Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
तं दृष्ट्वा सहसा देवाः प्रणेमुः समुपस्थिताः । इंद्रोपि ददृशे तत्र प्राप्तं वाचस्पतिं तदा
Transliteration
taṃ dṛṣṭvā sahasā devāḥ praṇemuḥ samupasthitāḥ | iṃdropi dadṛśe tatra prāptaṃ vācaspatiṃ tadā
Translation
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେବମାନେ ସହସା ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବାଚସ୍ପତି (ବୃହସ୍ପତି) ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖିଲେ।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: suddenly)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रणेमुःbowed down
प्रणेमुः:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
समुपस्थिताःhaving approached/standing near
समुपस्थिताः:
Karta-viseshana (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उप-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘समुपस्थित’ = उपस्थित/समागत
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: also)
ददृशेsaw
ददृशे:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
प्राप्तम्arrived
प्राप्तम्:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाचस्पतिम्Vācaspati (lord of speech; Bṛhaspati)
वाचस्पतिम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootवाचस् + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वाचः पति:)
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Lomāśa
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra (contextual)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Devas rise and bow with folded hands; Bṛhaspati stands serene; Indra notices him; the hall’s energy shifts from celebration to solemn respect.
Characters & Entities
I
IndraB
Bṛhaspati (Vācaspati)D
DevasFAQs
Honoring the guru is a universal dharma—even gods model reverence, setting a standard for rightful conduct.
None; it is a courtly narrative passage.
None.