Adhyaya 25

Verse 1

लोमश उवाच । तत्रोपविविशुः सर्वे सत्कृताश्च हिमाद्रिणा । ते देवाः सपरिवाराः सहर्षाश्च सवाहनाः

ଲୋମଶ କହିଲେ—ସେଠାରେ ହିମାଦ୍ରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍କୃତ ହୋଇ ସମସ୍ତେ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ଦେବଗଣ ପରିବାରସହ, ନିଜ-ନିଜ ବାହନସହ, ହର୍ଷିତ ଥିଲେ।

Verse 2

तत्रैव च महामात्रं निर्मितं विश्वकर्मणा । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः

ସେଠାରେ ହିଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ନିବାସାର୍ଥେ ପରମ ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ ଏକ ଭବ୍ୟ ମହାନିବାସ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 3

तथैव विष्णोस्त्वपरं भवनं स्वयमेव हि । भास्वरं सुविचित्र च कृतं त्वष्ट्रा मनोरमम् । वण्डीगृहं मनोज्ञं च तथैव कृतवान्स्वयम्

ସେହିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭବନ ହେଲା—ତାଙ୍କ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ, ଭାସ୍ୱର ଓ ସୁବିଚିତ୍ର; ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାହାକୁ ମନୋହର ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମନୋଜ୍ଞ ବଣ୍ଡୀଗୃହ (ସ୍ତୁତିମଣ୍ଡପ) ମଧ୍ୟ କଲେ।

Verse 4

तथैव श्वेतं परमं मनोज्ञं महाप्रभं देववरैः सुपूजितम् । कैलासलक्ष्मीप्रभया महत्या सुशोभितं तद्भवनं चकार

ସେହିପରି ସେ ଏକ ପରମ ମନୋହର, ଶ୍ୱେତ, ମହାପ୍ରଭାମୟ ଭବନ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହା ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁପୂଜିତ; ତାହା କୈଲାସଲକ୍ଷ୍ମୀର ମହାନ ପ୍ରଭାରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 5

तत्रैव शंभुः परया विभूत्या स स्थापितस्तेन हिमाद्रिणा वै

ସେଠାରେ ହିଁ ହିମାଦ୍ରି ପରମ ବିଭୂତି ଓ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ—ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ସିଂହାସନାସୀନ—କଲେ।

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे मेना समायाता सखीगणैः । नीराजनार्थं शंभुं च ऋषिभिः परिवारिता

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମେନା ସଖୀଗଣ ସହ ଆସିଲେ; ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନୀରାଜନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 7

तदा वादित्रदिर्घोपैर्नादितं भुवनत्रयम् । नीराजनं कृतं तस्य मेनया च तपस्विनः

ତେବେ ବାଦ୍ୟର ଦୀର୍ଘ ନାଦରେ ତ୍ରିଭୁବନ ନାଦିତ ହେଲା ପରି ଲାଗିଲା; ଏବଂ ମେନା ସେଇ ମହାତପସ୍ବୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନୀରାଜନ କଲେ।

Verse 8

अवलोक्य परा साध्वी मेनाऽजानाद्धरं तदा । गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता

ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପରମ ସାଧ୍ବୀ ମେନା ସେତେବେଳେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ପରେ ଗିରିଜା (ପାର୍ବତୀ) କହିଥିବା କଥା ସ୍ମରି ମେନା ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 9

यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम सन्निधौ । ततोऽधिकं प्रपश्यामि सौंदर्यं परमेष्ठिनः । महेशस्य मया दृष्टमनिर्वाच्यं च संप्रति

‘ପାର୍ବତୀ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପୂର୍ବେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମୁଁ ଏବେ ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କ ପରମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖୁଛି; ଏହି କ୍ଷଣରେ ମୁଁ ଦେଖୁଥିବା ମହେଶଙ୍କ ମହିମା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ।’

Verse 10

एवं विस्मयमापन्ना विप्रपत्नीभिरावृता । अहतां बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी

ଏଭଳି ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ବିପ୍ରପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ନାରୀ ଅହତ (ନୂତନ) ବସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମ ପରିଧାନ କରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 11

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नैश्च शोभिता । अंगीकृता तदा देव्या रराज परया श्रिया

ନାନାରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସେ ପରମ ଦିବ୍ୟ କଞ୍ଚୁକୀକୁ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏବଂ ସେ ଅନୁପମ ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 12

बिभ्रती च तदा हारं दिव्यरत्नविभूषितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

ତେବେ ସେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ ହାର ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ବଳୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପିନ୍ଧିଲେ।

Verse 13

तत्रोपविष्टा सुभगा ध्यायंती परमेश्वरम् । सखीभिः सेव्यमाना सा विप्रपत्नीभिरेव च

ସେଠାରେ ଉପବିଷ୍ଟା ସେ ସୁଭଗା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ; ସଖୀମାନେ ଓ ବିପ୍ରପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गो वाक्यमभाषत । पाणिग्रहार्थं शंभुं च आनयध्वं स्वमंदिरम् । त्वरितेनैव वेलायामस्यामेव विचक्षणाः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଗ କହିଲେ—“ପାଣିଗ୍ରହଣାର୍ଥେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତୁମ ଗୃହକୁ ଆଣ। ହେ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ, ଏହି ଶୁଭ ବେଳାରେ ଶୀଘ୍ର କର!”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गर्गस्य च महात्मनः । अभ्युत्थानपराः सर्वे पर्वताः सकलत्रकाः

ସେ ମହାତ୍ମା ଗର୍ଗଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପର୍ବତରାଜ ନିଜ-ନିଜ ସମଗ୍ର ପରିବାର ସହିତ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଉଠିବାକୁ ତତ୍ପର ହେଲେ।

Verse 16

महाविभूत्या संयुक्ताः सर्वे मंगलपाणयः । सालंकृतास्तदा तेषां पत्न्योलंकारमंडिताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାବିଭୂତିରେ ଯୁକ୍ତ, ହାତରେ ମଙ୍ଗଳ ଉପହାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ସୁଶୋଭିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ମଣ୍ଡିତ ହେଲେ।

Verse 17

उपायनान्यनेकानि जगृहुः स्निग्धलोचनाः । तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा

ସ୍ନିଗ୍ଧନୟନ ସେମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପାୟନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ ବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷ (ବେଦଘୋଷ) ମଧ୍ୟରେ,

Verse 18

आजग्मुः सकलात्रास्ते यत्र देवो महेश्वरः । प्रमथैरावृतस्तत्र चंड्या चैवाभिसेवितः

ସେ ସମସ୍ତ ଦଳ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ବିରାଜିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଓ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେବିତ ଥିଲେ।

Verse 19

तथा महर्षिभिस्तत्र तथा देवगणैः सह । एभिः परिवृतः श्रीमाञ्छंकरो लोकशंकरः

ସେଠାରେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଶ୍ରୀମାନ ଶଙ୍କର—ଲୋକଶଙ୍କର—ବିରାଜିତ ଥିଲେ।

Verse 20

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थिता ऐकापद्येन देवैरृषिभिरावृताः

ବାଦ୍ୟର ଗୁଞ୍ଜିତ ନିନାଦ ଶୁଣି ଶଙ୍କରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେବକ ଏକେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ସେମାନେ ଦେବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲେ।

Verse 21

तथोद्यतो योगिनाचक्रयुक्ता गणा गणानां गणानां पतिरेकवर्चसाम् । शिवंपुरस्कृत्य तदानुभावास्तथैव सर्वे गणनायकाश्च

ତେବେ ଯୋଗିନୀ-ଚକ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଗଣମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଗଣମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଏକମାତ୍ର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଗଲେ। ଶିବଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗଣନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ସହ ଚାଲିଲେ।

Verse 22

तद्योगिनी चक्रमतिप्रचंडं टंकारभेरीरवनिस्वनेन । चंडीं पुरस्कृत्य भयानकां तदा महाविभूत्या समलंकृतां तदा

ତେବେ ସେଇ ଅତିପ୍ରଚଣ୍ଡ ଯୋଗିନୀ-ଚକ୍ର ଟଙ୍କାର, ଭେରୀ ଓ ରଣବାଦ୍ୟର ଗର୍ଜନ-ଧ୍ୱନି ସହ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଧାଇଲା। ଭୟାନକା ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ମହାବିଭୂତିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 23

कंठे कर्कोटकं नागं हारभूतं च कार सा । पदकं वृश्चिकानां च दंदशूकांश्च बिभ्रती

ସେ ନିଜ କଣ୍ଠରେ କର୍କୋଟକ ନାଗକୁ ହାରରୂପେ ଧାରଣ କଲା। ସେ ବିଛାମାନଙ୍କର ଆଭୂଷଣ ମଧ୍ୟ ପିନ୍ଧିଥିଲା ଏବଂ ବିଷଧର ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଲଙ୍କାରରୂପେ ବହନ କରୁଥିଲା।

Verse 24

कर्णावतंसान्सा दध्रे पाणिपादमयांस्तथा । रणे हतानां वीराणां शिरांस्युरसिचापरान्

ସେ କାନରେ ହାତ-ପାଦରୁ ତିଆରି କର୍ଣ୍ଣାବତଂସ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଏବଂ ରଣରେ ହତ ହୋଇଥିବା ବୀରମାନଙ୍କର ଶିରଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନମାନଙ୍କ ପରି ଧାରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 25

द्वीपिचर्मपरीधाना योगिनीचक्रसंयुता । क्षेत्रपालावृता तद्वद्भैरवैः परिवारिता

ସେ ଚିତାବାଘର ଚର୍ମ ପରିଧାନ କରି ଯୋଗିନୀ-ଚକ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲା। କ୍ଷେତ୍ରପାଳମାନେ ତାକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ ଏବଂ ଭୈରବମାନେ ପରିବାରରୂପେ ସହଚର ହୋଇ ତାକୁ ଶୋଭିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 26

तथा प्रेतैश्च भूतैश्च कपटैः परिवारिता । वीरभद्रादयश्चैव गणाः परमदारुणाः । ये दक्षयज्ञनाशार्थे शिवेनाज्ञापितास्तदा

ସେ ପ୍ରେତ, ଭୂତ ଓ କପଟ ଭୟଙ୍କର ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ବୀରଭଦ୍ର ଆଦି ପରମ ଦାରୁଣ ଗଣମାନେ ସେହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ନାଶ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 27

तथा काली भैरवी च माया चैव भयावहा । त्रिपुरा च जया चैव तथा क्षेमकरी शुभा

ସେଠାରେ କାଳୀ, ଭୈରବୀ ଓ ଭୟ ଆଣୁଥିବା ମାୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତ୍ରିପୁରା ଓ ଜୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ଶୁଭ କ୍ଷେମକରୀ—କଲ୍ୟାଣଦାତ୍ରୀ—ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 28

अन्याश्चैव तथा सर्वाः पुरस्कृत्य सदाशिवम् । गंतुकामाश्चोग्रतरा भूतैः प्रेतैः समावृताः

ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ—ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ହୋଇ ସେମାନେ ଭୂତ-ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ।

Verse 29

एताः सर्वा विलोक्याथ शिवभक्तो जनार्द्दनः । महर्षीश्च पुरस्कृत्य ह्यमरांश्च तथैव च । अनसूयां पुरस्कृत्य तथैव च ह्यरुंधतीम्

ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିବଭକ୍ତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରେ ରଖିଲେ; ଅନସୂୟାକୁ ଏବଂ ସେହିପରି ଅରୁନ୍ଧତୀକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହ ଅଗ୍ରେ ରଖିଲେ।

Verse 30

विष्णुरुवाच । चण्डीं कुरु समीपस्थां लोकपालनतां प्रभो

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସମୀପରେ ରଖି ଲୋକମାନଙ୍କର ପାଳନ-ରକ୍ଷାର ଭାର ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 31

तदुक्तं विष्णुना वाक्यं निशम्य जगदीश्वरः । उवाच प्रहसन्नेव चंडीं प्रति सदाशिवः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଥିବା ବଚନ ଶୁଣି ଜଗଦୀଶ୍ୱର ସଦାଶିବ ହସି ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 32

अत्रैव स्थीयतां चंडीं यावदुद्वहनं भवेत् । मम भावान्विजानासि कार्याकार्ये सुशोभने

“ହେ ଚଣ୍ଡୀ, ଉଦ୍ୱହନ (ବଧୂକୁ ନେଇଯିବା) ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠିଏ ରୁହ। ହେ ସୁଶୋଭନେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅକାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋ ଭାବ ତୁମେ ଜାଣ।”

Verse 33

एवमाकर्ण्य वचनं शंभोरमिततेजसः । उवाच कुपिता चंडी विष्णुमुद्दिश्य सादरम्

ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କ୍ରୋଧିତ ଚଣ୍ଡୀ ତଥାପି ସାଦରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲା।

Verse 34

तथान्ये प्रमथाः सर्वे विष्णुमूचुः प्रकोपिताः । यत्रयत्र शिवो भाति तत्रतत्र वयं प्रभो

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରମଥ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୋ, ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ପ୍ରକାଶିତ, ସେଉଁଠାରେ ସେଉଁଠାରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅଛୁ।”

Verse 35

त्वया निवारिताः कस्माद्वयमाभ्युदये परे । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा केशवोवाक्यमब्रवीत्

“ଏତେ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟରେ ଆମକୁ ଆପଣ କାହିଁକି ନିବାରଣ କଲେ?” ସେମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କେଶବ ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 36

चण्डीमुद्दिश्य प्रमथानन्यांश्चैव तथाविधान् । यूयं चैव मया प्रोक्ता मा कोपं कर्त्तुमर्हथ

ଚଣ୍ଡୀ, ପ୍ରମଥଗଣ ଓ ସେହିପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କେଶବ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଉପଦେଶ ଦେଇଛି; ତେଣୁ କ୍ରୋଧ କରିବା ତୁମମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Verse 37

एवमुक्तास्तदा तेन चंडीमुख्या गणास्तदा । एकांतमाश्रिताः सर्वे विष्णुवाक्याज्ज्वलद्धृदः

ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଚଣ୍ଡୀମୁଖ୍ୟ ସେହି ସମସ୍ତ ଗଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଂୟମବାଣୀରେ ହୃଦୟ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 38

तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः । सकलत्राः संभ्रमेण महेशं प्रति सत्वरम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଉତ୍ସାହ-ସମ୍ଭ୍ରମରେ ଶୀଘ୍ର ମହେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 39

पंचवाद्यप्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । योषिद्भिः संवृतास्तत्र गीतशब्देन भूयसा

ସେଠାରେ ପଞ୍ଚବାଦ୍ୟର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରଘୋଷ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ବ୍ରହ୍ମଘୋଷ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠୁଥିଲା; ନାରୀମାନେ ଘେରିଥିବା ସେହି ସ୍ଥାନରେ ମଙ୍ଗଳଗୀତର ଶବ୍ଦ ପୁନଃପୁନଃ ଅଧିକ ମ୍ରୋଗୁଥିଲା।

Verse 40

एवं प्राप्ता यत्र शंभुः सकलैः परिवारितः । आगत्य कलशैः साकं स्नापितो हि सदाशिवः । स्त्रीभिर्मंगलगीतेन सर्वाभरणभूषितः

ଏଭଳି ସେମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହିତ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ କଳଶରେ ଆଣିଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳଦ୍ୱାରା ସଦାଶିବଙ୍କ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କରାଗଲା; ନାରୀମାନେ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଉଥିବାବେଳେ ସେ ସର୍ବାଭରଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 41

ऋषयो देवगंधर्वास्तथान्ये पर्वतोत्तमाः । शंभ्यग्रगास्तदा जग्मुः स्त्रियश्चैव सुपूजिताः । बभौ छत्रेण महता ध्रिमाणेन मूर्द्धनि

ଋଷିମାନେ, ଦେବଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତଜ ମହାତ୍ମାମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଆଗେଇ ଗଲେ; ସୁପୂଜିତ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସହ ଚାଲିଲେ। ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଧରା ମହାଛତ୍ରରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 42

चामरै वीर्ज्यमानोऽसौ मुकुटेन विराजितः । ब्रह्मा विष्णुस्तथा चंद्रो लोकपालस्तथैव च

ସେ ଚାମରଦ୍ୱାରା ବୀଜିତ ହୋଇ, ମୁକୁଟରେ ବିରାଜିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 43

अग्रगा ह्यपि शोभंतः श्रिया परमया युताः । तथा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः

ଅଗ୍ରେ ଯାଉଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅତି ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ, ପଟହ, ଆନକ ଓ ଗୋମୁଖ ଆଦି ବାଦ୍ୟ ନିନାଦିତ ହେଲା।

Verse 44

तथैव गायकाः सर्वे परममंगलम् । पुनः पुनरवाद्यंत वादित्राणि महोत्सवे

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଗାୟକ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ମହୋତ୍ସବରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃ ପୁନଃ ବାଜି ଉଠିଲା।

Verse 45

अरुंधती महाभागा अनसूया तथैव च । सावित्री च तथा लक्ष्मीर्मातृभिः परिवारिताः

ମହାଭାଗା ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଅନସୂୟା, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ମାତୃକାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ—ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 46

एभिः समेतो जगदेकबंधुर्बभौ तदानीं परमेण वर्चसा । सचंद्रसूर्यानिलवायुना वृतः सलोकपालप्रवरैर्महर्षिभिः

ଏମାନଙ୍କ ସହ ସମେତ ହୋଇ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ ସେତେବେଳେ ପରମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅନିଲ-ବାୟୁ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 47

स वीज्यमानः पवनेनः साक्षाच्छत्रं च तस्मै शशिना ह्यधिष्ठितम् । सूर्यः पुरस्तादभवत्प्रकाशकः श्रियान्वितो विष्णुरभूच्च सन्निधौ

ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ପବନ ଦ୍ୱାରା ବୀଜିତ ହେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶଶୀ ନିଜେ ଛତ୍ରରୂପେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମୁଖେ ପ୍ରକାଶକ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ନିଧାନରେ ଥିଲେ।

Verse 48

पुष्पैर्ववर्षुर्ह्यवकीर्यमाणा देवास्तदानीं मुनिभिः समेताः । ययौ गृहं कांचनकुट्टिमं महन्महावि भूत्यापरिशोभितं तदा । विवेश शंभुः परया सपर्यया संपूज्यमानो नरदेवदानवैः

ତେବେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ସମବେତ ଦେବମାନେ ସବୁଦିଗରେ ଛିଟିଯାଉଥିବା ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ। ଶମ୍ଭୁ ସେତେବେଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଟ୍ଟିମରେ ଶୋଭିତ, ମହା ବିଭୂତିରେ ଦୀପ୍ତ ବିଶାଳ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ନରଦେବ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରମ ସପର୍ୟାରେ ପୂଜିତ ହୋଇ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 49

एवं समागतः शंभुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो विबुधैः स्तुतिभिः परमेश्वरः

ଏଭଳି ସମାଗତ ଶମ୍ଭୁ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପରମେଶ୍ୱର ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି-ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ସଂସ୍ତୂୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 50

गजादुत्तारयामास महेशं पर्वतोत्तमः । उपविश्य ततः पीठे कृत्वा नीराजनं महत्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ମହେଶଙ୍କୁ ଗଜରୁ ଅବତରଣ କରାଇଲେ। ପରେ ତାଙ୍କୁ ପୀଠରେ ଉପବେଶ କରାଇ ମହା ନୀରାଜନ (ଆରତି) କରାଗଲା।

Verse 51

मेनया सखिभिः साकं तथैव च पुरोधसा । मधुपर्कादिकं सर्वं यत्कृतं चैव तत्र वै

ସେଠାରେ ମେନା ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ମଧୁପର୍କ ଆଦି ସମସ୍ତ ପୂଜୋପଚାର ବିଧିମତେ ସଜାଇଲେ।

Verse 52

ब्रह्मणा नोदितः सद्यः पुरोधाः कृतवान्प्रभुः । मंगलं शुभकल्याणं प्रस्तावसदृशं बहु

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପୁରୋହିତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗାନୁରୂପ ଅନେକ ମଙ୍ଗଳ, ଶୁଭ ଓ କଲ୍ୟାଣକାରୀ କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 53

अंतर्वेद्यां संप्रवेश्य यत्र सा पार्वती स्थिता । वेदिकोपरि तन्वंगी सर्वाभरणभूषिता

ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ବେଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରାଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପାର୍ବତୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ—ବେଦିକାମଞ୍ଚ ଉପରେ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀ, ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 54

तत्रानीतो हरः साक्षाद्विष्णुना ब्रह्मणा सह । लग्नं निरीक्षमाणास्ते वाचस्पतिपुरोगमाः

ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍ ହରଙ୍କୁ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଲେ।

Verse 55

गर्गो मुनिश्चोपविष्टस्तत्रैव घटिकालये । यावत्पूर्णा घटी जाता तावत्प्रणवभाषणम्

ମୁନି ଗର୍ଗ ସେଠାରେ ଘଟିକାଳୟରେ ଉପବିଷ୍ଟ ଥିଲେ; ଘଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଚାଲିରହିଲା।

Verse 56

ओंपुण्येति प्रणिगदन्गर्गो वध्वंजलिं दधे । पार्वत्यक्षतपूर्णं च शिवोपरि ववर्ष वै

“ଓଂ ପୁଣ୍ୟ!” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରି ଗର୍ଗ ଵଧୂର ହସ୍ତଦ୍ୱୟକୁ ଅଞ୍ଜଳିରେ ରଖିଲେ; ପାର୍ବତୀ ଅକ୍ଷତପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତରୁ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଅକ୍ଷତ ବର୍ଷା କଲେ।

Verse 57

तया संपूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशादिभिः । मुदा परमया युक्ता पार्वती रुचिरानना

ସେ ଦଧି, ଅକ୍ଷତ, କୁଶ ଆଦିଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜିତ କଲେ; ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁକ୍ତ ରୁଚିରମୁଖୀ ପାର୍ବତୀ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 58

विलोकयंती शंभुं तं यदर्थे परमं तपः । कृतं पुरा महादेव्या परेषां परमं महत्

ସେ ସେଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ମହାଦେବୀ ପୂର୍ବେ ପରମ ତପ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ।

Verse 59

तपसा तेन संप्राप्तो जगज्जीवनजीवनः । नारदेन ततः प्रोक्तो महादेवो वृषध्वजः

ସେଇ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସେ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଜୀବନସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ତାପରେ ନାରଦ ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଲେ।

Verse 60

तथा गंगादिभिश्चन्यैर्मुनिभिः सनकादिभिः । प्रति पूजां कुरु क्षिप्रं पार्वत्याश्च त्रिलोचन । तदा शिवेन सा तन्वी पूजितार्घ्याक्षतादिभिः

ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଆଦି ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ଓ ସନକାଦି ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ, ହେ ତ୍ରିଲୋଚନ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରତିପୂଜା କର; ତାପରେ ଶିବ ଅର୍ଘ୍ୟ, ଅକ୍ଷତ ଆଦି ଅର୍ପଣରେ ସେଇ ତନ୍ୱୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

Verse 61

एवं परस्परं तौ च पार्वतीपरमेश्वरौ । अर्च्यमानौ तदानीं च शुशुभाते जगन्मयौ

ଏଭଳି ପରସ୍ପର ପୂଜା କରୁଥିବା ଜଗନ୍ମୟ ପାର୍ବତୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ସେ ସମୟରେ ଆରାଧିତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 62

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षंतौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्या सावित्र्या च विशेषतः । अरुंधत्या तदा तौ च दंपती परमेश्वरौ

ତ୍ରିଲୋକ୍ୟ-ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନିହାରିଲେ। ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ସାବିତ୍ରୀ ସେମାନଙ୍କର ନୀରାଜନ କଲେ; ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 63

अनसूया तथा शंभुं पार्वतीं च यशस्विनीम् । दृष्ट्वा नीराजयामास प्रीत्युत्कलितलोचना

ଅନସୂୟା ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁ ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରୀତିରେ ଉତ୍କଳିତ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ନୀରାଜନ କଲେ।

Verse 64

तथैव सर्वा द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरहो पुनः पुनः । सतीं च शंभुं च विलोकयंत्यस्तथैव सर्वा मुदिता हसंत्यः

ସେହିପରି ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ-ଯୋଷିତମାନେ ପୁନଃ ପୁନଃ ନୀରାଜନ କଲେ। ସତୀ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନିହାରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁଦିତ ହୋଇ ହସି-ମୁସ୍କାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 65

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्यां दातुं प्रचक्रमे

ଲୋମଶ କହିଲେ—ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେଠାରେ ଗର୍ଗାଚାର୍ୟଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ହିମବାନ ମେନାଙ୍କ ସହିତ କନ୍ୟାଦାନ (ବିବାହାର୍ଥେ) କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 66

हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धां गामाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा सर्वाभरणभूषिता

ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ନେଇ ମେନା ଗୋମାତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ବିଧି ସମୀପକୁ ଆଗେଇଲେ। ହିମାଦ୍ରିଙ୍କ ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 67

तदा हिमाद्रिणा प्रोक्तो विश्वनाथो वरप्रदः । ब्रह्मणा सह संगत्य विष्णुना च तथैव च

ତେବେ ହିମାଦ୍ରି ବରଦାତା ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ସେହିପରି ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 68

सार्द्धं पुरोधसा चैव गर्गेण सुमहात्मना । कन्यादानं करोम्यद्य देवदेवस्य शूलिनः

ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଗର୍ଗଙ୍କ ସହିତ, ମୁଁ ଆଜି ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ କରିବି।

Verse 69

प्रयोगो भण्यतां ब्रह्मन्नस्मिन्समय आगते । तथेति मत्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः

“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଏବେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି; ପ୍ରୟୋଗବିଧି କହନ୍ତୁ।” ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ଭାବି ସେ ସମସ୍ତ କାଳଜ୍ଞ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।

Verse 70

कथ्यतां तात गोत्रं स्वं कुलं चैव विशेषतः । कथयस्व महाभाग इत्याकर्ण्य वचस्तथा । सुमुखेन विमुखः सद्यो ह्यशोच्यः शोच्यतां गतः

“ତାତ, ନିଜ ଗୋତ୍ର ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ନିଜ କୁଳ କହ; ହେ ମହାଭାଗ, ଘୋଷଣା କର।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସୁମୁଖ ତୁରନ୍ତ ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ; ଯିଏ ଶୋକାତୀତ, ସେଇ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୋକପାତ୍ର ହେଲେ।

Verse 71

एवंविधः सुरवरैरृषिभिस्तदानीं गंधर्वयक्षमुनिसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशो हास्यं चकार सुभृशं त्वथ नारदश्च

ସେହି ସମୟରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଯକ୍ଷ-ମୁନି-ସିଦ୍ଧଗଣ ନିରୁତ୍ତର ମୌନମୁଖ ଭଗବାନ୍ ମହେଶଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷରେ ହସିଲେ; ପରେ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ।

Verse 72

वीणां प्रकटयामास ब्रह्मपुत्रोऽथ नारदः । तदानीं वारितो धीमान्वीणां मा वादय प्रभो

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନାରଦ ନିଜ ବୀଣାକୁ ପ୍ରକଟ କଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଧୀମାନଙ୍କୁ ରୋକାଗଲା—“ହେ ପ୍ରଭୋ, ବୀଣା ବଜାନ୍ତୁ ନାହିଁ।”

Verse 73

इत्युक्तः पर्वतेनैव नारदो वाक्यमब्रवीत् । त्वया पृष्टो भवः साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति

ପର୍ବତ ଏଭଳି କହିଲେ ନାରଦ କହିଲେ—“ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୋତ୍ରକଥନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।”

Verse 74

अस्य गोत्रं कुलं चैव नाद एव परं गिरे । नादे प्रतिष्ठितः शंभुर्नादो ह्यस्मिन्प्रतिष्ठितः

ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର ଓ କୁଳ—ଦୁହେଁ ପରମ ‘ନାଦ’ ମାତ୍ର। ଶମ୍ଭୁ ନାଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏବଂ ନାଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 75

तस्मान्नादमयः शंभुर्नादाच्च प्रतिलभ्यते । तस्माद्वीणा मया चाद्य वादिता हि परंतप

ଏହିହେତୁ ଶମ୍ଭୁ ନାଦମୟ; ନାଦ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ପ୍ରାପ୍ୟ। ତେଣୁ, ହେ ପରନ୍ତପ, ମୁଁ ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବୀଣା ବଜାଇଛି।

Verse 76

अस्य गोत्रं कुलं नाम न जानंति हि पर्वत । ब्रह्मादयो हि विवुधा अन्येषां चैव का कथा

ହେ ପର୍ବତ! ଏହାଙ୍କର ଗୋତ୍ର, କୁଳ ଓ ନାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ—ତେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ?

Verse 77

त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि हि किंचन । वाच्यावाच्यं महेशस्य विषया हि बहिर्मुखाः

ତୁମେ ମୋହରେ ପଡି ମୂଢ ହୋଇଛ; କିଛିମଧ୍ୟ ଜାଣନାହ। ମହେଶ ବିଷୟରେ କ’ଣ କହିବା ଓ କ’ଣ ନ କହିବା—ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ବାହ୍ୟମୁଖୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୋଚରରୁ ଅତୀତ।

Verse 78

येये आगमिकाश्चाद्रे नष्टास्ते नात्र संशयः । अरूपोयं विरूपाक्षो ह्यकुलीनोऽयमुच्यते

ହେ ଅଦ୍ରେ! ଏହି ପର୍ବତରେ ତୁମେ ଯେଯେ ‘ଆଗମିକ’ ପ୍ରମାଣ କଳ୍ପନା କରୁଛ, ସେସବୁ ନଷ୍ଟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଭଗବାନ ନିରାକାର; ‘ବିରୂପାକ୍ଷ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ କୁଳହୀନ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।

Verse 79

अगोत्रोऽयं गिरिश्रेष्ठ जामाता ते न संशयः । न कर्त्तव्यो विमर्शोऽत्र भवता विबुधेन हि

ହେ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ଭଗବାନ ଗୋତ୍ରାତୀତ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଜାମାତା—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏଥିରେ ଆଉ ବିଚାର କିମ୍ବା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 80

न जानंति हरं सर्वे किं बहूक्त्या मम प्रभो । यस्याज्ञानान्महाभाग मोहिता ऋषयो ह्यमी

ସମସ୍ତେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ—ହେ ମୋ ପ୍ରଭୁ, ଅଧିକ କଥା କହି କ’ଣ ଲାଭ? ହେ ମହାଭାଗ! ତାଙ୍କୁ ନ ଜାଣିବାରୁ ଏହି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 81

ब्रह्मापि तं न जानाति मस्तकं परमेष्ठिनः । विष्णुर्गतो हि पातालं न दृष्टो हि तथैव च

ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶିଖରକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ—ଯାହା ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କ ମସ୍ତକର ଶିରୋଭୂଷଣ ସମ। ବିଷ୍ଣୁ ପାତାଳକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।

Verse 82

तेन लिंगेन महता ह्यगाधेन जगत्त्रयम् । व्याप्तमस्तीति तद्विद्धि किमनेन प्रयोजनम्

ସେଇ ମହାନ୍ ଓ ଅଗାଧ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଜଗତ୍ ବ୍ୟାପ୍ତ—ଏହା ଜାଣ। ତେବେ ଏହାକୁ ଆଉ ଖୋଜିବାରେ କି ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 83

अनयाराधितं नूनं तव पुत्र्या हिमालय । तत्त्वतो हि न जानासि कथं चैव महागिरे

ହେ ହିମାଳୟ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଆରାଧନା କରିଛି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣ ନାହ; ହେ ମହାଗିରି, ତୁମେ କିପରି ଜାଣିପାରିବ?

Verse 84

आभ्यामुत्पाद्यते विश्वमाभ्यां चैव प्रतिष्ठितम् । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्य महात्मनः

ସେଇ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହେ। ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି...

Verse 85

हिमाद्रिप्रमुखाः सर्वे तथा चेंद्रपुरोगमाः । साधुसाध्विति ते सर्वे ऊचुर्विस्मितमानसाः

ହିମାଦ୍ରି ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ ସମସ୍ତେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ରଗାମୀ ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ—ବିସ୍ମିତ ମନେ ସମସ୍ତେ କହିଲେ, “ସାଧୁ! ସାଧୁ!”

Verse 86

ईश्वरस्य तु गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । विस्मयेन समाश्लिष्टा ऊचुः सर्वे परस्परम्

ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଗାମ୍ଭୀର୍ୟ ଜାଣି ସମସ୍ତ ବିଚକ୍ଷଣ ଲୋକ ବିସ୍ମୟରେ ଆବୃତ ହୋଇ ପରସ୍ପର କଥା କହିଲେ।

Verse 87

ऋषय ऊचुः । यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परमिदं निजबोधरूपम् । सर्वं स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यं सोऽसौ त्रिलोकनिजरूपयुतो महात्मा

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ବିଶାଳ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯିଏ ପରାତ୍ପର ଓ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ନିଜବୋଧମୟ। ଏ ସମସ୍ତ ତାହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଂଶ; ସେଇ ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋକକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୂପେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।