Adhyaya 16

Verse 1

। लोमश उवाच । ततः शची तान्प्रोवाच वाचं धर्मार्थसंयुताम् । मा चिंता क्रियतां देवा बृहस्पतिपुरोगमः

ଲୋମଶ କହିଲେ: ତାପରେ ଶଚୀ ଧର୍ମ ଓ ହିତସଂଯୁକ୍ତ ବାଣୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନେ, ଚିନ୍ତା କରନି; ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଅଗ୍ରସର ହୁଅ।”

Verse 2

गच्छत त्वरिताः सर्वे शक्रं द्रष्टुं विचक्षणाः । ब्रह्महत्याभिभूतोऽसौ यत्रास्ते सुरसत्तमः

“ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ; ସେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ହିଁ ଅଛନ୍ତି।”}]}

Verse 3

बहूनां कारणेनैव विश्वरूपे हि मंदधीः । हतस्तेन महेंद्रेण सर्वैः सोऽपि निराकृतः

ବହୁ କାରଣରୁ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବିଶ୍ୱରୂପକୁ ସେଇ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ବଧ କଲେ; ତାହାପରେ ସମସ୍ତେ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 4

तस्मात्सर्वैर्भवद्भिश्च गंतव्यं यत्र स प्रभुः । अवज्ञा हि कृता पूर्वं महेंद्रेण तवानघ

ଏହେତୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରଭୁ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; କାରଣ ପୂର୍ବେ, ହେ ନିର୍ଦୋଷ, ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅବଜ୍ଞା କରିଥିଲେ।

Verse 5

अवज्ञामात्रक्षुबंधेन त्वया शप्तः पुरंदरः । तथैव शापितश्चासि मया त्वं हि बृहस्पते

ଅବଜ୍ଞାଜନିତ କ୍ରୋଧର ବନ୍ଧନମାତ୍ରରେ ତୁମେ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ଶାପ ଦେଲ; ସେହିପରି, ହେ ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛି।

Verse 6

निरस्तोऽपि हि तस्मात्त्वमवसानपरो भव

ଏହେତୁ, ତୁମେ ତ୍ୟାଜିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ରୁହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।

Verse 7

यथा मदर्थमानीतौ शक्रे जीवति तावुभौ । त्वयि जीवति भो ब्रहमन्कार्यं तव करिष्यति

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଜୀବିତ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ନିମିତ୍ତେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି; ସେହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଜୀବିତ ଥିଲେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 8

कोऽपि सौभाग्यवांल्लोके तव क्षेत्रे जनिष्यति । पुत्रं विख्यातनामानमत्रनैवास्ति संशयः

ଏହି ଲୋକରେ କେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ତୁମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେବ; ଏଠାରେ ଖ୍ୟାତନାମା ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 9

गच्छ शीघ्रं सुरैःसार्द्धं शक्रमानय म चिरम् । प्रयासि त्वरितो नो चेत्पुनः शापं ददामि ते

ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଆଣ। ଯଦି ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ନ ଯାଅ, ମୁଁ ପୁଣି ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।

Verse 10

शच्योक्तं वचनं श्रुत्वा सुरैः सार्द्धं जगाम सः । पुरंदरं गताः सर्वे ब्रह्महत्याभिपीडितम्

ଶଚୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଗଲା। ସମସ୍ତେ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ।

Verse 11

सरसस्तीरमासाद्य ते शक्रं चाभ्यवादयन् । दृष्टाः शक्रेम ते सर्वे तदा ह्यप्सु स्थितेन वै

ସରୋବର ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତେବେ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶକ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 12

उवाच देवानेदेवेशः कस्माद्यूयमिहागताः । अहं हि पातकग्रस्तो ब्रह्महत्यापरिप्सुतः । अप्सु तिष्ठामि भो देवा एकाकी तपसान्वितः

ଦେବେଶ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ମୁଁ ପାପଗ୍ରସ୍ତ; ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ଦୋଷ ମୋତେ ପଛୁଆଉଛି। ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଜଳରେ ଏକାକୀ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।”

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सर्वे देवाः शतक्रतोः । ऊचुर्विह्वलिता एनं देवराजानमद्भुतम्

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 14

एतादृशं न वाच्यं ते परेषामुपकारतः । कृतं त्वयैव यत्कर्म विश्वरूपवधादिकम्

ପରଙ୍କ ଉପକାର ନିମିତ୍ତେ ତୁମେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବିଶ୍ୱରୂପବଧ ଆଦି ଯେ କର୍ମ ହୋଇଛି, ସେ ତୁମେ ନିଜେ କରିଛ।

Verse 15

विश्वकर्मसुतेनैव कृतं याजनमद्भुतम् । येन देवाः क्षयं यांति ऋषयोऽपि महाप्रभाः

ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଯାଜନ (ଯଜ୍ଞ) କରିଥିଲେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 16

तस्माद्वतस्त्वया देव परेषामुपकारतः । ततः सर्वे वयं प्राप्तास्त्वां नेतुममरावतीम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦେବ, ପରଙ୍କ ଉପକାର ନିମିତ୍ତେ ତୁମକୁ ବରଣ କରାଯାଇଛି; ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଅମରାବତୀକୁ ନେବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 17

एवं विवदमानेषु देवेषु च तदाऽब्रवीत् । ब्रह्महत्या त्वरायुक्ता देवेंद्रं वरयाम्यहम्

ଦେବମାନେ ଏପରି ବିବାଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ତ୍ୱରାୟୁକ୍ତା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କହିଲା— “ମୁଁ ଦେବେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ବରଣ କରୁଛି।”

Verse 18

तदा बृहस्पतिर्वाक्यमुवाच सहसैव तु

ତେବେ ବୃହସ୍ପତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 19

बृहस्पतिरुवाच । वासार्थं च करिष्यामः स्थानानि तव सांप्रतम् । प्रसांत्विता तदा हत्या देवैस्तत्कार्यगौरवात्

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—“ଏବେ ତୁମ ବାସାର୍ଥେ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନେ ଆମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବୁ।” ତାପରେ କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ଭାବି ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।

Verse 20

विमृश्य सर्वे विभजुश्चतुर्द्धा हत्यां सुरास्ते ऋषयो मनीषिणः । यक्षाः पिशाचा उरगाः पतंगास्तथा च सर्वे सुरसिद्धचारणाः

ବିଚାର କରି ସେହି ଦେବମାନେ ଓ ମନୀଷୀ ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଉରଗ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଥିଲେ।

Verse 21

आदौ क्षमां प्रति तदा ऊचुः सर्वे दिवौकसः । हे क्षमेंऽशस्त्वया ग्राह्यो हत्यायाः कार्यसिद्धये

ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ଦିବୌକସମାନେ କ୍ଷମା (ଧରା)ଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ କ୍ଷମେ, କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଏକ ଅଂଶ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।”

Verse 22

सुराणां तद्वचः श्रुत्वा धरित्री कंपिताऽवदत् । कथं ग्राह्ये मया ह्यंशो हत्यायास्तद्विमृश्यताम्

ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଧରିତ୍ରୀ କମ୍ପିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଅଂଶ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି? ଏହା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଉ।”

Verse 23

अहं हि सर्वभूतानां धात्री विश्वं धराम्यहम् । अपवित्रा भविष्यामि एनसा संवृता भृशम्

ମୁଁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଧାତ୍ରୀ; ମୁଁ ହିଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଛି। ଏହା ଯଦି ମୁଁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ପାପରେ ଘନଭାବେ ଆବୃତ ହୋଇ ଅପବିତ୍ର ହେବି।

Verse 24

पृथ्वयास्तद्वचनं श्रुत्वा बृहस्पतिरुवाच ताम् । मा भौषीश्चारुसर्वांगि निष्पापासि न चान्यथा

ପୃଥିବୀର ସେହି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଭୟ କରନି, ହେ ସୁନ୍ଦର ସର୍ବାଙ୍ଗୀ! ତୁମେ ନିଷ୍ପାପ; ଏଥିରେ ଅନ୍ୟଥା ନାହିଁ।”

Verse 25

यदा यदुकुले श्रीमान्वासुदेवो भविष्यति । तदा तत्पदविन्यासान्नष्पापा त्वं भविष्यसि

ଯେତେବେଳେ ଯଦୁକୁଳରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାସୁଦେବ ପ୍ରକଟ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପଦବିନ୍ୟାସ (ଚରଣସ୍ପର୍ଶ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଷ୍ପାପ ହେବ।

Verse 26

कुरु वाक्यं त्वमस्माकं नात्र कार्या विचारणा

ଆମ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର; ଏଥିରେ ବିଚାରଣା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 27

इत्युक्ता पृथिवी तेषां निष्पापा साकरोद्वचः । ततो वृक्षान्समाहूय सर्वे देवाऽब्रुवन्वचः

ସେମାନେ ଏପରି କହିଲେ ପୃଥିବୀ ନିଷ୍ପାପ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ବଚନକୁ ସମ୍ମତି ଦେଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସେମାନଙ୍କୁ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 28

हत्यांशो हि ग्रहीतव्यो भवद्भिः कार्यसिद्धये । एवमुक्ताऽब्रुवन्वबृक्षा देवान्सर्वे समागताः

“କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ହତ୍ୟା’ (ବଧପାପ)ର ଏକ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।” ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସମବେତ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 29

वयं सर्वे तथा भूतास्तापसानां फलप्रदाः । तदा हत्यान्विताः सर्वे भविष्यंति तपस्विनः

ଆମେ ସମସ୍ତେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଇଥିବା ସତ୍ତା। ଯଦି ଆମେ ‘ହତ୍ୟା’ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେବୁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀ ଦୂଷିତ ହେବେ।

Verse 30

पापिनो हि महाभागास्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम् । तदा पुरोधसा चोक्ताः सर्वे वृक्षाः समागताः

କାରଣ ସେତେବେଳେ, ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ତୁମେ ପାପୀ ହେବ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ କଥା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଉ। ସେ ସମୟରେ ପୁରୋହିତଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 31

मा चिंता क्रियतां सर्वैः प्रसादाच्च शतक्रतोः । छेदिताश्चैव सर्वे वै ह्यनेकांशत्वमागताः

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରନି; ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ କ୍ଷେମରେ ରହିବ। କାଟାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଅନେକ ଅଂଶବିଶିଷ୍ଟ, ଅର୍ଥାତ୍ ବହୁଶାଖୀ ହେବ।

Verse 32

ततो विटपिनो नित्यं यूयं सर्वे भविष्यथ । इत्युक्तास्ते तदा सर्वेगृह्णन्हत्यां विभागशः

ତାପରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସଦା ଶାଖାପ୍ରଶାଖାଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷ ହେବ। ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ‘ହତ୍ୟା’କୁ ଭାଗଭାଗରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 33

ततो ह्यपः समाहूय ऊचुः सर्वे दिवौकसः । अद्भिश्च गृह्यतामद्य हत्यांशः कार्यसिद्धये

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଆପଃକୁ ଡାକି କହିଲେ—“କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଜି ‘ହତ୍ୟା’ ଦୋଷର ଏକ ଅଂଶ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।”

Verse 34

तदा ह्यापो मिलित्वाथ ऊचुः सर्वाः पुरोधसम् । यानि कानि च पापानि तथा दुश्चरितानि च

ତେବେ ସମସ୍ତ ଜଳ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଯେଯେ ପାପ ଅଛି, ଏବଂ ଯେଯେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି…”

Verse 35

अस्मत्संपर्कसंबंधात्स्नानशौचाशनादिभिः । पुनंति प्राणिनः सर्वे पापेन परिवेष्टिताः

ଆମ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧରୁ—ସ୍ନାନ, ଶୌଚ, ପାନ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା—ପାପରେ ଆବୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 36

तासां वचनमाकर्ण्य बृहस्पतिरुवाच ह । मा भयं क्रियतामाप एनसा दुस्तरेण हि

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—“ଭୟ କରନି, ହେ ଜଳମାନେ; କାରଣ ତୁମମାନଙ୍କ ସହ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁସ୍ତର ପାପର ସମ୍ବନ୍ଧ ଅଛି।”

Verse 37

आपः पुनंतु सर्वेषां चराचरनिवासिनाम् । तदा स्त्रियः समाहूय बृहस्पतिरुवाच ह

ଜଳମାନେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ। ତାପରେ ବୃହସ୍ପତି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।

Verse 38

अद्यैव ग्राह्ये हत्यांशः सर्वकार्यार्थसिद्धये । निशम्य तद्गुरोर्वाक्यमूचुः सर्वाश्चयोपितः

“ଆଜିହିଁ ହତ୍ୟାପାପର ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉ, ଯେପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ହେବ।” ସେହି ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 39

पापमाचरते योषा तेन पापेन नान्यथा । लिप्यंते बहवः पक्षा इति वेदानुशासनम्

ଯେ ନାରୀ ପାପ ଆଚରେ, ସେ ସେହି ପାପରେ ହିଁ ଲିପ୍ତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପକ୍ଷ/ସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ କଳୁଷିତ ହୁଏ—ଏହା ବେଦାନୁଶାସନ।

Verse 40

श्रुतमस्ति न ते किंचिद्धेपुरोधो विमृश्यताम् । योषिद्भिः प्रोच्यमानोऽपि उवाचाथ बृहस्पतिः

“ହେ ପୁରୋହିତ! ଏ ବିଷୟରେ ତୁମେ କିଛି ଶୁଣିନାହ କି? ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର।” ନାରୀମାନେ କହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତେବେ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ।

Verse 41

मा भयं क्रियतां सर्वाः पापादस्मात्सुलोचनाः । भविष्याणां तथान्येषां भविष्यति फलप्रदः । हत्यांशो यो हि सर्वासां यथाकामित्वमेव च

ହେ ସୁଲୋଚନାମାନେ! ଏହି ପାପ ଦେଖି ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଭୟ କରନି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ତୁମ ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଫଳଦାୟକ ହେବ। ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ହତ୍ୟାପାପର ଏହି ଅଂଶ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତିର ବର ମଧ୍ୟ ଦେବ।

Verse 42

एवमंशाश्च त्यायाश्चत्वारः कल्पिताः सुरैः । निवासमकरोत्सद्यस्तेषुतेषु द्विजोत्तमाः

ଏଭଳି ଦେବମାନେ ଚାରି ଅଂଶ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଚାରି ବିଭାଗ କଳ୍ପନା କଲେ; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ସେମାନେ ସତ୍ୱର ସେ ସେ ନିବାସସ୍ଥାନରେ ବାସ କଲେ।

Verse 43

निष्पापो हि तदा जातो महेंद्रो ह्यभिषेचितः । देवपुर्यां सुरगणैस्तथैव ऋषभिः सह

ତେବେ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଷ୍ପାପ ହେଲେ, ଏବଂ ଦେବପୁରୀରେ ଦେବଗଣ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହେଲା।

Verse 44

शच्या समेतो हि तदा पुरंदरो बभूव विश्वाधिपतिर्महात्मा । देवैः समेतो हि महानुभावैर्मुनीश्वरैः सिद्धगणैस्तदानीम्

ତେବେ ଶଚୀ ସହିତ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମହାତ୍ମା ହୋଇ ବିଶ୍ୱାଧିପତି ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ମହାନୁଭାବ ଦେବମାନେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧଗଣ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।

Verse 45

तदाग्नयः शोभना वायवश्च सर्वे ग्रहाः सुप्रभाः शांतियुक्ताः । जाताः सद्यः पृथिवी शोभमाना तथाद्रयो मणिप्रभवा बभूवुः

ତେବେ ଅଗ୍ନିମାନେ ଶୁଭ ହେଲେ ଓ ପବନମାନେ ସୌମ୍ୟ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଶାନ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ସହସା ପୃଥିବୀ ଶୋଭାୟମାନ ହେଲା, ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ମଣିପ୍ରଭାର ଉତ୍ସ ପରି ହେଲେ।

Verse 46

प्रसन्नानि तथा ह्यासन्मनांसि च मनस्विनाम्

ଏହିପରି ମନସ୍ବୀ ମହାନ୍ମାନଙ୍କର ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 47

नद्यश्चामृतवाहिन्यो वृक्षा ह्यासन्सदाफलाः । अकृष्टपच्यौषधयो बभूवुश्चमृतोपमाः

ନଦୀମାନେ ଯେନେ ଅମୃତ ବହାଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ, ବୃକ୍ଷମାନେ ସଦା ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲେ। ଚାଷ ବିନା ପକୁଥିବା ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ସହସା ଅମୃତସମାନ ହେଲେ।

Verse 48

ऐकपद्येन सर्वेषामिंद्रलोकनिवासिनाम् । बभूव परमोत्साहो महामोदकरस्तथा

ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକନିବାସୀ ସମସ୍ତେ ପରମ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଗଲେ, ଏବଂ ମହା ଆନନ୍ଦ ଉଦିତ ହେଲା।

Verse 49

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे त्वष्टा दृष्ट्वा चेंद्रमहोत्सवम् । बभूव रुषि तोऽतीव पुत्रशोकप्रपीडितः

ଲୋମଶ କହିଲେ—ଏହି ମଧ୍ୟରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହୋତ୍ସବ ଦେଖି, ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 50

जगाम निर्वेदपरस्तपस्तप्तुं सुदारुणम् । तपसा तेन संतुष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः

ନିର୍ବେଦରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କରିବାକୁ ଗଲେ; ସେହି ତପସ୍ୟାରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 51

त्वष्टारमब्रवीत्तुष्टो वरं वरय सुव्रत । तदा वव्रे वरं त्वष्टा सर्वलोकभयावहम् । वरं पुत्रो हि दात्वोय देवानां हि भयावहः

ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ସୁବ୍ରତ, ବର ଚାହ।” ତେବେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସର୍ବଲୋକଭୟାବହ ବର ଚାହିଲେ—“ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇପାରିବା ଏମିତି ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅ।”

Verse 52

तथेति च वरो दत्तो ब्रह्मणा परमेष्ठिना । वरदानात्सद्य एव बभूव पुरुषस्तदा

ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମା “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ବର ଦେଲେ; ସେହି ବରଦାନରେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 53

वृत्रनामांकितस्तत्र दैत्यो हि परमाद्भुतः । धनुषां शतमात्रं हि प्रत्यहं ववृधेऽसुरः

ସେଠାରେ ‘ବୃତ୍ର’ ନାମରେ ଅଙ୍କିତ ଏକ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୈତ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେ ଅସୁର ପ୍ରତିଦିନ ଶତ ଧନୁଷ-ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 54

पातालान्निर्गता दैत्या ये पुराऽमृतमंथने । घातिताः सुरसंघैश्च भृगुणा जीवितास्त्वरात्

ଅମୃତମନ୍ଥନ ସମୟରେ ପୂର୍ବେ ପାତାଳରୁ ନିର୍ଗତ ଯେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସୁରସଂଘଦ୍ୱାରା ଘାତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁ ତ୍ୱରାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ।

Verse 55

सर्वं महीतलं व्याप्तं तेनैकेन महात्मना

ସେଇ ଏକମାତ୍ର ମହାତ୍ମା (ପ୍ରବଳ ସତ୍ତା) ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀତଳ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା।

Verse 56

तदा सर्वेऽपि ऋषयो वध्यमानास्तपस्विनः । ब्रह्माणं त्वरिताः सर्वे ऊचुर्व्यसनमागतम्

ତେବେ ବଧ ହେଉଥିବା ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ୱରାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ—ଆମ ଉପରେ ମହା ବିପତ୍ତି ଆସିପଡ଼ିଛି।

Verse 57

तथा चेंद्रादयो देवा गंधर्वाः समरुद्गणाः । ब्रह्मणा कथितं सर्वं त्वष्टुश्चैतच्चिकीर्षितम्

ସେହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହିତ—ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଯାହା କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ।

Verse 58

भवद्वधार्थं जनितस्तपसा परमेण तु । वृत्त्रोनाम महातेजाः सर्वदैत्यापिधो महान्

ତୁମ ବଧାର୍ଥେ ପରମ ତପସ୍ୟାରୁ ‘ବୃତ୍ର’ ନାମକ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମହାନ୍ ଜନ୍ମିଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କର ବିଶାଳ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଶରଣ ହେଲା।

Verse 59

तथापि यत्नः क्रियतां यथा वध्यो भवेदसौ । निशम्य ब्रह्मणो वाक्यमूचुर्द्देवाः सवासवाः

ତଥାପି ଏମିତି ଉପାୟ କରାଯାଉ ଯେ ସେ ବଧ୍ୟ ହେବ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବମାନେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 60

देवा ऊचुः । यदा इंद्रो हि हत्याया विमुक्तः स्थापितो दिवि । तदास्माभिरकार्यं वै कृतमस्ति दुरासदम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ହତ୍ୟାଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଦେଲୁ, ଯାହା ସୁଧାରିବା ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 61

शस्त्राण्यस्त्राण्यनेकानि संक्षिप्तानि ह्यबुद्धितः । दधीच स्याश्रमे ब्रह्मन्किं कार्यं करवामहे

ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଅବିବେକରେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ରହିଛି। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏବେ ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ?

Verse 62

तच्छ्रुत्वा प्रहसन्वाक्यं देवान्ब्रह्मा तदाऽब्रवीत् । चिरं स्थितानि विज्ञायागच्छध्वं तानि वै सुराः

ସେ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହସି ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସେଠାରେ ରହିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ହେ ସୁରମାନେ, ଯାଅ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣ।

Verse 63

गत्वा देवास्तदा सर्वे नापश्यन्स्वं स्वमायुधम् । पप्रच्छुश्च दधीचिं ते सोऽवादीन्नैव वेद्भयहम्

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାକୁ ଯାଇ ନିଜ ନିଜ ଆୟୁଧ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏଥିରେ କିଛି ଜାଣେନି।”

Verse 64

पुनर्ब्रह्माणमागात्य ऊचुः सर्वे मुनेर्वचः

ପୁଣି ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଯାଇ, ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ସବୁ କହିଲେ।

Verse 65

ब्रह्मोवाच तदा देवान्सर्वेषां कार्यसिद्धये । तस्यास्थीन्येव याचध्वं प्रदास्यति न संशयः

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସମସ୍ତଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିମାତ୍ର ଯାଚନା କର; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 66

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणो वाक्यं शक्रो वचनमब्रवीत्

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ କହିଲେ।

Verse 67

विश्वरूपो हतो देव देवानां कार्यसिद्धये । एक एव तदा ब्रह्मन्पापिष्ठोऽहं कृतः सुरैः

“ହେ ଦେବ! ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିଶ୍ୱରୂପ ହତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ସେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ମୋତେ ଏକାକୀ ସର୍ବାଧିକ ପାପର ଭାଗୀ କରିଦେଲେ।”

Verse 68

तथा पुरोधसा चैव निःश्रीकस्तत्क्षणात्कृतः । दिष्ट्या परमया चाहं प्रविष्टो निजमंदिरम्

ସେହିପରି ମୋର ନିଜ ପୁରୋହିତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୋତେ ଶ୍ରୀହୀନ କରିଦେଲେ; ତଥାପି ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ନିଜ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲି।

Verse 69

दधीचं घातयित्वा वै तस्यास्थीनि बहून्यपि । अस्त्राणि तानि भगवन्कृतानि ह्यशुभानि वै

ଦଧୀଚଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଇ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଅସ୍ଥି ନେଇ, ହେ ଭଗବନ୍, ସେହି ଅସ୍ଥିଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି ହେଲା; ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶୁଭତାରେ ଦୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 70

त्वष्ट्रा हि जनितो यो वै वृत्रो नामैष दैत्यराट् । कथं तं घातयाम्येवं सततं पापभीरुणा । शक्रेणोक्तं निशम्याथ ब्रह्मा वाक्यमुवाच ह

ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନିତ ଏହି ବୃତ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା। ମୁଁ ସଦା ପାପଭୟରେ ଭୀତ; ତେବେ ଏଭଳି ତାକୁ କିପରି ହତ୍ୟା କରିବି? ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ତେବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 71

अर्थशास्त्रपरेणैव विधिना तमबोधयत् । आततायिनमायांतं ब्राह्मणं वा तपस्विनम् । हंतुकामं जिघांसीयान्न तेन ब्रह्महा भवेत्

ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରସମ୍ମତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ଆତତାୟୀ ଆସୁଥିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ କି ତପସ୍ବୀ, ହତ୍ୟାକାମୀ ହେଲେ ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 72

इन्द्र उवाच । दधीचस्य वधाद्ब्रह्मन्नहं भीतो न संशयः । तस्माद्ब्रह्मवधात्सत्यं महदेनो भविष्यति

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଦଧୀଚଙ୍କ ବଧ ହେତୁ ମୁଁ ଭୀତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣବଧରୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମହାପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ।

Verse 73

अतो न कार्यमस्माभिर्ब्राह्मणानां तु हेलनम् । हेलनाद्बहवो दोषा भविष्यंति न चान्यथा

ଏହେତୁ ଆମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅବହେଳାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଅନେକ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 74

अदृष्टं परमं धर्म्यं विधिना परमेण हि । कर्तव्यं मनसा चैवं पुरुषेण विजानता

ଫଳ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଧର୍ମମୟ ପଥ ପରମ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ବିବେକୀ ପୁରୁଷ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେହିପରି ଆଚରଣ କରୁ।

Verse 75

निःस्पृहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा ब्रह्मा ह्युवाच तम् । शक्रस्वबुद्ध्यावर्तस्व दधीचिं गच्छ सत्वरम्

ତାଙ୍କର ନିଷ୍କାମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଶକ୍ର, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୁନଃ ଫେର; ଶୀଘ୍ର ଦଧୀଚିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।”

Verse 76

याचस्व तस्य चास्थीनि दधीचेः कार्यगौरवात् । गुरुणा सहितः शक्रो देवैः सह समन्वितः

“କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ହେତୁ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଯାଚନା କର।” ଏମିତି କହି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଗୁରୁ ସହିତ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 77

तथेति गत्वा ते सर्वे दधीचस्याश्रमं शुभम् । नानासत्त्वसमायुक्तं वैरबावविवर्जितम्

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ—ସେଠାରେ ନାନା ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୈରଭାବ ନଥିଲା।

Verse 78

मार्जारमूषकाश्चैव परस्परमुदान्विताः । ऐकपद्येन सिंहाश्च गजिन्यः कलभैः सह

ସେଠାରେ ବିଲେଇ ଓ ମୂଷା ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ମିତ୍ରତାରେ ସହବାସ କରୁଥିଲେ। ସିଂହମାନେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ବିନା ଏକେ ପଥରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଏବଂ ହାତିଣୀମାନେ ନିଜ ଛୁଆମାନଙ୍କ ସହ ନିର୍ଭୟରେ ସୁଖରେ ରହୁଥିଲେ।

Verse 79

तथा जात्यश्च विविधाः क्रीडायुक्ताः परस्परम् । नकुलैः सह सर्पाश्च क्रीडायुक्ताः परस्परम्

ସେହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଜାତିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପରସ୍ପର ସହ କ୍ରୀଡାରେ ଲୀନ ଥିଲେ। ନକୁଳମାନଙ୍କ ସହ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ଖେଳରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 80

एवंविधान्यनेकानि ह्यश्चर्याणि तदाश्रमे । पश्यंतो विबुधाः सर्वे विस्मयं परमं ययुः

ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ଏପରି ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 81

अथासने मुनिश्रेष्ठं ददृशुः परमास्थितम् । तेजसा परमेणैव भ्राजमानं यथा रविम्

ତାପରେ ସେମାନେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନିଜ ଆସନରେ ପରମ ସ୍ଥିରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ। ସେ ପରମ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 82

विभावसुं द्वितीयं वा सुवर्चसहितं तदा । यथा ब्रह्मा हि सावित्र्या तथासौ मुनिसत्तमः

ସେ ସମୟରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାନ୍ତିସହ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାବସୁ (ଅଗ୍ନିଦେବ) ସଦୃଶ ପ୍ରତୀତ ହେଲେ। ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସାବିତ୍ରୀ ସହ ଶୋଭିତ, ସେପରି ସେଇ ମୁନିସତ୍ତମ ମଧ୍ୟ ଶୋଭାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 83

तं प्रणम्य ततो देवा वचनं चेदमब्रुवन् । त्वं दाता त्रिषु लोकेषु त्वत्सकाशमिहगताः

ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେବମାନେ କହିଲେ— “ଆପଣ ତ୍ରିଲୋକରେ ଦାତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତେଣୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।”

Verse 84

निशम्य वचनं तेषां देवानां भुनिरब्रवीत् । किमर्थ मागताः सर्वे वदध्वं तत्सुरोत्तमाः

ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମୁନି କହିଲେ— “ତୁମେ ସମସ୍ତେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସିଛ? କହ, ହେ ସୁରୋତ୍ତମମାନେ!”

Verse 85

प्रयच्छामि न संदेहो नान्यथा मम भाषितम् । तदोचुः सहिताः सर्वे दधीचिं स्वार्थकामुकाः

“ମୁଁ ଦେବି— କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୋର କଥା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।” ତାପରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନକୁ ଚାହିଁ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 86

भयभीता वयं विप्र भवद्दर्शनकांक्षिणः । त्रातारं त्वां समाकर्ण्य ब्रह्मणा नोदिता वयम्

ହେ ବିପ୍ର! ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଆସିଛୁ। ଆପଣ ଆମର ତ୍ରାତା ବୋଲି ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 87

सम्प्राप्ता विद्धि तत्सर्वं दातुमर्होऽथ सुव्रत

ଜାଣନ୍ତୁ, ଆମେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସିଛୁ; ତେଣୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆପଣ ସେ ସବୁ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 88

निशम्य वचनं तेषां किं दातव्यं तदुच्यताम्

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ସେ କହିଲେ— “କ’ଣ ଦାନ ଦେବାକୁ ହେବ? ତାହା କୁହନ୍ତୁ।”

Verse 89

ततो देवाब्रुवन्विप्र दैत्यानां निधनायनः । शस्त्रनिर्माणकार्यार्थं तवास्थीनि प्रयच्छ वै

ତେବେ ଦେବମାନେ କହିଲେ— “ହେ ବିପ୍ର! ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ନିଧନ ପାଇଁ, ଶସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥେ ତୁମ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଦିଅ।”

Verse 90

प्रहस्योवाच विप्रर्षिस्तिष्ठध्वं क्षणमेव हि । स्वयमेव त्वहं देवास्त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

ହସି ଋଷି କହିଲେ— “କ୍ଷଣମାତ୍ର ଏଠି ଠିଆ ରୁହ; ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଆଜି ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।”

Verse 91

इत्युक्त्वा तानथो पत्नीं समाहूय सुवर्चसम् । प्रोवाच स महातेजाः श्रृणु देवी शुचिस्मिते

ଏହିପରି କହି ସେ ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମତୀ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଡାକି ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ କହିଲେ— “ହେ ଦେବୀ, ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ଶୁଣ।”

Verse 92

अस्थ्यर्थं याचितो देवैस्त्यजाम्येतत्कलेवरम् । ब्रह्मलोकं व्रजाम्यद्य परमेण समाधिना

ଦେବମାନେ ଅସ୍ଥି ପାଇଁ ଯାଚନା କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ଆଜି ପରମ ସମାଧିଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବି।”

Verse 93

मयि याते ब्रह्मलोकं त्वं स्वधर्मेण तत्र माम् । प्राप्स्यस्येव न संदेहो वृथा चिन्तां च मा कृथाः

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଇଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ପାଳନରେ ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବ୍ୟର୍ଥ ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକ କରନି।

Verse 94

इत्युक्त्वा तां स्वपत्नीं स प्रेषयामास चाश्रमम् । ततो देवाग्रतो विप्रः समाधिमगमत्तदा

ଏପରି କହି ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ପଠାଇଲେ। ତାପରେ ଦେବଗଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାଧିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 95

समाधिना परेणैव विसृज्य स्वं कलेवरम् । ब्रह्मलोकं गतः सद्यः पुनर्नावर्तते यतः

ସେହି ପରମ ସମାଧିଦ୍ୱାରା ନିଜ କଲେବର ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ—ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନଃ ଫେରା ନାହିଁ।

Verse 96

दधीचिनामा मुनिवृंदवर्यः शिवप्रियः शिवदीक्षाभियुक्तः । परोपकारार्थमिदं कलेवरं शीघ्रं स विप्रोऽत्यजदात्मना तदा

ତେବେ ମୁନିମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧୀଚି—ଶିବପ୍ରିୟ ଓ ଶିବଦୀକ୍ଷାରେ ଦୃଢ—ପରୋପକାରାର୍ଥେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଶୀଘ୍ର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।