Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

नारद उवाच । द्यूतं न जानामि न चाश्रयामि ह्यहं तपस्वी शिवकिंकरश्च कथं च मां पृच्छसि राजकन्यके योगीश्वराणां परमं पवित्रे

Transliteration

nārada uvāca | dyūtaṃ na jānāmi na cāśrayāmi hyahaṃ tapasvī śivakiṃkaraśca kathaṃ ca māṃ pṛcchasi rājakanyake yogīśvarāṇāṃ paramaṃ pavitre

Translation

ନାରଦ କହିଲେ—ମୁଁ ଦ୍ୟୁତ (ଜୁଆ) ଜାଣେନି, ନ ତାହାର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି; ମୁଁ ତପସ୍ବୀ ଓ ଶିବଙ୍କ କିଙ୍କର। ହେ ରାଜକନ୍ୟେ, ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ରେ, ତୁମେ ମୋତେ ଏହା କିପରି ପଚାରୁଛ?

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Speaker/subject)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्यूतम्: gambling/dice-play
• द्यूतम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: द्यूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Negation
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• जानामि: I know
• जानामि: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Negation
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• आश्रयामि: I resort to/engage in
• आश्रयामि: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ + श्रि (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तपस्वी: an ascetic
• तपस्वी: Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; गुणवाचक-नाम

• शिवकिंकरः: servant of Śiva
• शिवकिंकरः: Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: शिव + किंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य किंकरः)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• कथम्: how
• कथम्: Adverbial (प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• माम्: me
• माम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पृच्छसि: you ask
• पृच्छसि: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजकन्यके: O princess
• राजकन्यके: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् + कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः कन्यका)

• योगीश्वराणाम्: of the lords of yogis
• योगीश्वराणाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: योगिन् + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगिनाम् ईश्वराः)

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पवित्रे/पवित्रम्)

• पवित्रे: O pure one / O purifier
• पवित्रे: Sambodhana (Address-qualifier)
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-सम्बोधन (राजकन्यके इति सम्बोधनस्य विशेषणरूपेण)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Girijā (Pārvatī/Satī)

Visual Art Cues

Scene: Nārada, calm and austere, gestures modestly as he declines knowledge of dice, identifying himself as a tapasvī and Śiva’s servant; Girijā listens, Śiva present.

Characters & Entities

• Nārada
• Śiva
• Pārvatī (as Rājakanyā/Girijā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas and devotion to Śiva imply restraint from degrading habits; the saintly model is detachment from vice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa is the textual setting; this verse emphasizes character rather than a named pilgrimage spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it highlights the ascetic discipline of not resorting to gambling.