Adhyaya 20

Verse 1

नारद उवाच । तं दृष्ट्वा दानवाः सर्वे क्रुद्धाः स्वैःस्वैर्बलैर्वृताः । सरघा इव माक्षिकं रुरुधुः सर्वतस्ततः

ନାରଦ କହିଲେ—ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦାନବ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ନିଜ ନିଜ ସେନାବଳରେ ଘେରା ହୋଇ, ପରେ ସବୁଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଆବରୋଧ କଲେ—ଯେପରି ମହୁମାଛିର ଝୁଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ ମାଛିକୁ ଘେରି ନେଏ।

Verse 2

पर्वताभे गजे भीमे मदस्राविणि दुर्दमे । सितचित्रपताके तु प्रभिन्नकरटामुखे

ପର୍ବତସଦୃଶ ବିଶାଳ, ଭୟଙ୍କର, ମଦସ୍ରାବୀ ଓ ଦୁର୍ଦମ୍ୟ ଗଜ ଉପରେ, ଶ୍ୱେତ ଚିତ୍ରିତ ପତାକା ଧାରି, ଫାଟିଥିବା କପୋଳରୁ ଧାରା ବହାଇ ସେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 3

स्वर्णवर्णांचिते यद्वन्नगे दावाग्निसंवृते । आरुह्यजौ निमिर्दैत्यो हरिं प्रत्युद्ययौ बली

ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀପ୍ତ, ବନାଚ୍ଛାଦିତ ପର୍ବତ ଯେପରି ଦାବାଗ୍ନିରେ ଘେରା—ସେପରି ବଳବାନ ଦୈତ୍ୟ ନିମି (ନିଜ ବାହନରେ) ଆରୋହଣ କରି ହରିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଧାଇଲା।

Verse 4

तस्यासन्दानवा रौद्रा गजस्य परिरक्षिणः । सप्तविंशतिकोट्यश्च किरीटकवचोज्जवलाः

ସେହି ଗଜର ପରିରକ୍ଷକ ରୌଦ୍ର ଦାନବ ଅନୁଚରମାନେ ସପ୍ତବିଂଶତି କୋଟି ଥିଲେ; କିରୀଟ ଓ କବଚରେ ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।

Verse 5

अश्वमारुह्य शैलाभं हरिमाद्रवत् । पंचयोजनप्रग्रीवमुष्ट्रमास्थाय जंभकः

ପର୍ବତସଦୃଶ ଅଶ୍ୱ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି (ଏକ) ହରିଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଲା; ଏବଂ ଜମ୍ଭକ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଗ୍ରୀବାଯୁକ୍ତ ଉଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ି (ସେ ମଧ୍ୟ) ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 6

शुम्भो मेषं समारुह्याव्रजद्द्वादशयोजनम् । अपरे दानवेन्द्राश्च यत्ता नानास्त्रापाणयः

ଶୁମ୍ଭ ମେଷ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ଅଗ୍ରସର ହେଲା; ଅନ୍ୟ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି, ସଜାଗ ହୋଇ, ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

Verse 7

आजग्मुः समरे क्रुद्धा विष्णुमक्लिष्टकारिणम् । परघेण निमिर्दैत्यो मथनो मुद्गरेण च

ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେମାନେ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲେ। ଦୈତ୍ୟ ନିମି ଲୋହ ଗଦାରେ, ମଥନ ମୁଦ୍ଗରରେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 8

शुम्भः शूलेन तीक्ष्णेन प्रासेन ग्रसनस्तथा । चक्रेण क्रथनः क्रुद्धो जंभः शक्त्या महारणे

ଶୁମ୍ଭ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳରେ, ଗ୍ରସନ ପ୍ରାସରେ ପ୍ରହାର କଲା। କ୍ରଥନ କ୍ରୋଧେ ଚକ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ମହାରଣେ ଜମ୍ଭ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 9

जघ्नुर्नारायणं शेषा विशिखैर्मर्मभेदिभिः । तान्यस्त्राणि प्रयुक्तानि विविशुः पुरुषोत्तमम्

ଅବଶିଷ୍ଟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମର୍ମଭେଦୀ ବାଣରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ପ୍ରୟୁକ୍ତ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 10

उपदेशा गुरोर्यद्वत्सच्छिष्यं बहुधेरिताः । ततः क्रुद्धो हरिर्गृह्य धनुर्बाणांश्च पुष्कलान्

ଯେପରି ସତ୍ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ପୁନଃପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେପରି ଅନେକ ପ୍ରହାର ବର୍ଷିଲା। ତାପରେ ହରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧନୁଷ ଓ ପ୍ରଚୁର ବାଣ ଧରିଲେ।

Verse 11

ममर्द दैत्यसेनां तद्धर्ममर्थवचो यथा । निमिं विव्याध विंशत्या वाणैरनलवर्चसैः

ସେ ଦୈତ୍ୟସେନାକୁ ସେପରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଯେପରି ଧର୍ମସମ୍ମତ ଅର୍ଥବଚନ ଅଧର୍ମକୁ ଦମନ କରେ। ଏବଂ ନିମିକୁ ଅଗ୍ନିତେଜସ୍ବୀ କୁଡ଼ିଏ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 12

मथनं दशभिश्चैव शुम्भं पंचभिरेव च । शतेन महिषं क्रुद्धो विव्याधोरसि माधवः

କ୍ରୋଧିତ ମାଧବ ମଥନକୁ ଦଶ ଶରରେ, ଶୁମ୍ଭକୁ ପଞ୍ଚ ଶରରେ ଏବଂ ମହିଷକୁ ଶତ ଶରରେ ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 13

जंभं द्वादशभिस्तीक्ष्णैः सर्वांश्चैकैक शोऽष्टभिः । तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा दानवाः क्रोधमूर्छिताः

ସେ ଜମ୍ଭକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟ ଅଷ୍ଟ ଶରରେ ଆଘାତ କଲେ; ତାଙ୍କ ଲାଘବ ଦେଖି ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।

Verse 14

चक्रुर्गाढतरं यत्नमावृण्वाना हरिं शरैः । चिच्छेदाथ धनुर्ज्यां च निमिर्भल्लेन दानवः

ସେମାନେ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ହରିଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ଅଧିକ ଘନ ପ୍ରୟାସ କଲେ; ତେବେ ଦାନବ ନିମି ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ଧନୁର୍ଜ୍ୟା କାଟିଦେଲା।

Verse 15

हस्ताच्चापं च संरंभाच्चिच्छेद महिषासुरः । षीडयामासा गरुडं जंभो बाणायुतैस्त्रिभिः

ଉଗ୍ର କ୍ରୋଧରେ ମହିଷାସୁର ହରିଙ୍କ ହାତରୁ ଧନୁଷ କାଟିଦେଲା; ଏବଂ ଜମ୍ଭ ତିନି ବାଣାୟୁତ (ତିରିଶ ହଜାର) ବାଣରେ ଗରୁଡକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲା।

Verse 16

भुजावस्य च विव्याध शंभो बाणायुतेन वै । ततो विस्मितचित्तस्तु गदां जग्राह माधवः

ଶମ୍ଭ ଦଶ ହଜାର ଶରରେ ତାହାର ଦୁଇ ଭୁଜାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା; ତାପରେ ବିସ୍ମିତଚିତ୍ତ ମାଧବ ଗଦା ଧରିଲେ।

Verse 17

तां प्राहिणोत्स वेगेन मथनाय महाहवे । तामाप्राप्तां निमिर्बाणैर्मुशलाभैः सहस्रशः

ସେହି ମହାସମରରେ ସେ ତାହାକୁ ଭାରି ବେଗରେ ମଥନଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ଆସୁଥିବା ସେଇ ଗଦାକୁ ନିମି ଲୋହା ମୁସଳ ସଦୃଶ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ବାଣରେ ପ୍ରତିହତ କଲା।

Verse 18

आहत्य पातयामास विनदन्कालमेघवत् । ततोंऽतरिक्षे हाहेति भूतानां जज्ञिरे कथाः

ସେ ତାହାକୁ ଆଘାତ କରି ତଳେ ପତିତ କରାଇଲା, କାଳମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବାବେଳେ; ତାପରେ ଆକାଶରେ ଭୂତଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ହା ହା’ ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଉଠିଲା।

Verse 19

नैतदस्ति बलं व्यक्तं यत्राशीर्यत सा गदा । तां हरिः पतितां दृष्ट्वा अस्थाने प्रार्थनामिव

‘ଯେଉଁଠି ସେଇ ଗଦା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ସେଠି ପ୍ରକଟ ବଳ କିଛି ନାହିଁ।’ ତାହା ପତିତ ଦେଖି ହରି ତାକୁ ଅସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥନା ପରି ଭାବିଲେ।

Verse 20

जग्राह मुद्गरं घोरं दिव्यरत्नपरिष्कृतम् । तं मुमोचातिवेगेन निमिमुद्दिश्य दानवम्

ସେ ଦିବ୍ୟରତ୍ନରେ ସୁଶୋଭିତ ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗରକୁ ଧରିଲା; ଦାନବ ନିମିଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତାହାକୁ ଅତିବେଗରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 21

तमायांतं वियत्येव त्रयो दैत्या ह्यवारयन् । गदया दंभदैत्यस्तु ग्रसनः पट्टिशेन तु

ସେ ଆକାଶମାର୍ଗେ ଆଗେଇ ଆସୁଥିବାବେଳେ ତିନି ଦୈତ୍ୟ ତାକୁ ଅଟକାଇଲେ—ଦମ୍ଭ ଦୈତ୍ୟ ଗଦା ସହ, ଏବଂ ଗ୍ରସନ ପଟ୍ଟିଶ (କୁହାଡ଼ି ସଦୃଶ ଶସ୍ତ୍ର) ସହ।

Verse 22

शक्त्या च महिषो दैत्यो विनदंतो महाररवम् । निराकृतं तमालोक्य दुर्जनैः सुजनं यथा

ଦୈତ୍ୟ ମହିଷ ଶକ୍ତି ଧରି ମହାରବ କରି ଆକ୍ରମଣ କଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରତିହତ ହେବା ଦେଖି, ଦୁର୍ଜନେ ସୁଜନକୁ ତ୍ୟାଜେ ଯେପରି ଲାଗିଲା।

Verse 23

जग्राह शक्तिमुग्रोग्रां शतघंटामहास्वनाम् । जंभाय तां समुद्दिश्य प्राहिणोद्भीषणेरणे

ସେ ଶତ ଘଣ୍ଟାର ମହାନାଦ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଧରିଲା। ଜମ୍ଭକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେହି ଭୀଷଣ ରଣରେ ତାହା ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 24

तामायान्तीमथालोक्य जंभोऽन्यस्य रथात्त्वरात् । आप्लुत्य लीलया गृह्णन्कामिनीं कामुको यथा

ତାହା ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଜମ୍ଭ ଅନ୍ୟ ରଥରୁ ତ୍ୱରାରେ ଲାଫି ପଡ଼ିଲା। ଏବଂ ଲୀଳାଭାବେ ତାହାକୁ ଧରିଲା—ଯେପରି କାମୁକ ନିଜ କାମିନୀକୁ ଧରେ।

Verse 25

तयैव गरुडं मूर्ध्नि जघ्ने स प्रहसन्बली । ततो भूयो रथं प्राप्य घनुर्गृह्यभ्ययोजयत्

ସେହି ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ବଳବାନ ହସିହସି ଗରୁଡଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କଲା। ପରେ ପୁନଃ ରଥକୁ ପହଞ୍ଚି ଧନୁ ଧରି ବାଣ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।

Verse 26

विचेताश्चाभवद्युद्धे गरुडः शक्तिपीडितः । ततः प्रहस्य तं विष्णुः साधुसाध्विति भारत

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିର ପୀଡାରେ ଗରୁଡ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ—“ସାଧୁ, ସାଧୁ,” ହେ ଭାରତ।

Verse 27

करस्पर्शेन कृतवान्विमोहं विनतात्मजम् । समाश्वास्य च तं वाग्भिः शक्तिं दृष्ट्वा च निष्फलाम्

ହସ୍ତସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ବିନତାପୁତ୍ରଙ୍କ ମୋହ ନିବାରିଲେ; ବାକ୍ୟରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଦେଖିଲେ ଯେ ଶକ୍ତି ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଛି।

Verse 28

कुभार्यस्य यथा पुंसः सर्वंस्याच्चिंतितं वृथा । दृठसारमहामौर्वीमन्यां संयोजयत्ततः

ଯେପରି କୁଭାର୍ଯ୍ୟାଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ବୃଥା ହୁଏ, ସେପରି ବିଫଳତା ଦେଖି ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅନ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାମୌର୍ବୀ ପ୍ରତ୍ୟଞ୍ଚା ଯୋଡ଼ିଲା।

Verse 29

कृत्वा च तलनिर्घोषं रौद्रमस्त्रं मुमोच सः । ततोऽस्त्रतेजसा सर्वमाकाशं नैव दृश्यते

ତାଳନିର୍ଘୋଷ ପରି ଭୟଙ୍କର ନାଦ କରି ସେ ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ମୋଚନ କଲା; ତାହାର ତେଜରେ ସମଗ୍ର ଆକାଶ ଦିଶିଲା ନାହିଁ।

Verse 30

भूमिर्दिशश्च विदिशो बामजालमया बुभुः । दृष्ट्वा तदस्त्रमाहात्म्यं सेनानीर्ग्रसनोऽसुरः

ଭୂମି, ଦିଗ ଓ ବିଦିଗ ସବୁ ବାମାବର୍ତ୍ତ ଜାଲସଦୃଶ ପାଶରେ ପୂରିଗଲା; ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଦେଖି ଅସୁର ସେନାପତି ଗ୍ରସନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ-ଭୀତ ହେଲା।

Verse 31

ब्राह्ममस्त्रं चकाराशु सर्वास्त्रविनिवारणम् । तेन तत्प्रशमं यातं रौद्रास्त्रं लोकभीषणम्

ସେ ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନିବାରକ ବ୍ରାହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲା; ତାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକଭୀଷଣ ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 32

अस्त्रे प्रतिहते तस्मिन्विष्णुर्दानवसूदनः । कालदंडास्त्रमकरोत्सर्वलोकभयंकरम्

ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେଲାପରେ, ଦାନବସୂଦନ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବଲୋକଭୟଙ୍କର କାଳଦଣ୍ଡ-ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।

Verse 33

संधीयमानेस्त्रे तस्मिन्मारुतः परुषो ववौ । चकंपे च मही देवी भिन्नाश्चांबुधयोऽभवन्

ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ସନ୍ଧାନ ହେଉଥିବାବେଳେ ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା; ଦେବୀ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲେ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇଗଲେ।

Verse 34

तदस्त्रमुग्रं दृष्ट्वा तु दानवा युद्धदुर्मदाः । चक्रुरस्त्राणि दिव्यानि नानारूपाणि संयुगे

ସେଇ ଉଗ୍ର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦ ଦାନବମାନେ ସଂଗ୍ରାମରେ ନାନାରୂପ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ତିଆରି କରି ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।

Verse 35

नारायणांस्त्रं ग्रसनस्तु चक्रे त्वाष्ट्रं निमिश्चास्त्रवरं मुमोच । ऐषीकमस्त्रं च चकार जंभो युद्धस्य दण्डास्त्र निवारणाय

ଗ୍ରସନ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲା; ନିମି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲା; ଏବଂ ଜଂଭ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳଦଣ୍ଡାସ୍ତ୍ର ନିବାରଣ ପାଇଁ ଐଷୀକ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା।

Verse 36

यावच्च संधानवशं प्रयांति नारायणादीनि निवारणाय । तावत्क्षणेनैव जघान कोटींदैत्येश्वराणां किल कालदंडः

ନିବାରଣ ପାଇଁ ନାରାୟଣାଦି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ସନ୍ଧାନାବସ୍ଥାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେଇ କ୍ଷଣେ—କଥିତ ଅଛି—କାଳଦଣ୍ଡ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଏକ କୋଟିକୁ ନିହତ କଲା।

Verse 37

अनंतरं शांतभयं तदस्त्रं दैत्यास्त्रयोगेन च कालदण्डम् । शांतं तदालोक्य हरिः स्वमस्त्रं कोपेन कालानलतुल्यमूर्तिः

ତତ୍ପରେ ଦୈତ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରୟୋଗରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଓ କାଳଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ତାହା ଶାନ୍ତ ଦେଖି, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିସମ କ୍ରୋଧମୂର୍ତ୍ତି ହରି ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ।

Verse 38

जग्राह चक्रं तपना युतप्रभमुग्रारमात्मानमिव द्वितीयम् । चिक्षेप सेनापतये ज्वलंतं चतुर्भूजः संयति संप्रगृह्य

ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁ ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଉଗ୍ର—ମନେ ନିଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱରୂପ—ଚକ୍ରକୁ ଧରିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ରଟି ସେନାପତିଙ୍କୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 39

तदाव्रजच्चक्रमथो विलोक्य सर्वात्मना दैत्यवराः स्ववीर्यात् । नाशक्नुन्वारयितुं प्रचंडं दैवं यथा पूर्वमिवोपपन्नम्

ସେଇ ଚକ୍ର ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଜ ବୀର୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରି ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସେମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦୈବବଳକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 40

तदप्रतर्क्यं नवहेतितुल्यं चक्रं पपात ग्रसनस्य कण्ठे । तद्रक्तधारा रुणघोरनाभि जगाम भूयोपि करं मुरारेः

ସେଇ ଅପ୍ରତର୍କ୍ୟ, ନବତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଦୃଶ ଚକ୍ର ଗ୍ରସନର କଣ୍ଠରେ ପଡ଼ିଲା। ତାହାର ରକ୍ତଧାରା ବହାଇ, ଘୋରନାଭି ସୁଦର୍ଶନ ପୁନର୍ବାର ମୁରାରିଙ୍କ କରକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 41

चक्राहतः संयति दानवश्च पपात भूमौ प्रममार चापि । दैत्याश्च शेषा भृशशौकमापुः क्रोधं च केचित्पिपिषुर्भुजांश्च

ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ରାହତ ସେ ଦାନବ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ; ଆଉ କେତେକ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ଭୁଜକୁ ଦାନ୍ତରେ କାମୁଡ଼ିଲେ।

Verse 42

ततो विनिहते दैत्ये ग्रसने बलनायके । निर्मर्यादमयुध्यंत हरिणा सह दानवाः

ତେବେ ବଳନାୟକ ଗ୍ରସନ ନାମ ଦୈତ୍ୟ ନିହତ ହେବା ପରେ, ଦାନବମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଛାଡ଼ି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସହ ନିରଙ୍କୁଶ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 43

पट्टिशैर्मुशलैः प्रासैग्नि दाभिः कणपैरपि । तीक्ष्णाननैश्च नाराचैश्चक्रैः शक्तिभिरेव च

ସେମାନେ ପଟ୍ଟିଶ, ମୁଶଳ, ପ୍ରାସ, ଅଗ୍ନିଦଣ୍ଡ, କଣପ; ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମୁଖ ନାରାଚ, ଚକ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଆଦି ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 44

तदस्त्रजालं तैर्मुक्तं लब्धलक्षो जनार्दनः । एकैकं शतधा चक्रे बाणैरग्नि शिखोपमैः

ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଥିବା ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରଜାଳକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ବାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଶତଧା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

Verse 45

जघान तेषां संक्रुद्धः कोटिकोटिं जनार्दनः । ततस्ते सहसा भूत्वा न्यपतन्केशवोपरि

କ୍ରୋଧାବେଶରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେମାନଙ୍କ କୋଟିକୋଟିକୁ ନିହତ କଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଏକତ୍ର ହୋଇ କେଶବଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ।

Verse 46

गरुडं जगृहुः केचित्पादयोः शतशोऽसुराः । ललंबिरे च पक्षाभ्यां मुखे चान्ये ललंबिरे

କେତେକ ଅସୁର ଶତଶଃ ଗରୁଡଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ; ଅନ୍ୟେ ପକ୍ଷଦ୍ୱୟରୁ ଲଟକିଲେ, ଆଉ କେତେକ ତାଙ୍କ ଚଞ୍ଚୁରେ ମଧ୍ୟ ଲଟକି ରହିଲେ।

Verse 47

केशवस्यापि धनुषि भुजयोः शीर्ष एव च । ललंबिरे महादैत्या निनदंतो मुहुर्मुहुः

ମହାଦୈତ୍ୟମାନେ କେଶବଙ୍କ ଧନୁଷ, ଭୁଜା ଏବଂ ମସ୍ତକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଟକି ପଡ଼ି, ପୁନଃପୁନଃ ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 48

तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा सिद्धचारणवार्तिकाः । हाहेति मुमुचुर्नादसंबरे चास्तुवन्हरिम्

ସେଇ ମହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତିକମାନେ ‘ହା! ହା!’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ନାଦକୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 49

ततो हरिर्विनिर्धूय पातयामास तान्भुवि । यथा प्रबुद्धः पुरुषो दोषान्संसारसंभवान्

ତାପରେ ହରି ସେମାନଙ୍କୁ ଝାଡ଼ି ଦେଇ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ—ଯେପରି ଜାଗ୍ରତ ପୁରୁଷ ସଂସାରଜନ୍ୟ ଦୋଷମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 50

विकोशं च ततः नंदकं खड्गमुत्तमम् । चर्म चाप्यमलं विष्णुः पदातिस्तानधावत

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ତମ ନନ୍ଦକ ଖଡ୍ଗକୁ କୋଷରୁ ବାହାର କଲେ; ନିର୍ମଳ ଢାଳ ମଧ୍ୟ ଧରି, ସେହି ପଦାତି ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଉପରେ ପାଦେ ପାଦେ ଧାଇଲେ।

Verse 51

ततो मुहूर्तमात्रेण पद्मानि दश केशवः । चकर्त्त मार्गे बहुभिर्विचरन्दैत्यसत्तमान्

ତାପରେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ କେଶବ ଯୁଦ୍ଧମାର୍ଗରେ ‘ପଦ୍ମ’ ନାମକ ଦଶ ଦଳକୁ କାଟି ପତିତ କଲେ; ଅନେକ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରି ଆଘାତ କଲେ।

Verse 52

ततो निमिप्रभृतयो विनद्यासुरसत्तमाः । अधावंत महेष्वासाः केशवं पादचारिणम्

ତେବେ ନିମି ଆଦି ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଗର୍ଜନ କରି, ମହାଧନୁର୍ଧର ହୋଇ, ପାଦଚାରୀ ଯୁଦ୍ଧରତ କେଶବଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲେ।

Verse 53

गरुत्मांश्चाभ्ययात्तूर्णमारुरोह च तं हरिः । उवाच च गरुत्मंतं तस्मिंश्च तुमुले रणे

ଗରୁତ୍ମାନ୍ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ, ଏବଂ ହରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେହି ତୁମୁଳ ରଣରେ ସେ ଗରୁଡଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 54

अश्रांतो यदि तार्क्ष्यासि मथनं प्रति तद्व्रज । श्रांतश्चेच्च मुहूर्तं त्वं रणादपसृतो भव

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଯଦି ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ ନୁହଁ, ତେବେ ମଥନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯାଅ; କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର ରଣରୁ ଅପସୃତ ହେଅ।

Verse 55

तार्क्ष्य उवाच । न मे श्रमोऽस्ति लोकेश किंचित्संस्मरतश्च मे । यन्मे सुतान्वाहनत्वे कल्पयामास तारकः

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ଲୋକେଶ, ମୋତେ କିଛିମାତ୍ର ଶ୍ରମ ନାହିଁ; ବିଶେଷକରି ତାରକ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବାହନତ୍ୱରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 56

इति ब्रवन्रणे दैत्यं मथनं प्रति सोऽगमत् । दैत्यस्तवभिमुखं दृष्ट्वा शंखचक्रगदाधरम्

ଏହିପରି କହି ସେ ରଣମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟ ମଥନଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଲା। ଦୈତ୍ୟ ତୁମକୁ ସମ୍ମୁଖେ ଦେଖିଲା—ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ।

Verse 57

जघान भिंडिपालेन शितधारेण वक्षसि । तं प्रहारमचिंत्यैव विष्णुस्तस्मिन्महाहवे

ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ବିଶିଷ୍ଟ ଭିଣ୍ଡିପାଳ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ପ୍ରହାର କଲା, କିନ୍ତୁ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ସେହି ପ୍ରହାରକୁ ଖାତିର କଲେ ନାହିଁ।

Verse 58

जघान पंचभिर्बाणैर्गिरींद्रस्यापि भेदकैः । आकर्णकृष्टैर्दशभिः पुनर्विद्धः स्तनांतरे

ସେ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କରିପାରୁଥିବା ପାଞ୍ଚୋଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲା; ଏବଂ ପୁନର୍ବାର କର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟଣା ଯାଇଥିବା ଦଶଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।

Verse 59

विचेतनो मुहूर्तात्स संस्तभ्य मथनः पुनः । गृहीत्वा परिघं मूर्ध्नि जनार्दनमताडयत्

କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ଅଚେତ ହୋଇ ମଥନ ପୁନର୍ବାର ସମ୍ଭାଳି ନେଲା; ତା’ପରେ ପରିଘ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 60

विष्णुस्तेन प्रहारेण किंचिदाघूर्णितोऽभवत् । ततः कोपविवृत्ताक्षो गदां जग्राह माधवः

ସେହି ପ୍ରହାର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ବିଚଳିତ ହେଲେ। ତତ୍ପରେ କ୍ରୋଧରେ ବିସ୍ଫାରିତ ନେତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ମାଧବ ଗଦା ଧାରଣ କଲେ।

Verse 61

तया संताडयामास मथनं हृदये दृढम् । स पपात तथा भूमौ चूर्णितांगो ममार च

ସେ ସେହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମଥନର ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରହାର କଲେ। ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।

Verse 62

तस्मिन्निपतिते भूमौ मथने मथिते भृशम् । अवसादं युयुर्दैत्याः सर्वे ते युद्धमण्डले

ମଥନ ଭୂମିରେ ପତିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଯୁଦ୍ଧମଣ୍ଡଳରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ନିରାଶାରେ ଡୁବିଗଲେ।

Verse 63

ततस्तेषु विषण्णेषु दानवेष्वतिमानिषु । चुकोप रक्तनयनो महिषो दानवेश्वरः

ତାପରେ ସେଇ ଅତିମାନୀ ଦାନବମାନେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦାନବେଶ୍ୱର ମହିଷ ରକ୍ତନୟନ ହୋଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।

Verse 64

प्रत्युद्ययौ हरिं रौद्रः स्वबाहुबलमाश्रितः । रीक्ष्णधारेण शूलेन महिषो हरिमर्दयन्

ରୌଦ୍ର ମହିଷ ନିଜ ବାହୁବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ହରିଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲା, ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର ଶୂଳରେ ହରିଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 65

शक्त्या च गरुडं वीरो हृदयेऽभ्यहनद्दृढम् । ततो विवृत्य वदनं महामलगुहानिभम्

ଏବଂ ସେ ବୀର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଗରୁଡଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ କଲା; ତାପରେ ମହା ମଲିନ ଗୁହା ପରି ମୁଖ ଖୋଲି।

Verse 66

ग्रस्तुमैच्छद्रणे दैत्यः सगरुत्मंतमच्युतम् । अथाच्युतोऽपि विज्ञाय दानवस्य चिकीर्षितम्

ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଗରୁଡ ସହିତ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଗ୍ରସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା; ତେବେ ଅଚ୍ୟୁତ ମଧ୍ୟ ଦାନବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିଲେ।

Verse 67

वदनं पूरयामास दिव्यैस्त्रैर्महाबलः । स तैर्बाणैरभिहतो महिषोऽचलसंनिभः

ମହାବଳୀ ତିନିଟି ଦିବ୍ୟ ବାଣରେ ନିଜ ମୁଖ ପୂରିଲେ। ସେହି ବାଣର ଆଘାତରେ ପର୍ବତସମ ମହିଷ ଆହତ ହେଲା।

Verse 68

परिवर्तितकायार्धः पपाताथ ममार च । महिषं पतितं दृष्ट्वा जीवयित्वा पुनर्हरिः

ଦେହର ଅର୍ଧ ଉଲଟି ସେ ପଡିଗଲା ଏବଂ ମରିଗଲା। ପତିତ ମହିଷକୁ ଦେଖି ହରି ତାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କଲେ।

Verse 69

महिषं प्राह मत्तस्त्वं वधं नार्हसि दानव । योषिद्वध्यः पुरोक्तस्त्वं साक्षात्कमलयोनिना

ହରି ମହିଷକୁ କହିଲେ—“ହେ ଦାନବ, ମୋ ହାତରେ ତୁମର ବଧ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। କମଳଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ—ତୁମ ବଧ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ହେବ।”

Verse 70

उत्तिष्ठ गच्छ मन्मुक्तो द्रुतमस्मान्महारणात् । इत्युक्तो हरिणा तस्माद्देशादपगतोऽसुरः

“ଉଠି ଯାଅ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ—ଏହି ମହାରଣଭୂମିରୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂରେ ଚାଲିଯାଅ।” ହରିଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ସେ ଅସୁର ସେଠାରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲା।

Verse 71

तस्मिन्पराङ्मुखे दैत्ये महिषे शुंभदानवः । संदष्टौष्ठपुटाटोपो भृकुटीकुटिलाननः

ସେ ଦୈତ୍ୟ ମହିଷ ପରାଙ୍ମୁଖ ହେଉଥିବାବେଳେ ଶୁମ୍ଭ ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ି, ଭୃକୁଟି କୁଚକୁଚାଇ, ବାଙ୍କା ମୁହଁ କରି ରୋଷେ ଫୁଟିଉଠିଲା।

Verse 72

निर्मध्य पाणिना पाणिं धनुरादाय भैरवम् । सज्जीकृत्य महाघोरान्मुमोच शतशः शरान्

ସେ ହାତରେ ହାତ ଦୃଢ଼ କରି ‘ଭୈରବ’ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଧରିଲା; ତାହାକୁ ଜ୍ୟା ଚଢ଼ାଇ ସଜ୍ଜ କରି, ଅତି ଘୋର ଶତଶଃ ଶର ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 73

स चित्रयोधी दृढमुष्टिपातस्ततश्व विष्णुं च दैत्यः । बाणैर्ज्वलद्वह्निशिखानिकाशैः क्षिप्तैरसंख्यैः प्रतिघाहीनैः

ସେ ଦୈତ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଧା, ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟିଘାତରେ ପ୍ରବଳ; ତାପରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ନିରନ୍ତର ଘାତକ ଶର ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 74

विष्णुश्च दैत्येंद्रशरार्दितो भृशं भुशुंडिमादाय कृतांततुल्याम् । तया मुखं चास्य पिपेष संख्ये शुंभस्य जत्रुं च धराधराभम्

ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରର ଶରରେ ଭୟଙ୍କର ଆହତ ବିଷ୍ଣୁ କୃତାନ୍ତ-ସମ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ ଗଦା ଧରିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାଦ୍ୱାରା ତାହାର ମୁହଁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ ଏବଂ ଶୁମ୍ଭର ପର୍ବତସଦୃଶ ଜତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

Verse 75

ततस्त्रिभिः शंभुभुजं द्विषष्ट्या सूतस्य शीर्षं दशक्षिश्च केतुम् । विष्णुर्विकृष्टैः श्रवणावसानं दैत्यस्य बाणैर्ज्वलनार्कवर्णैः

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଧନୁ ଟାଣି, ଅଗ୍ନି-ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦୈତ୍ୟବାଣରେ—ତିନି ବାଣରେ ଶମ୍ଭୁର ଭୁଜ, ବାଷଠିରେ ସାରଥିର ଶିର, ଏବଂ ଦଶ ବାଣରେ ଧ୍ୱଜ-କେତୁ କାଟି ପକାଇଲେ।

Verse 76

स तैश्च विद्धो व्यथितो बभूव दैत्येश्वरो विस्रुतशोणिताक्तः । ततोऽस्य किंचिच्चलितस्य धैर्यादुवाच शंखांबुजसार्ङ्गपाणिः

ସେଇ ଆଘାତରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱର ବ୍ୟଥିତ ହେଲା, ବହୁଥିବା ରକ୍ତରେ ଲେପିତ ହେଲା; ତାହାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଡଗମଗାଇଥିବା ଦେଖି, ଶଙ୍ଖ-ପଦ୍ମ-ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ତାହାକୁ କହିଲେ।

Verse 77

योषित्सुवध्योऽसि रणं विभुंच शुंभाऽशुभ स्वल्पतरैरहोभिः । मत्तोर्हसि त्वं न वृथैव मूढ ततोऽपयातः स च शंभदानवः

ହେ ଅଶୁଭ ଶୁମ୍ଭ! ତୁମେ ନାରୀହସ୍ତେ ବଧଯୋଗ୍ୟ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପରାକ୍ରମ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦିନରେ ଶେଷ ହେବ। ତୁମେ ମୋ ସମକକ୍ଷ ନୁହ; ହେ ମୂଢ, ବୃଥା ଚେଷ୍ଟା କରନି। ଏହିପରି କହି ସେ ଦାନବ ଶୁମ୍ଭ ପଛକୁ ହଟିଗଲା।

Verse 78

जम्भोऽथ तद्विष्णुमुखान्निशम्य जगर्ज चोच्चैः कृतसिंहनादः । प्रोवाच वाक्यं च सलीलमाजौ महाट्टहासेन जगद्विकंप्य

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଜମ୍ଭ ସିଂହନାଦ ପରି ଉଚ୍ଚରେ ଗର୍ଜନ କଲା। ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କ୍ରୀଡାଭାବେ କଥା କହି, ମହାଟ୍ଟହାସରେ ଜଗତକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା।

Verse 79

किमेभिस्ते जलावास दैत्यैर्हीनपराक्रमैः । मामासादय युद्धेऽस्मिन्यदि ते पौरुषं क्वचित्

ହେ ଜଳବାସୀ! ଏହି ହୀନପରାକ୍ରମ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତୁମର କଣ କାମର? ଯଦି ତୁମର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପୌରୁଷ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସ।

Verse 80

यत्ते पूर्वं हता दैत्या हिरण्याक्षमुखाः किल । जंभस्तदाभवन्नैव पश्य मामद्य संस्थितम्

ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲ—ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଆଦି—ସେମାନେ ଜମ୍ଭ ନୁହେଁ। ଆଜି ମୋତେ ଏଠାରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖ!

Verse 81

पश्य तालप्रती काशौ भुजावेतौ हरे मम । वक्षो वा वज्रकठिनं मयि प्रहर तत्सुखम्

ହେ ହରି! ମୋର ଏହି ଦୁଇ ଭୁଜ ଦେଖ—ତାଳବୃକ୍ଷ ପରି ବିଶାଳ; ମୋର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ବଜ୍ର ପରି କଠିନ। ମୋ ଉପରେ ପ୍ରହାର କର—ଯେପରି ତୁମକୁ ସୁଖ ଲାଗେ!

Verse 82

इत्युक्तः केशवस्तेन सृक्किणी संलिहन्रुषा । मुमोच परिघंघोरं विरीणामपि दारणम्

ତାହାର ଏହି କଥା ଶୁଣି କେଶବ କ୍ରୋଧରେ ଓଠର କୋଣ ଚାଟି, ଭୟଙ୍କର ଲୋହ ପରିଘ ଛାଡ଼ିଲେ—ଯାହା ବଳବାନ ବୀରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିଦେବାରେ ସମର୍ଥ।

Verse 83

ततस्तस्याप्यनुपदं कालायसमयं दृढम् । मुमोच मुद्गरं विष्णुर्द्वितीयं पर्वतं यथा

ତାପରେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଷ୍ଣୁ କଳା ଲୋହର ଦୃଢ଼ ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁଦ୍ଗର ଛାଡ଼ିଲେ—ଯେପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବତ ଧସିପଡ଼େ।

Verse 84

तदायुधद्वयं दृष्ट्वा जंभो न्यस्य रथे धनुः । आप्लुत्य परिघं गृह्य गरुडं तेन जघ्निवान्

ସେଇ ଦୁଇ ଆୟୁଧ ଦେଖି ଜମ୍ଭ ରଥରେ ଧନୁଷ ରଖି, ଲାଫି ଆଗକୁ ଯାଇ ପରିଘ ଧରି ସେଥିରେ ଗରୁଡକୁ ଆଘାତ କଲା।

Verse 85

द्वितीयं मुद्गरं चानु गृहीत्वा विनदन्रणे । सर्वप्राणेन गोविंदं तेन मूर्ध्नि जघान सः

ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁଦ୍ଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଧରି, ରଣଭୂମିରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେ, ସମସ୍ତ ବଳରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଆଘାତ କଲା।

Verse 86

ताभ्यां चातिप्रहाराभ्यामुभौ गरुडकेशवौ । मोहाविष्टौ विचेतस्कौ मृतकल्पाविवासताम्

ସେଇ ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରହାରରେ ଗରୁଡ ଓ କେଶବ—ଉଭୟେ ମୋହାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଚେତନାହୀନ ହେଲେ, ମୃତ ସମାନ ପଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 87

तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा जगर्जुर्दैत्यसत्तमाः । नैतान्हर्षमदोद्धूतानिदं सेहे जगत्तदा

ସେଇ ମହାଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ହର୍ଷ, ମଦ ଓ ଗର୍ବରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ନିଜକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ଉଲ୍ଲାସକୁ ଜଗତ୍‌ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 88

सिंहनादैस्तलोन्नाहैर्धनुर्नादैश्च बाणजैः । जंभं ते हर्षयामासुर्वासांस्यादुधुवुश्च ते

ସିଂହନାଦ, ଉଚ୍ଚ ଘୋଷ, ଧନୁଷର ଟଙ୍କାର ଓ ବାଣର ଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ଜମ୍ଭକୁ ହର୍ଷିତ କଲେ; ଉଲ୍ଲାସରେ ନିଜ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଝାଡ଼ି ହଲାଇଲେ।

Verse 89

शंखांश्च पूरयामासुश्चिक्षिपुर्देवता भृशम्

ଦେବମାନେ ଭାରି ଶବ୍ଦରେ ଶଙ୍ଖ ପୂରି ଫୁଙ୍କିଲେ ଏବଂ ମହାବଳରେ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଜୋରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 90

संज्ञामवाप्याथ महारणे हरिः सवैनतेयः परिरभ्य जंभम् । पराङ्मुखः संयुगादप्रधृष्यात्पलायनं वेगपरश्चकार

ତାପରେ ମହାରଣରେ ସଞ୍ଜ୍ଞା ପାଇ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ବୈନତେୟ ଗରୁଡ ସହିତ ଜମ୍ଭକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରି—ସଂଯୁଗରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ, ସେଠାରେ ଅପ୍ରଧୃଷ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଅତିବେଗରେ ପଲାୟନ କଲେ।