Adhyaya 41
Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 41

Adhyaya 41

ସ୍କନ୍ଦ ମୁନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ‘ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର-ସମୁଦ୍ଭବ’ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗରୂପ; ତାଙ୍କର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ଓ ସ୍ମରଣ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ ତୀର୍ଥଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। କଥା ଚକ୍ରପୁଷ୍କରିଣୀ-ତୀର୍ଥ ଓ ଆନନ୍ଦକାନନ ପରିବେଶରେ ଥାଇ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ କାଶୀର ଅତୁଳ କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଭାବ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ। କାଶୀରେ ଲିଙ୍ଗ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ କୁହି, ଗଙ୍ଗା ବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏକ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। କାଶୀରେ ଏହି ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ; ଦଶହରା ତିଥିରେ ପୂଜା କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କ୍ଷୟ ହୁଏ। କଳିଯୁଗରେ ଲିଙ୍ଗ ‘ଗୁପ୍ତପ୍ରାୟ’ ହେବାରୁ ଦର୍ଶନ ଆହୁରି ଦୁର୍ଲଭ; ତଥାପି ତାହା ପୁଣ୍ୟକାରକ ଏବଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ଗଙ୍ଗାଦର୍ଶନ ସମାନ। ଶେଷ ଫଳଶ୍ରୁତି କହେ—ଗଙ୍ଗେଶ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ନରକଗତି ରୋକେ, ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟ ଦେଏ ଓ ଚିନ୍ତିତାର୍ଥ ସିଦ୍ଧ କରେ।

Shlokas

Verse 1

स्कंद उवाच । पार्वतीशस्य महिमा कथितस्ते मयानघ । मुने निशामयेदानीं गंगेश्वरसमुद्भवम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ନିଷ୍ପାପ! ପାର୍ବତୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ମହିମା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ହେ ମୁନି, ଏବେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ।

Verse 2

यं श्रुत्वा यत्रकुत्रापि गंगास्नानफलं लभेत् । चक्रपुष्करिणीतीर्थं यदा गंगा समागता

ଏହାକୁ ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। (ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ) ଯେତେବେଳେ ଗଙ୍ଗା ଚକ୍ରପୁଷ୍କରିଣୀ ତୀର୍ଥକୁ ଆସିଥିଲେ।

Verse 3

तेन दैलीपिना सार्धमस्मिन्नानंदकानने । क्षेत्रप्रभावमतुलं ज्ञात्वा शंभुपरिग्रहात्

ସେହି ଦୈଲୀପିନ ସହିତ ଏହି ଆନନ୍ଦକାନନରେ, ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ପରିଗ୍ରହ ହେତୁ କ୍ଷେତ୍ରର ଅତୁଲ ପ୍ରଭାବ ଜାଣି…

Verse 4

स्मृत्वा लिंगप्रतिष्ठायाः काश्यां लोकोत्तरं फलम् । गंगया स्थापितं लिंगं विश्वेशात्पूर्वतः शुभम्

କାଶୀରେ ଲିଙ୍ଗପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଲୋକୋତ୍ତର ଫଳ ସ୍ମରଣ କରି, ଗଙ୍ଗା ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏକ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 5

गंगेश्वरस्य लिंगस्य काश्यां दृष्टिः सुदुर्लभा । तिथौ दशहरायां च यो गंगेशं समर्चयेत्

କାଶୀରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏବଂ ଦଶହରା ତିଥିରେ ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗଙ୍ଗେଶଙ୍କୁ ପୂଜେ…

Verse 6

तस्य जन्मसहस्रस्य पापं संक्षीयते क्षणात् । कलौ गंगेश्वरं लिंगं गुप्तप्रायं भविष्यति

ତାହାର ହଜାର ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାୟ ଗୁପ୍ତ ହେବ।

Verse 7

तस्य संदर्शनं पुंसां जायते पुण्यहेतवे । दृष्टं गंगेश्वरं लिंगं येन काश्यां सुदुर्लभम्

ତାହାର ଦର୍ଶନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟର କାରଣ ହୁଏ। ଯେ କାଶୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଛି…

Verse 8

प्रत्यक्षरूपिणी गंगा तेन दृष्टा न संशयः । कलौ सुदुर्लभा गंगा सर्वकल्मषहारिणी

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରୂପିଣୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ସେ ଦେଖିଛି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗା ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ସେ ସର୍ବ କଲ୍ମଷ ହରଣକାରିଣୀ।

Verse 9

भविष्यति न संदेहो मित्रावरुणनंदन । ततोपि तिष्ये संप्राप्ते काश्यत्यंतं सुदुर्लभा

ଏହିପରି ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣନନ୍ଦନ। ତିଷ୍ୟ କାଳ ଆସିଲେ କାଶୀ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେବ।

Verse 10

ततोपि दुर्लभं काश्यां लिंगं गंगेश्वराभिधम् । यस्य संदर्शनं पुंसां भवेत्पापक्षयाय वै

କାଶୀରେ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ‘ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 11

श्रुत्वा गंगेश माहात्म्यं न नरो निरयी भवेत् । लभेच्च पुण्यसंभारं चिंतितं चाधिगच्छति

ଗଙ୍ଗେଶଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଲେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ନରକଗାମୀ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ପୁଣ୍ୟସଂଚୟ ପାଏ ଏବଂ ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ଇଚ୍ଛାକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 91

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुथें काशीखंड उत्तरार्धे गंगेश्वरमहिमाख्यानं नामैकनवतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ ବିଭାଗରେ, କାଶୀଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ ‘ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର-ମହିମାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ଏକାନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।