Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

एवं तयोक्तश्चण्डोऽसौ बभाषे तां शिवप्रियः । यच्छुना भक्षितं चान्नं तेनाहं परितोषितः

Transliteration

evaṃ tayoktaścaṇḍo'sau babhāṣe tāṃ śivapriyaḥ | yacchunā bhakṣitaṃ cānnaṃ tenāhaṃ paritoṣitaḥ

Translation

ଏପରି କୁହାଯାଇଲେ ଶିବପ୍ରିୟ ଚଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶ୍ୱାନ ଯେ ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ କରିଛି, ସେହିଥିରେ ମୁଁ ପରିତୃପ୍ତ ହୋଇଛି।”

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: 'thus')

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (instrumental: 'by her')

• उक्तः: addressed
• उक्तः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: वच्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; 'spoken to/addressed'

• चण्डः: Caṇḍa
• चण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• असौ: that one/he
• असौ: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; निर्देशार्थक-सर्वनाम (demonstrative: 'that/he')

• बभाषे: spoke
• बभाषे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• ताम्: to her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• शिवप्रियः: dear to Śiva
• शिवप्रियः: Karta (Subject-apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative: 'dear to Śiva'); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative: 'which/that')

• शुना: by the dog
• शुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम् (irregular stem: शुना); करण-रूपम्

• भक्षितम्: eaten
• भक्षितम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अन्नस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• तेन: thereby/by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; 'by that/thereby'

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• परितोषितः: satisfied
• परितोषितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि + तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: परितुष्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; 'fully satisfied/pleased'

Speaker

Caṇḍa (within Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Caṇḍa, serene and compassionate, gently restrains the violent impulse; he speaks with calm eyes, the dog nearby now harmless, the emptied plate becoming a symbol of transformed offering.

Characters & Entities

• Caṇḍa
• Śiva
• śvā (dog)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-oriented contentment transforms a perceived loss into acceptance; compassion and non-violence are upheld over retaliation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra (Kedārakhaṇḍa), where dharmic ideals are dramatized as part of the site’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse conveys a devotional principle—santoṣa (contentment) and a non-violent response—within a tīrtha narrative.