Adhyaya 5

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्येपि ये गणास्तत्र काश्यां लिंगानि चक्रिरे । तांश्च ते कथयिष्यामि कुंभयोने निशामय

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—କାଶୀରେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ହେ କୁମ୍ଭଯୋନି, ଶୁଣ; ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି।

Verse 2

गणेन पिंगलाख्येन पिंगलाख्येशसंज्ञितम् । लिंगं प्रतिष्ठितं शंभोः कपर्दीशादुदग्दिशि

ପିଙ୍ଗଲ ନାମକ ଗଣ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଯାହା ‘ପିଙ୍ଗଲାଖ୍ୟେଶ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାହା କପର୍ଦ୍ଦୀଶରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 3

तस्य दर्शनमात्रेण पापानां जायते क्षयः । वीरभद्रो महाप्रीतो देवदेवस्य शूलिनः

ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ବୀରଭଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 4

वीरभद्रेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः । तस्य दर्शनमात्रेण वीरसिद्धिः प्रजायते

ଆଜି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳଚିତ୍ତରେ ବୀରଭଦ୍ରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ବୀରସିଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ।

Verse 5

अविमुक्तेश्वरात्पश्चाद्वीरभद्रेश्वरं नरः । समर्च्य न रणे भंगं कदाचिदपि चाप्नुयात्

ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମର୍ଚ୍ଚନା କରି ପରେ ନର ଯଥାବିଧି ବୀରଭଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ; ତେବେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପରାଜୟ ପାଉନାହିଁ।

Verse 6

वीरभद्रः स्वयं साक्षाद्वीरमूर्तिधरो मुने । संहरेद्विप्रसंघातमविमुक्तनिवासिनाम

ହେ ମୁନେ! ବୀରମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ବୀରଭଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ଅବିମୁକ୍ତନିବାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁସଂଘକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି।

Verse 7

भद्रया भद्रकाल्या च भार्यया शुभया युतम् । वीरभद्रं नरोभ्यर्च्य काशीवासफलं लभेत्

ଭଦ୍ରା ଓ ଭଦ୍ରକାଳୀ—ଏହି ଶୁଭ ପତ୍ନୀଦ୍ୱୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେ ନର ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ କାଶୀବାସର ଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 8

किरातेन किरातेशं लिंगं काश्यां प्रतिष्ठितम् । केदाराद्दक्षिणे भागे भक्तानामभयप्रदम्

କାଶୀରେ କିରାତ ‘କିରାତେଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏହା କେଦାରର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଇଥାଏ।

Verse 9

चतुर्मुखो गणः श्रीमान्वृद्धकालेश सन्निधौ । चतुर्मुखेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

ବୃଦ୍ଧକାଲେଶଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଶ୍ରୀମାନ ‘ଚତୁର୍ମୁଖ’ ନାମକ ଗଣ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ‘ଚତୁର୍ମୁଖେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 10

भक्ताश्चतुर्मुखेशस्य चतुराननवद्दिवि । पूज्यंते सुरसंघातैः सर्वभोगसमन्विताः

ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚତୁର୍ମୁଖେଶଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଚତୁରାନନ (ବ୍ରହ୍ମା) ସମାନ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି; ଦେବସଂଘ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ସର୍ବଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11

निकुंभेश्वरमालोक्य निकुंभगणपूजितम् । पूजयित्वा व्रजन्ग्रामं कार्यसिद्धिमवाप्नुयात् । कुबेरेश समीपेतु शिवलोके महीयते

ନିକୁମ୍ଭଗଣପୂଜିତ ନିକୁମ୍ଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ପୂଜା କରି, ଯେ ନିଜ ଗ୍ରାମକୁ ଫେରେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଏ। ଏବଂ କୁବେରେଶଙ୍କ ସମୀପରେ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 12

पंचाक्षेशं महालिंगं महादेवस्य दक्षिणे । समभ्यर्च्य नरः काश्यां जातिस्मृतिमवाप्नुयात्

କାଶୀରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଥିବା ମହାଲିଙ୍ଗ ‘ପଞ୍ଚାକ୍ଷେଶ’କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମସ୍ମୃତି ପାଏ।

Verse 13

भारभूतेश्वरं लिंगं भारभूतगणार्चितम् । अंतर्गृहोत्तरद्वारि ध्यात्वा शिवपुरे वसेत्

ଅନ୍ତର୍ଗୃହର ଉତ୍ତରଦ୍ୱାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଭାରଭୂତ-ଗଣମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ଭାରଭୂତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଶିବପୁରେ ବାସ ଲଭେ।

Verse 14

भारभूतेश्वरं लिंगं यैः काश्यां न विलोकितम् । भारभूताः पृथिव्यास्तेऽवकेशिन इव द्रुमाः

ଯେମାନେ କାଶୀରେ ଭାରଭୂତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ଭାର—ଖୋଖଳା, ନିଷ୍ଫଳ ଗଛ ପରି।

Verse 15

गणेन त्र्यक्षसंज्ञेन लिंगं त्र्यक्षेश्वरं परम् । त्रिलोचनपुरोभागे शील्येताद्यापि कुंभज

ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ ନାମକ ଗଣ ଦ୍ୱାରା ପରମ ତ୍ର୍ୟକ୍ଷେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା; ହେ କୁମ୍ଭଜ! ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ପୁରୋଭାଗରେ ଏହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ସେବିତ।

Verse 16

तस्य लिंगस्य ये भक्तास्ते तु देहावसानतः । त्र्यक्षा एव प्रजायंते नात्र कार्या विचारणा

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଭକ୍ତମାନେ ଦେହାବସାନ ପରେ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 17

क्षेमको नाम गणपः काश्यां मूर्तिधरः स्वयम् । विश्वेश्वरं सर्वगतं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

କ୍ଷେମକ ନାମକ ଗଣ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ କାଶୀରେ ମୂର୍ତ୍ତିଧର, ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 18

क्षेमकं पूजयेद्यस्तु वाराणस्यां महागणम् । विघ्नास्तस्य प्रलीयंते क्षेमं स्याच्च पदेपदे

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାରାଣସୀରେ ମହାଗଣ କ୍ଷେମକଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାର ବିଘ୍ନ ଲୟ ପାଏ ଏବଂ ପଦେ ପଦେ କଲ୍ୟାଣ ହୁଏ।

Verse 19

देशांतरं गतो यस्तु तस्यागमनकाम्यया । क्षेमकं पूजनीयोत्र क्षेमेणाशु स आव्रजेत्

ଯେ ଜଣେ ଦେଶାନ୍ତରକୁ ଯାଇ ଫେରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଏଠାରେ କ୍ଷେମକଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ସେହି କ୍ଷେମରକ୍ଷାରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ଫେରେ।

Verse 20

लांगलीश्वरमालोक्य लिंगं लांगलिनार्चितम् । विश्वेशादुत्तरेभागे न नरो रोगभाग्भवेत्

ଲାଙ୍ଗଲିନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ‘ଲାଙ୍ଗଲୀଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗକୁ—ବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ—ଦର୍ଶନ କଲେ, ନର ରୋଗର ଭାଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 21

लांगलीशं सकृत्पूज्य पंचलांगलदानजम् । फलं प्राप्नोत्यविकलं सर्वसंपत्करं परम्

ଲାଙ୍ଗଲୀଶଙ୍କୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଞ୍ଚଟି ହଳ ଦାନରୁ ଜନିତ ଅବିକଳ ଫଳ ମିଳେ—ଯାହା ପରମ ଓ ସର୍ବସମ୍ପଦାକର।

Verse 22

विराधेश्वरमाराध्य विराधगणपूजितम् । सर्वापराधयुक्तोपि नापराध्यति कुत्रचित्

ବିରାଧଗଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବିରାଧେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ, ସମସ୍ତ ଅପରାଧରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅପରାଧରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 23

दिनेदिनेपराधो यः क्रियते काशिवासिभिः । स याति संक्षयं क्षिप्रं विराधेश समर्चनात्

କାଶୀବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିନେଦିନେ ଯେ ଅପରାଧ ହୁଏ, ବିରାଧେଶଙ୍କ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନାରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 24

नैरृते दंढपाणस्तु विराधेशं प्रयत्नतः । नत्वा सर्वापराधेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡପାଣି ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ବିରାଧେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

सुमुखेशं महालिंगं सुमुखाख्यगणार्चितम् । पश्चिमाभिमुखं लिंगं दृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते

ସୁମୁଖ ନାମକ ଗଣ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ‘ସୁମୁଖେଶ’ ମହାଲିଙ୍ଗ ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖ; ତାହା ଦର୍ଶନ କଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 26

स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे सुमुखेशं विलोक्य च । सदैव सुमुखं पश्येद्धर्मराजं न दुर्मुखम्

ପିଲିପିଲା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସୁମୁଖେଶଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ସଦା ସୁମୁଖ ଭାବେ ଦେଖେ; ଦୁର୍ମୁଖ ଭାବେ ନୁହେଁ।

Verse 27

आषाढिनार्चितं लिंगमाषाढीश्वरसंज्ञकम् । दृष्ट्वाषाढयां नरो भक्त्या सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

ଆଷାଢ ମାସରେ ଆଷାଢିନ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ‘ଆଷାଢୀଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିସହ ଦର୍ଶନ କଲେ ନର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 28

उदीच्यां भारभूतेशादाषाढीशं समर्चयन् । आषाढ्यां पंचदश्यां वै न पापैः परितप्यते

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଭାରଭୂତେଶଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଷାଢୀଶଙ୍କୁ ସମର୍ଚ୍ଚନ କଲେ, ଆଷାଢ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପାପଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 29

शुचिशुक्लचतुर्दश्यां पंचदश्यामथापि वा । कृत्वा सांवत्सरीं यात्रामनेना जायते नरः

ଶୁଚି ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଏହି ସାଂବତ୍ସରୀ ଯାତ୍ରା କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଫଳ ପାଏ।

Verse 30

स्कंद उवाच । मुने गणेषु चैतेषु वाराणस्यां स्थितेष्विति । स्वनाम्ना स्थाप्य लिंगानि विश्वेशपरितुष्टये

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ! ଏହି ଗଣମାନେ ବାରାଣସୀରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ ପରମ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ନାମରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 31

विश्वेशश्चिंतयां चक्रे पुनः काशीप्रवृत्तये । कं वा हितं प्रहित्याद्य निर्वृतिं परमां भजे

କାଶୀର ପବିତ୍ର ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରିବାକୁ ବିଶ୍ୱେଶ ପୁଣି ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ଆଜି କାହାର ହିତ କରି କାହାକୁ ପଠାଇବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପରମ ନିର୍ବୃତି ଲାଭ କରିବି?’

Verse 32

योगिन्यस्तिग्मगुर्वेधाः शंकुकर्णमुखागणाः । व्यावृत्त्यनागताः काश्याः सिंधुगा इव सिंधवः

ଯୋଗିନୀମାନେ ଓ ତିଗ୍ମଗୁର୍ବେଧା, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣମୁଖ ଗଣମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ; ସେମାନେ କାଶୀକୁ ପୁଣି ଆସିଲେ ନାହିଁ—ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇଥିବା ନଦୀମାନେ ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 33

धुवं काश्यां प्रविष्टा ये ते प्रविष्टा ममोदरे । तेषां विनिर्गमो नास्ति दीप्तेग्नौ हविषामिव

ନିଶ୍ଚୟ ଯେମାନେ କାଶୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଉଦରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଆଉ ବାହାରିବା ନାହିଁ—ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହବିଷ ପରି।

Verse 34

येषां हि संस्थितिः काश्यां लिंगार्चनरतात्मनाम् । त एव मम लिंगानि जंगमानि न संशयः

ଯେମାନଙ୍କର କାଶୀରେ ବାସ ଓ ଯେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନରେ ରତ, ସେମାନେ ମୋର ଜଙ୍ଗମ ଲିଙ୍ଗ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 35

स्थावरा जंगमाः काश्यामचेतनसचेतनाः । सर्वे ममैव लिंगानि तेभ्यो द्रुह्यंति दुर्धियः

କାଶୀରେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ଜଡ ଓ ଚେତନ—ସମସ୍ତେ ମୋର ଲିଙ୍ଗ ହିଁ। ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରନ୍ତି।

Verse 36

वाचि वाराणसी येषां श्रुतौ वैश्वेश्वरी कथा । त एव काशी लिंगानि वराण्यर्च्यान्यहं यथा

ଯେମାନଙ୍କ ଓଠରେ ‘ବାରାଣସୀ’ ନାମ ଓ ଯେମାନଙ୍କ ଶ୍ରବଣରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା, ସେମାନେ ହିଁ କାଶୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ—ମୋ ପରି।

Verse 37

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति स्फुटम् । मुखाद्विनिर्गतं येषां तेषां न प्रभवेद्यमः

ଯେମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ‘ବାରାଣସୀ’, ‘କାଶୀ’, ‘ରୁଦ୍ରାବାସ’ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ବାହାରେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯମର ପ୍ରଭାବ ଚାଲେ ନାହିଁ।

Verse 38

आनंदकाननं प्राप्य ये निरानंदभूमिकाम् । अन्यां हृदापि वांछंति निरानंदाः सदात्र ते

ଆନନ୍ଦକାନନ (କାଶୀ) ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସୁଦ୍ଧା ଯେ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ୟ ଆନନ୍ଦହୀନ ଭୂମିକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ସଦା ଆନନ୍ଦବଞ୍ଚିତ ରହନ୍ତି।

Verse 39

अद्यैव वास्तुमरणं बहुकालांतरेपि वा । कलिकाल भिया पुंसां काशी त्याज्या न कर्हिचित्

ମୃତ୍ୟୁ ଆଜି ହେଉ କି ବହୁକାଳ ପରେ ହେଉ, କଳିଯୁଗର ଭୟରୁ ମନୁଷ୍ୟ କାଶୀକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 40

अवश्यंभाविनो भावा भविष्यंति पदेपदे । सलक्ष्मीनिलयां काशीं ते त्यजंति कुतो धियः

ଅନିବାର୍ୟ ଘଟଣାମାନେ ପଦେପଦେ ଘଟେ; ତେବେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସ କାଶୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିବେ?

Verse 41

वरं विघ्नसहस्राणि सोढव्यानि पदेपदे । काश्यां नान्यत्र निर्विघ्नं वांछेद्राज्यमपि क्वचित्

କାଶୀରେ ପଦେପଦେ ସହସ୍ର ବିଘ୍ନ ସହିବା ଶ୍ରେୟ; ଅନ୍ୟତ୍ର ନିର୍ବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 42

कियन्निमेषसंभोग्याः संति लक्ष्म्याः पदेपदे । परं निरंतरसुखाऽमुत्राप्यत्रापि का शिका

ନିମେଷମାତ୍ର ଭୋଗ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଦେପଦେ କେତେ ଅଛି; କିନ୍ତୁ କାଶିକା ଏଇ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନିରନ୍ତର ସୁଖ ଦାନ କରେ।

Verse 43

विश्वनाथो ह्यहं नाथः काशिकामुक्तिकाशिका । सुधातरंगा स्वर्गंगा त्रय्येषा किन्न यच्छति

ମୁଁ ହିଁ ବିଶ୍ୱନାଥ ପ୍ରଭୁ; କାଶିକା ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ। ଅମୃତ-ତରଙ୍ଗମୟ ଏହି ସ୍ୱର୍ଗଗଙ୍ଗା—ଏ ତ୍ରୟୀ କ’ଣ ନ ଦିଏ?

Verse 44

पंचक्रोश्यापरिमिता तनुरेषा पुरी मम । अविच्छिन्नप्रमाणर्धिर्भक्तनिर्वाणकारणम्

ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶୀ ପରିମାଣର ଏହି ମୋ ପୁରୀ ମୋର ଦେହସ୍ୱରୂପ। ଏହାର ପବିତ୍ର ପରିସୀମା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ନିର୍ବାଣର କାରଣ।

Verse 45

संसारभारखिन्नानां यातायातकृतां सदा । एकैव मे पुरी काशी ध्रुवं विश्रामभृमिका

ସଂସାରଭାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ସଦା ଆସା-ଯାଆରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର ପୁରୀ କାଶୀ ହିଁ ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ରୁବ ବିଶ୍ରାମଭୂମି।

Verse 46

मंडपः कल्पवल्लीनां मनोरथफलैरलम् । फलितः काशिकाख्योयं संसाराध्वजुषां सदा

ସଂସାରପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାଶିକା ସଦା କଳ୍ପଲତାମଣ୍ଡପ ପରି, ମନୋରଥଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 47

चक्रवर्तेरियं छत्रं विचित्रं सर्वतापहृत् । काशीनिर्वाणराजस्य ममशूलोच्च दंडवत्

ଏହା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀର ଛତ୍ର ପରି ବିଚିତ୍ର ଓ ସର୍ବତାପହର। ‘ନିର୍ବାଣରାଜ’ କାଶୀ ପାଇଁ ଏହା ମୋ ତ୍ରିଶୂଳ ସମ ଉଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 48

निर्वाणलक्ष्मीं ये पुण्याः परिवांछंति लीलया । निरंतरसुखप्राप्त्यै काशी त्याज्या न तै नृभिः

ଯେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ ଲୀଳାଭାବେ ନିର୍ବାଣ-ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି, ନିରନ୍ତର ସୁଖପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସେମାନେ କାଶୀକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 49

ममानंदवने ये वै निरं तर वनौकसः । मोक्षलक्ष्मीफलान्यत्र सुस्वादूनि लभंति ते

ଯେମାନେ ମୋର ଆନନ୍ଦବନରେ ନିରନ୍ତର ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ମୋକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ୍ମୀର କୃପାଫଳ ଅତି ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭାବେ ଲଭନ୍ତି।

Verse 50

निर्ममं चापि निर्मोहं या मामपि विमोहयेत् । कैर्न संस्मरणीया सा काशी विश्वविमोहिनी

ଯେ ନିର୍ମମ ଓ ନିର୍ମୋହକୁ—ମୋତେ ମଧ୍ୟ—ମୋହିତ କରିପାରେ, ସେଇ ବିଶ୍ୱବିମୋହିନୀ କାଶୀ କାହାର ସ୍ମରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ରହିବ?

Verse 51

नामापि मधुरं यस्याः परानंदप्रकाशकम् । काश्याः काशीति काशीति सा कैः पुण्यैर्न जप्यते

ଯାହାର ନାମମାତ୍ର ମଧୁର ଓ ପରମାନନ୍ଦ ପ୍ରକାଶକ, ସେଇ କାଶୀର ‘କାଶୀ, କାଶୀ’ ନାମ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ କେହି ଜପିବେ ନାହିଁ?

Verse 52

काशीनामसुधापानं ये कुर्वंति निरंतरम् । तेषां वर्त्म भवत्येव सुधाम वसुधामयम्

ଯେମାନେ ନିରନ୍ତର କାଶୀନାମ-ସୁଧାର ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପଥ ନିଜେ ସୁଧାମୟ ହୋଇଯାଏ—ଯେନେ ପୃଥିବୀ ମଧୁରଧାମ ହୋଇଉଠେ।

Verse 53

ममतारहितस्यापि मम सर्वात्मनो ध्रुवम् । त एव मामका लोके ये काशीनाम जापकाः

ମୁଁ ମମତାରହିତ ଓ ସର୍ବଙ୍କ ଆତ୍ମା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ—ଏ ଲୋକରେ ଯେ କାଶୀନାମ ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ନିଜ ଲୋକ।

Verse 54

रहस्यमिति विज्ञाय वाराणस्या गणेश्वरैः । सब्रह्मयोगिनी ब्रध्रैः स्थितं तत्रैव नान्यथा

ଏହାକୁ ପରମ ରହସ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି, ବାରାଣସୀର ଗଣମାନଙ୍କ ଅଧିପତିମାନେ—ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବୃଦ୍ଧ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ସହ—ସେଠାରେ ମାତ୍ର ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ନୁହେଁ।

Verse 55

अन्यथा ताश्च योगिन्यः सरविः सपितामहः । ते गणा मां परित्यज्य कथं तिष्ठेयुरन्यतः

ନଚେତ୍ ସେଇ ଯୋଗିନୀମାନେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ—ସେ ଗଣମାନେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟତ୍ର କିପରି ରହିପାରିବେ?

Verse 56

अतीव भद्रं संजातं काश्यां तिष्ठत्सु तेषु हि । एकोपि भेद प्रभवेद्राज्ये राज्यांतरं विना

ସେମାନେ କାଶୀରେ ରହିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଘଟିଛି; କାରଣ ଏକମାତ୍ର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଭିତରେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଇପାରେ।

Verse 57

लब्धप्रवेशास्तावंतस्ते सर्वे मत्स्वरूपिणः । यतिष्यंति यतोवश्यं मदागमनहेतवे

ପ୍ରବେଶ ଲାଭ କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ—ଏତେ ଜଣ—ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ; ମୋର ଆଗମନ ହେତୁ ସାଧନ ପାଇଁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ପ୍ରୟାସ କରିବେ।

Verse 58

अन्यानपि प्रेषयामि मत्पार्श्वपरिवर्तिनः । ये ते तत्र स्थिताः श्रेष्ठा अपिगंतास्म्यहं ततः

ମୁଁ ଆଉ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇବି—ଯେମାନେ ମୋର ସମୀପ ପରିବାରରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଏବଂ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ପରେ, ତାପରେ ମୁଁ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିବି।

Verse 59

विचार्येति महादेवः समाहूय गजाननम् । प्राहिणोत्कथयित्वेति गच्छ काशीमितः सुत

ଏପରି ବିଚାର କରି ମହାଦେବ ଗଜାନନଙ୍କୁ ଡାକି ପଠାଇ କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, ଏଠାରୁ କାଶୀକୁ ଯାଇ ଏହି ସନ୍ଦେଶ କହିଦେ।”

Verse 60

तत्रस्थितोपि संसिद्धयै यतस्व सहितो गणैः । निर्विघ्नं कुरु चास्माकं नृपे विघ्नं समाचर

ସେଠାରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯତ୍ନ କର। ଆମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିର୍ବିଘ୍ନ କର; ଏବଂ ସେଇ ରାଜା ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ଘଟା।

Verse 61

आधाय शासनं मूर्ध्नि गणाधीशोथ धूर्जटेः । प्रतस्थे त्वरितः काशीं स्थितिज्ञः स्थितिहेतवे

ଧୂର୍ଜଟି (ଶିବ)ଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଶିରୋପରି ଧାରଣ କରି ଗଣାଧୀଶ ଶୀଘ୍ର କାଶୀକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ—ଯିଏ ଯଥାକ୍ରମ ଜାଣନ୍ତି, ସେଇ କ୍ରମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ।