Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

तदानीमेव सहसा दुर्निमित्तानि चाभवन् । रूक्षो ववौ तदा वायुः शर्कराभिः समावृतः

Transliteration

tadānīmeva sahasā durnimittāni cābhavan | rūkṣo vavau tadā vāyuḥ śarkarābhiḥ samāvṛtaḥ

Translation

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହଠାତ୍ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତେବେ କଙ୍କର ଓ ଧୂଳିକଣାରେ ଆବୃତ ରୁକ୍ଷ ପବନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହିଲା।

Word by Word

• तदानीम्: at that time
• तदानीम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदानीम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb: “at that time”)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (particle of emphasis)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थ-अव्ययम् (adverb: suddenly)

• दुर्निमित्तानि: evil omens
• दुर्निमित्तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर् + निमित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Neuter, Nominative, Plural)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थ-निपातः (conjunction: and)

• अभवन्: arose/occurred
• अभवन्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• रूक्षः: harsh/dry
• रूक्षः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)

• ववौ: blew
• ववौ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then)

• वायुः: wind
• वायुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)

• शर्कराभिः: with gravel/pebbles
• शर्कराभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शर्करा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Feminine, Instrumental, Plural)

• समावृतः: covered/enveloped
• समावृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√वृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sudden Himalayan squall erupts: a rough, abrasive wind whips through the sacrificial ground, carrying gravel and grit; banners snap, fires sputter, and devas look upward in alarm.

Characters & Entities

• Durnimitta (omens)
• Vāyu (wind)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The cosmos mirrors moral disorder; ominous signs warn that adharmic actions lead to upheaval.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is praised in this verse; it functions as a narrative omen within Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.