Adhyaya 11

Verse 1

महेश्वर उवाच । प्रतिपक्षे चतुर्थ्यां तु पूजनीयो गणाधिपः । स्नात्वा शुक्लतिलैः शुद्धैः शुक्लपक्षे सदा नृभिः

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀରେ ଗଣାଧିପଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଧଳା ତିଳଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ସଦା ପୂଜା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 2

कृत्वा चावस्यकं सर्वं गणेशस्यार्चनक्रियाम् । प्रयत्नेनैव कुर्वीत गंधमाल्याक्षतादिभिः

ଗଣେଶ ପୂଜାର ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ କର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଅକ୍ଷତ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

ध्यानमादौ प्रकर्तव्यं गणेशस्य यथाविधि । आगमा बहवो जाता गणेशस्य यथा मम

ପ୍ରଥମେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଗଣେଶଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ମୋ ବିଷୟରେ, ସେପରି ଗଣେଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଆଗମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

Verse 4

बहुधोपासका यस्मात्तमः सत्त्वरजोन्विताः । गणभेदेन तान्येव नामानि बहुधाऽभवत्

ଉପାସକମାନେ ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବହୁ ପ୍ରକାର ଥିବାରୁ, ଗଣଭେଦ ଅନୁସାରେ ସେହି ଏକେଇ (ଦିବ୍ୟ ରୂପର) ନାମ ମଧ୍ୟ ବହୁ ହୋଇଗଲା।

Verse 5

पंचवक्त्रो गणाध्यक्षो दशबाहुस्त्रिलोचनः । कांतस्फटिकसंकाशो नीलकंठो गजाननः

ସେ ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଦଶବାହୁ ଓ ତ୍ରିଲୋଚନ; କାନ୍ତିମୟ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ ଏବଂ ଗଜାନନ।

Verse 6

मुखानि तस्य पंचैव कथयामि यतातथम्

ମୁଁ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖକୁ ଯଥାତଥ୍ୟରେ, ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 7

मध्यमं तु मुखं गौरं चतुर्दन्तं त्रिलोचनम् । शुंडादंडमनोज्ञं च पुष्करे मोदकान्वितम्

ମଧ୍ୟମ ମୁଖ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ, ଚତୁର୍ଦନ୍ତ ଓ ତ୍ରିଲୋଚନ; ମନୋହର ଶୁଣ୍ଡାଦଣ୍ଡ ସହ, ପଦ୍ମହସ୍ତରେ ମୋଦକ ଧାରଣ କରିଛି।

Verse 8

तथान्यत्पीतवर्णं च नीलं च शुभलक्षणम् । पिंगलं च तथा शुभ्रं गणेशस्य शुभाननम्

ତଥା ଗୋଟିଏ ମୁଖ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ; ଅନ୍ୟଟି ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ; ଅନ୍ୟଟି ପିଙ୍ଗଳ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଶୁଭ୍ର—ଏହି ସବୁ ଗଣେଶଙ୍କ ଶୁଭ ମୁଖ।

Verse 9

तथा दशभुजेष्वेव ह्यायुधानि ब्रवीमि वः । पाशं पस्शुपद्मे च अंकुशं दंतमेव च

ତଥା (ଗଣେଶଙ୍କ) ଦଶଭୁଜରେ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ ଆୟୁଧମାନେ ମୁଁ କହୁଛି—ପାଶ, ପଦ୍ମ, ଅଙ୍କୁଶ ଏବଂ ଦନ୍ତ ମଧ୍ୟ।

Verse 10

अक्षमालां लांगलं च मुसलं वरदं तथा । पूर्णं च मोदकैः पात्रं पाणिना च विचिंतयेत्

ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷମାଳା, ଲାଙ୍ଗଳ, ମୁସଳ ଓ ବରଦମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିବା; ଏବଂ ଗୋଟିଏ ହାତରେ ମୋଦକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଧରିଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

लंबोदर विरूपाक्षं निवीतं मेखलान्वितम् । योगासने चोपविष्टं चंद्रलेखां कशेखरम्

(ଗଣେଶଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର)—ଲମ୍ବୋଦର, ବିଶିଷ୍ଟ ନୟନବାନ, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଓ ମେଖଳାଧାରୀ; ଯୋଗାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ, ଏବଂ ଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖାକୁ ଅଳଙ୍କାରରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା।

Verse 12

ध्यानं च सात्त्विकं ज्ञेयं राजसं हि नृणामिव । शुद्धचामीकराभासं गजाननमलौकिकम्

ଧ୍ୟାନକୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ରାଜସ ମଧ୍ୟ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି। (ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଧ୍ୟାନରେ) ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ, ଅଲୌକିକ ଗଜାନନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 13

चतुर्भुजं त्रिनयनमेकदंतं महोदरम् । पाशांकुशधरं देवं दंतमोदकपात्रकम्

(ଧ୍ୟାନ କର) ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ—ଯିଏ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ତ୍ରିନୟନ, ଏକଦନ୍ତ ଓ ମହୋଦର; ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣକାରୀ, ଏବଂ ଦନ୍ତ ସହ ମୋଦକ-ପାତ୍ର ଧରିଥିବା।

Verse 14

नीलं च तामसं ध्यानमेवं त्रिविधमुच्यते । ततः पूजा प्रकर्तव्या भवद्भिः शीघ्रमेव च

ନୀଳ ରୂପ ହେଉଛି ତାମସ ଧ୍ୟାନ—ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ ତ୍ରିବିଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାପରେ ଆପଣମାନେ ଶୀଘ୍ରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

एकविंशतिदूर्वाभिर्द्वाभ्यां नाम्ना पृथक्पृथक् । सर्वनामभिरेकैव दीयते गणनायके

ଏକୋଇଶି ଦୂର୍ବାଦଳ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିକୁ ଦୁଇଟି କରି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ନାମ ଏକାସାଥି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଗଣନାୟକ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ (ଅତିରିକ୍ତ) ଅର୍ପଣ ଦିଆଯାଏ।

Verse 16

तथैव नामभिर्देया एकविंशतिमोदकाः । दशनामान्यहं वक्ष्ये पूजनार्थं पृथक्पृथक्

ସେହିପରି ନାମୋଚ୍ଚାରଣ ସହ ଏକୋଇଶି ମୋଦକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜାର୍ଥେ ମୁଁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦଶଟି ନାମ କହିବି।

Verse 17

गणाधिप नमस्तेस्तु उमापुत्राघनाशन । विनायकेशपुत्रोति सर्वसिद्धिप्रदायक

ହେ ଗଣାଧିପ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଉମାପୁତ୍ର, ପାପନାଶକ। ହେ ବିନାୟକ, ‘ଈଶପୁତ୍ର’, ତୁମେ ସର୍ବସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାତା।

Verse 18

एकदंतेभवक्त्रेति तथा मूषकवाहन । कुमारगुरवे तुभ्यं पूजनीयः प्रयत्नतः

‘ଏକଦନ୍ତ’, ‘ଭବ୍ୟବକ୍ତ୍ର’, ଏବଂ ‘ମୂଷକବାହନ’—ଏହି ନାମରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ କୁମାରଗୁରୁ, ତୁମକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 19

एवमुक्त्वा सुरान्सद्यः परिष्वज्य च सादरम् । विष्णुं गुहाशयं सद्यो ब्रह्माणं च सदाशिवः

ଏଭଳି କହି ସଦାଶିବ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସାଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସହସା ଗୁହାବାସୀ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 20

तिरोधान गतः सद्यः शंभुः परमशोभनः । प्रणम्य शंभुं ते सर्वे गणाध्यक्षार्च्चने रताः

ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରମଶୋଭନ ଶମ୍ଭୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 21

ततः संपूज्य विधिवद्गणाध्यक्षार्च्चने रताः । उपचारैरनेकैश्च दूर्वाभिश्च पृथक्पृथक्

ତତଃ ସେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜାରେ ରତ ହୋଇ, ନାନା ଉପଚାର ଓ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦୂର୍ବା ଅର୍ପଣ କରି ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 22

संतुष्टो हि गणाध्यक्षो देवानां वरदोऽभवत् । प्रदक्षिणं नमस्कृत्य तैः सर्वैरभितोषितः

ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କର ବରଦାତା ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ନମସ୍କାର କରିବାରୁ ସେ ପରିତୋଷ ପାଇଲେ।

Verse 23

तमोगुणान्विताः सर्वे ह्यसुरा नाभ्यपूजयन् । उपहासपरास्ते वै देवान्प्रत्यसुरोत्तमाः

ତମୋଗୁଣାନ୍ୱିତ ସମସ୍ତ ଅସୁର ପୂଜା କଲେ ନାହିଁ; ଅସୁରୋତ୍ତମମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉପହାସ କଲେ।

Verse 24

पूजयित्वा शांकरिं ते पुनः क्षीरार्णवं ययुः । ब्रह्मा विष्णुश्च ऋषयो देवदैत्याः सुरोत्तमाः

ଶାଂକରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେମାନେ ପୁନଃ କ୍ଷୀରାର୍ଣ୍ଣବକୁ ଗଲେ—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଋଷିମାନେ, ଦେବ-ଦୈତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁରମାନେ।

Verse 25

मंथानं मंदरं कृत्वा रज्जुं कृत्वाथ वासुकिम् । ममंथुश्च तदा देवा विष्णुं कृत्वाथ सन्निधौ

ମନ୍ଥନଦଣ୍ଡ ଭାବେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଏବଂ ରଜ୍ଜୁ ଭାବେ ବାସୁକିକୁ କରି, ଦେବମାନେ ସେତେବେଳେ କ୍ଷୀରସମୁଦ୍ରକୁ ମନ୍ଥନ କଲେ; ସହାୟତାର୍ଥେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସନ୍ନିଧାନରେ ରଖିଲେ।

Verse 26

मथ्यमाने तदाब्धौ च निर्गतश्चंद्र अग्रतः । पीयूषपूर्णः सर्वेषां देवानां कार्यसिद्धये

ସେଇ ସମୁଦ୍ର ମଥନ ହେଉଥିବାବେଳେ ପ୍ରଥମେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍ଭବିଲେ। ସେ ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି କରାଇଲେ।

Verse 27

शौनक उवाच । अर्णवे किं पुरा चंद्रो निक्षिप्तः केन सुव्रत । गजादिकानि रत्नानि कथितानि त्वया पुरा

ଶୌନକ କହିଲେ— ହେ ସୁବ୍ରତ! ପୂର୍ବେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସମୁଦ୍ରରେ କିଏ ଏବଂ କାହିଁକି ନିକ୍ଷେପ କଲା? ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଗଜାଦି ରତ୍ନମାନଙ୍କ କଥା କହିଛନ୍ତି।

Verse 28

एतत्सर्वं समासेन आदौ कथय मे प्रभो । ज्ञात्वा सर्वे वयं सूत पश्चादावर्णयामहे

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଆରମ୍ଭରୁ ଏ ସମସ୍ତ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ହେ ସୂତ! ଜାଣି ସାରି ଆମେ ପରେ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବୁ।

Verse 29

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सूतो वाक्यमुपाददे

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମହାଭାଗ ସୂତ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେବାକୁ ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 30

चंद्र आपोमयो विप्रा अत्रिपुत्रो गुणान्वितः । उत्पन्नो ह्यनसूयायां ब्रह्मणोंऽशात्समुद्भवः । रुद्रस्यांशाद्धि दुर्वासा विष्णोरंशात्तु दत्तकः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଚନ୍ଦ୍ର ଜଳମୟ, ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେ ଅନସୂୟାରୁ ଜନ୍ମି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଶରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ରୁଦ୍ରାଙ୍ଶରୁ ଦୁର୍ବାସା ଏବଂ ବିଷ୍ଣ୍ୱଂଶରୁ ଦତ୍ତକ (ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ) ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 31

क्षीराब्धिं मथ्यमानं तु दृष्ट्वा चंद्रो मुदान्वितः । क्षीराब्धिरपि चंद्रं च दृष्ट्वा सोऽप्युत्सुकोऽभवत्

କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନ ହେଉଥିବା ଦେଖି ଚନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; କ୍ଷୀରସାଗର ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲା।

Verse 32

प्रविष्टश्चोभयप्रीत्या श्रृण्वतां भो द्विजोत्तमाः । चंद्रो ह्यमृत पूर्णोभूदग्रतो देवसन्निधौ

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଶୁଣ—ପରସ୍ପର ପ୍ରୀତିରେ ଆଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବସନ୍ନିଧିରେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 33

दृष्ट्वा च कांतिं त्वरितोऽथ चंद्रो नीराजितो देवगणैस्तदानीम् । वादित्रगोषैस्तुमुलैरनेकैर्मृदंगशंखैः पटहैरनेकैः

ତାଙ୍କ କାନ୍ତି ଦେଖି ଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ସେହି କ୍ଷଣେ ଦେବଗଣ ନୀରାଜନ କରି ସମ୍ମାନ କଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଅନେକ ପଟହର ଘନଘୋଷ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।

Verse 34

नमश्चक्रुश्च ते सर्वे ससुरासुरदानवाः । तदा गर्गं पृच्छमाना बलं चंद्रस्य तत्त्वतः

ଦେବ, ଅସୁର ଓ ଦାନବ—ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସତ୍ୟ ବଳ ବିଷୟରେ ଗର୍ଗଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 35

गर्गेणोक्तास्तदा सर्वेषां बलमद्य वै । केंद्रस्थानगताः सर्वे भवतामुत्तमा ग्रहाः

ତେବେ ଗର୍ଗ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ବଳ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କର; କାରଣ ତୁମ ଉତ୍ତମ ଗ୍ରହମାନେ ସମସ୍ତେ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ।”

Verse 36

चंद्रं मुरुः समायातो बुधश्चैव समागतः । आदित्यश्च तथा शुक्रः शनिरंगारको महान्

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ମୁରୁ ଆସିଲା; ବୁଧ ମଧ୍ୟ ସମାଗତ ହେଲା। ତଥା ଆଦିତ୍ୟ, ଶୁକ୍ର, ଶନି ଏବଂ ମହାବଳୀ ଅଙ୍ଗାରକ (ମଙ୍ଗଳ) ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

Verse 37

तस्माच्चंद्रबलं श्रेष्ठं भवतां कार्यसिद्धये । गोमंतसंज्ञकोनाम मुहूर्तोऽयं जयप्रदः

ଏହେତୁ ତୁମମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରବଳ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ‘ଗୋମନ୍ତ’ ନାମକ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜୟଦାୟକ।

Verse 38

एवमाश्वासिता देवा गर्गेणैव महात्मना । ममंथुरब्धिं त्वरिता गर्जमाना महाबलाः

ମହାତ୍ମା ଗର୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ଦେବଗଣ, ମହାବଳୀ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରି କରି ଶୀଘ୍ର ସମୁଦ୍ରମନ୍ଥନ କଲେ।

Verse 39

द्विगुणं बलमापन्ना महात्मानो दृढव्रताः । महेशं स्मरमाणास्ते गणेशं च पुनः पुनः

ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ହୋଇ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବଳ ପାଇଲେ—ମହେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 40

निर्मथ्यमानादुदधेर्गर्जमानाच्च सर्वशः । निर्गता सुरभिः साक्षाद्देवानां कार्यसिद्धये

ମନ୍ଥନ ହେଉଥିବା ଏବଂ ସର୍ବଦିଗରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସମୁଦ୍ରରୁ, ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ସାକ୍ଷାତ୍ ସୁରଭୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 41

तुष्टा कपिलवर्णां सा ऊधोभारेण भूयसा । तरंगोपरि गच्छंती शनकैः शनकैस्ततः

ସେ ଆନନ୍ଦିତା କପିଳବର୍ଣ୍ଣା ଗାଈ, ଭାରୀ ଥଣ-ଭାରରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ତରଙ୍ଗଶିଖର ଉପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 42

कामधेनुं समायांतीं दृष्ट्वा सर्वे सुरासुराः । पुष्पवर्षेण महता ववर्षुरमितप्रभाम्

କାମଧେନୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଅମିତପ୍ରଭାମୟୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମହା ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ।

Verse 43

तदा तूर्याण्यनेकानि नेदुर्वाद्यान्यनेकशः । आनीता जलमध्याच्च संवृता गोशतैरपि

ତେବେ ଅନେକ ତୂର୍ୟ ନାଦ କଲା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗୁଞ୍ଜିଲା। ଜଳମଧ୍ୟରୁ ଆଣାଯାଇଥିବା ସେ, ଶତଶତ ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 44

तासु नीलाश्च कृष्णश्च कपिलाश्च कपिंजलाः । बभ्रवः श्यामका रक्ता जंबूवर्णाश्च पिंगलाः । आभिर्युक्ता तदा गोभिः सुरभिः प्रत्यदृश्यत

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୀଳ, କୃଷ୍ଣ, କପିଳ ଓ କପିଞ୍ଜଳବର୍ଣ୍ଣ; ତଥା ବଭ୍ରୁ, ଶ୍ୟାମକ, ରକ୍ତ, ଜମ୍ବୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହି ଗାଈମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ସୁରଭି ତେବେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 45

असुरासुरसंवीतां कामधेनुं ययाचिरे । ऋषयो हर्षसंयुक्ता देवान्दैत्यांश्च तत्क्षणात्

ଦେବାସୁର ସମୂହରେ ଘେରା କାମଧେନୁଙ୍କୁ, ହର୍ଷଯୁକ୍ତ ଋଷିମାନେ ସେହି କ୍ଷଣେ ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ନିକଟେ ଯାଚନା କଲେ।

Verse 46

सर्वेभ्यश्चैव विप्रेभ्यो नानागोत्रेभ्य एव च । सुरभीसहिता गावो दातव्या नात्र संशयः

ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—ନାନାଗୋତ୍ରୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସୁରଭିସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 47

तैर्याचितास्तेऽत्र सुरासुराश्च ददुश्च ता गाः शिवतोषणाय । तैः स्वीकृतास्ता ऋषिभिः सुमंगलैर्महात्मभिः पुण्यतमैः सुरभ्यः

ତାଙ୍କ ଯାଚନାରେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଶିବତୋଷଣାର୍ଥେ ସେହି ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ସେ ସୁରଭି-ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ, ମହାତ୍ମା ଓ ଅତିପୁଣ୍ୟବାନ ଋଷିମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 48

पुण्याहं मुनिभिः सर्वैः कारितास्ते तदा सुराः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमसुराणां क्षयाय च

ତେବେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ‘ପୁଣ୍ୟାହ’ ମଙ୍ଗଳକ୍ରିୟା କରାଇଲେ—ଦେବକାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ କ୍ଷୟ ପାଇଁ।

Verse 49

पुनः सर्वे सुसंरब्धा ममंथुः क्षीरसागरम् । मथ्यमानात्तदा तस्मादुदधेश्च तथाऽभवत्

ପୁନର୍ବାର ସମସ୍ତେ ଦୃଢସଙ୍କଳ୍ପରେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥିଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ର ମଥିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ତାହାର ଗଭୀରରୁ ଆହୁରି ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା।

Verse 50

कल्पवृक्षः पारिजातश्चूतः संतानकस्तथा । तान्द्रुमानेकतः कृत्वा गन्धर्वनगरोपमान् । ममंथुरुग्रं त्वरिताः पुनः क्षीरार्णवं बुधा

କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ପାରିଜାତ, ଆମ୍ବ ଓ ସନ୍ତାନକ—ଏହି ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ସଦୃଶ ଭାବେ ସଜାଇ—ବୁଧମାନେ କ୍ଷୀରାର୍ଣ୍ଣବକୁ ପୁନର୍ବାର ତ୍ୱରିତ ଓ ଉଗ୍ର ଭାବେ ମଥିଲେ।

Verse 51

निर्मथ्यमानादुदधेरभवत्सूर्यवर्चसम् । रत्नानामुत्तमं रत्नं कौस्तुभाख्यं महाप्रभम्

ସମୁଦ୍ର ମଥନ ହେଉଥିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜ ଉଦ୍ଭବିଲା—ରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପ୍ରଭ ‘କୌସ୍ତୁଭ’ ନାମକ ମଣି।

Verse 52

स्वकीयेन प्रकाशेन भासयंतं जगत्त्रयम् । चिंतामणिं पुरस्कृत्य कौस्तुभं ददृशुर्हि ते

ନିଜ ପ୍ରକାଶରେ ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା; ଚିନ୍ତାମଣିକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କୌସ୍ତୁଭକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 53

सर्वे सुरा ददुस्तं वै कौस्तुभं विष्णवे तदा । चिंतामणि ततः कृत्वा मध्ये चैव सुरासुराः । ममंथुः पुनरेवाब्धिं गर्जंतस्ते बलोत्कटाः

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେହି କୌସ୍ତୁଭକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ପରେ ଚିନ୍ତାମଣିକୁ ମଧ୍ୟଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଦେବ-ଅସୁରମାନେ—ବଳଗର୍ବରେ ଗର୍ଜନ କରି—ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁନର୍ବାର ମଥିଲେ।

Verse 54

मथ्यमानात्ततस्तस्मादुच्चैःश्रवाः समद्भुतम् । बभूव अश्वो रत्नानां पुनश्चैरावतो गजः

ମଥନ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ସେହି ସମୁଦ୍ରରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଉଦ୍ଭବିଲା—ଅଶ୍ୱରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବଂ ପରେ ଐରାବତ ଗଜ ମଧ୍ୟ।

Verse 55

तथैव गजरत्नं च चतुःषष्ट्या समन्वितम् । गजानां पांडुराणां च चतुर्द्दन्तं मदान्वितम्

ସେହିପରି ଗଜରତ୍ନ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିଲା, ଚଉଷଠି (ଅନ୍ୟ) ଗଜ ସହିତ—ପାଣ୍ଡୁର ଗଜମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦନ୍ତ, ମଦ-ବଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 56

तान्सर्वान्मध्यतः कृत्वा पुनश्चैव ममंथिरे । निर्मथ्यमानादुदधेर्निर्गतानि बहून्यथ

ସେ ସମସ୍ତ ଧନରତ୍ନକୁ ମଧ୍ୟରେ ରଖି ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ମଥନ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ଭଲଭାବେ ମଥିତ ହେବାରୁ ତାହାରୁ ଆଉ ଅନେକ ବସ୍ତୁ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 57

मदिरा विजया भृंगी तथा लशुनगृंजनाः । अतीव उन्मादकरो धत्तूरः पुष्करस्तथा

ତେବେ ମଦିରା, ବିଜୟା, ଭୃଙ୍ଗୀ, ଏବଂ ରସୁଣ ଓ ପିଆଜ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଅତ୍ୟଧିକ ଉନ୍ମାଦକର ଧତୁରା ଓ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା।

Verse 58

स्थापिता नैकपद्येन तीरे नदनदीपतेः । पुनश्च ते तत्र महासुरेन्द्रा ममंथुरब्धिं सुरसत्तमैः सह

ନୈକପଦ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଦୀନଦମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କ ତଟରେ ସ୍ଥାପନ କଲା। ପରେ ସେଠାରେ ମହାସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥନ କଲେ।

Verse 59

निर्मथ्यमानादुदधेस्तदासीत्सा दिव्य लक्ष्मीर्भुवनैकनाथा । आन्वीक्षिकीं ब्रह्मविदो वदंति तथआ चान्ये मूलविद्यां गृणंति

ସମୁଦ୍ର ମଥନ ହେଉଥିବାବେଳେ ସେଇ ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ତେଜୋମୟୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ସେ ଭୁବନମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ଅଧିଶ୍ୱରୀ। ବ୍ରହ୍ମବିଦମାନେ ତାଙ୍କୁ ‘ଆନ୍ୱୀକ୍ଷିକୀ’ କହନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ମୂଳବିଦ୍ୟା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 60

ब्रह्मविद्यां केचिदाहुः समर्थाः केचित्सिद्धिमृद्धिमाज्ञा मथाशाम् । यां वैष्णवीं योगिनः केचिदाहुस्तथा च मायां मायिनो नित्ययुक्ताः

କେତେକ ସମର୍ଥ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ବୋଲି କହନ୍ତି; କେତେକ ତାଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଓ ଋଦ୍ଧି—ଇଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଆଜ୍ଞାଧିକାର ଦେଇଥିବା—ବୋଲି ମାନନ୍ତି। କେତେକ ଯୋଗୀ ତାଙ୍କୁ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତି କହନ୍ତି; ନିତ୍ୟ ମାୟାବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ମାୟିନମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାୟା ନିଜେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।

Verse 61

वदंति सर्वे केनसिद्धांतयुक्तां यां योगमायां ज्ञानशक्त्यान्विता ये

ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ତର୍କ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ବୋଲି କହନ୍ତି—ଯାହାକୁ ସେମାନେ ‘ଯୋଗମାୟା’ ଭାବେ ଅଭିଧାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 62

ददृशुस्तां महालक्ष्मीमायांती शनकैस्तदा । गौरां च युवतीं स्निग्धां पद्मकिंजल्कभूषणाम्

ତେବେ ସେମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସୁଥିବା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଗୌରବର୍ଣ୍ଣା, ଯୁବତୀ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ପଦ୍ମକିଞ୍ଜଲ୍କର ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତା।

Verse 63

सुस्मितां सुद्विजां श्यामां नवयौवनभूषणाम् । विचित्रवस्त्राभरणरत्नानेकोद्यतप्रभाम्

ସେ ସୁମଧୁର ସ୍ମିତା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦନ୍ତଶୋଭାଯୁକ୍ତା, ଶ୍ୟାମକାନ୍ତିରେ ମନୋହରା, ନବଯୌବନରେ ଭୂଷିତା ଥିଲେ; ବିଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭରଣ ଓ ଅନେକ ରତ୍ନର ପ୍ରଭା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଉଦିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 64

बिंबोष्ठीं सुनसां तन्वीं सुग्रीवां चारुलोचनाम् । सुमध्यां चारुजघनां बृहत्कटितटां तथा

ତାଙ୍କର ଓଠ ପକ୍କ ବିମ୍ବଫଳ ସଦୃଶ; ନାସିକା ସୁନ୍ଦର; ଦେହ ତନୁ; ଗ୍ରୀବା ମନୋହର; ନୟନ ଚାରୁ। ତାଙ୍କର କଟି ସୁକୁମାର, ଜଘନ ରମଣୀୟ, ଏବଂ କଟିତଟ ବିଶାଳ ଓ ଗମ୍ଭୀର ଶୋଭାଯୁକ୍ତ।

Verse 65

नानारत्नप्रदीपैश्च नीराजितमुखांबुजाम् । चारुप्रसन्नवदनां हारनूपूरशोभिताम्

ନାନା ରତ୍ନଦୀପର ନୀରାଜନରେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ସମ୍ମାନିତ ହେଲା; ତାଙ୍କର ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମନୋହର, ଏବଂ ସେ ହାର ଓ ନୂପୁରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 66

मूर्द्धनि ध्रियमाणेन च्छत्रेणापि विराजिताम् । चामरैर्वीज्यमानां तां गंगाकल्लोललोहितैः

ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରା ରାଜଛତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମତୀ ହେଲେ। ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗ ପରି ରକ୍ତିମ ଆଭାଯୁକ୍ତ ଚାମରରେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ବୀଜନ କରାଯାଉଥିଲା।

Verse 67

पांडुरं गजमारूढां स्तूयमानां महर्षिभिः । सुरद्रुमपुष्पमालां बिभ्रतीं मल्लिकायुताम्

ସେ ପାଣ୍ଡୁର (ଶ୍ୱେତ) ହାତୀ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମତୀ ଥିଲେ, ମହର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ସେ ସୁରଦ୍ରୁମର ପୁଷ୍ପମାଳା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ମଲ୍ଲିକା (ଜୁଇ) ମିଶିଥିଲା।

Verse 68

कराग्रे ध्रियमाणां तां दृष्ट्वा देवाः समुत्सुकाः । आलोकनपरा यावत्तावत्तान्ददृशे ह्यसौ

ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ହାତର ଅଗ୍ରେ ଧରି ନେଉଥିବା ଦେଖି ଦେବମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ ଓ ଦର୍ଶନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଯେତେ ସମୟ ତାଙ୍କୁ ନିହାରିଲେ, ସେତେ ସମୟ ସେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 69

देवांश्च दानवांश्चैव सिद्धचारणपन्नगान् । यथा माता स्वपुत्रांश्च महालक्ष्मीस्तथा सती

ସେହି ସତୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବ, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କୁ ମାଆ ଯେପରି ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।

Verse 70

आलोकितास्तथा देवास्तया लक्ष्म्या श्रियान्विताः । सञ्जातास्तत्क्षणादेव राज्य लक्षणलक्षिताः । दैत्यास्ते निःश्रिका जाता ये श्रियाऽनवलोकिताः

ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଥିବା ଦେବମାନେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ରାଜ୍ୟଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ କାନ୍ତି ଓ ସୌଭାଗ୍ୟହୀନ ହୋଇ ନିଃଶ୍ରୀକ ହେଲେ।

Verse 71

निरीक्ष्यमाणा च तदा मुकुन्दं तमालनीलं सुकपोलनासम् । विभ्राजमानं वपुषा परेण श्रीवत्सलक्ष्मं सदयावलोकम्

ତେବେ ସେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ନିହାରିଲେ—ତମାଳବୃକ୍ଷ ସମ ଶ୍ୟାମ, ସୁନ୍ଦର କପୋଳ ଓ ନାସିକାଯୁକ୍ତ, ପରମ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନଧାରୀ ଏବଂ କରୁଣାମୟ ଦୃଷ୍ଟିବାନ।

Verse 72

दृष्ट्वा तदैव सहसा वनमालयान्विता लक्ष्मीर्गजादवततार सुविस्मयंती । कंठे ससर्ज पुरुषस्य परस्य विष्णोर्मालां श्रिया विरचितां भ्रमरैरुपेताम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବନମାଳାଧାରିଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅତି ବିସ୍ମୟରେ ସହସା ଗଜରୁ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ଭ୍ରମରମାନେ ଘେରିଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ରଚିତ ମାଳାକୁ ପରମପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 73

वामांगमाश्रित्य तदा महात्मनः सोपाविशत्तत्र समीक्ष्य ता उभौ । सुराः सदैत्या मुदमापुरद्भुतां सिद्धाप्सरः किंनरचारणाश्च

ତେବେ ସେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାମାଙ୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ବସିଲେ। ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ଦେଖି ଦେବମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ, ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା, କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।

Verse 74

सर्वेषामेव लोकानामैकपद्येन सर्वशः । हर्षो महानभूत्तत्र लक्ष्मीनारायणागमे

ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାଗମରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକେ କ୍ଷଣରେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ମହା ହର୍ଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 75

लक्ष्म्या वृतो महाविष्णुर्लक्ष्मीस्तेनैव संवृता । एवं परस्परं प्रीत्या ह्यवलोकनतत्परौ

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲେ ମହାବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ପରସ୍ପର ପ୍ରୀତିରେ ଦୁହେଁ ଏକାପରକୁ ନିହାରିବାରେ ହିଁ ତତ୍ପର ରହିଲେ।

Verse 76

शंखाश्च पटहाश्चैव मृदंगानकगोमुखाः । भेर्यश्च झर्झरीणां च स शब्दस्तुमुलोऽभवत्

ଶଙ୍ଖ ଓ ପଟହ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଆନକ ଓ ଗୋମୁଖ, ଏବଂ ଭେରୀ ଓ ଝର୍ଝରୀ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଧ୍ୱନି ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ତୁମୁଳ ହୋଇ ଉଠିଲା।

Verse 77

बभूव गायकानां च गायनं सुमहत्तदा । ततानि विततान्येन घानानि सुषिराणि च

ତେବେ ଗାୟକମାନଙ୍କର ଗାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ୍ ହୋଇଉଠିଲା; ତନ୍ତ୍ରୀ, ବିତତ, ଘାନ ଓ ସୁଷିର—ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିନାଦିତ ହେଲା।

Verse 78

एवं वाद्यप्रभेदैश्च विष्णुं सर्वात्मना हरिम् । अतोषयन्सुगीतज्ञा गंधर्वाप्सरसां गणाः

ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଭେଦ ସହ, ସୁଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ ସର୍ବାନ୍ତଃକରଣରେ ବିଷ୍ଣୁ-ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 79

तथा जगुर्नारदतुंबुरादयो गंधर्वयक्षाः सुरसिद्ध संघाः । संसेवमानाः परमात्मरूपं नारायणं देवमगाधबोधम्

ସେହିପରି ନାରଦ, ତୁମ୍ବୁରୁ ଆଦି ଗନ୍ଧର୍ବ-ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଦେବ-ସିଦ୍ଧ ସଂଘମାନେ ମଧ୍ୟ ଗାନ କଲେ—ପରମାତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଅଗାଧ ବୋଧବାନ୍ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବନ କରୁଥିବାବେଳେ।