Adhyaya 102

Verse 1

सूत उवाच । संप्रस्थितस्य रामस्य स्वकीयं सदनं प्रति । यदाश्चर्यमभून्मार्गे श्रूयतां द्विजसत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପଥମଧ୍ୟରେ ଯେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଘଟିଲା, ତାହା ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 2

नभोमार्गेण गच्छत्तद्विमानं पुष्पकं द्विजाः । अकस्मादेव सञ्जातं निश्चलं चित्रकृन्नृणाम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ନଭୋମାର୍ଗରେ ଗମନ କରୁଥିବା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ହଠାତ୍ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଗଲା; ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ୟକର ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।

Verse 3

अथ तन्निश्चलं दृष्ट्वा पुष्पकं गगनांगणे । रामो वायुसुतस्येदं वचनं प्राह विस्मयात्

ତାପରେ ଗଗନମଣ୍ଡଳରେ ନିଶ୍ଚଳ ପୁଷ୍ପକକୁ ଦେଖି ଶ୍ରୀରାମ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ବାୟୁପୁତ୍ର (ହନୁମାନ)ଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 4

त्वं गत्वा मारुते शीघ्रं भूमिं जानीहि कारणम् । किमेतत्पुष्पकं व्योम्नि निश्चलत्वमुपागतम्

ହେ ମାରୁତି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଭୂମିରେ କାରଣ ଜାଣିଆସ—ଏହି ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଆକାଶରେ କାହିଁକି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଗଲା?

Verse 5

कदाचिद्धार्यते नास्य गतिः कुत्रापि केनचित् । ब्रह्मदृष्टिप्रसूतस्य पुष्पकस्य महात्मनः

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେଇ ମହାତ୍ମା ପୁଷ୍ପକର ଗତି କେବେ, କେଉଁଠି, କାହା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରୋକାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 6

बाढमित्येव स प्रोच्य हनूमान्धरणीतलम् । गत्वा शीघ्रं पुनः प्राह प्रणिपत्य रघूत्तमम्

“ବାଢମ୍” ବୋଲି କହି ହନୁମାନ ଶୀଘ୍ରେ ଧରଣୀତଳକୁ ଗଲେ; ପୁନଃ ଫେରି ରଘୂତ୍ତମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଆଉଥରେ କହିଲେ।

Verse 7

अत्रास्याधः शुभं क्षेत्रं हाटकेश्वर संज्ञितम् । यत्र साक्षाज्जगत्कर्ता स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः

ଏହାର ତଳେ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଶୁଭ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି; ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଜଗତ୍କର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ।

Verse 8

आदित्या वसवो रुद्रा देववैद्यौ तथाश्विनौ । तत्र तिष्ठन्ति ते सर्वे तथान्ये सिद्धकिन्नराः

ସେଠାରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଦେବବୈଦ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର—ସମସ୍ତେ, ତଥା ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 9

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम् । तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं सत्यमेतन्मयोदितम्

ଏହି କାରଣରୁ ପୁଷ୍ପକ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ନାହିଁ; ସେଇ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଏହା ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ରହେ—ଏହା ମୋର କହିଥିବା ସତ୍ୟ।

Verse 11

सर्वैस्तैर्वानरैः सार्धं राक्षसैश्च पृथग्विधैः । अवतीर्य ततो हृष्टस्तस्मिन्क्षेत्रे समन्ततः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ ଅବତରି, ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହର୍ଷିତ ହେଲା।

Verse 12

तीर्थमालोकयामास पुण्यान्यायतनानि च । ततो विलोकयामास पितामहविनिर्मिताम् । चामुण्डां तत्र च स्नात्वा कुण्डे कामप्रदायिनि

ସେ ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ପୁଣ୍ୟମୟ ଦେବାୟତନମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା। ପରେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ନିର୍ମିତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଦେଖି, କାମପ୍ରଦାୟିନୀ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ତୀର୍ଥଶୁଦ୍ଧିର ବିଧି ପାଳନ କଲା।

Verse 13

ततो विलोकयामास पित्रा तस्य विनिर्मितम् । रामः स्वमिव देवेशं दृष्ट्वा देवं चतुर्भुजम्

ତାପରେ ରାମ ସେଠାରେ ନିଜ ପିତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଦେବେଶଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ସେହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବ ଭାବେ ମାନି ପ୍ରଣାମ ଓ ପୂଜା କଲେ।

Verse 14

राजवाप्यां शुचिर्भूत्वा स्नात्वा तर्प्य निजान्पितॄन् । ततश्च चिन्तयामास क्षेत्रे त्र बहुपुण्यदे

ରାଜବାପୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ଶୁଚି ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ। ତାପରେ ସେହି ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 15

लिंगं संस्थापयाम्येव यद्वत्तातेन केशवः । तथा मे दयितो भ्राता लक्ष्मणो दिवमाश्रितः

“ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବି, ଯେପରି ମୋ ପିତା କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଏବଂ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବେ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 16

यस्तस्य नामनिर्दिष्टं लिंगं संस्थापयाम्यहम् । तं चापि मूर्तिमंतं च सीतया सहितं शुभम् । क्षेत्रे मेध्यतमे चात्र तथात्मानं दृषन्मयम्

ତାଙ୍କ ନାମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବି। ଏବଂ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୀତାସହିତ ଶୁଭ ସାକାର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ମୋର ଶିଳାମୟ ପ୍ରତିମା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବି।

Verse 17

एवं स निश्चयं कृत्वा प्रासादानां च पंचकम् । स्थापयामास सद्भक्त्या रामः शस्त्रभृतां वरः

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରାସାଦ (ମନ୍ଦିର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 18

ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसाश्च विशेषतः । लिंगानि स्थापयामासुः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବାନର—ବିଶେଷକରି ରାକ୍ଷସମାନେ—ନିଜ ନିଜ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 19

तत्रैव सुचिरं कालं स्थितास्ते श्रद्धयाऽन्विताः । ततो जग्मुरयोध्यायां विमानवरमाश्रिताः

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ରହିଲେ; ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ।

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा रामेश्वरो महान् । लक्ष्मणेश्वरसंयुक्तस्तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

ଏ ସବୁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା—ସେହି ସୁଶୋଭିତ ତୀର୍ଥରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଶ୍ୱର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ମହାନ୍ ରାମେଶ୍ୱର କିପରି ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 21

यस्तौ प्रातः समुत्थाय सदा पश्यति मानवः । स कृत्स्नं फलमाप्नोति श्रुते रामायणेऽत्र यत्

ଯେ ମଣିଷ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସଦା ସେଇ ଦୁଇ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଶ୍ରୁତ ରାମାୟଣରେ କୁହାଯାଇଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 22

अथाष्टम्यां चतुर्दश्यां यो रामचरितं पठेत् । तदग्रे वाजिमेधस्य स कृत्स्नं लभते फलम्

ଯେ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ରାମଚରିତ ପାଠ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳୁଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ପାଏ।

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमवितः । पुष्पकं प्रेरयामास तत्क्षेत्रं प्रति राघवः

ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ କଥା ଶୁଣି କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଘବ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଦିଗକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଚାଲାଇଲେ।