Adhyaya 17

Verse 1

। लोमश उवाच । ततः सर्वे सुरगणा दृष्ट्वा तं विलयं गतम् । चिंतयंतः सुरगणाः कथं च विदधामहे

ଲୋମଶ କହିଲେ—ତାପରେ ସମସ୍ତ ସୁରଗଣ ତାଙ୍କୁ ବିଲୟ (ମୃତ୍ୟୁ) ପ୍ରାପ୍ତ ଦେଖି ଚିନ୍ତା କରିଲେ—‘ଏବେ ଆମେ କିପରି କରିବୁ, କଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବୁ?’

Verse 2

सुरभिं चाह्वयित्वाथ तदोवाच शचीपतिः । कलेवरं दधीचस्य लिह्यास्त्वं वचनान्मम

ତେବେ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ସୁରଭୀକୁ ଡାକି କହିଲେ— “ମୋ ବଚନାନୁସାରେ ତୁମେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଦେହକୁ ଚାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ କର।”

Verse 3

तथेति च वचोमत्वा तत्क्षणादेव लिह्य तत् । निर्मांसं च कृतं सद्यस्तया धेन्वा कलेवरम्

ସେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦେହକୁ ଚାଟିଲା; ସେଇ ଧେନୁ ତୁରନ୍ତ ଶରୀରକୁ ମାଂସରହିତ କରିଦେଲା।

Verse 4

जगृहुस्तानि चास्थीनि चक्रुः शस्त्राणि वै सुराः । तस्य वंशोद्भवं वज्रं शिरो ब्रह्मशिरस्तथा

ଦେବତାମାନେ ସେଇ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଶସ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ; ତାଙ୍କ ମେରୁଦଣ୍ଡରୁ ବଜ୍ର, ଏବଂ ଶିରରୁ ବ୍ରହ୍ମଶିରସ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 5

अन्यानि चास्थीनि बहूनि तस्य ऋषेस्तदानीं जगृहुः सुराश्च । तथा शिराजालमयांश्च पाशांश्चक्रुः सुरा वैरयुताश्च दैत्यान्

ତେବେ ଦେବତାମାନେ ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଅସ୍ଥି ମଧ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କଲେ; ଏବଂ ଶିରା-ଜାଲ ଆକୃତିର ପାଶ ତିଆରି କରି, ବୈରଯୁକ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ବ୍ୟବହାର କଲେ।

Verse 6

शस्त्राणि कृत्वा ते सर्वे महाबलपराक्रमाः । ययुर्देवातस्त्वरायुक्ता वृत्रघातनतत्पराः

ଶସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାବଳୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଦେବତା ତ୍ୱରାସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ; ବୃତ୍ରବଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 7

ततः सुवर्च्चाश्च दधीचिपत्नी या प्रेषिता सा सुरकार्यसिद्धये । व्यलोकयत्तत्र समेत्य सर्वं मृतं पतिं देहमथो ददर्शतम्

ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିବା ଦଧୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁବର୍ଚ୍ଚା ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ସବୁକିଛି ଦେଖିଲେ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ ଶରୀର ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 8

ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं सुराणां कृत्यं तदानीं च चुकोप साध्वी । ददौ सती शापमतीव रुष्टा तदा सुवर्चा ऋषिवर्यपत्नी

ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି ସେହି ସାଧ୍ୱୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁବର୍ଚ୍ଚା ସେତେବେଳେ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।

Verse 9

अहो सुरा दुष्टतराश्च सर्वे सर्वे ह्यशक्ताश्च तथैव लुब्धाः । तस्माच्च सर्वेऽप्रजसो भवंतु दिवौकसोऽद्यप्रभृतित्युवाच सा

ସେ କହିଲେ, "ଆହା! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିହୀନ ଏବଂ ଲୋଭୀ ଅଟ। ତେଣୁ ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଅ।"

Verse 10

एव शापं ददौ तेषां सुराणां सा तपस्विनी । प्रवीश्याश्वत्थमूले सा स्वोदरं दारयत्तदा

ସେହି ତପସ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଅଭିଶାପ ଦେଲେ। ପରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ଓସ୍ତ) ଗଛ ମୂଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ନିଜର ପେଟ ଚିରିଦେଲେ।

Verse 11

निर्गतो जठराद्गर्भो दधीचस्य महात्मनः । साक्षाद्रुद्रावतारोऽसौ पिप्लादो महाप्रभः

ସେହି ଗର୍ଭରୁ ମହାତ୍ମା ଦଧୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବାହାରିଲେ। ସେ ସାକ୍ଷାତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅବତାର ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ 'ପିପ୍ପଲାଦ' ଥିଲେ।

Verse 12

प्रहस्य जननी गर्भमुवाच रुषितेक्षणा । सुवर्चा तं पिप्पलादं चिरं तिष्ठास्य सन्निधौ

ହସି ହସି, କ୍ରୋଧଦୀପ୍ତ ନୟନା ଜନନୀ ସୁବର୍ଚ୍ଚା ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ କହିଲେ— “ହେ ପିପ୍ପଲାଦ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହିବ।”

Verse 13

अश्वत्थस्य महाभाग सर्वेषां सफलो भवेः । तथैव भाषमाणा सा सुवर्चा तनयं प्रति । पतिमन्वगमत्साध्वी परमेण समाधिना

“ହେ ମହାଭାଗ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରିବ।” ଏମିତି ପୁତ୍ରକୁ କହି ସାଧ୍ୱୀ ସୁବର୍ଚ୍ଚା ପରମ ସମାଧିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 14

एवं दधीचपत्नी सा पतिना स्वर्गमाव्रजत्

ଏହିପରି ଦଧୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପତିଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 15

ते देवाः कृतशस्त्रास्त्रा दैत्यान्प्रति समुत्सुकाः । आजग्मुश्चेंद्रमुख्यास्ते महाबलपराक्रमाः

ସେ ଦେବମାନେ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଦାନବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 16

गुरुं पुरस्कृत्य तदाज्ञया ते गणाः सुराणां बहवस्तदानीम् । भुवं समागत्य च मध्यदेशमूचुश्च सर्वे परमास्त्रयुक्ताः

ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଅନେକ ଗଣ ଭୂମିକୁ ଅବତରି ମଧ୍ୟଦେଶକୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ପରମାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ ହୋଇ କଥା କହିଲେ।

Verse 17

समागतानुपसृत्य देवांश्चेंद्रपुरोगमान् । ययौ वृत्रो महादैत्यो दैत्यवृन्दसमावृतः

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମବେତ ଦେବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମହାଦୈତ୍ୟ ବୃତ୍ର ଦୈତ୍ୟବୃନ୍ଦରେ ଘେରାହୋଇ ଆଗେଇଲା।

Verse 18

यथा मेरोश्च शिखरं परिपूर्णं प्रदृश्यते । तथा सोऽपि महातेजा विश्वकर्म्मसुतो महान्

ଯେପରି ମେରୁପର୍ବତର ଶିଖର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉଚ୍ଚ ଦିଶେ, ସେପରି ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମହାନ—ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର—ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 19

तेन दृष्टो महेन्द्रश्च महेंद्रेण महासुरः । देवानां दानवानां च दर्शनं च महाद्भुतम्

ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ର ସେଇ ମହାସୁରକୁ ଦେଖିଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖ ଦର୍ଶନ ମହାଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।

Verse 20

तदा ते बद्धवैराश्च देवदैत्याः परस्परम् । अन्योन्यमभिसंरब्धा जगर्जुः परमाद्भुतम्

ତେବେ ଦୃଢ଼ ବୈରରେ ବନ୍ଧା ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ; ଏକାପରେ ଏକା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପରମାଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଗର୍ଜିଲେ।

Verse 21

वादित्राणि च भीमानि वाद्यमानानि सर्वशः । श्रूयंतेऽत्र गभीराणि सुरा सुरसमागमे

ଏବଂ ସବୁଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ନିନାଦିତ ହେଉଥିଲା; ଦେବାସୁର ସମାଗମରେ ସେଠାରେ ଗଭୀର, ଗୁଞ୍ଜିତ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।

Verse 22

वाद्यमानेषु तूर्येषु ते सर्वे त्वरयान्विताः । अनेकैः शस्त्रसंघातैर्जघ्नुरन्योन्यमोजसा

ଯୁଦ୍ଧତୂର୍ୟ ନାଦିତ ହେବା ସହିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ୱରାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହାରରେ ପରସ୍ପରକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 23

तदा देवासुरे युद्धे त्रैलोक्यं सचराचरम् । भयेन महता युक्तं बभूव गतचेतनम्

ତେବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ମହାଭୟରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଯେନ ଚେତନାହୀନ ହୋଇଗଲା।

Verse 24

छेदिताः स्फोटिताश्चैव केचिच्छस्त्रैर्द्विधा कृताः । नाराचैश्च तथा केचिच्छस्त्रास्त्रैः शकलीकृताः

କେହି ଶସ୍ତ୍ରରେ ଛେଦିତ ହେଲେ, କେହି ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କେହି ଦ୍ୱିଧା କୃତ ହେଲେ; ଏବଂ କେହି ନାରାଚ ଓ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇଗଲେ।

Verse 25

भल्लैश्चेरुर्हताः केचिद्व्यंगभूता दिवौकसः । रश्मयो मेघसंभूताः प्रकाशंते नभस्स्विव

କେହି ଦିବୌକସ ଭଲ୍ଲବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ବିକଳାଙ୍ଗ ହୋଇ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏବଂ ମେଘଜାତ ରଶ୍ମିମାନଙ୍କ ପରି ଆକାଶରେ ପ୍ରକାଶ ଝଲମଲ କଲା।

Verse 26

शिरांसि पतितान्येव बहूनिच नभस्तलात् । नक्षत्राणीव च यथा महाप्रलयसंकुलम्

ନଭସ୍ତଳରୁ ଅନେକ ଛିନ୍ନ ଶିର ପତିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା; ମହାପ୍ରଳୟର ସଙ୍କୁଳତାରେ ଯେନ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଝରୁଛନ୍ତି—ଏପରି ଦିଶୁଥିଲା।

Verse 27

प्रवर्तितं मध्यदेशे सर्वबूतक्षयावहम् । शक्रेण सह संग्रामं चकार नमुचिस्तदा

ତେବେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଅସୁର ନମୁଚି ଶକ୍ରଙ୍କ ସହ ସର୍ବଭୂତକ୍ଷୟକାରୀ ସଂଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 28

वज्रेण जघ्ने तरसा नमुचिं देवराट् स्वयम् । न रोमैकं च त्रुचितं तमुचेरसुरस्य च

ଦେବରାଟ୍ ସ୍ୱୟଂ ତ୍ୱରାରେ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ନମୁଚିକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ତଥାପି ସେ ଅସୁର ନମୁଚିର ଏକଟି ରୋମ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।

Verse 29

वज्रेणापि तदा सर्वे विस्मयं परमं गताः । असुराश्च सुराश्चैव महेंद्रो व्रीडितस्तदा

ତେବେ ବଜ୍ରପ୍ରହାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ—ଅସୁର ଓ ସୁର ଉଭୟ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ।

Verse 30

गदया नमुचिं जघ्ने गदा सापि विचूर्णिता । नमुचेरंगलग्नापि पपात वसुधातले

ସେ ଗଦାଦ୍ୱାରା ନମୁଚିକୁ ପ୍ରହାର କଲା; କିନ୍ତୁ ସେଇ ଗଦା ମଧ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ନମୁଚିର ଦେହକୁ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଭୂମିତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 31

तथा शूलेन महता तं जघान पुरंदरः । तच्छूलं शतधा चूर्णं नमुचेरंगमाश्रितम्

ସେହିପରି ପୁରନ୍ଦର ମହା ଶୂଳଦ୍ୱାରା ତାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; କିନ୍ତୁ ନମୁଚିର ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଇ ଶୂଳ ଶତଧା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।

Verse 32

एवं तं वविधैः शस्त्रैराजघान सुरारिहा । प्रहस्य मानो नमुचिर्न जघान पुरंदरम्

ଏଭଳି ଦେବଶତ୍ରୁ ନାନାପ୍ରକାର ଶସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା। ଗର୍ବରେ ହସୁଥିବା ନମୁଚି ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ବଧ କଲା ନାହିଁ।

Verse 33

तूष्णींभूतस्तदा चेंद्रश्चिंतया परया युतः । किं कार्यं किमकार्यं वा इतींद्रो नाविदत्तदा

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିରବ ହୋଇ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ‘କଣ କରିବା ଉଚିତ, କଣ ଅନୁଚିତ?’—ସେ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 34

एतस्मिन्नंतरे तत्र महायुद्धे महाभये । जाता नभोगता वाणी इंद्रसुद्दिश्य सत्वरम्

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ସେଇ ମହାଭୟଙ୍କର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ଏବଂ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଲା।

Verse 35

जह्येनमद्याशु महेंद्र दैत्यं दिवौकसां घोरतरं भयावहम् । फेनेन चैवाशु महासुरेन्द्रमपां समीपेन दुरासदेन

“ହେ ମହେନ୍ଦ୍ର! ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତି ଘୋର ଭୟ ଦେଉଥିବା ଏହି ଦୈତ୍ୟକୁ ଏବେଇ ଶୀଘ୍ର ବଧ କର। ଜଳସମୀପରେ, ଦୁରାସଦ ଉପାୟ—ଫେନ (ଝାଗ) ଦ୍ୱାରା—ସେଇ ମହାସୁରେନ୍ଦ୍ରକୁ ତୁରନ୍ତ ନିହତ କର।”

Verse 36

अन्येन शस्त्रेण च आहतोऽसौ वध्यः कदाचिन्न भवत्ययं तु । तस्माच्च देवेश वधार्थमस्य कुरु प्रयत्नं नमुचेर्दुरात्मनः

“ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କଲେ ସେ କେବେ ବଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବେଶ! ସେଇ ଦୁରାତ୍ମା ନମୁଚିଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରୟତ୍ନ କର।”

Verse 37

निशम्य वाचं परमार्थयुक्तां दैवीं सदानंदकरीं शुभावहाम् । चक्रे परं यत्नवतां वरिष्ठो गत्वोदधेः पारमनंतवीर्यः

ପରମାର୍ଥଯୁକ୍ତ, ଦିବ୍ୟ, ସଦା ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ଓ ଶୁଭାବହ ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି, ଅନନ୍ତବୀର୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମହା ପ୍ରୟାସ କରି ସମୁଦ୍ରର ପାର ତଟକୁ ଗଲେ।

Verse 38

तत्रागतं समीक्ष्याथ नमुचिः क्रोधमूर्छितः । हत्वा शूलेन देवेंद्रं प्रहसन्निदमब्रवीत्

ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତ ନମୁଚି ତ୍ରିଶୂଳରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିପାତ କଲା; ପରେ ହସିହସି ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 39

समुद्रस्य तटः कस्मात्सेवितः सुरसत्तम । विहाय रणभूमिं च त्यक्तशस्त्रोऽभवद्भवान्

ହେ ସୁରସତ୍ତମ! ତୁମେ କାହିଁକି ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲ? ରଣଭୂମି ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇଗଲ।

Verse 40

त्वदीयेनैव वज्रेण किं कृतं मम दुर्मते

ହେ ଦୁର୍ମତି! ତୁମ ନିଜ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ କଣ କରିଦେଲ?

Verse 41

तथान्यानि च शस्त्राणि अस्त्राणि सुबहूनि च । गृहीतानि पुरा मंद हंतुं मामेव चाधुना

ହେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି! ସେପରି ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା—ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ; ଏବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେହି କାମ ଚାହୁଁଛ।

Verse 42

किं करिष्यसि मां हंतुं युद्धाय समुपस्थितः । केन शस्त्रेण रे मंद योद्धुमिच्छसि संयुगे

ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ତୁମେ ମୋତେ କିପରି ବଧ କରିବ? ହେ ମୂଢ, କେଉଁ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଏହି ସମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

Verse 43

त्वां गातयामि चाद्यैव यदि तिष्ठसि संयुगे । नो चेद्गच्छ मया मुक्तश्चिरं जीव सुखी भव

ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ ରହିବ, ତେବେ ଆଜିହିଁ ତୁମକୁ ନିହତ କରିବି। ନଚେତ୍, ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯାଅ; ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ ଓ ସୁଖୀ ରୁହ।

Verse 44

एवं स गर्वितं तस्य वाक्यमाहवशोभिनः । श्रुत्वा महेंद्रोऽपि रुषा जगृहे फेनमद्भुतम्

ସମରରେ ଶୋଭିତ ତାହାର ଗର୍ବିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଫେନ ଉଠାଇଲେ।

Verse 45

फेनं करस्थं दृष्ट्वा तु असुरा जहसुस्तदा

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଫେନ ଦେଖି ସେତେବେଳେ ଅସୁରମାନେ ହସି ପକାଇଲେ।

Verse 46

क्षयं गतानि चास्त्राणि पेनेनैव पुरंदरः । हंतुमिच्छति मामद्य शतक्रतुरुदारधीः

ଏହାର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶେଷ ହୋଇଗଲା; ଏବେ ଉଦାରଧୀ ଶତକ୍ରତୁ ପୁରନ୍ଦର କେବଳ ଫେନ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ମୋତେ ବଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି!

Verse 47

एवं प्रहस्य नमुचिरज्ञाय पुरंदरम् । सावज्ञं पुरतस्तस्थौ नमुचिर्दैत्यपुंगवः

ଏଭଳି ହସି ନମୁଚି, ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ନ ବୁଝି, ଅବଜ୍ଞାଭାବରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ିଲା—ଦୈତ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମୁଚି।

Verse 48

तदैव तं स फेनेन शीघ्रमिंद्रो जघान ह

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଫେନ (ଝାଗ) ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଘାତ କରି ନିହତ କଲେ।

Verse 49

हते तु नमुचौ देवाः सर्वे चैव मुदान्विताः । साधुसाध्विति शब्देन ऋषयश्चाभ्यपूजयन्

ନମୁଚି ନିହତ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଲେ; ଋଷିମାନେ ‘ସାଧୁ ସାଧୁ’ ଧ୍ୱନିରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 50

तदा सर्वे जयं प्राप्ता हत्वा नमुचिमाहवे । दैत्यास्ते कोपसंरब्धा योद्धुकामा मुदान्विताः

ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନମୁଚିକୁ ହତ କରି ସମସ୍ତେ ଜୟ ଲାଭ କଲେ। ସେହି ଦୈତ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ, ପୁନଃ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆତୁର, ଉଗ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ଉଦ୍ବେଳିତ ହେଲେ।

Verse 51

पुनः प्रववृते युद्धं देवानां दानवैः सह । शस्त्रास्त्रैर्बहुधा मुक्तैः परस्परवधैषिबिः

ପୁନଃ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ବହୁ ପ୍ରକାର ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ ହେଲା, ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପରସ୍ପର ବଧକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 52

यदा ते ह्यसुरा देवैः पातिताश्च पुनःपुनः । तदा वृत्रो महातेजाः शतक्रतुमुपाव्रजत्

ଦେବମାନେ ସେଇ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପାତିତ କରିଦେଲେ, ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବୃତ୍ର ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 53

वृत्रं दृष्ट्वा तदा सर्वे ससुरासुरमानवाः । भयेन महताविष्टाः पतिता भुवि शेरते

ତେବେ ବୃତ୍ରକୁ ଦେଖି ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ମହାଭୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଶୋଇରହିଲେ।

Verse 54

एवं भीतेषु सर्वेषु सुरसिद्धेषु वै तदा । इंद्रश्चैरावणारूढो वज्रपाणिः प्रतापवान्

ଏପରି ସମସ୍ତ ସୁରସିଦ୍ଧ ଭୟଭୀତ ହେବାବେଳେ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବଜ୍ରପାଣି ଇନ୍ଦ୍ର ଐରାବତ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ସମ୍ମୁଖେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 55

छत्रेण ध्रियमाणेन चामरेण विराजितः । तदा सर्वैः समेतो हि लोकपालैः प्रतापितः

ଧରାଯାଇଥିବା ଛତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଓ ଚାମରରେ ଦୀପ୍ତ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସହ ସମବେତ ହୋଇ ପ୍ରତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

Verse 56

वृत्रं विलोक्य ते सर्वे लोकपाला महेश्वराः । भयभीताश्च ते सर्वे शिवं शरणमन्वयुः

ବୃତ୍ରକୁ ଦେଖି ସେଇ ସମସ୍ତ ମହେଶ୍ୱରସମ ଲୋକପାଳ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ।

Verse 57

मनसाचिंतयन्सर्वे शंकरं लोकशंकरम् । लिंगं संपूज्य विधिवन्महेंद्रो जयकामुकः

ସମସ୍ତେ ମନରେ ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରି; ବିଜୟକାମନାରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଯଥାବିଧି ଲିଙ୍ଗର ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ।

Verse 58

गुरुणा विदितः सद्यो विश्वासेन परेण हि । उवाच च तदा शक्रं बृहस्पतिरुदारधीः

ଗୁରୁଙ୍କୁ ତାହା ସତ୍ୱରେ ଗଭୀର ବିଶ୍ୱାସରେ ଜଣାପଡ଼ିଲା; ତେବେ ଉଦାରଧୀ ବୃହସ୍ପତି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 59

बृहस्पतिरुवाच । कार्तिके शुक्लपक्षे तु मंदवारे त्रयोदशी । समग्रा यदि लभ्येत सर्वप्राप्तयै न संशयः

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଶନିବାର ପଡ଼ୁଥିବା ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଯଦି ସମଗ୍ର ଭାବେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ସର୍ବପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 60

तस्यां प्रदोषसमये लिंगरूपी सदाशिवः । पूजनीयो हि देवेंद्र सर्वकामार्थसिद्धये

ସେହି ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗରୂପୀ ସଦାଶିବଙ୍କୁ, ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବକାମ ଓ ଅର୍ଥସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 61

स्नात्वा मध्याह्नसमये तिलामलकसंयुतम् । शिवस्य कुर्याद्गंधपुष्पफलादिभिः

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ତିଳ ଓ ଆମଳକ ସହିତ ଅର୍ପଣ ନେଇ, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 62

पश्चात्प्रदोषवेलायां स्थावरं लिंगमर्च्चयेत् । स्वयंभु स्थापितं चापि पौरुषेयमपौरुषम्

ତାପରେ ପ୍ରଦୋଷକାଳରେ ସ୍ଥାବର (ଅଚଳ) ଶିବଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ—ସେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ୱୟଂଭୂ ହେଉ କି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ପୌରୁଷେୟ ହେଉ କି ଅପୌରୁଷ।

Verse 63

जने वा विजने वापि अरण्ये वा तपोवने । तल्लिंगमर्च्चयेद्भक्त्या प्रदोषे तु विशेषतः

ଲୋକମଧ୍ୟରେ ହେଉ କି ନିର୍ଜନେ, ଅରଣ୍ୟରେ ହେଉ କି ତପୋବନରେ—ଭକ୍ତିସହିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା କର; ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଦୋଷକାଳରେ।

Verse 64

ग्रामद्बहिः स्थितं लिंगं ग्रामाच्छतगुणं फलम् । ब्राह्मच्छतगुणं पुण्यमरण्ये लिंगमद्भुतम्

ଗ୍ରାମବାହାରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ, ଗ୍ରାମସ୍ଥ ଲିଙ୍ଗଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଫଳ ଦେଏ; ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଅରଣ୍ୟସ୍ଥ ଲିଙ୍ଗରୁ ମିଳେ—ବନର ଲିଙ୍ଗ ଅଦ୍ଭୁତ।

Verse 65

आरण्याच्छतगुणं पुण्यमर्चितं पार्वतं यथा । पार्वताच्चैव लिंगाच्च फलं चायुतसंज्ञितम् । तपोवनाश्रितं लिंगं पूजितं वा महाफलम्

ଅରଣ୍ୟଲିଙ୍ଗଠାରୁ ପାର୍ବତ ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଦେଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ପାର୍ବତ ଲିଙ୍ଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗର ଫଳ ‘ଅୟୁତ’ (ଦଶହଜାର ଗୁଣ) ବୋଲି ଘୋଷିତ। ତପୋବନାଶ୍ରିତ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜିତ ହେଲେ ମହାଫଳ ଦେଏ।

Verse 66

तस्मादेतद्विभागेन शिवपूजनार्चनं बुधैः । कर्त्वयं निपुणत्वेन तीर्थस्नानादिकं तथा

ଏହିପରି ଏହି ବିଭାଗାନୁସାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଶିବପୂଜା ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସେହିପରି ନିପୁଣତାସହିତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଆଦି କ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

पंचपिंडान्समुद्धृत्य स्नानमात्रेण शोभनम् । कूपे स्नानं प्रकुर्वीत उद्धृतेन विसेषतः

ପାଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡ (ମାପ) ଜଳ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପ୍ରଶଂସନୀୟ। କୂପରେ ସ୍ନାନ କରିବାବେଳେ ବିଶେଷତଃ ଉଦ୍ଧୃତ ଜଳରେ ହିଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 68

तडागे दश पिंडांश्च उद्धृत्य स्नानमाचरेत् । नदीस्नानं विश्ष्टं च महानद्यां विशेषतः

ତଡାଗରେ ଦଶ ପିଣ୍ଡ (ମାପ) ଜଳ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ନଦୀସ୍ନାନ ବିଶିଷ୍ଟ, ଏବଂ ମହାନଦୀରେ ବିଶେଷତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 69

सर्वेषामपि तीर्थानां गंगास्नानं विशिष्यते । देवखाते च तत्तुल्यं प्रशस्तं स्नानमाचरेत्

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଦେବଖାତରେ ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମତୁଲ୍ୟ; ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 70

प्रदीपानां सहस्रेण दीपनीयः सदाशिवः । तथा दीपशतेनापि द्वात्रिंशद्दीपमालया

ସହସ୍ର ପ୍ରଦୀପରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତ କରି ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ। ତଥା ଶତ ପ୍ରଦୀପରେ ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା ବତ୍ତିଶ ପ୍ରଦୀପମାଳାରେ ମଧ୍ୟ, ଦୀପାର୍ପଣଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

घृतेन दीपयेद्दीपाञ्छिवस्य परितुष्टये । तथा फलैश्च दीपैश्च नैवेद्यैर्गंधधूपकैः

ଶିବଙ୍କ ପରିତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଘୃତଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦୀପ ଜ୍ୱାଳାଇବା ଉଚିତ। ତଥା ଫଳ, ପ୍ରଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

उपचारैः षोडशभिर्लिंगरूपी सदा शिवः । पूज्यः प्रदोषवेलायां नृभिः सर्वार्थसिद्धये

ପ୍ରଦୋଷକାଳରେ ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ଲିଙ୍ଗରୂପ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସର୍ବାର୍ଥସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 73

प्रदक्षिणं प्रकुर्वीत शतमष्टोत्तरं तथा । नमस्कारान्प्रकुर्वीत तावत्संख्यान्प्रयत्नतः

ଏକଶେ ଆଠଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେତେ ସଂଖ୍ୟାରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 74

प्रदक्षिणनमस्कारैः पूजनीयः सदाशिवः । नाम्नां शतेन रुद्रोऽसौ स्तवनीयो यताविधि

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସେଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ଶତନାମରେ ସ୍ତବ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 75

नमो रुद्राय भीमाय नीलकण्ठाय वेधसे । कपर्द्धिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः

ରୁଦ୍ର ଭୀମଙ୍କୁ, ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ, ବେଧସ୍‌ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କପର୍ଦ୍ଧି, ସୁରେଶ ଓ ବ୍ୟୋମକେଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମଃ।

Verse 76

वृषध्वजाय सोमाय नीलकण्ठाय वै नमः । दिगंबराय भर्गाय उमाकांतकपर्द्दिने

ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ, ସୋମଙ୍କୁ, ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦିଗମ୍ବର, ଭର୍ଗ ଓ ଉମାକାନ୍ତ କପର୍ଦ୍ଧିଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 77

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्टाय वै नमः । व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः

ତପୋମୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଶିପିବିଷ୍ଟ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ପପ୍ରିୟ, ସର୍ପସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଅଧିପତି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 78

महीधराय व्याघ्राय पशूनां पतये नमः । त्रिपुरांतकसिंहाय शार्दूलोग्ररवाय च

ପର୍ବତଧାରୀ, ବ୍ୟାଘ୍ରସ୍ୱରୂପ, ପଶୁପତି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ସିଂହ, ଏବଂ ଶାର୍ଦୂଳସମ ଉଗ୍ର ଗର୍ଜନକାରୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 79

मीनाय मीननाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने । कामांतकाय बुद्धाय बुद्धीनां पतये नमः

ମୀନରୂପ, ମୀନମାନଙ୍କ ନାଥ, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମେଷ୍ଠୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କାମାନ୍ତକ, ବୁଦ୍ଧସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିପତି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 80

कपोताय विशिष्टाय शिष्टाय परमात्मने । वेदाय वेदबीजाय देवगुह्याय वै नमः

‘କପୋତ’ ନାମେ ପୂଜ୍ୟ, ପରମ ବିଶିଷ୍ଟ, ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ପରମାତ୍ମା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ହିଁ ବେଦ, ବେଦବୀଜ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗୁହ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ରହସ୍ୟ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 81

दीर्घाय दीर्घदीर्घाय दीर्घार्घाय महाय च । नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः

ଦୀର୍ଘ, ଅତିଦୀର୍ଘ, ବିଶାଳ ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ମହାନ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଏବଂ ବ୍ୟୋମସ୍ୱରୂପ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 82

गजासुरविनाशाय ह्यंधकासुरभेदिने । नीललोहितशुक्लाय चण्डमुण्डप्रियाय च

ଗଜାସୁରବିନାଶକ, ଅନ୍ଧକାସୁରଭେଦକ; ନୀଳ-ଲୋହିତ-ଶୁକ୍ଳ ସ୍ୱରୂପ ଧାରୀ ଏବଂ ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 83

भक्तिप्रियाय देवाय ज्ञानज्ञानाव्ययाय च । महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च

ଭକ୍ତିପ୍ରିୟ ଦେବଙ୍କୁ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞାତା—ଉଭୟ ରୂପରେ ଅବ୍ୟୟଙ୍କୁ; ହେ ମହେଶ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମହାଦେବ-ହର, ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 84

त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदांगाय नमोनमः । अर्थाय अर्थरूपाय परमार्थाय वै नमः

ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ତ୍ରିବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସ୍ୱରୂପ। ଅର୍ଥ ସ୍ୱୟଂ, ଅର୍ଥରୂପ, ଏବଂ ପରମାର୍ଥ (ପରମ ସତ୍ୟ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 85

विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाताय वै नमः । शंकराय च कालाय कालावयवरूपिणे

ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ବିଶ୍ୱ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱନାଥ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କାଳସ୍ୱରୂପ ଏବଂ କାଳାବୟବରୂପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 86

अरूपाय च सूक्ष्माय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः । श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे

ଅରୂପ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାତିସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ମଶାନବାସୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ କୃତ୍ତିବାସ (ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀ), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 87

शशांकशेखरायैव रुद्रविश्वाश्रयाय च । दुर्गाय दुर्गसाराय दुर्गावयवसाक्षिणे

ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାଶ୍ରୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ, ଦୁର୍ଗାର ସାରତତ୍ତ୍ୱକୁ ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ-ଶକ୍ତିର ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 88

लिंगरूपाय लिंगाय लिंगानां पतये नमः । प्रणवरूपाय प्रणवार्थाय वै नमः

ଲିଙ୍ଗରୂପ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ସ୍ୱୟଂ ଲିଙ୍ଗକୁ ଓ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନମଃ। ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ରୂପଙ୍କୁ ଏବଂ ପ୍ରଣବାର୍ଥରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 89

नमोनमः कारणकारणाय ते मृत्युंजयायात्मभवस्वरूपिणे । त्रियंबकायासितकंठ भर्ग गौरिपते सकलमंगलहेतवे नमः

ବାରମ୍ବାର ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ—ହେ କାରଣର କାରଣ, ହେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ହେ ଆତ୍ମା-ଭବସ୍ୱରୂପ! ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ଅସିତକଣ୍ଠ ଭର୍ଗ, ଗୌରୀପତି, ସକଳ ମଙ୍ଗଳର ହେତୁ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 90

बृहस्पतिरुवाच । नाम्नां शतं महेशस्य उच्चार्यं व्रतिना तदा । प्रदक्षिणनमस्कारैरेतत्संख्यैः प्रयत्नतः । कार्यं प्रदोषसमये तुष्ट्यर्थं संकरस्य च

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ସେତେବେଳେ ବ୍ରତୀ ମହେଶଙ୍କ ଶତନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସେହି ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ନମସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହା କର।

Verse 91

एवं व्रतं समुद्दिष्टं तव शक्र महामते । शीघ्रं कुरु महाभाग पश्चाद्युद्धं कुरु प्रभो

ହେ ମହାମତି ଶକ୍ର! ଏହିପରି ତୁମ ପାଇଁ ବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ହେ ମହାଭାଗ ପ୍ରଭୁ, ଶୀଘ୍ର ଏହା କର; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ସ୍ୱାମୀ।

Verse 92

शंभोः प्रसादात्सर्वं ते भविष्यति जयादिकम्

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମକୁ ସବୁ ମିଳିବ—ଜୟ ଆଦି ସମେତ।

Verse 93

वृत्रो ह्ययं महातेजा दैतेयस्तपसा पुरा । शिवं प्रसादयामास पर्वते गंधमादने

ଏହି ବୃତ୍ର ମହାତେଜସ୍ବୀ ଦୈତ୍ୟ; ସେ ପୂର୍ବେ ତପସ୍ୟାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲା।

Verse 94

नाम्ना चित्ररथो राजा वनं चित्ररथस्य तत् । एतज्जानीहि भो इन्द्र शिवपुर्याः समीपतः

ଚିତ୍ରରଥ ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ; ସେହି ବନ ‘ଚିତ୍ରରଥର ବନ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜାଣ—ଏହା ଶିବପୁରୀ ନିକଟରେ।

Verse 95

यस्मिन्वने महाभाग न संति च षडूर्मयः । तस्माच्चैत्ररथं नाम वनं परममंगलम् । तस्य राज्ञः शिवेनैव दत्तं यानं महाद्भुतम्

ହେ ମହାଭାଗ, ସେହି ବନରେ ସଂସାରତାପର ଷଡୂର୍ମି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହା ପରମମଙ୍ଗଳ ‘ଚୈତ୍ରରଥ ବନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଶିବ ନିଜେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବିମାନ ଦାନ କଲେ।

Verse 96

कामगं किंकिणीयुक्तं सिद्धचारणसेवितम् । गंधर्वैरप्सरोयक्षैः किंनरैरुपशोभितम्

ସେହି ବିମାନ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନ କରୁଥିଲା, ଝଙ୍କାରମୟ କିଙ୍କିଣୀରେ ଯୁକ୍ତ, ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣମାନଙ୍କ ସେବିତ, ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 97

ततस्तेनैव यानेन पृथिवीं पर्यटन्पुरा । तथा गिरीशमुख्यांश्च द्वीपांश्च विविधांस्तथा

ତତଃ ସେ ସେହି ଯାନରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ପୃଥିବୀକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 98

एकदा पर्यटन्राजा नाम्ना चित्ररथो महान् । कैलासमागतस्तत्र स ददर्श पराद्भुतम्

ଏକଦା ପର୍ଯ୍ୟଟନ କରୁଥିବା ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ମହାରାଜା କୈଲାସକୁ ଆସିଲେ; ସେଠାରେ ସେ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 99

सभातलं महेशस्य गणैश्चैव विराजितम् । अर्द्धागलग्नया देव्या शोभितं च महेश्वरम्

ସେ ମହେଶଙ୍କ ସଭାତଳକୁ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 100

निरीक्ष्य देव्या सहितं सदाशिवं देव्यान्वितं वाक्यमिदं बभाषे

ଦେବୀ ସହିତ ବିରାଜିତ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 101

वयं च शंभो विषयान्विताश्च मंत्र्यादयः स्त्रीजिताश्चापि चान्ये । न लोकमध्ये वयमेव चाज्ञाः स्त्रीसेवनं लज्जया नैव कुर्मः

ହେ ଶମ୍ଭୋ! ଆମେ ମଧ୍ୟ ବିଷୟାସକ୍ତ; ମନ୍ତ୍ରୀ ଆଦି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାନ୍ତି। ଲୋକମଧ୍ୟରେ ଆମେ ମାତ୍ର ଅଜ୍ଞ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଲଜ୍ଜାବଶତଃ ସ୍ତ୍ରୀସେବନକୁ ପ୍ରକଟରେ କରୁନାହୁଁ।

Verse 102

एतद्वाक्यं निशम्याथ महेशः प्रहसन्निव । उवाच न्यायसंयुक्तं सर्वेषामपि श्रृण्वताम्

ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହେଶ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରହସିତ ଭାବେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ନ୍ୟାୟସଂଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 103

भयं लोकापवादाच्च सर्वेषामपि नान्यथा । ग्रासितं कालकूटं च सर्वेषामपि दुर्जरम्

ଲୋକାପବାଦର ଭୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ଅପବାଦ ନାହିଁ। ଏବଂ କାଲକୂଟ ବିଷକୁ ଗ୍ରାସ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜର।

Verse 104

तथापि उपहासो मे कृतो राज्ञा हि दुर्जरः । तं चित्ररथमाहूय गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

ତଥାପି ରାଜା ଯେ ମୋତେ ଉପହାସ କଲେ, ତାହା ସହିବା ଦୁର୍ଜର ଥିଲା। ତେବେ ଗିରିଜା ସେଇ ଚିତ୍ରରଥକୁ ଡାକି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 105

गीरिजोवाच । रे दुरात्मन्कथं त्वज्ञ शंकरश्चोपहासितः । मया सहैव मंदात्मन्द्रक्ष्यसे कर्मणः फलम्

ଗିରିଜା କହିଲେ—ହେ ଦୁରାତ୍ମନ୍! ଅଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ଶଂକରଙ୍କୁ କିପରି ଉପହାସ କଲ? ହେ ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍, ମୋ ସହିତେ ତୁମେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଦେଖିବ।

Verse 106

साधूनां समचित्तानामुपहासं करोति यः । देवो वाप्यथ वा मर्त्यः स विज्ञेयोऽधमाधमः

ଯେ କେହି ସମଚିତ୍ତ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ଉପହାସ କରେ—ସେ ଦେବ ହେଉ କି ମର୍ତ୍ୟ—ତାକୁ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 107

एते मुनींद्राश्च महानुभावास्तथा ह्यमी ऋषयो वेदगर्भाः । तथैव सर्वे सनकादयो ह्यमी अज्ञाश्च सर्वे शिवमर्चयंते

ଏହି ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ମହାନୁଭାବ; ସେପରି ବେଦଗର୍ଭ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ସନକାଦି ସମସ୍ତେ—କାହାକୁ ‘ସରଳ’ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି।

Verse 108

रे मूढ सर्वेषु जनेष्वभिज्ञस्त्वमेव एवाद्य न चापरे जनाः । तस्मादभिज्ञं हि करोमि दैत्यं देवैर्द्विजैश्चापि बहिष्कृतं त्वाम्

ହେ ମୂଢ! ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଜି ତୁମେ ମାତ୍ର ‘ଜ୍ଞାନୀ’ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ‘ଜ୍ଞାନୀ’ କରୁଛି—ଦୈତ୍ୟ କରି, ଦେବ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହିଷ୍କୃତ।

Verse 109

एवं शप्तस्तया देव्या भवान्या राजसत्तमः । राजा चित्ररथः सद्यः पपात सहसा दिवः

ଏଭଳି ଦେବୀ ଭବାନୀଙ୍କ ଶାପରେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଚିତ୍ରରଥ ସେହିକ୍ଷଣେ ହଠାତ୍ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 110

आसुरीं योनिमासाद्य वृत्रोनाम्नाऽभवत्तदा । तपसा परमेणैव त्वष्ट्रा संयोजितः क्रमात्

ଆସୁରୀ ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ସେ ‘ବୃତ୍ର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ପରମ ତପସ୍ୟାର ବଳରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା କ୍ରମେ ତାହାର ଗଠନ କଲେ।

Verse 111

तपसा तेन महता अजेयो वृत्र उच्यत । तस्माच्छंभुं समभ्यर्च्य प्रदोषे विधिनाऽधुना

ସେଇ ମହାତପସ୍ୟାରେ ବୃତ୍ର ‘ଅଜେୟ’ ବୋଲି କୁହାଗଲା। ତେଣୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦୋଷକାଳରେ ବିଧିମତେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର।

Verse 112

जहि वृत्रं महादैत्यं देवानां कार्यसिद्धये । गुरोस्तद्वचनं श्रुत्वा उवाचाथ शतक्रतुः । सोद्यापनविधिं ब्रूहि प्रदोषस्य च मेऽधुना

“ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେଇ ମହାଦୈତ୍ୟ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କର।” ଗୁରୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) କହିଲେ— “ଏବେ ମୋତେ ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତର ଉଦ୍ୟାପନ (ସମାପନ) ବିଧି କହନ୍ତୁ।”

Verse 113

बृहस्पतिरुवाच । कार्तिके मासि संप्राप्ते मंदवारे त्रयोदशी । संपूर्तिस्तु भवेत्तत्र संपूर्णव्रतसिद्धये

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ— “କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ ଏବଂ ଶନିବାରରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ପଡ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାପ୍ତି ହୁଏ; ତେଣୁ ବ୍ରତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।”

Verse 114

वृषभो राजतः कार्यः पृष्ठे तस्य सुपीठकम् । तस्योपरिन्यसेद्देवमुमाकांतं त्रिलोचनम्

ରୂପାରେ ଗୋଟିଏ ବୃଷଭ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ତାହାର ପିଠି ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ପୀଠିକା। ସେହି ପୀଠିକା ଉପରେ ଉମାକାନ୍ତ, ତ୍ରିଲୋଚନ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 115

पंचवक्त्रं दशभुजमर्द्धांगे गिरिजां सतीम् । एवं चोमामहेशं च सौवर्णं कारयेद्बुधः

ପଞ୍ଚମୁଖ, ଦଶଭୁଜ, ଏବଂ ଅର୍ଧାଙ୍ଗରେ ସତୀ ଗିରିଜା ସହିତ— ଏପରି ଓମାମହେଶଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିଗ୍ରହ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତିଆରି କରାଉ।

Verse 116

सवृषं ताम्रपत्रे च वस्त्रेण परिगुंठिते । स्थापयित्वोमया सार्द्धं नानाबोगसमन्वितम्

ବୃଷଭ ସହିତ (ବିଗ୍ରହକୁ) ତାମ୍ରପତ୍ର ଉପରେ ରଖି ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ କର; ଉମା ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରି ନାନା ପ୍ରକାର ଭୋଗ-ନୈବେଦ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ କର।

Verse 117

विधिना जागरं कुर्याद्रात्रौ श्रद्धासमन्वितः । पंचामृतेन स्नपनं कार्यमादौ प्रयत्नतः

ବିଧିଅନୁସାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନପନ (ଅଭିଷେକ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 118

गोक्षीरस्नानं देवेश गोक्षीरेण मया कृतम् । स्नपनं देवदेवेश गृहाण परमेश्वर

ହେ ଦେବେଶ! ମୁଁ ଗୋକ୍ଷୀରରେ ସ୍ନାନ (ଅଭିଷେକ) କରିଛି। ହେ ଦେବଦେବେଶ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ଏହି ସ୍ନପନକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 119

दध्ना चैव मया देव स्नपनं क्रियतेऽधुना । गृहाम च मया दत्तं सुप्रसन्नो भवाद्य वै

ହେ ଦେବ! ଏବେ ମୁଁ ଦଧି (ଦହି) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନପନ (ଅଭିଷେକ) କରୁଛି। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଅର୍ପଣକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 120

सर्पिषा च मया देव स्नपनं क्रियतेऽधुना । गृहाण श्रद्धया दत्तं तव प्रीत्यर्थमेव च

ହେ ଦେବ! ଏବେ ମୁଁ ଘୃତ (ସର୍ପିଷ) ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ସ୍ନପନ (ଅଭିଷେକ) କରୁଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦତ୍ତ ଏହି ଅର୍ପଣକୁ, କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 121

इदं मधु मया दत्तं तव प्रीत्यर्थमेव च । गृहाम त्वं हि देवेश मम शांतिप्रदो भव

ଏହି ମଧୁ ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିଛି। ହେ ଦେବେଶ! ଏହା ଗ୍ରହଣ କରି, ମୋତେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନକାରୀ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 122

सितया देवदेवेश स्नपनं क्रियतेऽधुना । गृहाण श्रद्धया दत्तां सुप्रसन्नो भव प्रभो

ହେ ଦେବଦେବେଶ୍ୱର! ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶର୍କରାଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଉଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ପ୍ରଭୋ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 123

एवं पंचामृतेनैव स्नपनीयो वृषध्वजः । पश्चादर्घ्यं प्रदातव्यं ताम्रपात्रेण धीमता । अनेनैव च मंत्रेण उमाकांतस्य तृष्टये

ଏହିପରି ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବେ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଉମାକାନ୍ତଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ।

Verse 124

अर्घ्योऽसि त्वमुमाकांत अर्घेणानेन वै प्रभो । गृहाण त्वं मया दत्तं प्रसन्नो भव शंकर

ହେ ଉମାକାନ୍ତ! ଆପଣ ଅର୍ଘ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ; ତେଣୁ ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଏହା ନିଅନ୍ତୁ; ହେ ଶଙ୍କର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 125

मया दत्तं च ते पाद्यं पुष्पगंधसमन्वितम् । गृहाण देवदेवेश प्रसन्नो वरदो भव

ମୁଁ ପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧସହିତ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ପାଇଁ ପାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିଛି। ହେ ଦେବଦେବେଶ୍ୱର! ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବରଦାତା ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 126

विष्टरं विष्टरेणैव मया दत्तं च वै प्रभो । शांत्यरथं तव देवेश वरदो भव मे सदा

ହେ ପ୍ରଭୋ! ବିଧିମତେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆସନ (ବିଷ୍ଟର) ଅର୍ପଣ କରିଛି। ହେ ଦେବେଶ! ଶାନ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ସଦା ମୋ ପାଇଁ ବରଦାତା ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 127

आचमनीयं मया दत्तं तव विश्वेश्वर प्रभो । गृहाण परमेशान तुष्टो भव ममाद्य वै

ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଚମନୀୟ ଜଳ ଅର୍ପଣ କଲି। ହେ ପରମେଶାନ, ଏହା গ্ৰହଣ କରି ଆଜି ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 128

ब्रह्मग्रन्थिसमायुक्तं ब्रह्मकर्मप्रवर्तकम् । यज्ञोपवीतं सौवर्णं मया दत्तं तव प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମଗ୍ରନ୍ଥିଯୁକ୍ତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୋକ୍ତ କର୍ମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।

Verse 129

सुगंधं चंदनं देव मया दत्तं च वै प्रभो । भक्त्या पर मया शंभो सुगंधं कुरु मां भव

ହେ ଦେବ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରିଛି। ହେ ଶମ୍ଭୁ, ମୋର ପରମ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧମୟ—ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରୀତିକର—କରନ୍ତୁ।

Verse 130

दीपं हि परमं शंभो घृतप्रज्वलितं मया । दत्तं गृहाण देवेश मम ज्ञानप्रदो भव

ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଘୃତରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଏହି ପରମ ଦୀପ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରିଛି। ହେ ଦେବେଶ, ଏହା গ্ৰହଣ କରି ମୋତେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 131

दीपं विशिष्टं परमं सर्वौषधिविजृंभितम् । गृहाण परमेशान मम शांत्यर्थमेव च

ହେ ପରମେଶାନ, ସମସ୍ତ ଔଷଧିର ଶକ୍ତିରେ ସିଦ୍ଧ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ପରମ ଦୀପକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ କେବଳ ମୋର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କୃପା କରନ୍ତୁ।

Verse 132

दीपावलिं मया दत्तां कृहाण परमेश्वर । आरार्तिकप्रदानेन मम तेजः प्रदो भव

ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଏହି ଦୀପାବଳି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଆରତି-ଦାନର ଫଳରେ ମୋତେ ତେଜ, ବଳ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରଭା ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 133

फलदीपादिनैवेद्यतांबूलादिक्रमेण च । पूजनीयो विधानज्ञैस्तस्यां रात्रौ प्रयत्नतः

ସେହି ରାତିରେ ବିଧିଜ୍ଞମାନେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଫଳ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ତାମ୍ବୂଳ ଆଦି ଅର୍ପଣର କ୍ରମ ଅନୁସାରେ।

Verse 134

पश्चाज्जागरणं कार्यं गृहे वा देवतालये । वितानमंडपं कृत्वा नानाश्चर्यसमन्वितम् । गीतवादित्रनृत्येन अर्चनीयः सदाशिवः

ତାପରେ ଘରେ କିମ୍ବା ଦେବାଳୟରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିତାନମଣ୍ଡପକୁ ନାନାବିଧ ଶୋଭାରେ ସଜାଇ, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ-ନୃତ୍ୟଦ୍ୱାରା ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 135

अनेनैव विधानेन प्रदोषोद्यापने विधिः । कार्ये विधिमता शक्र सर्वकार्यार्थसिद्धये

ଏହି ଏକେଇ ବିଧାନରେ ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତର ଉଦ୍ୟାପନ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ହେ ଶକ୍ର! ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହାକୁ ନିୟମାନୁସାରେ କର।

Verse 136

गुरुणा कथितं सर्वं तच्चकार शतक्रतुः । तेनैव च सहायेन इंद्रो युद्धपरायणः

ଗୁରୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ଶତକ୍ରତୁ ସେ ସବୁ କରିଦେଲା। ସେହି ସହାୟତାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧପରାୟଣ ହେଲା।

Verse 137

वृत्रं प्रति सुरैः सार्द्धं युयुधे च शतक्रतुः । तुमुलं युद्धमभवद्देवानां दानावैः सह

ତେବେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ବୃତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ତୁମୁଳ ସଂଗ୍ରାମ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 138

तस्मिन्सुतुमुले गाढे देवदैत्यक्षयावहे । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलमतिवेलं भयावहम्

ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ଓ ଗାଢ଼—ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଉଭୟଙ୍କ କ୍ଷୟକାରୀ—ସଂଗ୍ରାମରେ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଅତି ତୁମୁଳ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଚାଲୁଥିବା ଓ ଭୟ ଜନ୍ମାଉଥିବା।

Verse 139

व्योमो यमेन युयुधे ह्यग्निना तीक्ष्णकोपनः । वरुणेन महादंष्ट्रो वायुना च महाबलः

ବ୍ୟୋମ ଯମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; ତୀକ୍ଷ୍ଣକୋପୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହ; ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର ବରୁଣଙ୍କ ସହ; ଏବଂ ମହାବଳୀ ବାୟୁଙ୍କ ସହ ପୋର କଲା।

Verse 140

द्वन्द्वयुद्ध रताः सर्वे अन्योन्यबलकांक्षिणः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରର ବଳ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 141

तथैव ते देववरा महाभुजाः संग्रामशूरा जयिनस्तदाऽभवन् । पराजयं दैत्यवाराश्च सर्वे प्राप्तास्तदानीं परमं समंतात्

ଏହିପରି ସେଇ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—ମହାଭୁଜ, ସଂଗ୍ରାମଶୂର—ସେତେବେଳେ ବିଜୟୀ ହେଲେ; ଏବଂ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତେ ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପରମ ପରାଜୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 142

दृष्ट्वा सुरैर्दैत्यवरान्पराजितान्पलायमानानथ कान्दिशीकान् । तदैव वृत्रः परमेण मन्युना महाबलो वाक्य मिदं बभाषे

ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଳାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ମହାବଳୀ ବୃତ୍ର ପରମ କ୍ରୋଧରେ ସେହିକ୍ଷଣେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 143

वृत्र उवाच । हे दैत्याः परमार्ताश्च कस्माद्यूयं भयातुराः । पलायनपराः सर्वे विसृज्य रणमद्भुतम्

ବୃତ୍ର କହିଲା—ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ! ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ଆତୁର ଓ ଭୟାକୁଳ? ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରଣକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ସମସ୍ତେ କାହିଁକି ପଳାୟନକୁ ଲାଗିଛ?

Verse 144

स्वंस्वं पराक्रमं वीरा युद्धाय कृतनिश्चयाः । दर्शयध्वं सुरगणास्सूदयध्वं महाबलाः

ହେ ବୀରମାନେ! ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ କରିଛ—ନିଜନିଜ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ। ହେ ମହାବଳୀମାନେ! ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସଂହାର କର।

Verse 145

गदाभिः पट्टिशैः खड्गैः शक्तितोमरमुद्गरैः । असिभिर्भि दिपालैश्च पाशतोमरमुष्टिभिः

ଗଦା, ପଟ୍ଟିଶ, ଖଡ୍ଗ, ଶକ୍ତି, ତୋମର ଓ ମୁଦ୍ଗର ଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ଅସି, ଭିନ୍ଦିପାଳ, ପାଶ, ତୋମରାସ୍ତ୍ର ଓ ଲୋହମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା (ସେମାନେ ସଜ୍ଜିତ ହେଲେ)।

Verse 146

तदा देवाश्च युयुधुर्दधीचास्थिसमुद्भवैः । शस्त्रैरस्त्रैश्च परमैरसुरान्समदारयन्

ତେବେ ଦେବମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପରମ ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଚିରିଦେଲେ।

Verse 147

पुनर्दैत्या हता देवैः प्राप्तास्तेपि पराजयम् । पुनश्च तेन वृत्रेण नोद्यमानाः सुरान्प्रति

ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ହତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପରାଜୟ ପାଇଲେ; ତଥାପି ବୃତ୍ରର ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ପୁଣି ଦେବମାନଙ୍କ ବିରୋଧେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 148

यदा हि ते दैत्यवराः सुरेशैर्निहन्यमानाश्च विदुद्रुवुर्दिशः । केचिद्दृष्ट्वा दानवास्ते तदानीं भीतित्रस्ताः क्लीबरूपाः क्रमेणा

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବାଧିପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ, ସେତେବେଳେ କିଛି ଦାନବ ତାହା ଦେଖି ଭୟତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ କ୍ରମେ କାୟର ଭାବ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 149

वृत्रेण कोपिना चैवं धिक्कृता दैत्यपुंगवाः । हे पुलोमन्महाभाग वृषपर्वन्नमोस्तु ते

କ୍ରୋଧୀ ବୃତ୍ରଙ୍କ ଧିକ୍କାର ପାଇ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବମାନେ କହିଲେ—“ହେ ପୁଲୋମନ ମହାଭାଗ! ହେ ବୃଷପର୍ବନ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 150

हे धूम्राक्ष महाकाल महादैत्य वृकासुर । स्थूलाक्ष हे महादैत्य स्थूलदंष्ट्र नमोस्तु ते

ହେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ! ହେ ମହାକାଳ! ହେ ମହାଦୈତ୍ୟ ବୃକାସୁର! ହେ ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ! ହେ ମହାଦୈତ୍ୟ ସ୍ଥୂଳଦଂଷ୍ଟ୍ର! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 151

स्वर्गद्वारं विहायैव क्षत्रियाणां मनस्विनाम् । पलायध्वे किमर्थं वा संग्रामाङ्गणमुत्तमम्

ମନସ୍ବୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସମାନ ଏହି ରଣଭୂମି, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହିଁକି ପଳାଉଛ? ସେଇ ଉତ୍ତମ ସଙ୍ଗ୍ରାମାଙ୍ଗଣକୁ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗ କରୁଛ?

Verse 152

संगरे मरणं येषां ते यांति परमं पदम् । यत्र तत्र च लिप्सेत संग्रामे मरणं बुधः

ଯାହାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପାଆନ୍ତି। ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଯେଉଁଠି ଥାଉ, ଧର୍ମକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଡାକିଲେ ଯୁଦ୍ଧମୃତ୍ୟୁକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁ।

Verse 153

त्यजन्ति संगरं ये वै ते यांति निरयं ध्रुवम्

ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 154

ये ब्राह्मणार्थे भृत्यार्थे स्वार्थे वै शस्त्रपाणयः । संग्रामं ये प्रकुर्वंति महापातकिनो नराः

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହିତରେ, ଆଶ୍ରିତ/ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଦୋଷୀ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମରେ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିବା ଲୋକ ମହାପାତକୀ।

Verse 155

शस्त्रघातहता ये वै मृता वा संगरे तथा । ते यांति परमं स्थानं नात्र कार्या विचारणा

ଶସ୍ତ୍ରଘାତରେ ହତ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା—ସେମାନେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 156

शस्त्रैर्विच्छिन्नदेहा ये गवार्थे स्वामिकारणात् । रणे मृताः क्षता ये वै ते यांति परमां गतिम्

ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେହ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ, ଗୋରକ୍ଷା ପାଇଁ କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାରଣରେ ରଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଯେମାନେ ମରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି।

Verse 157

तस्माद्रणेऽपि ये शूराः पापिनो निहताः पुरः । प्राप्नुवंति परं स्थानं दुर्लभं ज्ञानिनामपि

ଏହେତୁ ରଣରେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ ହେଲେ ବି ଯେ ଶୂର ହୋଇ ସମ୍ମୁଖରେ ନିହତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 158

अथवा तीर्थगमनं वेदाध्ययनमेव च । देवतार्चनयज्ञादिश्रेयांसि विविधानि च

କିମ୍ବା ତୀର୍ଥଗମନ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ, ଯଜ୍ଞାଦି—ଏପରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶ୍ରେୟସ୍କର ପୁଣ୍ୟକର୍ମ।

Verse 159

ऐकपद्येन तान्येव कलां नार्हंति षोडशीम् । संग्रामे पतितानां च सर्वशास्त्रेष्वयं विधिः

ଏକ ପଦର ଅଳ୍ପାଂଶରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟଗୁଡ଼ିକ, ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ପତିତମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟର ଷୋଡ଼ଶମ ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସମ ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ବିଧି ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 160

तस्माद्युद्धावदानं च कर्तव्यमविशंकितैः । भवद्भिर्नान्यथा कार्यं देववाक्यप्रमाणतः

ଏହେତୁ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଓ ନିଃସନ୍ଦେହ ହୋଇ ଏହି ଯୁଦ୍ଧକାର୍ଯ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ କର; ଦେବବାକ୍ୟ ହିଁ ପ୍ରମାଣ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟଥା କରନି।

Verse 161

यूयं सर्वे शौरवृत्त्या समेताः कुलेन शीलेन महानुभावाः । पदानि तान्येव पलायमाना गच्छंत्यशूरा रणमंडलाच्च

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୌର୍ୟବୃତ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, କୁଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୀଳରେ ମହାନ; କିନ୍ତୁ ପଳାଇଲେ ସେଇ ପଦଦ୍ୱୟ ତୁମକୁ ରଣମଣ୍ଡଳରୁ କାୟର କରି ଦୂରେ ନେଇଯାଏ।

Verse 162

त एव सर्वे खलु पापलोकान्गच्छंति नूनं वचनात्स्मृतेश्च

ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି ସମସ୍ତେ ପାପଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି—ଏହି କଥା ଉପଦେଶବଚନ ଓ ସ୍ମୃତିବିଧାନ ଉଭୟ କହେ।

Verse 163

ये पापिष्ठास्त्वधर्म्मस्था ब्रह्मघ्ना गुरुतल्पगाः । नरकं यांति ते पापं तथैव रणविच्युताः

ଯେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ—ଅଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ଗୁରୁତଳ୍ପଗାମୀ—ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏବଂ ଯେମାନେ ରଣଭୂମିରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପମୟ ଶେଷକୁ ପାଆନ୍ତି।

Verse 164

तस्माद्भवद्भिर्योद्धव्यं स्वामिकार्यभरक्षमैः । एवमुक्तास्तदा तेन वृत्रेणापि महात्मना

ଏହେତୁ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ବହିବାରେ ସମର୍ଥ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧ କର—ଏଭଳି ସେ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ବୃତ୍ର କହିଲେ।

Verse 165

चक्रुस्ते वचंनं तस्य असुराश्च सुरान्प्रति । चक्रुः सुतुमुलं युद्धं सर्वलोकभयंकरम्

ଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କ ବଚନ ପାଳନ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା।

Verse 166

तस्मिन्प्रवृत्ते तुमुले विगाढे वृत्रो महादैत्यपतिः स एकः । उवाच रोषेण महाद्भुतेन शतक्रतुं देववरैः समेतम्

ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଗଭୀର ଓ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାଧିପତି ବୃତ୍ର ଏକାକୀ ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରୋଧରେ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 167

वृत्र उवाच । श्रृणु वाक्यं मया चोक्तं धर्म्मार्थसहितं हितम् । त्वं देवानां पतिर्भूत्वा न जानासि हिताहितम्

ବୃତ୍ର କହିଲା—ମୋର କହିଥିବା, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥସହିତ ହିତକର ବାକ୍ୟ ଶୁଣ। ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ପତି ହୋଇ ମଧ୍ୟ ହିତ-ଅହିତ ଜାଣୁନାହ।

Verse 168

किंबलार्थपरो भूत्वा विश्वरूपो हतस्त्वया । प्राप्तमद्यैव भो इंद्र तस्येदं कर्म्मणः फलम्

ବଳଲୋଭରେ ପଡ଼ି ତୁମେ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କୁ କାହିଁକି ବଧ କଲ? ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ କର୍ମର ଫଳ ତୁମେ ପାଇଲ।

Verse 169

ये दीर्घदर्शिनो मंदा मूढा धर्मबहिष्कृताः । अकल्पाः कार्यसिद्ध्यर्थं यत्कुर्वंति च निष्फलम् । तत्सर्वं विद्धि देवेंद्र मनसा संप्रधार्यताम्

ଯେମାନେ ନିଜକୁ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ମନ୍ଦ, ମୂଢ଼ ଓ ଧର୍ମବହିଷ୍କୃତ। କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧିରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ସେମାନେ ଯାହା କରନ୍ତି ତାହା ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ; ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଏ ସବୁ ମନେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର।

Verse 170

तस्माद्धर्म्मपरो भूत्वा युध्यस्व गतकल्मषः । भ्रातृहा त्वं ममैवेंद्र तस्मात्त्वा घातयाम्यहम्

ଏହେତୁ ଧର୍ମପର ହୋଇ, ପାପକଲ୍ମଷ ତ୍ୟାଗ କରି ଯୁଦ୍ଧ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ହନ୍ତା; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିହତ କରିବି।

Verse 171

मा प्रयाहि स्थिरो भूत्वा देवैश्च परिवारितः । एव मुक्तस्तु वृत्रेण शक्रोऽतीव रुषान्वितः । ऐरावतं समारुह्य ययौ वृत्रजिघांसया

ଦେବମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ—“ଯାଅନି, ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରୁହ”—ଏଭଳି ବୃତ୍ର କହିଲା। ବୃତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲା ପରେ ଶକ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାନ୍ବିତ ହେଲା; ଐରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବୃତ୍ରବଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଯାତ୍ରା କଲା।

Verse 172

इंद्रमायांतमालोक्य वृत्रो बलवतां वरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं सर्वेषां श्रृण्वतामपि

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ର ହସିହସି ଏମିତି ବଚନ କହିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତେ ଶୁଣିଲେ।

Verse 173

आदौ मां प्रहरस्वेति तस्मात्त्वां घातयाम्यहम्

ସେ କହିଲା—“ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ପ୍ରହାର କର”; ତେଣୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିହତ କରିବି।

Verse 174

इत्येवमुक्तो देवेंद्रो जघान गदया भृशम् । वृत्रं बलवतां श्रेष्ठं जानुदेशे महाबलम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଗଦାଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରହାର କଲେ ଏବଂ ମହାବଳୀ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ରଙ୍କ ଜାନୁ-ପ୍ରଦେଶରେ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 175

तामापतंतिं जग्राह करेणैकेन लीलया । तयैवैनं जघानाशु गदया त्रिदिवेश्वरम्

ଆସୁଥିବା ସେ ଗଦାକୁ ସେ ଗୋଟିଏ ହାତରେ ଲୀଳାଭାବେ ଧରିନେଲା, ଏବଂ ସେହି ଗଦାଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ତ୍ରିଦିବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପତିତ କଲା।

Verse 176

सा गदा पातयामास सवज्रं च पुरंदरम् । पतितं शक्रमालोक्य वृत्र ऊचे सुरान्प्रति

ସେ ଗଦା ବଜ୍ରଧାରୀ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କରିଦେଲା। ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପଡିଥିବା ଦେଖି ବୃତ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କହିଲା।

Verse 177

नयध्वं स्वामिनं देवाः स्वपुरीममरावतीम्

ହେ ଦେବଗଣ! ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜ ପୁରୀ ଅମରାବତୀକୁ ନେଇ ଯାଅ।

Verse 178

एतच्छ्रुत्वा वचः सत्यं वृत्रस्य च महात्नः । तथा चक्रुः सुराः सर्वे रणाच्चेंद्रं समुत्सुकाः

ମହାତ୍ମା ବୃତ୍ରଙ୍କ ସତ୍ୟବଚନ ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସେହିପରି କଲେ।

Verse 179

अपोवाह्य गजस्थं हि परिवार्य भयातुराः । सुराः सर्वे रणं हित्वा जग्मुस्ते त्रिदिवं प्रति

ଗଜାରୋହୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ, ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ତ୍ରିଦିବ ଦିଗକୁ ଗଲେ।

Verse 180

ततो गतेषु देवेषु ननर्त च महासुरः । वृत्रो जहास च परं तेना पूर्यत दिक्तटम्

ଦେବଗଣ ଚାଲିଗଲାପରେ ମହାସୁର ବୃତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲା ଓ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସିଲା; ସେହି ଗର୍ଜନରେ ଦିଗ୍ବିସ୍ତାର ପୂରିଗଲା।

Verse 181

चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना । चुक्षुभे च तदा सर्वं जंगमं स्थावरं तथा

ତେବେ ପର୍ବତ, ବନ ଓ କାନନ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା; ସେହି ସମୟରେ ଚର ଓ ଅଚର ସବୁକିଛି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲା।

Verse 182

श्रुत्वा प्रयातं देवेंद्रं ब्रह्मा लोकपितामहः । उपयातोऽथ देवेंद्र स्वकमण्डलुवारिणा । अस्पृशल्लब्धसंज्ञोऽभूत्तत्क्षणाच्च पुरंदरः

ଇନ୍ଦ୍ର ପଳାଇଗଲା ବୋଲି ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ପରେ, ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ନିଜ କମଣ୍ଡଲୁର ଜଳରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାମାତ୍ରେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଚେତନା ଫେରିଲା।

Verse 183

दृष्ट्वा पितामहं चाग्रे व्रीडायुक्तोऽभवत्तदा । महेंद्रं त्रपया युक्तं ब्रह्मोवाच पितामहः

ଆଗରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ସେତେବେଳେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଗଲା। ତ୍ରପାୟୁକ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ବଚନ କହିଲେ।

Verse 184

ब्रह्मोवाच । वृत्रो हि तपसा युक्तो ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः । त्वष्टुश्च तपसा युक्तो वृत्रश्चायं महायशाः । अजेयस्तपसोग्रेण तस्मात्त्वं तपसा जय

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବୃତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ। ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ; ଏହି ବୃତ୍ର ମହାଯଶସ୍ବୀ। ଉଗ୍ର ତପୋବଳରେ ସେ ଅଜେୟ; ତେଣୁ ତୁମେ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଜୟ କର।

Verse 185

वृत्रासुरो दैत्यपतिश्च शक्र ते समाधिना परमेणैव जय्यः । निशम्य वाक्यं परमेष्ठिनो हरिः सस्मार देवं वृषभध्वजं तदा

ହେ ଶକ୍ର, ଦୈତ୍ୟପତି ବୃତ୍ରାସୁର ତୁମେ କେବଳ ପରମ ସମାଧିଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜୟ କରିପାରିବ। ପରମେଷ୍ଠି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ହରି (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେତେବେଳେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 186

स्तुत्या तदातं स्तवमानो महात्मा पुरंदरो गुरुणा नोदितो हि

ତେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମହାତ୍ମା ପୁରନ୍ଦର ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତବ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 187

इंद्र उवाच । नमो भर्गाय देवाय देवानामतिदुर्गम । वरदो भव देवेश देवानां कार्यसिद्धये

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ଭର୍ଗଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତିଦୁର୍ଗମ। ହେ ଦେବେଶ, ଦେବକାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବରଦ ହୁଅ।

Verse 188

एवं स्तितिपरो भूत्वा शचीपतिरुदारधीः । स्वकार्यदक्षो मंदात्मा प्रपंचाभिरतः खलु

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରକ୍ଷାରେ ତତ୍ପର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ; ତଥାପି ଆତ୍ମମଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୱକାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ରହି, ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 189

प्रपंचाभिरता मूढाः शिवभक्तिपरा ह्यपि । न प्राप्नुवंति ते स्थानं परमीशस्यरागिणः

ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ଆସକ୍ତ ମୂଢ ଲୋକେ, ଶିବଭକ୍ତିପର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଗବନ୍ଧନରେ ଥିବାରୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଧାମ ପାଉନାହାନ୍ତି।

Verse 190

निर्मला निरहंकारा ये जनाः पर्युपासते । मृडं ज्ञानप्रदं चेशं परेशं शंभुमेव च

ଯେ ଲୋକେ ନିର୍ମଳ ଓ ନିରହଂକାର ହୋଇ, ଜ୍ଞାନପ୍ରଦ ମୃଡ—ଈଶ, ପରେଶ, ସ୍ୱୟଂ ଶମ୍ଭୁ—ଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 191

तेषां परेषां वरद इहामुत्र च शंकरः । महेंद्रेण स्तुतः शर्वो रागिणा परमेण हि

ଏମିତି ପରମ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶଙ୍କର ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ବରଦ। ସତ୍ୟକୁହିଲେ, ପ୍ରବଳ ରାଗଯୁକ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଶର୍ବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 192

रागिणां हि सदा शंभुर्दुर्लभो नात्र संशयः । तस्माद्विरागिणां नित्यं सन्मुखो हि सदाशिवः

ରାଗରେ ବନ୍ଧା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ସଦା ଦୁର୍ଲଭ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବୈରାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦାଶିବ ନିତ୍ୟ ସନ୍ମୁଖ ଓ କୃପାରେ ନିକଟ।

Verse 193

राजा सुराणां हि महानुरागी स्वकर्मसंसिद्धिमहाप्रवीणः । तस्मात्सदा क्लेशपरः शचीपतिः स्वकामभावात्मपरो हि नित्यम्

ଦେବମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ମହାନୁରାଗୀ, ଯଦିଓ ସ୍ୱକର୍ମସିଦ୍ଧିରେ ଅତି ପ୍ରବୀଣ। ତେଣୁ ଶଚୀପତି ସଦା କ୍ଲେଶପର; କାରଣ ସେ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱକାମନା-ଭାବ ଓ ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିତ ମନୋଭାବରେ ଲୀନ।

Verse 194

स्तवमानं तदा चेंद्रमब्रवीत्कार्यगौरवात् । विज्ञायाखिलदृग्द्रष्टा महेशो लिंगरूपवान्

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସମୟରେ, କାର୍ଯ୍ୟର ଗୌରବ ଭାବି, ସମସ୍ତଦର୍ଶୀ ମହେଶ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 195

इंद्र गच्छ सुरैः सार्द्धं वृत्रं वै दानवं प्रति । तपसैव च साध्योऽयं रणे जेतुं शतक्रतो

ମହେଶ କହିଲେ—“ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଦାନବ ବୃତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯାଅ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଶତ୍ରୁ କେବଳ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଜୟଯୋଗ୍ୟ; ତେବେ ରଣରେ ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେବ, ହେ ଶତକ୍ରତୁ।”

Verse 196

इंद्र उवाच । केनोपायेन साध्योऽयं वृत्रो दैत्यवरो महान् । त्चछीघ्रं कथ्यतां शंभो येन मे विजयो भवेत्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—“ହେ ଶମ୍ଭୋ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ମହା ବୃତ୍ର କେଉଁ ଉପାୟରେ ଜୟଯୋଗ୍ୟ ହେବ? ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ, ଯେନୁ ମୋର ବିଜୟ ହେଉ।”

Verse 197

रुद्र उवाच । रणे न शक्यते हंतुमपि देववरैरपि । तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं कुत्सितं कर्म चाद्य वै

ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଆଜି ତୁମେ ଉପାୟରୂପେ ଏକ ନିନ୍ଦ୍ୟ କର୍ମ କରିବାକୁ ପଡିବ।

Verse 198

अस्य शापः पुरा दत्तः पार्वत्या मम सन्निधौ । असौ चित्ररथो नाम्ना विख्यातो भुवनत्रये

ଏହାକୁ ପୂର୍ବେ ମୋ ସନ୍ନିଧିରେ ପାର୍ବତୀ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ‘ଚିତ୍ରରଥ’ ନାମରେ ତ୍ରିଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 199

पर्यटन्सु विमानेन मया दत्तेन भास्वता । उपहासादिमां योनिं संप्राप्तो दत्यपुंगवः

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଉପହାସର ଫଳରେ ଏହି ଯୋନି (ଏହି ଦେହ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 200

तस्मादजेयं जानीहि रणे रणविदां वर । एवमुक्तो महेंद्रोऽयं शंभुना योगिना भृशम्

ତେଣୁ, ହେ ରଣବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ଅଜେୟ ବୋଲି ଜାଣ। ଏଭଳି ଭାବେ ଯୋଗୀ ଶମ୍ଭୁ ଏହି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।