Adhyaya 56

Verse 1

नारद उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मेशं लिंगमुत्तमम् । यस्य स्मरणमात्रेण वाजपेयफलं भवेत्

ନାରଦ କହିଲେ—ଏହା ପରେ ମୁଁ ‘ବ୍ରହ୍ମେଶ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଯାହାର କେବଳ ସ୍ମରଣରେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଫଳ ମିଳେ।

Verse 2

एकदा तु पुरा पार्थ सृष्टि कामेन ब्रह्मणा । तपः सुचरितं घोरं सार्धवर्षसहस्रकम्

ହେ ପାର୍ଥ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକଥର ସୃଷ୍ଟିକାମନାରେ ବ୍ରହ୍ମା ହଜାର ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଘୋର ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 3

तपसा तेन सन्तुष्टः पार्वतीपतिशंकरः । वरमस्मै ततः प्रादाल्लोककर्त्रे स्ववांछितम्

ସେହି ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପାର୍ବତୀପତି ଶଙ୍କର ତେବେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 4

ततो हृष्टः प्रमुदितः कृतकृत्यः पितामहः । ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं स्वयं लिंगं चकार ह

ତାପରେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ହୃଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ; କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣି ସ୍ୱୟଂ ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 5

चखान च सरः पुण्यं नाम्ना ब्रह्मसरः शुभम । महीनगरकात्पूर्वे महापातकनाशनम्

ସେ ମହୀନଗରକର ପୂର୍ବଦିଗରେ ‘ବ୍ରହ୍ମସରଃ’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ସରୋବର ଖନନ କଲେ; ଏହା ମହାପାତକନାଶକ।

Verse 6

अस्य तीरे महालिंगं स्थापयामास वै विभुः । तत्र देवः स्वयं साक्षाद्विद्यते किल शंकरः

ତାହାର ତଟରେ ସେହି ବିଭୁ ମହାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେଠାରେ ଦେବ ଶଙ୍କର ସ୍ୱୟଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିରାଜମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 7

पुष्करादधिकं तीर्थं ब्रह्मेशंनाम फाल्गुन । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पिण्डदानं समाचरेत्

ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ! ‘ବ୍ରହ୍ମେଶ’ ନାମକ ଏହି ତୀର୍ଥ ପୁଷ୍କରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରି ନର ଵିଧିପୂର୍ବକ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

दानं चैव यथाशक्त्या कार्तिक्यां च विशेषतः । देवं प्रपूजयेद्भक्त्या ब्रह्मेशं हृष्टमानसः

ମନୁଷ୍ୟ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ବିଶେଷତଃ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—ଏବଂ ହୃଷ୍ଟମନେ ଭକ୍ତିସହିତ ବ୍ରହ୍ମେଶ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

पितरस्तस्य तुष्यंति यावदाभूतसंप्लवम् । पुष्करेषु च यत्पुण्यं कुरुक्षेत्रे रविग्रहे

ତାହାର ପିତୃମାନେ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି। ପୁଷ୍କରରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ—

Verse 10

गंगादिपुण्यतीर्थेषु यत्फलं प्राप्यते नरैः । तत्फलं समवाप्नोति तीर्थस्यास्यावगाहनात्

ଗଙ୍ଗା ଆଦି ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଲୋକେ ଯେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ହିଁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 11

मोक्षलिंगस्य माहात्म्यं शृणु पार्थ महाद्भुतम् । मया स्थानहितार्थं च समाराध्य महेश्वरम्

ହେ ପାର୍ଥ, ମୋକ୍ଷଲିଙ୍ଗର ଏହି ମହାଅଦ୍ଭୁତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ। ଏହି ସ୍ଥାନର ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ଭକ୍ତିସହିତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲି।

Verse 12

स्थापितं प्रवरं लिंगं नाम्ना मोक्षेश्वरं हरम् । दर्भाग्रेण ततः पार्थ कूपं खनितवानहम्

ମୁଁ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ‘ମୋକ୍ଷେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲି। ତାପରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଦର୍ଭାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ମୁଁ ଗୋଟିଏ କୂପ (କୁଆँ) ଖୋଦିଲି।

Verse 13

प्रसाद्य लोककर्तारं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । कमण्डलोर्ब्रह्मणश्च समानीता सरस्वती

ଲୋକସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କମଣ୍ଡଲୁରୁ ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଆଣାଗଲେ।

Verse 14

कूपेऽस्मिन्मोक्षनाथस्य लोकानां प्रेतमुक्तये । कार्तिकस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे चतुर्दशी

ମୋକ୍ଷନାଥଙ୍କ ଏହି କୂପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରେତାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦିନ।

Verse 15

कूपे स्नात्वा नरस्तस्यां तिलपिण्डं समाचरेत् । प्रेतानुद्दिश्य नियतं मोक्षतीर्थफलं भवेत्

ସେହି କୂପରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ତିଳପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁ, ପ୍ରେତମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି; ନିଶ୍ଚୟ ଏଥିରୁ ମୋକ୍ଷତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 16

कुले न जायते तस्य प्रेतः पार्थ न संशयः । प्रेता मोक्षं प्रगच्छन्ति तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ହେ ପାର୍ଥ, ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ କୁଳରେ ପ୍ରେତ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ; ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରେତମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

Verse 17

जयादित्यकूपवरे नरः स्नात्वा प्रयत्नतः । गर्भेश्वरं नमस्कृत्य न स गर्भेषु मज्जति

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟାଦିତ୍ୟ କୂପରେ ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ଗର୍ଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନୁହେଁ)।

Verse 18

इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात् । माहात्म्यमेतत्सकलं शृणोति यः स्याद्विशुद्धः किमु वच्मि भूयः

ହେ ପାର୍ଥ! ଗୁପ୍ତ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସଂଯୋଜନ କରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା କହିଲି। ଯେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ—ଅଧିକ କ’ଣ କହିବି?

Verse 56

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखंडे कौमारिकाखंडे ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ପ୍ରଥମ ମାହେଶ୍ୱରଖଣ୍ଡର କୌମାରିକାଖଣ୍ଡରେ ‘ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର-ମୋକ୍ଷେଶ୍ୱର-ଗର୍ଭେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଛପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।