Adhyaya 3

Verse 1

लोमश उवाच । दाक्षायणी गता तत्र यत्र यज्ञो महानभूत् । तत्पितुः सदनं गत्वा ना नाश्चर्यसमन्वितम्

ଲୋମଶ କହିଲେ—ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ମହାୟଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା; ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ସଦନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାକୁ ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲେ।

Verse 2

द्वारि स्थिता तदा देवा अवतीर्य निजासनात् । नंदिनो हि महाभागा देवलोकं निरीक्ष्य च

ତେବେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଆସନରୁ ଅବତରି ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଏବଂ ମହାଭାଗ ନନ୍ଦୀ ଦେବଲୋକକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ।

Verse 3

मातरं पितरं दृष्ट्वा सुहृत्संबंधि वांधवान् । अभिवाद्यैव पिरतं मातरं च मुदान्विता

ମାତା ପିତା ଓ ସୁହୃଦ, ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସତୀ ଆନନ୍ଦରେ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଅଭିବାଦନ କଲେ।

Verse 4

बभाषे वचनं देवी प्रस्तापसदृशं तदा । अनाहूतस्त्वया कस्माच्छंभुः परमशोभनः

ତେବେ ଦେବୀ ପ୍ରସଙ୍ଗୋଚିତ ବଚନ କହିଲେ— “ପରମଶୋଭନ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଆହ୍ୱାନ କଲେ ନାହିଁ?”

Verse 5

येन पूतमिदं सर्वं समग्रं सचराचरम् । यज्ञो यज्ञविदां श्रेष्ठो यज्ञांगो यज्ञदक्षिणः

ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେଇ ଯଜ୍ଞ; ଯଜ୍ଞବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗ ଓ ଯଜ୍ଞଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ସେଇ।

Verse 6

द्रव्यं मंत्रादिकं सर्वं हव्यं कव्यं च यन्मयम् । विना तेन कृतं सर्वमपवित्रं भविष्यति

ଦ୍ରବ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରାଦି ସମସ୍ତ; ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ କବ୍ୟ—ସବୁ ତାଙ୍କର ହିଁ ସ୍ୱରୂପ। ତାଙ୍କ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ସବୁ ଅପବିତ୍ର ହେବ।

Verse 7

शंभुना हि विना तात कथं यज्ञः प्रवर्तते । एते कथं समायाता ब्रह्मणा सहिताः पितः

ହେ ପ୍ରିୟ, ଶମ୍ଭୁ ବିନା ଯଜ୍ଞ କିପରି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେବ? ହେ ପିତା, ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲେ?

Verse 8

हे भृगो त्वं न जानासि हे कश्यप महामते । अत्रे विशिष्ठ एकस्त्वं शक्र किं कृतमद्यते

ହେ ଭୃଗୁ, ତୁମେ କି ଜାଣ ନାହ? ହେ ମହାମତି କଶ୍ୟପ! ହେ ଅତ୍ରି! ହେ ବସିଷ୍ଠ! ଏଠାରେ ତୁମେ ଏକା ହିଁ ବିଶିଷ୍ଟ/ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ହେ ଶକ୍ର, ଆଜି କ’ଣ କରାଗଲା?

Verse 9

हे विष्णो त्वं महादेवं जानासि परमेश्वरम् । ब्रह्मन्किं त्वं न जानासि महादेवस्य विक्रमम्

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କୁ ଜାଣ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ମହାଦେବଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ କି?

Verse 10

पुरा पंचमुखो भूत्वा गर्वितोसि सदाशिवम् । कृतश्चतुर्मुखस्तेन विस्मृतोऽसि तदद्भुतम्

ପୂର୍ବେ ତୁମେ ପଞ୍ଚମୁଖ ହୋଇ ସଦାଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଗର୍ବିତ ହୋଇଥିଲ। ସେଇ ତୁମକୁ ଚତୁର୍ମୁଖ କରିଥିଲେ—ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କି ଭୁଲିଗଲ?

Verse 11

भिक्षाटनं कृतं येन पुरा दारुवने विभुः । शप्तोयं भिक्षुको रुद्रो भवद्भिः सखिभिस्तदा

ଯେ ବିଭୁ ପୂର୍ବେ ଦାରୁବନରେ ଭିକ୍ଷାଟନ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଭିକ୍ଷୁକ-ରୂପ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ସଖାମାନେ ଶାପ ଦେଇଥିଲ।

Verse 12

शप्तेनापि च रुद्रेण भवद्भिर्विस्मृतं कथम् । यस्यावयवमात्रेण पूरितं सचराचरम्

ତୁମେ ଶାପ ଦେଇଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏ ସତ୍ୟ କିପରି ଭୁଲିଗଲ? ଯାହାଙ୍କ ଅଂଶମାତ୍ରରେ ଚରାଚର ସମଗ୍ର ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 13

लिंगभूतं जगत्सर्वं जातं तत्क्षणमेव हि । लयानाल्लिंगमित्याहुः सर्वे देवाः सवासवाः

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଲିଙ୍ଗସ୍ୱରୂପ ହୋଇଗଲା। ଲୟକୁ ବୋଧ କରାଉଥିବା ଚିହ୍ନ ହେବାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହାକୁ ‘ଲିଙ୍ଗ’ ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 14

सर्वे देवाश्च संभूता यतो देवस्य शूलिनः । सोऽसौ वेदांतगो देवस्त्वया ज्ञातुं न पार्यते

ଯେ ଶୂଳଧାରୀ ଦେବଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ବେଦାନ୍ତ-ତାତ୍ପର୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପରମଦେବଙ୍କୁ ତୁମ ଗର୍ବ କିମ୍ବା ସୀମିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିହେବ ନାହିଁ।

Verse 15

तस्या वचनमाकर्ण्य दक्षः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः । किं त्वया बहुनोक्तेन कार्यं नास्तीह सांप्रतम्

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦକ୍ଷ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ— “ତୁମେ ଏତେ ଦୀର୍ଘ କଥା କହି କ’ଣ ଲାଭ? ଏବେ ଏଠାରେ ତାହାର କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ।”

Verse 16

गच्छ वा तिष्ठवा भद्रे कस्मात्त्वं हि समागता । अमंगलो हि भर्ता ते अशिवोसौ सुमध्यमे

“ଯାଅ କିମ୍ବା ରୁହ, ହେ ଭଦ୍ରେ—ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ତୁମ ଭର୍ତ୍ତା ଅମଙ୍ଗଳ; ସେ ‘ଅଶିବ’, ହେ ସୁମଧ୍ୟମେ।”

Verse 17

अकुलीनो वेदबाह्यो भूतप्रेतपिशाचराट् । तस्मान्नाकारितो भद्रे यज्ञार्थं चारुभाषिणि

“ସେ ଅକୁଳୀନ, ବେଦବାହ୍ୟ, ଏବଂ ଭୂତ-ପ୍ରେତ-ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଅଧିପତି; ତେଣୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ମଧୁରଭାଷିଣୀ, ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ତାକୁ ଡାକାଯାଇନି।”

Verse 18

मया दत्तासि सुश्रोणि पापिना मंदबुद्धिना । रुद्रायाविदितार्थाय उद्धताय दुरात्मने

“ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ମୁଁ—ପାପୀ ଓ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି—ତୁମକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲି; ସେ ଯଥୋଚିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନ ଜାଣେ, ଉଦ୍ଧତ ଏବଂ ଦୁରାତ୍ମା।”

Verse 19

तस्मात्कायं परित्यज्य स्वस्था भव शुचिस्मिते । दक्षेणोक्ता तदा पुत्री सा सती लोकपूजिता

ଏହେତୁ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ! ଏହି ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ହେଅ। ଏପରି ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା—ଲୋକପୂଜିତା ସତୀଙ୍କୁ—କହିଲେ।

Verse 20

निंदायुक्तं स्वपितरं विलोक्य रुषिता भृशम् । चिंतयंती तदा देवी कथं यास्यामि मंदिरे

ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦାରେ ଭରିତ ଦେଖି ଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୁଁ ଘରକୁ (ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ) କିପରି ଯିବି?”

Verse 21

शंकरं द्रष्टुकामांह किं वक्ष्ये तेन पृच्छिता । यो निंदति महादेवं निंद्यमानं श्रृणोति यः । तावुभौ नरके यातो यावच्चन्द्रदिवाकरौ

“ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା; କିନ୍ତୁ ସେ ପଚାରିଲେ ମୁଁ କ’ଣ କହିବି? ଯେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଓ ଯେ ନିନ୍ଦା ଶୁଣି ରହେ—ସେ ଦୁହେଁ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।”

Verse 22

तस्मात्तयक्ष्याम्यहं देहं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

“ଏହେତୁ ମୁଁ ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।”

Verse 23

एवं मीमांसमाना सा शिवरुद्रेतिभाषिणी । अपमानाभिभूता सा प्रविवेश हुताशनम्

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେ, “ଶିବ! ରୁଦ୍ର!” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅପମାନରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 24

हाहाकारेण महता व्याप्तमासीद्दिगंतरम् । सर्वे ते मंचमारूढाः शस्त्रैर्व्याप्ता निरंतराः

ଏକ ମହାନ ହାହାକାର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ଗଣ ନିରନ୍ତର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ।

Verse 25

शस्त्रैः स्वैर्जध्नुरात्मानं स्वानि देहानि चिच्छिदुः । केचित्करतले गृह्य शिरांसि स्वानि चोत्सुकाः

ସେମାନେ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିଜକୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶରୀରକୁ କାଟି ପକାଇଲେ। କେତେକ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ନିଜର କଟା ମୁଣ୍ଡକୁ ହାତ ପାପୁଲିରେ ଧରିଲେ।

Verse 26

नीराजयंतस्त्वरिता भस्मीभूताश्च जज्ञिरे । एवमूचुस्तदा सर्वे जगर्ज्जुरतिभीषणम्

ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ନୀରାଜନ କରି ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଗଲେ। ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏପରି କହିଲେ ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 27

शस्त्रप्राहारैः स्वांगानि चिच्छिदुश्चातिभीषणाः । ते तथा विलयं प्राप्ता दाक्षायण्या समं तदा

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ସେମାନେ ନିଜର ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ କାଟି ପକାଇଲେ, ଯାହା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀଙ୍କ ସହିତ ବିଲୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 28

गणास्तत्रायूते द्वे च तदद्भुतमिवाभवत् । ते सर्व ऋषयो देवा इंद्राद्याः समरुद्गणाः

ସେଠାରେ ଦୁଇ ଅୟୁତ (କୋଡିଏ ହଜାର) ଗଣ ଥିଲେ, ତାହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ପରି ମନେ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତା, ମରୁଦ୍ଗଣ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 29

विश्वेऽश्वनौ लोकपालास्तूष्णींबूतास्तदाभवन् । विष्णुं वरेण्यं केचिच्च प्रार्थयंतः समंततः

ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ସମସ୍ତେ ନିରବ ହେଲେ। ଚାରିଦିଗରୁ କେହି କେହି ପରମ ବରେଣ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଶରଣ ମାଗିଲେ।

Verse 30

एवं भूतस्तदा यज्ञो जातस्तस्य दुरात्मनः । दक्षस्य ब्रह्मबंधोश्च ऋषयो भयमागताः

ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମା, କେବଳ ନାମମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ତେଣୁ ଏମିତି ହେଲା। ଋଷିମାନେ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।

Verse 31

एतस्मिन्नंतरे विप्रा नारदेन महात्मना । कथितं सर्वमेवैतद्दक्षस्य च विचेष्टितम्

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଦକ୍ଷର ଆଚରଣ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମ ସହିତ ଏ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ।

Verse 32

तदाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । चुकोप परमं क्रुद्ध आसनादुत्पतन्निव

ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଈଶ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଯେନେ ଆସନରୁ ଉଠି ପଡିବେ ବୋଲି ଲାଗିଲା।

Verse 33

उद्धृत्य च जटां रुद्रो लोकसंहारकारकः । आस्फोटयामास रुषा पर्वतस्य शिरोपरि

ତାପରେ ଲୋକସଂହାରକ ରୁଦ୍ର ଜଟାକୁ ଉଠାଇ କ୍ରୋଧରେ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ ତାହାକୁ ଜୋରେ ଝଟକାଇ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 34

ताडनाच्च समुद्भूतो वीरभद्रो महायशाः । तथा काली समुत्पन्ना भूतकोटिभिरावृता

ସେଇ ଆଘାତରୁ ମହାଯଶସ୍ବୀ ବୀରଭଦ୍ର ଉଦ୍ଭବିଲେ; ତଥା କାଳୀ ମଧ୍ୟ ଭୂତକୋଟିଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 35

कोपान्निःश्वसितेनैव रुद्रस्य च महात्मनः । जातं ज्वराणां च शतं सन्निपातास्त्रयोदश

ମହାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧମୟ ନିଶ୍ୱାସମାତ୍ରରୁ ଶତ ଜ୍ୱର ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶ ସନ୍ନିପାତ (ଘୋର ବ୍ୟାଧି) ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 36

विज्ञप्तो वीरभद्रेण रुद्रो रौद्रपराक्रमः । किं कार्यं भवतः कार्यं शीघ्रमेव वद प्रभो

ତେବେ ରୌଦ୍ରପରାକ୍ରମୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବୀରଭଦ୍ର ନିବେଦନ କଲେ—“ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? ହେ ପ୍ରଭୋ, ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।”

Verse 37

इत्युक्तो भगवान्रुद्रः प्रेषयामास सत्वरम् । गच्छ वीर महा बाहो दक्षयज्ञं विनाशय

ଏପରି କହିବା ପରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରେରଣ କଲେ—“ଯାଅ, ହେ ବୀର ମହାବାହୋ, ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞକୁ ବିନାଶ କର।”

Verse 38

शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः । कालिकाऽलिहितो वीरः सर्वभूतैः समावृतः । वीरभद्रो महातेजा ययौ दक्षमखं प्रति

ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶାସନକୁ ଶିରସା ଧାରଣ କରି, କାଳୀଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ସେ ବୀର, ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବୀରଭଦ୍ର ଦକ୍ଷମଖ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 39

तदानीमेव सहसा दुर्निमित्तानि चाभवन् । रूक्षो ववौ तदा वायुः शर्कराभिः समावृतः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହଠାତ୍ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତେବେ କଙ୍କର ଓ ଧୂଳିକଣାରେ ଆବୃତ ରୁକ୍ଷ ପବନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବହିଲା।

Verse 40

असृग्वर्षति देवश्च तिमिरेणाऽवृता दिवशः । उल्कापाताश्च बहवः पेतुरुर्व्यां सहस्रशः

ଆକାଶରୁ ରକ୍ତବର୍ଷା ହେଲା, ଦିନ ମଧ୍ୟ ତିମିରରେ ଆବୃତ ହେଲା। ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଉଲ୍କାପାତ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 41

एवंविधान्यरिष्टानि ददृशुर्विबुधादयः । दक्षोऽपि भयमापन्नो विष्णुं शरणमाययौ

ଏପରି ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତ ଦେଖି ଦେବଗଣ ଆଦି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 42

रक्षरक्ष महाविष्णो त्वं हि नः परमो गुरुः । यज्ञोऽसि त्वं सुरश्रेष्ठ भयान्मां परिमोचय

ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ହେ ମହାବିଷ୍ଣୁ! ତୁମେ ହିଁ ଆମର ପରମ ଗୁରୁ। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ—ଏହି ଭୟରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର।

Verse 43

दक्षेण प्रार्थ्य मानो हि जगाद मधुसूदनः । मया रक्षा विदातव्या भवतो नात्र संशयः

ଦକ୍ଷ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାରେ ମଧୁସୂଦନ କହିଲେ—“ତୁମର ରକ୍ଷା ମୋତେ ହିଁ କରିବାକୁ ହେବ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 44

अपूज्या यत्र पूज्यंते पूजनीयो न पूज्यते । त्रीणी तत्र प्रवर्तंते दुर्भिक्षं त्वया धर्ममजानताः । ईश्वरावज्ञया सर्वं विफलं च भविष्यति

ଯେଉଁଠି ଅପୂଜ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ ପୂଜନୀୟ ପୂଜିତ ହୁଏନି, ସେଠାରେ ତିନି ଅନର୍ଥ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ—ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଧର୍ମ ନଜାଣିବାରୁ ହେଉଥିବା ବିନାଶ; ଏବଂ ଈଶ୍ୱରାବଜ୍ଞାରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହେବ।

Verse 45

अपूज्या यत्र पूज्यं ते पूजनीयो न पूज्यते । त्रीणी तत्र प्रवर्तंते दुर्भिक्षं मरणं भयम्

ଯେଉଁଠି ଅପୂଜ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ପୂଜନୀୟ ପୂଜିତ ହୁଏନି, ସେଠାରେ ତିନି ବିପତ୍ତି ଜନ୍ମେ—ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଭୟ।

Verse 46

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन माननीयो वृषध्वजः । अमानितान्महेशात्त्वां महद्भयमुपस्थितम्

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ମହେଶଙ୍କୁ ଅମାନ କରିଥିବାରୁ ଏବେ ତୁମ ପାଖକୁ ମହାଭୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି।

Verse 47

अधुनैव वयं सर्वे प्रभवो न भवामहे । भवतो दुर्न्नयेनेव नात्र कार्या विचारणा

ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଉ ସମର୍ଥ କିମ୍ବା ପ୍ରଭୁ ରହିବୁ ନାହିଁ—କେବଳ ତୁମ ଦୁର୍ନୀତିମୟ ଆଚରଣରୁ। ଏଥିରେ ଆଉ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 48

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा दक्षश्चिंतापरोऽभवत् । विविर्णवदनो भूत्वा तूष्णीमासीद्भुवि स्थितः

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଦକ୍ଷ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା; ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି ନିରବ ହେଲେ।

Verse 49

वीरभद्रो महाबाहू रुद्रेणैव प्रचोदितः । काली कात्यायनीशाना चामुंडा मुंडमर्द्दिनी

ମହାବାହୁ ବୀରଭଦ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ପ୍ରେରଣାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସହ କାଳୀ, କାତ୍ୟାୟନୀ, ଈଶାନା ଓ ମୁଣ୍ଡମର୍ଦ୍ଦିନୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ଆସିଲେ।

Verse 50

भद्रकाली तथा भद्रा त्वरिता वैष्णवी तथा । नवदुर्गादिसहितो भूतानां च गणो महान्

ତଥା ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଭଦ୍ରା, ତ୍ୱରିତା ଓ ବୈଷ୍ଣବୀ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ; ନବଦୁର୍ଗାଦି ସହିତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଏକ ମହାନ୍ ଗଣ ମଧ୍ୟ ସମାଗତ ହେଲା।

Verse 51

शाकिनी डाकिनी चैव भूतप्रमथगुह्यकाः । तथैव योगिनीचक्रं चतुः षष्ट्या समन्वितम्

ଏବଂ ଶାକିନୀ, ଡାକିନୀ, ଭୂତ-ପ୍ରମଥ-ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ; ତଥା ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ସହିତ ଯୋଗିନୀଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 52

निजन्मुः सहसा तत्र यज्ञवाटं महाप्रभम् । वीरभद्रसमेता सर्वे हरपराक्रमाः । दशबाहवस्त्रिनेत्रा जटिला रुद्रभूषणाः

ସେମାନେ ସହସା ସେଠାରେ ସେଇ ମହାପ୍ରଭ ଯଜ୍ଞବାଟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୀରଭଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତେ ହରଙ୍କ ପରାକ୍ରମଯୁକ୍ତ—ଦଶବାହୁ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଜଟାଧାରୀ ଓ ରୁଦ୍ରଲାଞ୍ଛନଭୂଷିତ।

Verse 53

पार्षदाः शंकरस्यैते सर्वे रुद्रस्वरूपिणः । पंचवक्त्रा नीलकंठाः सर्वे ते शस्त्रपाणयः

ଏମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାର୍ଷଦ—ସମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରସ୍ୱରୂପୀ; ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରପାଣି।

Verse 54

छत्रचामरसंवीताः सर्वे हरपराक्रमाः । दशबाहवस्त्रिनेत्रा जटिला रुद्रभूषणाः

ଛତ୍ର ଓ ଚାମରରେ ପରିବୃତ୍ତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହରଙ୍କ ପରାକ୍ରମମୟ—ଦଶଭୁଜ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଜଟାଧାରୀ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ।

Verse 55

अर्धचंद्रधराः सर्वे सर्वे चैव महौजसः । सर्वे ते वृषभारूढाः सर्वे ते वेषभूषणाः

ସମସ୍ତେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ; ସମସ୍ତେ ମହାତେଜସ୍ବୀ। ସମସ୍ତେ ବୃଷଭାରୂଢ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ବେଷଭୂଷଣରେ ସୁଶୋଭିତ।

Verse 56

सहस्रबाहुर्भुजगाधिपैर्वृतस्त्रिलोचनो भीमबलो भयावहः । एभिः समेतश्च तदा महात्मा स वीरभद्रोऽभिजगाम यज्ञम्

ସହସ୍ରଭୁଜ, ଭୁଜଗାଧିପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ୍ତ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଭୀମବଳ ଓ ଭୟାବହ—ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେ ମହାତ୍ମା ବୀରଭଦ୍ର ତେବେ ଯଜ୍ଞଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 57

युग्यानां च सहस्रेण द्विप्रमाणेन स्यंदनम् । सिंहानां प्रयुतेनैव वाह्यमानं च तस्य तत्

ତାହାର ରଥ ହାତୀର ପ୍ରମାଣ ପରି ବିଶାଳ; ଏକ ସହସ୍ର ଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱ ତାହାକୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ସିଂହମାନଙ୍କ ‘ପ୍ରୟୁତ’ (ଅସଂଖ୍ୟ ଦଳ) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାହା ବହନ ହେଉଥିଲା।

Verse 58

तथैव दंशिताः सिंहा बहवः पार्श्वरक्षकाः । शार्दूला मकरा मत्स्या गजाश्चैव सहस्रशः । छत्राणि विविधान्येव चामराणि तथैव च

ସେହିପରି ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ ଅନେକ ସିଂହ ପାର୍ଶ୍ୱରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ଶାର୍ଦୂଳ, ମକର, ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ ଗଜ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ନାନାପ୍ରକାର ଛତ୍ର ଓ ଚାମର ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 59

मूर्द्धनिध्रियमाणानि सर्वतोग्राणि सर्वशः । ततो भेरीमहानादाः शंखाश्च विविधस्वनाः । पटहा गोमुखाश्चैव श्रृंगाणि विविधानि च

ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଉଠାଇ ଧରି, ସବୁ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ; ତେବେ ଭେରୀର ମହାନାଦ ଗୁଞ୍ଜିଲା, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରର ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା; ଏବଂ ପଟହ, ଗୋମୁଖ-ଶୃଙ୍ଗ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ନିନାଦିତ ହେଲେ।

Verse 60

ततोऽवाद्यंत तान्येव घनानि सुषिराणि च । कलगानपराः सर्वे सर्वे मृदंगवादिनः

ତାପରେ ସେହି ବାଦ୍ୟମାନେ ହିଁ ବାଜିଲେ—ଘନ (ତାଳବାଦ୍ୟ) ଓ ସୁଷିର (ବାୟୁବାଦ୍ୟ) ଉଭୟ। ସମସ୍ତେ ଲୟବଦ୍ଧ ଗାନରେ ତତ୍ପର; ସମସ୍ତେ ମୃଦଙ୍ଗବାଦକ।

Verse 61

अनेकलास्यसंयुक्ता वीरभद्राग्रतोभवन् । रणवादित्रनिर्घोषैर्जगर्जुरमितौजसः

ନାନାପ୍ରକାର ନୃତ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ରେ ଚାଲିଲେ। ରଣବାଦ୍ୟର ନିର୍ଘୋଷ ସହ ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀମାନେ ଗର୍ଜିଲେ।

Verse 62

तेन नादेन महता नादितं भुवनत्रयम् । एवं सर्वे समायाता गणा रुद्रप्रणोदिताः

ସେହି ମହାନାଦରେ ତ୍ରିଭୁବନ ନାଦିତ ହେଲା। ଏଭଳି ରୁଦ୍ରପ୍ରେରିତ ସମସ୍ତ ଗଣ ଏକତ୍ର ସମାଗତ ହେଲେ।

Verse 63

यज्ञवाटं च दक्षस्य विनाशार्थं प्रहारिणः । रजसा चाऽवृतं व्योम तमसा च वृता दिशः

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞବାଟକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ସେମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଧୂଳିରେ ଆକାଶ ଆବୃତ ହେଲା, ତମସାରେ ଦିଗମାନେ ଢାକିଗଲେ।

Verse 64

सप्तद्वीपवती पृथ्वी चचाल साद्रिकानना । ते दृष्ट्वा महदाश्चर्य्यं लोकक्षयकरं तदा

ସପ୍ତଦ୍ୱୀପସମନ୍ୱିତ ପୃଥିବୀ ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା। ଲୋକକ୍ଷୟକର ପରି ଲାଗୁଥିବା ସେ ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ ତେବେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 65

उत्तस्थुर्युगपत्सर्वे देवदैत्यनिशाचराः । ते वै ददृशुरायांतीं रुद्रसेना भयावहाम्

ଦେବ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ନିଶାଚର—ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଭୟାବହ ରୁଦ୍ରସେନାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 66

पृथ्वीं केचित्समायाता गगने केचिदागताः । दिशश्च प्रदिशश्चैव समावृत्य तथापरे

କେହି ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଲେ, କେହି ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଅନ୍ୟେ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗକୁ ଆବୃତ କରି ସବୁଦିଗେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ।

Verse 67

अनंता ह्यक्षयाः सर्वे शूरा रुद्रसमा युधि । एवंभूतं च तत्सैन्यं रुद्रैश्च परिवारितम् । दृष्ट्वो चुर्विस्मिताः सर्वे यामोऽद्य शस्त्रपाणयः

ସେ ସମସ୍ତ ଶୂର ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଦ୍ରସମ। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଏମିତି ସେ ସେନାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ—“ଆଜି ଶସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି ଆଗେ ବଢ଼ିବା” ବୋଲି ଭାବିଲେ।

Verse 68

इंद्रो हि गजमारूढो मृगारूढः सदागतिः । यमो महिषमारूढो यमदंडसमन्वितः

ଇନ୍ଦ୍ର ଗଜାରୂଢ ଥିଲେ; ସଦାଗତି ବାୟୁ ମୃଗାରୂଢ ଥିଲେ; ଯମ ମହିଷାରୂଢ ହୋଇ ଯମଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି (ସଜ୍ଜ ଥିଲେ)।

Verse 69

कुबेरः पुष्पकारूढः पाशी मकरमेव च । अग्निर्बस्तमारूढो निरृतिः प्रेतमेव च

କୁବେର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହେଲେ; ପାଶଧାରୀ ବରୁଣ ମକର-ବାହନରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଅଗ୍ନି ଛାଗ ଉପରେ, ନିରୃତି ପ୍ରେତ-ବାହନରେ ଆରୂଢ ହେଲେ।

Verse 70

तथान्ये सुरसंघाश्च यक्षचारणगुह्यकाः । आरुह्य वाहनान्येव स्वानिस्वानि प्रतिपिनः

ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଦେବସଂଘ—ଯକ୍ଷ, ଚାରଣ ଓ ଗୁହ୍ୟକ—ନିଜନିଜ ଦଳ ସହିତ, ନିଜନିଜ ବାହନରେ ଆରୂଢ ହେଲେ।

Verse 71

स्वेषामुद्योगमालोक्य दक्षश्चाश्रुमुखस्ततः । दंडवत्पतितो भूमौ सर्वानेवाभ्यभाषत

ସେମାନଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟୋଗ ଦେଖି ଦକ୍ଷ ଅଶ୍ରୁମୁଖ ହେଲେ; ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 72

युष्मद्बलेनैव मया यज्ञः प्रारंभितो महान् । सत्कर्मसिद्धये यूयं प्रमाणं सुमहाप्रभाः

ତୁମମାନଙ୍କ ବଳରେ ମୁଁ ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ସତ୍କର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ମହାପ୍ରଭମାନେ, ତୁମେହି ପ୍ରମାଣ ଓ ଆଧାର।

Verse 73

विष्णो त्वं कर्मणः साक्षाद्यज्ञानां परिपालकः । धर्मस्य वेदगर्भस्य ब्रह्मण्यस्त्वं च माधव

ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ତୁମେ କର୍ମର ସାକ୍ଷାତ୍ ଅଧିଷ୍ଠାତା ଏବଂ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ପରିପାଳକ। ବେଦଗର୍ଭ ଧର୍ମର ତୁମେ ଧାରକ; ହେ ମାଧବ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ—ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ।

Verse 74

तस्माद्रक्षा विधातव्या यज्ञस्याऽस्य महाप्रभो । दक्षस्य वचनं श्रुत्वा उवाच मधुसूदनः

ଏହେତୁ, ହେ ମହାପ୍ରଭୋ, ଏହି ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମଧୁସୂଦନ କହିଲେ।

Verse 75

मया रक्षा विधातव्या धर्मस्य परिपालने । तत्सत्यं तु त्वयोक्तं हि किं तु तस्य व्यतिक्रमः

ଧର୍ମ ପରିପାଳନ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ମୋତେ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ସତ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ସେହି ଧର୍ମର ବ୍ୟତିକ୍ରମ କିପରି?

Verse 76

यातस्त्वद्यैव यज्ञस्य यत्त्वयोक्तं सदाशिवम् । नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे तदा किं न स्मृतं त्वया

ତୁମେ ଆଜି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଇଛ; ତଥାପି ନୈମିଷର ଅନିମିଷ-କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ ଯାହାକୁ ନିଜେ କହିଥିଲ, ସେହି ସଦାଶିବଙ୍କୁ ତେବେ କାହିଁକି ସ୍ମରଣ କଲ ନାହିଁ?

Verse 77

योऽयं रुद्रो महातेजा यज्ञरूपः सदाशिवः । यज्ञबाह्यः कृतो मूढ तच्च दुर्म्मत्रितं तव

ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ରୁଦ୍ର ହିଁ ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ସଦାଶିବ। ହେ ମୂଢ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞବାହ୍ୟ କରିଛ—ଏହା ତୁମର ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ କୁଯୋଜନା।

Verse 78

रुद्रकोपाच्च को ह्यत्र समर्थो रक्षणे तव । न पश्यामि च तं विप्र त्वां वै रक्षति दुर्म्मतिम्

ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ—ଏଠାରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ହେ ବିପ୍ର, ଦୁର୍ମତି ଥିବା ତୁମକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା ଲୋକକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।

Verse 79

किं कर्म्म किमकर्म्मेति तन्न पश्यसि दुर्म्मते । समर्थं केवलं कर्मन भविष्यति सर्वदा

ହେ ଦୁର୍ମତି! କର୍ମ କ’ଣ ଓ ଅକର୍ମ କ’ଣ—ତୁମେ ଦେଖୁନାହ। କେବଳ କର୍ମ ଏକାକୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 80

सेश्वरं कर्म विद्ध्योतत्समर्थत्वेन जायते । न ह्यन्यः कर्म्मणो दाता ईश्वरेण विना भवेत्

ଜାଣ, ଈଶ୍ୱର-ସହିତ କର୍ମ ହିଁ ସମର୍ଥ ହୁଏ। ଈଶ୍ୱର ବିନା କର୍ମର ଶକ୍ତିଦାତା ଓ ଫଳଦାତା ଅନ୍ୟ କେହି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।

Verse 81

ईश्वरस्य च ये भक्ताः शांतास्तद्गतमानसाः । कर्म्मणो हि फलं तेषां प्रयच्छति सदाशिवः

ଏବଂ ଯେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଶାନ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ତାଙ୍କରେ ଲୀନ—ସେମାନଙ୍କ କର୍ମଫଳ ସ୍ୱୟଂ ସଦାଶିବ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 82

केवलं कर्म चाश्रित्य निरीश्वरपरा जनाः । निरयं ते च गच्छंति कोटियज्ञशतैरपि

କେବଳ କର୍ମକାଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଈଶ୍ୱରବିମୁଖ ମତରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ—କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 83

पुनः कर्ममयैः पाशैर्बद्धा जन्मनिजन्मनि । निरयेषु प्रपच्यंते केवलं कर्म्मरूपिणः

କର୍ମମୟ ପାଶରେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ, ଯେମାନେ କେବଳ କର୍ମକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।