Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

यदावतीर्णा गिरिजा महासती तदैव दैत्या भयमाविशंस्ते । प्राप्ता मुदं देवगणा महर्षयः सचारणाः सिद्धगणास्तथैव

Transliteration

yadāvatīrṇā girijā mahāsatī tadaiva daityā bhayamāviśaṃste | prāptā mudaṃ devagaṇā maharṣayaḥ sacāraṇāḥ siddhagaṇāstathaiva

Translation

ମହାସତୀ ଗିରିଜା ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସହିତେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ଦେବଗଣ, ମହର୍ଷି, ଚାରଣ ଓ ସିଦ୍ଧଗଣ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (correlative temporal)

• अवतीर्णा: having descended
• अवतीर्णा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अव-तॄ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘descended’

• गिरिजा: Girijā (daughter of the mountain)
• गिरिजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा (प्रातिपदिक; गिरि + जा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महासती: the great virtuous lady
• महासती: Apposition/Qualifier (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महासती (प्रातिपदिक; महा + सती)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; गिरिजायाः विशेषण-रूपेण

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed
• एव: Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात

• दैत्याḥ: the demons (Daityas)
• दैत्याḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आविशन्: entered, were seized by
• आविशन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• प्राप्ताः: attained
• प्राप्ताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; ‘they attained’

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देवगणाः: groups of gods
• देवगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव-गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• महर्षयः: great sages
• महर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक; महा + ऋषि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सचारणाः: together with the Cāraṇas
• सचारणाः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-चारण (प्रातिपदिक; सह + चारण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सह’ उपसर्गार्थक अव्ययीभावसमास; विशेषणम् (देवगणाः/महर्षयः इत्यादीनाम्)

• सिद्धगणाः: groups of Siddhas
• सिद्धगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध-गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed
• एव: Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa), in narration to the sages (contextual attribution within Māheśvara Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himālaya-Girijā-janma/avataraṇa-bhūmi (contextual within Kedāra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Contextual) pilgrims/sages in Kedāra narrative frame

Visual Art Cues

Scene: Girijā’s radiant descent into the Himalayan realm; daityas recoiling in shadow; devas, maharṣis, cāraṇas, and siddhas celebrating in the sky with garlands and hymns.

Characters & Entities

• Girijā
• Daityas
• Devagaṇas
• Maharṣis
• Cāraṇas
• Siddhas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess’s advent is the triumph of dharma: forces opposed to righteousness tremble, while devotees and divine beings rejoice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Kedāra Khaṇḍa’s sacred geography, the Himalaya-associated Girijā narrative magnifies the sanctity of the region connected with Kedāra traditions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes cosmic reaction and the dharmic significance of Devī’s descent.