Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

Devanagari script

तेन रूपेण रूपी स पर्वतो मंदराचलः । किमर्थमागताः सर्वे मत्समीपं तदुच्यताम्

Transliteration

tena rūpeṇa rūpī sa parvato maṃdarācalaḥ | kimarthamāgatāḥ sarve matsamīpaṃ taducyatām

Translation

ସେହି ରୂପ ଧାରଣ କରି ସାକାର ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତ କହିଲା— “ତୁମେ ସମସ୍ତେ କେଉଁ କାରଣରେ ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିଛ? ତାହା କୁହ।”

Word by Word

• तेन: by that / with that
• तेन: Karaṇa (Instrumental)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• रूपेण: form/appearance
• रूपेण: Karaṇa (Instrumental)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन

• रूपी: form-bearing / embodied
• रूपी: Viśeṣaṇa (Qualifier of parvataḥ)
• Type: Adjective
• Root: रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• सः: he/that
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• पर्वतः: the mountain
• पर्वतः: Karta (Subject; apposition)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• मन्दराचलः: Mandara mountain
• मन्दराचलः: Karta (Subject; apposition/name)
• Type: Noun
• Root: मन्दर (प्रातिपदिक) + अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समास (मन्दरः अचलः इति)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object; with artham)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक

• अर्थम्: purpose/reason
• अर्थम्: Karma (Object; purpose)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनवाचक

• आगताः: have come
• आगताः: Karta (Predicate of sarve)
• Type: Adjective
• Root: आ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘आगताः’ = ‘have come’

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण

• मत्समीपम्: near me / to my presence
• मत्समीपम्: Gati/Karma (Goal; to my vicinity)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठी/सम्बन्ध) + समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मम समीपम्)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object; ‘that’)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• उच्यताम्: let it be stated / tell (me)
• उच्यताम्: Kriyā (Main verb; passive imperative)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (let it be said)

Speaker

Mandarācala (Mandara Mountain)

Visual Art Cues

Scene: Mandarācala appears ‘embodied’—a mountain with a divine visage—asking the assembled devas and asuras their purpose; the crowd’s posture shows petition and urgency.

Characters & Entities

• Mandarācala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharmic action begins with clear intention; purpose (artha) is explicitly asked and clarified.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra Khaṇḍa milieu (Himalayan sacred sphere); the verse centers on Mandarācala as a revered mountain.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.