ, ସେ ବିଷ ଏବେ ସେଠାରେ ରହିବ ନାହିଁ। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ, ଏହା ତୁମେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 77

न गरं न गरं चैतच्छ्रुत्वा ये पन्नगाधमाः । तत्र स्थास्यंति ते वध्या भविष्यंति यथासुखम्

‘ବିଷ ନାହିଁ, ବିଷ ନାହିଁ’ ଏହା ଶୁଣି ସେଇ ଅଧମ ସର୍ପମାନେ ସେଠାରେ ହିଁ ରହିବେ; ସେମାନେ ବଧଯୋଗ୍ୟ ହେବେ ଏବଂ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ପରିଣତି ପାଇବେ।

Verse 78

अद्यप्रभृति तत्स्थानं नगराख्यं धरातले । भविष्यति सुविख्यातं तव कीर्तिविवर्धनम्

ଆଜିଠାରୁ ଧରାତଳରେ ସେଇ ସ୍ଥାନ ‘ନଗର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ତାହା ସୁବିଖ୍ୟାତ ହୋଇ ତୁମ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇବ।

Verse 79

तथान्योपि च यो विप्रो नागरः शुद्धवंशजः । नगराख्येन मंत्रेण अभिमंत्र्य त्रिधा जलम्

ସେହିପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଯେ ନାଗର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶଜ—‘ନାଗର’ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଳକୁ ତ୍ରିବାର ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି…

Verse 80

प्राणिनं काल संदष्टमपि मृत्युवशंगतम् । प्रकरिष्यति जीवाढ्यं प्रक्षिप्य वदने स्वयम्

କାଳଦଂଶିତ ଓ ମୃତ୍ୟୁବଶଗତ ପ୍ରାଣୀକୁ ମଧ୍ୟ—ଏହି ତ୍ର୍ୟକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ୱୟଂ ମୁଖରେ ରଖିଲେ—ସେ ତାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରି ଜୀବଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ।

Verse 81

अन्यत्रापि स्थितो मर्त्यो मंत्रमेतं त्रिरक्षरम् । यः स्मरिष्यति संसुप्तो न हिंस्यः स्यादहेर्हि सः

ଅନ୍ୟତ୍ର ଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯେ ଏହି ତ୍ର୍ୟକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରେ—ନିଦ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ—ସେ ସର୍ପଦ୍ୱାରା କେବେ ହିଂସିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 82

स्थावरं जंगमं वापि कृत्रिमं वा गरं हि तत् । तदनेन च मंत्रेण संस्पृष्टं त्वमृतायितम्

ସ୍ଥାବର କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗମ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅଥବା କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଯେ କୌଣସି ବିଷ—ଏହି ମନ୍ତ୍ରସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ଅମୃତସଦୃଶ ହୋଇଯାଏ।

Verse 83

अजीर्णप्रभवा रोगा ये चान्ये जठरोद्भवाः । मंत्रस्यास्य प्रभावेन सर्वे यांति द्रुतं क्षयम्

ଅଜୀର୍ଣ୍ଣଜନିତ ରୋଗ ଓ ଜଠରୋଦ୍ଭବ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟାଧି—ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ—ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ तं विप्रं भगवान्वृषभध्वजः । जगामादर्शनं पश्चाद्यथा दीपो वितैलकः

ଏଭଳି କହି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶି ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ (ଶିବ) ପରେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ—ଯେପରି ତେଲ ଶେଷ ହେଲେ ଦୀପ ନିଭିଯାଏ।

Verse 85

त्रिजातोऽपि समं विप्रैर्हतशेषैस्तु तैर्द्रुतम् । जगाम संप्रहृष्टात्मा चमत्कारपुरं प्रति

ତାପରେ ତ୍ରିଜାତ ମଧ୍ୟ—ଅବଶିଷ୍ଟ ଆପଦକୁ ଶୀଘ୍ର ଦମନ କରିଥିବା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ—ପ୍ରହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ଚମତ୍କାରପୁର ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲା।

Verse 86

एवं ते ब्राह्मणाः सर्वे त्रिजातेन समन्विताः । न गरं न गरं प्रोच्चैरुच्चरंतः समाययुः

ଏଭଳି ତ୍ରିଜାତ ସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଗେଇ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପୁନଃପୁନଃ କହୁଥିଲେ—“ବିଷ ନାହିଁ, ବିଷ ନାହିଁ!”

Verse 87

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं यत्तद्व्याप्तं समंततः । रौद्रैराशीविषैः क्रूरैः शेषस्यादेशमाश्रितेः

ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁର ବିଷଧର ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା; ସେମାନେ ଶେଷଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ।

Verse 88

अथ ते पन्नगाः श्रुत्वा सिद्धमंत्र शिवोद्भवम् । निर्विषास्तेजसा हीनाः समन्तात्ते प्रदुद्रवुः

ତାପରେ ସେହି ପନ୍ନଗମାନେ ଶିବୋଦ୍ଭବ ସିଦ୍ଧମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି, ବିଷ ଓ ତେଜ ହରାଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।

Verse 89

वल्मीकान्केचिदासाद्य चित्ररंध्रांतरोद्भवान् । अन्ये चापि प्रजग्मुश्च पातालं दंदशूककाः

କେତେକ ଦଂଶୁକ ସର୍ପ ବିଚିତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଗତ ରନ୍ଧ୍ରଯୁକ୍ତ ବାଲ୍ମୀକରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅନ୍ୟ ସରୀସୃପ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ପାତାଳଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 90

ये केचिद्भयसंत्रस्ता वार्द्धक्येन निपीडिताः । वालत्वेन तथा चान्ये शक्नुवंति न सर्पितुम्

କେତେକ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ଥିଲେ; କେତେକ ବାର୍ଧକ୍ୟରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ; ଆଉ କେତେକ ବାଲ୍ୟ ହେତୁ ରେଙ୍ଗିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନଥିଲେ।

Verse 91

ते सर्वे ब्राह्मणेन्द्रैस्तैः कृतस्य प्रतिकारकैः । निहताः पन्नगास्तत्र दंडकाष्ठैः सहस्रशः

ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ପନ୍ନଗମାନେ, କୃତ୍ୟର ପ୍ରତିକାର କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡକାଷ୍ଠରେ ସହସ୍ରଶଃ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 92

एवमुत्साद्य तान्सर्वान्ब्राह्मणास्ते गतव्यथाः । तं त्रिजातं पुरस्कृत्य स्थानकृत्यानि चक्रिरे

ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ମୂଳ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ୟଥାମୁକ୍ତ ହେଲେ; ତ୍ରିଜାତଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସ୍ଥାନସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପବିତ୍ର କୃତ୍ୟମାନେ କଲେ।

Verse 93

एवं तन्नगरं जातमस्मात्कालादनंतरम् । देवदेवस्य भर्गस्य प्रसादेन द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଦେବଦେବ ଭର୍ଗଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ, ଏହା ପରେ ଅତିଶୀଘ୍ର ସେ ନଗର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 94

एतद्यः पठते नित्यमाख्यानं नगरोद्भवम् । न तस्य सर्पजं क्वापि कथंचिज्जायते भयम्

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ନଗର-ଉଦ୍ଭବର ଏହି ଆଖ୍ୟାନକୁ ନିତ୍ୟ ପାଠ କରେ, ତାହାର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସର୍ପଜନିତ ଭୟ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 114

इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नगरसंज्ञोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ନଗରସଂଜ୍ଞୋତ୍ପତ୍ତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୧୧୪ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।