
ଅଧ୍ୟାୟଟି ନାରଦଙ୍କ ବାକ୍ୟରୁ ସଂବାଦରୂପେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ନାରଦ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଲୋକହିତାର୍ଥେ ପବିତ୍ର ମହୀନଗରକରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଅତ୍ରୀଶଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଦାର-ଲିଙ୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି, ଯାହା ମହାପାପନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ବିଧିକ୍ରମ—ଅତ୍ରିକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ, ନିୟମାନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଅତ୍ରୀଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ପରେ କେଦାର ଦର୍ଶନ; ଏଭଳି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ‘ମୁକ୍ତି-ଭାଗୀ’ ହୁଏ। ପରେ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ନୀଳକଣ୍ଠ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ତାପରେ ଜୟାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କୁହାଯାଇଛି। କୂପସ୍ନାନ ପରେ ମହାଜନମାନେ ଜୟାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ତାଙ୍କ କୃପାରୁ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି ବୋଲି ରକ୍ଷାବଚନ ମିଳେ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ମହୀନଗରକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
Verse 1
नारद उवाच । ततो विप्रा नारदश्च समाराध्य महेश्वरम् । महीनगरके पुण्ये स्थापयामास शंकरम्
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ବିପ୍ରମାନେ ଓ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ମହୀନଗର ନାମକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
Verse 2
लोकानां च हितार्थाय केदारं लिंगमुत्तमम् । अत्रीशादुत्तरे भागे महापातकनाशनम्
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ କେଦାର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ତାହା ଅତ୍ରୀଶଙ୍କ ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ମହାପାତକ ନାଶକ।
Verse 3
अत्रिकुण्डे नरः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा यथाविधि । अत्रीशं च नमस्कृत्य केदारं यः प्रपश्यति
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଅତ୍ରିକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯଥାବିଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ଅତ୍ରୀଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପରେ କେଦାରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—(ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ)।
Verse 4
मातुः स्तन्यं पुनर्नैव स पिबेन्मुक्तिभाग्भवेत् । ततो रुद्रो नीलकंठं नारदाय महात्मने
ସେ ପୁନର୍ବାର ମାତୃସ୍ତନ୍ୟ ପାନ କରେନାହିଁ; ସେ ମୁକ୍ତିର ଭାଗୀ ହୁଏ। ତାପରେ ରୁଦ୍ର ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ ନୀଳକଣ୍ଠ ବିଷୟ କହିଲେ।
Verse 5
स्वयं दत्त्वा स्वयं तस्थौ महीनगरके शुभे । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा नीलकंठं प्रपश्यति
ସ୍ୱୟଂ ବର ଦେଇ ସେ ନିଜେ ଶୁଭ ମହୀନଗରକରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଏ।
Verse 6
जयादित्यं नमस्कृत्य रुद्रलोकमवाप्नुयात् । जयादित्यं पूजयंति कूपे स्नात्वा नरोत्तमाः
ଜୟାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କୂପରେ ସ୍ନାନ କରି ନରୋତ୍ତମମାନେ ଜୟାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।
Verse 7
न तेषां वंशनाशोऽस्ति जयादित्यप्रसादतः । इदं ते कथितं पार्थ महीनगरकस्य च
ଜୟାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେମାନଙ୍କ ବଂଶନାଶ ହୁଏନାହିଁ। ହେ ପାର୍ଥ, ମହୀନଗରକ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।
Verse 8
आख्यानं सकलं श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 57
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखंडे नीलकंठमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ପ୍ରଥମ ମାହେଶ୍ୱରଖଣ୍ଡର କୌମାରିକାଖଣ୍ଡରେ “ନୀଳକଣ୍ଠ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।