Adhyaya 40

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ବତୀହୃଦୟାନନ୍ଦ, ହେ ପାର୍ବତୀଶ! ଆପଣ ପୂର୍ବେ ଯେ ପାପହର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସୂଚିଥିଲେ, ତାହା ଏଠାରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्ते यदा मेना हिमाचलपतिव्रता । गिरींद्रजां सुतामाह पुत्रि तेस्य महेशितुः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଶୁଣ। ଏକଦା ହିମାଚଳଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ମେନା ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜା କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ—‘କନ୍ୟେ, ସେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ…’

Verse 3

किं स्थानं वसतिर्वा का को बंधुर्वेत्सि किंचन । प्रायो गृहं न जामातुरस्य कोपि च कुत्रचित्

‘ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ କ’ଣ, ବାସସ୍ଥାନ କେମିତି? ବନ୍ଧୁ କିଏ—ତୁମେ କିଛି ଜାଣୁଛ କି? କାରଣ ସାଧାରଣତଃ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜାମାତାର ଘର କାହାକୁ ଜଣା ନଥାଏ।’

Verse 4

निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्

ମାତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜା ଗୌରୀ ସୁଯୋଗ ପାଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ନିବେଦନ ଜଣାଇଲେ।

Verse 5

मया श्वश्रूगृहं कांत गम्यमद्य विनिश्चितम् । नाथात्र नैव वस्तव्यं नय मां स्वं निकेतनम्

‘କାନ୍ତ, ଆଜି ମୁଁ ଶ୍ୱଶ୍ରୂଗୃହକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି। ହେ ନାଥ, ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ନିକେତନକୁ ନେଇ ଯାଆନ୍ତୁ।’

Verse 6

गिरींद्रजागिरं श्रुत्वा गिरीश इति तत्त्ववित् । हित्वा हिमगिरिं प्राप्तो निजमानंदकाननम्

ଗିରିରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାବାଣୀ ଶୁଣି ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ଗିରୀଶ—ଶିବ—ହିମଗିରି ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ଆନନ୍ଦକାନନ, କାଶୀର ଆନନ୍ଦବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 7

प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी

ଆନନ୍ଦବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପରମାନନ୍ଦର କାରଣଭୂତା ଦେବୀ ପିତୃଗୃହବାସକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପିଣୀ ହେଲେ।

Verse 8

अथ विज्ञापयांचक्रे गौरी गिरिशमेकदा । अच्छिन्नानंदसंदोहः कुतः क्षेत्रेऽत्र तद्वद

ତାପରେ ଏକଦା ଗୌରୀ ଗିରୀଶଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ—“କହନ୍ତୁ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏପରି ଅଛିନ୍ନ ଆନନ୍ଦସମୂହ କିପରି ରହିଛି?”

Verse 9

इति गौरीरितं श्रुत्वा प्रत्युवाच पिनाकधृक् । पंचक्रोशपरीमाणे क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसद्मनि

ଗୌରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପିନାକଧାରୀ ଶିବ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯାହା ମୁକ୍ତିର ସଦନ…”

Verse 10

तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः

“ହେ ଦେବୀ, ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ବିନା ତିଳମାତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଚାରିଦିଗରେ ଏକ ପରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗମାନେ—କ୍ରୋଶେ କ୍ରୋଶେ, ଯେତେଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭୂମି ବିସ୍ତୃତ।”

Verse 11

अन्यत्रापि हि सा देवि भवेदानंदकारणम् । अत्रानंदवने देवि परमानंदजन्मनि

ଅନ୍ୟତ୍ର ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବୀ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦର କାରଣ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦବନରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେହିଟି ପରମାନନ୍ଦର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ।

Verse 12

परमानंदरूपाणि संति लिंगान्यनेकशः । चतुर्दशसु लोकेषु कृतिनो ये वसंति हि

ପରମାନନ୍ଦ-ସ୍ୱରୂପ ଲିଙ୍ଗ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ଅଛି। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ବସନ୍ତି…

Verse 13

तैः स्वनाम्नेह लिंगानि कृत्वाऽपि कृतकृत्यता । अत्र येन महादेवि लिंगं संस्थापितं मम

ସେମାନେ ନିଜ ନାମରେ ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରି କୃତାର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ହେ ମହାଦେବୀ, ଯେ ଏଠାରେ ମୋ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରେ…

Verse 14

वेत्ति तच्छ्रेयसः संख्यां शेषोपि न विशेषवित्

ସେହି ପୁଣ୍ୟର ପରିମାଣ—ତାହାର ସଂଖ୍ୟା—କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଶେଷ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶେଷ ଜାଣେ ନାହିଁ।

Verse 15

परिच्छेदव्यतीतस्यानंदस्य परकारणम् । अतस्त्विदं परं क्षेत्रं लिर्गैर्भूयोभिरद्रिजे

ଏହା ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଆନନ୍ଦର ପରମ କାରଣ। ତେଣୁ, ହେ ଅଦ୍ରିଜେ, ଏହିଏ ପରମ କ୍ଷେତ୍ର—ଅଧିକାଧିକ ଲିଙ୍ଗରେ ସମୃଦ୍ଧ।

Verse 16

निशम्येति महादेवी पुनः पादौ प्रणम्य च । देह्यनुज्ञां महादेव लिंगसंस्थापनाय मे

ଏହା ଶୁଣି ମହାଦେବୀ ପୁନର୍ବାର ଶିବଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ହେ ମହାଦେବ, ଲିଙ୍ଗ-ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 17

पत्युराज्ञां समासाद्य यच्छेच्छ्रेयः पतिव्रता । न तस्याः श्रेयसो हानिः संवर्तेपि कदाचन

ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ପତିବ୍ରତା ଯାହା ଶ୍ରେୟସ୍କର ଭାବେ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହା ଆଚରଣ କରିପାରେ; ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏ ନାହିଁ—ପ୍ରଳୟକାଳରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 18

इति प्रसाद्य देवेशमाज्ञां प्राप्य महेशितुः । लिंगं संस्थापितं गौर्या महादेव समीपतः

ଏହିପରି ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ଗୌରୀ ମହାଦେବଙ୍କ ସମୀପରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 19

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां ब्रह्महत्यादिपातकम् । विलीयेत न संदेहो देहबंधोपि नो पुनः

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଲୟ ପାଏ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେହ-ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଫେରେ ନାହିଁ।

Verse 20

तत्र लिंगे वरो दत्तो देवदेवेन यः पुनः । निशामय मुने तं तु भक्तानां हितकाम्यया

ତାପରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେବାଧିଦେବ ଯେ ଵର ଦେଲେ, ହେ ମୁନି, ତାହା ଶୁଣ; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରୁ ଏହା କୁହାଯାଉଛି।

Verse 21

लिंगं यः पार्वतीशाख्यं काश्यां संपूजयिष्यति । तद्देहावसितिं प्राप्य काशीलिंगं भविष्यति

ଯେ କାଶୀରେ ‘ପାର୍ବତୀଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିସହ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦେହାନ୍ତେ କାଶୀଲିଙ୍ଗତ୍ୱ ପାଇ କାଶୀଲିଙ୍ଗ ହୁଏ।

Verse 22

काशीलिंगत्वमासाद्य मामेवानुप्रवेक्ष्यति । चैत्रशुक्लतृतीयायां पार्वतीशसमर्चनात्

କାଶୀଲିଙ୍ଗତ୍ୱ ପାଇ ସେ କେବଳ ମୋତେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ ପାର୍ବତୀଶ ପୂଜାରୁ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।

Verse 23

इह सौभाग्यमाप्नोति परत्र च शुभां गतिम् । पार्वतीश्वरमाराध्य योषिद्वा पुरुषोपि वा

ପାର୍ବତୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ, ନାରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ—ଇହଲୋକେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ପରଲୋକେ ଶୁଭ ଗତି ପାଏ।

Verse 24

न गर्भमाविशेद्भूयो भवेत्सौभाग्यभाजनम् । पार्वतीशस्य लिंगस्य नामापि परिगृह्णतः

ଯେ ପାର୍ବତୀଶଙ୍କ ଲିଙ୍ଗର ନାମକୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭେ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟର ପାତ୍ର ହୁଏ।

Verse 25

अपि जन्मसहस्रस्य पापं क्षयति तत्क्षणात् । पार्वतीशस्य माहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । ऐहिकामुष्मिकान्कामान्स प्राप्स्यति महामतिः

ହଜାର ଜନ୍ମର ପାପ ମଧ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣେ ନଶିଯାଏ। ଯେ ନରୋତ୍ତମ ପାର୍ବତୀଶଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ମହାମତି ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଏ।

Verse 90

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ, କାଶୀଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ “ପାର୍ବତୀଶ (ଶିବ) ବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।