
ସ୍କନ୍ଦ ମୁନି କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କୁ କପର୍ଦୀଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗର ପରମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତି। ପିତୃଈଶଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ସେଠାରେ ‘ବିମଲୋଦକ’ ନାମକ ଏକ କୁଣ୍ଡ ଖୋଦାଯାଇଛି; ତାହାର ଜଳସ୍ପର୍ଶରେ ମନୁଷ୍ୟ ‘ବିମଳ’ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପରେ ତ୍ରେତାଯୁଗର କଥା—ପାଶୁପତ ତପସ୍ବୀ ବାଲ୍ମୀକି ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ନିୟମପୂର୍ବକ ଭସ୍ମସ୍ନାନ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଜପ, ଧ୍ୟାନ-ସ୍ମରଣ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି; ଘୋଷ, ଗୀତ, ତାଳ ଓ ହସ୍ତାଭିନୟ ସହ ଭକ୍ତିରେ ଆରାଧନା କରନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରେତ/ରାକ୍ଷସସଦୃଶ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖନ୍ତି; ତାହାର ଦେହବର୍ଣ୍ଣନା ବିସ୍ତାରରେ ଆସି ଅଶୁଦ୍ଧି ଓ ତପୋନିୟମର ବିରୋଧକୁ ବୋଧ କରାଏ। ସେ ପ୍ରାଣୀ କର୍ମଫଳ କହେ—ଗୋଦାବରୀତଟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ‘ତୀର୍ଥ-ପ୍ରତିଗ୍ରହ’ (ତୀର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ) କରିଥିବାରୁ କଠୋର ନିର୍ଜନ ଭୂମିରେ ପ୍ରେତଦଶା ପାଇଲି। ଶିବାଜ୍ଞାରେ ପ୍ରେତ ଓ ମହାପାପୀ କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସୀମାରେ ଶିବଗଣଙ୍କ ଭୟରେ ରହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପଥିକଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶିବନାମ ଶୁଣି ପାପକ୍ଷୟ ହେଲା ଓ ସୀମିତ ପ୍ରବେଶ ସମ୍ଭବ ହେଲା। ବାଲ୍ମୀକି କରୁଣାରେ ଉପାୟ ଦେଉଛନ୍ତି—ଲଲାଟରେ ବିଭୂତିକୁ କବଚ ପରି ଧାରଣ କର, ପରେ ବିମଲୋଦକରେ ସ୍ନାନ କରି କପର୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କର। ଭସ୍ମଚିହ୍ନିତକୁ ଜଳଦେବତା ଅଟକାନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ନାନ ଓ ପାନରେ ପ୍ରେତଭାବ ନଶି ଦିବ୍ୟଦେହ ମିଳେ। ପରିବର୍ତ୍ତିତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ତୀର୍ଥର ନାମ ‘ପିଶାଚମୋଚନ’ ଘୋଷଣା କରି, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ, ପିଣ୍ଡ-ତର୍ପଣ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ନଦାନ କରିବାକୁ କହେ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ/ପାଠ କଲେ ଭୂତ-ପ୍ରେତ-ପିଶାଚ, ଚୋର ଓ ବନ୍ୟପଶୁଠାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ; ଗ୍ରହପୀଡିତ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିକଥା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପାଠ୍ୟ।
Verse 1
स्कंद उवाच । कुंभसंभव वक्ष्यामि शृणोत्ववहितो भवान् । कपर्दीशस्य लिंगस्य महामाहात्म्यमुत्तमम्
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ), ମୁଁ କହିବି; ଆପଣ ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। କପର୍ଦୀଶ ଲିଙ୍ଗର ପରମ ଉତ୍ତମ ମହାମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।
Verse 2
कपर्दी नाम गणपः शंभोरत्यंतवल्लभः । पित्रीशादुत्तरे भागे लिंगं संस्थाप्य शांभवम्
କପର୍ଦୀ ନାମକ ଗଣପ, ଯିଏ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ସେ ପିତ୍ରୀଶ ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଶାମ୍ଭବ (ଶୈବ) ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Verse 3
कुंडं चखान तस्याग्रे विमलोदक संज्ञकम् । यस्य तोयस्य संस्पर्शाद्विमलो जायते नरः
ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ‘ବିମଲୋଦକ’ ନାମକ କୁଣ୍ଡ ଖୋଦିଲେ; ଯାହାର ଜଳସ୍ପର୍ଶରେ ମନୁଷ୍ୟ ବିମଳ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୋଇଯାଏ।
Verse 4
इतिहासं प्रवक्ष्यामि तत्र त्रेतायुगे पुरा । यथावृत्तं कुंभयोने श्रवणात्पातकापहम्
ଏବେ ମୁଁ ସେଠାରେ ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରାଚୀନ ପବିତ୍ର ଇତିହାସ କହୁଛି, ହେ କୁମ୍ଭୟୋନି (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)! ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି; ଏହାର ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
Verse 5
एकः पाशुपत श्रेष्ठो वाल्मीकिरिति संज्ञितः । तपश्चचार स मुनिः कपर्दीशं समर्चयन्
ପାଶୁପତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଥିଲେ, ଯିଏ ‘ବାଲ୍ମୀକି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ମୁନି ତପଶ୍ଚର୍ୟା କରି ଭକ୍ତିସହ କପର୍ଦୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସମର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲେ।
Verse 6
एकदा स हि हेमंते मार्गे मासि तपोधनः । स्नात्वा तत्र महातीर्थे मध्याह्ने विमलोदके
ଏକଦା ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ, ମାର୍ଗ ମାସରେ, ସେ ତପୋଧନ ମୁନି ସେଠାରେ ମହାତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
Verse 7
चकार भस्मना स्नानमापादतलमस्तकम् । लिंगस्य दक्षिणेभागे कृतमाध्याह्निकक्रियः
ସେ ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ପାଦତଳରୁ ମସ୍ତକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏବଂ ଲିଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନିକ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
Verse 8
न्यस्तमस्तकपांसुश्च संध्यामाध्यात्मिकीं स्मरन् । जपन्पंचाक्षरीं विद्यां ध्यायन्देवं कपर्दिनम्
ମସ୍ତକ ନମାଇ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବିଦ୍ୟାର ଜପ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦେବ କପର୍ଦିନ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
Verse 9
कृत्वा संहारमार्गेण सप्रमाणं प्रदक्षिणाम् । हुडुंकृत्य हुडुंकृत्य हुडुंकृत्य त्रिरुच्चकैः
ସଂହାର-ମାର୍ଗ ଅନୁସାରେ ପ୍ରମାଣସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ‘ହୁଡୁଂ’ ବୋଲି ପୁନଃପୁନଃ—ତିନିଥର—ଘୋଷଣା କଲା।
Verse 10
प्रणवं पुरतः कृत्वा षड्जादिस्वरभेदतः । गीतं विधाय सानंदं सनृत्यं हस्तकान्वितम्
ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଷଡ୍ଜାଦି ସ୍ୱରଭେଦ ଅନୁସାରେ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତ ଗାଇଲା ଏବଂ ହସ୍ତମୁଦ୍ରାସହ ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ କଲା।
Verse 11
अंगहारैर्मनोहारि चारी मंडलसंयुतम् । क्षणं तत्र सरस्तीरे उपविष्टो महातपाः
ମନୋହର ଅଙ୍ଗହାର, ଚାରୀ ଓ ମଣ୍ଡଳ-ଚଳନ ସହିତ, ସେ ମହାତପା ସେଠାରେ ସରୋବର ତଟରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ବସିଲା।
Verse 12
अद्राक्षीद्राक्षसं घोरमतीव विकृताकृतिम् । शुष्कशंखकपोलास्यं निमग्ना पिंगलोचनम्
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକୃତାକୃତି ଥିବା ଏକ ଘୋର ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲା—ଯାହାର ଗଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ଶଙ୍ଖ ପରି, ଏବଂ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ଗଭୀରେ ଧସିଥିଲା।
Verse 13
रूक्षस्फुटितकेशाग्रं महालंब शिरोधरम् । अतीव चिपिट घ्राणं शुष्कौष्ठमतिदंतुरम्
ତାହାର କେଶାଗ୍ର ରୁକ୍ଷ ଓ ଫାଟିଥିଲା; ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ଭାରୀ ହୋଇ ଲଟକୁଥିଲା। ନାକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚପଟ, ଓଠ ଶୁଷ୍କ, ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ବାହାରକୁ ନିସ୍କିଥିଲା।
Verse 14
महाविशालमौलिं च प्रोर्ध्वीभूतशिरोरुहम् । प्रलंबकर्णपालीकं पिंगलश्मश्रुभीषणम्
ତାହାର ମସ୍ତକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଥିଲା, କେଶ ଉପରକୁ ଉଠି ଦାଁଡ଼ାଇଥିଲା। କାନର ପଲ୍ଲବ ଦୀର୍ଘ ଲଟକୁଥିଲା, ଏବଂ ପିଙ୍ଗଳ ରୁକ୍ଷ ଗୋଫରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଦିଶୁଥିଲା।
Verse 15
प्रलंबित ललज्जिह्वमत्युत्कट कृकाटिकम् । स्थूलास्थि जत्रु संस्थानं दीर्घस्कंधद्वयोत्कटम्
ତାହାର ଜିଭ ଲଟକୁଥିଲା, ଏବଂ ଗଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକଟ ଭାବେ ଉଭା ଥିଲା। ମୋଟା ଅସ୍ଥିରେ ଗଢ଼ା ଜତ୍ରୁ-ପ୍ରଦେଶ ଓ ଉପର ବକ୍ଷ ଢାଞ୍ଚା; ଦୁଇ କାନ୍ଧ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ବିଶାଳ ଥିଲା।
Verse 16
निमग्नकक्षाकुहरं शुष्कह्रस्व भुजद्वयम् । विरलांगुलिहस्ताग्रं नतपीन नखावलिम्
ତାହାର କାଖ ଗହ୍ୱର ଗଭୀର ଭାବେ ଧସିଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଇ ଭୁଜା ଶୁଷ୍କ ଓ ଛୋଟ ଥିଲା। ହସ୍ତାଗ୍ରରେ ଆଙ୍ଗୁଳି ଅଳ୍ପ ଓ ପତଳା; ନଖ ଝୁକା ଏବଂ ମୋଟା ଥିଲା।
Verse 17
विशुष्क पांसुलोत्क्रोडं पृष्ठलग्नोदरत्वचम् । कटीतटेन विकटं निर्मांसत्रिकबंधनम्
ତାହାର କଟି-ପ୍ରଦେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଷ୍କ ଓ ଧୂଳିଧୂସର ଥିଲା; ଉଦରର ଚର୍ମ ପିଠିକୁ ଲଗିଥିଲା। କମର ବିକଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଏବଂ ତ୍ରିକ-ସନ୍ଧିରେ ମାଂସହୀନ ଅସ୍ଥିମୟ ଗଠିଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଧା ଥିଲା।
Verse 18
प्रलंब स्फिग्युगयुतं शुष्कमुष्काल्पमेहनम् । दीर्घनिर्मांसलोरूकं स्थूलजान्वस्थिपंजरम्
ତାହାର ନିତମ୍ବ ତଳକୁ ଲଟକୁଥିଲା; ମୁଷ୍କ ଶୁଷ୍କ ଓ ସଙ୍କୁଚିତ, ମେହନ ଅଳ୍ପ ଥିଲା। ଜଂଘା ଦୀର୍ଘ କିନ୍ତୁ ମାଂସହୀନ; ଘୁଁଡ଼ି ମୋଟା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ଥି-ପଞ୍ଜରରେ ଭାରୀ ଥିଲା।
Verse 19
अस्थिचर्मावशेषं च शिराजालितविग्रहम् । शिरालं दीर्घजंघं च स्थूलगुल्फास्थिभीषणम्
ସେ କେବଳ ଅସ୍ଥି ଓ ଚର୍ମ ସାର ଥିଲା, ତା’ର ଶରୀର ଶିରାଜାଲରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲା । ଦୀର୍ଘ ଜଙ୍ଘ ଓ ମୋଟା ଗୋଡ଼ର ହାଡ଼ ଯୋଗୁଁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
Verse 20
अतिविस्तृत पादं च दीर्घवक्रकृशांगुलिम् । अस्थिचर्मावशेषेण शिराताडितविग्रहम्
ତା’ର ପାଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶସ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବା, ବଙ୍କା ଓ ପତଳା ଥିଲା । କେବଳ ଅସ୍ଥି ଓ ଚର୍ମ ଅବଶେଷ ହେତୁ ତା’ର ଶରୀର ଶିରାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
Verse 21
विकटं भीषणाकारं क्षुत्क्षाममतिलोमशम् । दावदग्धद्रुमाकारमति चंचललोचनम्
ସେ ବିକଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ବିଶିଷ୍ଟ, ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋମଶ ଥିଲା । ଦାବାନଳରେ ଦଗ୍ଧ ବୃକ୍ଷ ପରି ତା’ର ଆକାର ଏବଂ ଆଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା ।
Verse 22
मूर्तं भयानकमिव सर्वप्राणिभयप्रदम् । हृदयाकंपनं दृष्ट्वा तं प्रेतं वृद्धतापसः । अतिदीनाननं कस्त्वमिति धैर्येण पृष्टवान्
ସାକ୍ଷାତ ଭୟ ସଦୃଶ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଏବଂ ହୃଦୟ କମ୍ପନକାରୀ ସେହି ପ୍ରେତକୁ ଦେଖି, ବୃଦ୍ଧ ତପସ୍ୱୀ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ ପଚାରିଲେ - "ହେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟ, ତୁମେ କିଏ?"
Verse 23
कुतस्त्वमिह संप्राप्तः कस्मात्ते गतिरीदृशी । अनुक्रोशधियारक्षः पृच्छामि वद निर्भयम्
"ତୁମେ ଏଠାକୁ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମର ଏପରି ଦଶା ହୋଇଛି? ହେ ଜୀବ, ମୁଁ ଦୟାଭାବରେ ପଚାରୁଛି, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କୁହ ।"
Verse 24
अस्माकं तापसानां च न भयं त्वद्विधान्मनाक् । शिवनामसहस्राणां विभूतिकृतवर्मणाम्
ଆମ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ତୁମ ପରି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନେଇ କଣିକମାତ୍ର ଭୟ ନାହିଁ; କାରଣ ଆମେ ଶିବସହସ୍ରନାମ-ଜପରେ ରକ୍ଷିତ ଓ ବିଭୂତି-ଧାରଣର କବଚରେ ଆବୃତ।
Verse 25
तापसोदीरितमिति तद्रक्षः प्रीतिपूवर्कम् । निशम्य प्रांजलिः प्राह तं कृपालुं तपोधनम्
ତପସ୍ବୀ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି ସେ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରୀତ ହେଲା; ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କୃପାଳୁ ତପୋଧନ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲା।
Verse 26
राक्षस उवाच । अनुक्रोशोस्ति यदि ते भगवंस्तापसोत्तम । स्ववृत्तांतं तदा वच्मि शृणुष्वावहितः क्षणम्
ରାକ୍ଷସ କହିଲା— ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ତପସ୍ବୀଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଦି ଆପଣଙ୍କର କରୁଣା ଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି; କ୍ଷଣମାତ୍ର ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
Verse 27
प्रतिष्ठानाभिधानोस्ति देशो गोदावरी तटे । तीर्थप्रतिग्रहरुचिस्तत्रासं ब्राह्मणस्त्वहम्
ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ‘ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ’ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି। ସେଠାରେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ବସୁଥିଲି ଓ ତୀର୍ଥକର୍ମ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହରେ ରୁଚି ରଖୁଥିଲି।
Verse 28
तेन कर्मविपाकेन प्राप्तोस्मि गतिमीदृशीम् । मरुस्थले महाघोरे तरुतोयविवर्जिते
ସେହି କର୍ମବିପାକରେ ମୋତେ ଏମିତି ଗତି ମିଳିଲା—ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ମରୁସ୍ଥଳରେ ପତିତ, ଯେଉଁଠି ନ ଗଛ ଅଛି ନ ଜଳ।
Verse 29
गतो बहुतरः कालस्तत्र मे वसतो मुने । क्षुधितस्य तृषार्तस्य शीततापसहस्य च
ହେ ମୁନେ, ସେଠାରେ ବସିବା ସମୟରେ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଅତିବାହିତ ହୋଇଗଲା—ଭୁଖରେ ପୀଡିତ, ତୃଷ୍ଣାରେ ଆର୍ତ୍ତ, ଏବଂ ଶୀତ-ତାପ ସହିଲି।
Verse 30
वर्षत्यपि महामेघे धारासारैर्दिवानिशम् । प्रावृट्कालेऽनिले वाति किंचित्प्रावरणं न मे
ମହାମେଘ ଦିନରାତି ଧାରାଧାର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାବୃଟ୍କାଳରେ ପବନ ବହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଖରେ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଆବରଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
Verse 31
पर्वण्यदत्तदाना ये कृततीर्थप्रतिग्रहाः । त इमां योनिमृच्छंति महादुःख निबंधनीम्
ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ପର୍ବଦିନରେ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରେ ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦକ୍ଷିଣା) গ্ৰହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଯାହା ମହାଦୁଃଖର ବନ୍ଧନ।
Verse 32
गते बहुतिथे काले मरुभूमौ मुने मया । दृष्टो ब्राह्मणदायाद एकदा कश्चिदागतः
ହେ ମୁନେ, ସେଇ ମରୁଭୂମିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଗତ ହେବା ପରେ, ଏକଦିନ ମୁଁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଂଶଜକୁ ସେଠାରେ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲି।
Verse 33
सूर्योदयमनुप्राप्य संध्याविधिविवर्जितः । कृत्वा मूत्रपुरीषे तु शौचाचमनवर्जितः
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାବିଧି ତ୍ୟାଗ କଲା; ମୂତ୍ର-ପୁରୀଷ କରି ଶୌଚ ଓ ଆଚମନ ମଧ୍ୟ କଲା ନାହିଁ।
Verse 34
मुक्तकच्छमशौचं च संध्याकर्मविवर्जितम् । तं दृष्ट्वा तच्छरीरेहं संक्रांतो भोगलिप्सया
ଅସଜ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଅଶୌଚରେ ଥିବା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାକର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୋଗଲୋଭରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲି।
Verse 35
स द्विजो मंदभाग्यान्मे केनचिद्वणिजा सह । अर्थलोभेन संप्राप्तः पुरीं पुण्यामिमां मुने
ହେ ମୁନେ! ମୋର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ବଣିକ ସହ ଧନଲୋଭରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏହି ପୁଣ୍ୟପୁରୀକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
Verse 36
अंतःपुरि प्रविष्टोभूत्स द्विजो मुनिसत्तम । तच्छरीराद्बहिर्भूतस्त्वहं पापैः समं क्षणात्
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ତଃପୁରି-ପରିସରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ମୁଁ ପାପମାନଙ୍କ ସହ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରକୁ ଖେଦାଇ ଦିଆଗଲି।
Verse 37
प्रवेशो नास्ति चास्माकं प्रेतानां तपसां निधे । महतां पातकानां च वाराणस्यां शिवाज्ञया
ହେ ତପୋନିଧି! ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବାରାଣସୀରେ ଆମ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ; ମହାପାତକମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ।
Verse 38
अद्यापि तानि पापानि तद्बहिर्निर्गमेच्छया । बहिरेव हि तिष्ठंति सीम्नि प्रमथसाध्वसात्
ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ନେବା ଇଚ୍ଛାରେ ସୀମାରେ, ବାହାରେଇ, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଭୟରୁ ରହିଛନ୍ତି।
Verse 39
अद्य श्वो वा परश्वो वा स बहिर्निर्गमिष्यति । इत्याशया स्थिताः स्मो वै यावदद्य तपोधन
‘ଆଜି, କାଲି କିମ୍ବା ପରଦିନ ସେ ବାହାରକୁ ଯିବ’—ଏହି ଆଶାରେ ଆମେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଛୁ, ହେ ତପୋଧନ।
Verse 40
नाद्यापि स बहिर्गच्छेन्नाद्याप्याशा प्रयाति नः । इत्यास्महे निराधारा आशापाश नियंत्रिताः
ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେ ବାହାରକୁ ଯାଉନାହିଁ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆମ ଆଶା ଛାଡ଼ୁନାହିଁ। ଏହିପରି ଆମେ ନିରାଧାର ହୋଇ ଆଶାପାଶରେ ବନ୍ଧା ରହୁଛୁ।
Verse 41
चित्रमद्यतनं वच्मि तपस्विंस्तन्निशामय । अतीव भावि कल्याणमिति मन्येऽधुनैव हि
ଆଜିର ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହୁଛି—ଶୁଣ, ହେ ତପସ୍ବୀ। ମୋତେ ଲାଗେ ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହା ମଙ୍ଗଳ ଘଟିବ।
Verse 42
आप्रयागं प्रतिदिनं प्रयामः क्षुधिता वयम् । आहारकाम्यया क्वापि परं नो किंचिदाप्नुमः
ଆମେ ଭୁଖିଆ ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରୟାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରୁଛୁ, ଆହାର ଆଶାରେ; କିନ୍ତୁ କିଛିମାତ୍ର ମିଳୁନାହିଁ।
Verse 43
संति सर्वत्र फलिनः पादपाः प्रतिकाननम् । जलाशयाश्च स्वच्छापाः संति भूम्यां पदेपदे
ସବୁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାନନରେ ଫଳଧାରୀ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଦେପଦେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳର ଜଳାଶୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
Verse 44
अन्यान्यपि च भक्ष्याणि सर्वेषां सुलभान्यहो । पानान्यपि विचित्राणि संति भूयांसि सर्वतः
ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସହଜେ ଲଭ୍ୟ—ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି; ଏବଂ ସବୁଦିଗରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ବିଚିତ୍ର ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
Verse 45
परं नो दृग्गतान्येव दूरे दूरे व्रजंत्यहो । दैवादद्यैकमायांतं दृष्ट्वा कार्पटिकं मुने
କିନ୍ତୁ ଯାହା କିଛି ଆମ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ, ହାୟ, ସେ ଦୂରେ ଦୂରେ ସରିଯାଏ। ଆଜି ଦୈବବଶେ ଏକ ଚିରାବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭିକ୍ଷୁକ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ହେ ମୁନେ…
Verse 46
तस्यांतिकमहं प्राप्तः क्षुधया परिपीडितः । प्रसह्य भक्षयाम्येनमिति मत्वा त्वरान्वितः
କ୍ଷୁଧାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୁଁ ତାହାର ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲି; ଏବଂ ‘ବଳପୂର୍ବକ ଏହାକୁ ଦମନ କରି ଭକ୍ଷଣ କରିବି’ ବୋଲି ଭାବି ତ୍ୱରାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି।
Verse 47
यावत्तं तु जिघृक्षामि तावत्तद्वदनांबुजात् । शिवनामपवित्रा वाङ्निरगाद्विघ्नहारिणी
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଯାଉଥିଲି, ସେତେବେଳେ ତାହାର ମୁଖକମଳରୁ ଶିବନାମରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ବାଣୀ ନିର୍ଗତ ହେଲା—ଯାହା ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ହରଣକାରୀ।
Verse 48
शिवनामस्मरणतो मदीयमपि पातकम् । मंदीभूतं ततस्तेन प्रवेशं लब्धवानहम्
ଶିବନାମ ସ୍ମରଣରେ ମୋର ନିଜ ପାପ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଗଲା; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ (ତାହା ସହ) ପ୍ରବେଶ ଲାଭ କଲି।
Verse 49
सीमस्थैः प्रमथैर्नाहं सद्यो दृग्गोचरीकृतः । शिवनामश्रुतौ येषां तान्न पश्येद्यमोपि यत्
ସୀମାରେ ଥିବା ପ୍ରମଥମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସହସା ଦୃଶ୍ୟ ହେଲି ନାହିଁ; ଯେମାନେ ଶିବନାମ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ।
Verse 50
अंतर्गेहस्य सीमानं प्राप्तस्तेन सहाधुना । स तु कार्पटिको मध्यं प्रविष्टोहमिहस्थितः
ଏବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଅନ୍ତର୍ଗୃହର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ସେ ଚିରବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭିକ୍ଷୁକ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ମୁଁ ଏଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
Verse 51
आत्मानं बहुमन्येहं त्वां विलोक्याधुना मुने । मामुद्धर कृपालो त्वं योनेरस्मात्सदारुणात्
ହେ ମୁନେ, ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ନିଜକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ ମନେ କରୁଛି। କୃପାଳୁ, ଏହି ସଦା ଭୟଙ୍କର ଯୋନି-ଅବସ୍ଥାରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।
Verse 52
इति प्रेतवचः श्रुत्वा स कृपालुस्तपोधनः । मनसा चिंतयामास धिङ्निजार्थोद्यमान्नरान्
ପ୍ରେତର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ କୃପାଳୁ ତପୋଧନ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିବା ନରମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍!’
Verse 53
स्वोदरं भर यः सर्वे पशुपक्षिमृगादयः । स एव धन्यः संसारे यः परार्थोद्यतः सदा
ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ ଆଦି ସମସ୍ତେ ନିଜ ଉଦର ହିଁ ପୂରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂସାରରେ ସତ୍ୟ ଧନ୍ୟ ସେଇ, ଯେ ସଦା ପରହିତରେ ଉଦ୍ୟତ ରହେ।
Verse 54
तपसाद्य निजेनाहं प्रेतमेतमघातुरम् । मामेव शरणं प्राप्तमुद्धरिष्याम्यसंशयम्
ମୋର ନିଜ ତପୋବଳରେ, କେବଳ ମୋତେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଏହି ଦୁଃଖିତ ପ୍ରେତକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବି।
Verse 55
विमृश्येति स वै चित्ते पिशाचं प्राह सत्तमः । विमलोदे सरस्यस्मिन्स्नाहि रे पापनुत्तये
ମନରେ ବିଚାର କରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଜନ ପିଶାଚକୁ କହିଲେ—“ହେ ପିଶାଚ! ପାପନାଶ ପାଇଁ ଏହି ବିମଲୋଦ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କର।”
Verse 56
पिशाच ते पिशाचत्वं तीर्थस्यास्य प्रभावतः । कपर्दीशेक्षणादद्य क्षणात्क्षीणं विनंक्ष्यति
“ହେ ପିଶାଚ! ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଏବଂ କପର୍ଦୀଶଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରରେ, ଆଜି ତୋର ପିଶାଚତ୍ୱ କ୍ଷଣେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଲୁପ୍ତ ହେବ।”
Verse 57
श्रुत्वेति स मुनेर्वाक्यं प्रेतः प्राह प्रणम्य तम् । प्रीतात्मा प्रीतमनसं प्रबद्धकरसंपुटः
ମୁନିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ପ୍ରେତ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା—ହୃଦୟ ପ୍ରସନ୍ନ, ମନ ଆନନ୍ଦିତ, ହାତ ଯୋଡି।
Verse 58
पानीयं पातुमपि नो लभेयं मुनिसत्तम । स्नानस्य का कथा नाथ रक्षेयुर्जलदेवताः
“ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୋତେ ପିଇବା ପାଇଁ ପାଣି ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ; ତେବେ ସ୍ନାନର କଥା କ’ଣ, ହେ ନାଥ? ଜଳଦେବତାମାନେ ମୋତେ ରୋକିବେ।”
Verse 59
पानस्याप्यत्र का वार्ता जलस्पर्शोपि दुर्लभः । इति प्रेतोक्तमाकर्ण्य स भृशं प्रीतिमानभूत्
“ଏଠାରେ ପିବାର ଆଶା କ’ଣ? ଜଳସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।” ପ୍ରେତର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା।
Verse 60
उवाच च तपस्वी तं जगदुद्धरणक्षमः । गृहाणेमां विभूतिं त्वं ललाटफलके कुरु
ତେବେ ଜଗତ୍ଉଦ୍ଧାରକ୍ଷମ ତପସ୍ବୀ ତାକୁ କହିଲେ— “ଏହି ବିଭୂତି ଗ୍ରହଣ କର; ଲଲାଟଫଳକରେ ଲଗା।”
Verse 61
अस्माद्विभूतिमाहात्म्यात्प्रेत कोपि न कुत्रचित् । बाधा करोति कस्यापि महापातकिनोप्यहो
ଏହି ବିଭୂତିର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରେତ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ— ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ମହାପାତକୀକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ!
Verse 62
भालं विभूतिधवलं विलोक्य यमकिंकराः । पापिनोपि पलायंते भीताः पाशुपतास्त्रतः
ବିଭୂତିରେ ଧବଳ ଲଲାଟ ଦେଖି ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ପଳାନ୍ତି; ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ରଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ଦୂରେ ଯାଆନ୍ତି।
Verse 63
अस्थिध्वजांकितं दृष्ट्वा यथा पांथा जलाशयम् । दूरं यंति तथा भस्म भालांकं यमकिंकराः
ଯେପରି ପଥିକମାନେ ଅସ୍ଥିଧ୍ୱଜଚିହ୍ନିତ ଜଳାଶୟର ସଙ୍କେତ ଦେଖି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଇ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଭସ୍ମାଙ୍କିତ ଲଲାଟ ଦେଖି ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ଦୂରେ ସରିଯାଆନ୍ତି।
Verse 64
कृतभूति तनुत्राणं शिवमंत्रैर्नरोत्तमम् । नोपसर्पंति नियतमपि हिंस्राः समंततः
ଶିବମନ୍ତ୍ରରେ ସଂସ୍କୃତ ପବିତ୍ର ବିଭୂତି ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ଦେହର ରକ୍ଷାକବଚ ହୁଏ; ଚାରିଦିଗର ହିଂସ୍ର ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 66
सर्वेभ्यो दुष्टसत्त्वेभ्यो यतो रक्षेदहर्निशम् । रक्षत्येषा ततः प्रोक्ता विभूतिर्भूतिकृद्यतः
ଏହି ବିଭୂତି ଅହର୍ନିଶ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ନିଜେ ରକ୍ଷକ ହୋଇ ରହେ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ‘ବିଭୂତି’ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୁଭସିଦ୍ଧି ଦାନ କରେ।
Verse 67
भासनाद्भर्त्सनाद्भस्म पांसुः पांसुत्वदायतः । पापानां क्षारणात्क्षारो बुधेरेवं निरुच्यते
ଏହା ଆଲୋକ ଦେଇ ଅଧର୍ମକୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରେ ବୋଲି ‘ଭସ୍ମ’ କୁହାଯାଏ; ସବୁକୁ ଧୂଳିସଦୃଶ କରେ ବୋଲି ‘ପାଂସୁ’; ପାପକୁ ଖୁରଚି ହଟାଏ ବୋଲି ‘କ୍ଷାର’—ଏଭଳି ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଅର୍ଥ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି।
Verse 68
गृहीत्वा धारमध्यात्स भस्म प्रेतकरेऽर्पयत् । सोप्यादरात्समादाय भालदेशे न्यवेशयत्
ଧାରାର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଭସ୍ମ ନେଇ ସେ ପ୍ରେତର ହାତରେ ଅର୍ପଣ କଲା; ସେ ମଧ୍ୟ ଆଦରସହ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଲଲାଟରେ ଲଗାଇଲା।
Verse 69
विभूतिधारिणं वीक्ष्य पिशाचं जलदेवताः । जलावगाहनपरं वारयांचक्रिरे न तम्
ବିଭୂତି ଧାରଣ କରିଥିବା ପିଶାଚକୁ ଦେଖି ଜଳଦେବତାମାନେ ତାକୁ ବାରଣ କଲେ ନାହିଁ; ସେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
Verse 70
स्नात्वा पीत्वा स निर्गच्छेद्यावत्तस्माज्जलाशयात् । तावत्पैशाच्यमगमद्दिव्यदेहमवाप च
ସେ ସ୍ନାନ କରି ଜଳ ପାନ କରି ସେହି ଜଳାଶୟରୁ ବାହାରିବା ସହସହି ତାହାର ପିଶାଚ-ଭାବ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Verse 71
दिव्यमालांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः । दिव्ययानं समारुह्य वर्त्म प्राप्तोथ पावनम्
ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧର ଅନୁଲେପନ କରି, ସେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆରୋହଣ କରି ପାବନ ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Verse 72
गच्छता तेन गगने स तपस्वी नमस्कृतः । प्रोच्चैः प्रोवाच भगवन्मोचितोस्मि त्वयानघ
ଆକାଶରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ଏକ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା; ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହିଲା— “ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ଅନଘ! ତୁମେ ମୋତେ ମୋଚନ କରିଛ।”
Verse 73
तस्मात्कदर्ययोनित्वादतीव परिनिंदितात् । अस्य तीर्थस्य माहात्म्याद्दिव्यदेहमवाप्तवान्
ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦିତ ଓ କଦର୍ୟ ଯୋନି-ଭାବରୁ, ଏହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟଦ୍ୱାରା ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Verse 74
पिशाचमोचनं तीर्थमद्यारभ्य समाख्यया । अन्येषामपि पैशाच्यमिदं स्नानाद्धरिष्यति
ଆଜିଠାରୁ ଏହା ‘ପିଶାଚମୋଚନ ତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପିଶାଚ-ଭାବ ଦୂର ହେବ।
Verse 75
अस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये ये स्नास्यंतीह मानवाः । पिंडांश्च निर्वपिष्यंति संध्यातर्पणपूर्वकम्
ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଓ ତର୍ପଣ ପରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃକର୍ମରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
Verse 76
दैवात्पैशाच्यमापन्नास्तेषां पितृपितामहाः । तेपि पैशाच्यमुत्सृज्य यास्यंति परमां गतिम्
ଦୈବବଶତଃ ଯଦି ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ପିତାମହ ପିଶାଚ-ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତଥାପି ସେମାନେ ସେହି ଅବସ୍ଥା ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
Verse 77
अद्यशुक्लचतुर्दश्यां मार्गेमासि तपोनिधे । अत्र स्नानादिकं कार्यं पैशाच्यपरिमोचनम
ହେ ତପୋନିଧି! ଆଜି ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନାଦି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ପିଶାଚବାଧାରୁ ପରିମୋଚନ ଦେଇଥାଏ।
Verse 78
इमां सांवत्सरीं यात्रां ये करिष्यंति मानवाः । तीर्थप्रतिग्रहात्पापान्निःसरिष्यंति ते नराः
ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ବାର୍ଷିକ ଯାତ୍ରା କରିବେ, ସେମାନେ ତୀର୍ଥର ପ୍ରସାଦରେ ପାପରୁ ବାହାରି ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।
Verse 79
पिशाचमोचने स्नात्वा कपर्दीशं समर्च्य च । कृत्वा तत्रान्नदानं च नरोन्यत्रापि निर्भयाः
ପିଶାଚମୋଚନରେ ସ୍ନାନ କରି, କପର୍ଦ୍ଦୀଶ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି, ସେଠାରେ ଅନ୍ନଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟ ହୁଏ।
Verse 80
मार्गशुक्लचतुर्दश्यां कपर्दीश्वर संनिधौ । स्नात्वान्यत्रापि मरणान्न पैशाच्यमवाप्नुयुः
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ କପର୍ଦ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅନ୍ୟତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୈଶାଚ୍ୟ-ଦୋଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 81
इत्युक्त्वा दिव्यपुरुषो भूयोभूयो नमस्य तम् । तपोधनं महाभागो दिव्यां गतिमवाप्तवान्
ଏପରି କହି ସେ ଦିବ୍ୟପୁରୁଷ ସେଇ ମହାଭାଗ ତପୋଧନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କଲେ; ଏବଂ ସେ ଧନ୍ୟଜନ ଦିବ୍ୟ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
Verse 82
तपोधनोपि तं दृष्ट्वा महाश्चर्यं घटोद्भव । कपर्दीश्वरमाराध्य कालान्निर्वाणमाप्तवान्
ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ ଅଗସ୍ତ୍ୟ! ସେଇ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ତପୋଧନ ମଧ୍ୟ କପର୍ଦ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ; ଏବଂ କାଳକ୍ରମେ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
Verse 83
पिशाचमोचनं तीर्थं तदारभ्य महामुने । वाराणस्यां परां ख्यातिमगमत्सर्वपापहृत्
ହେ ମହାମୁନେ! ସେତେବେଳୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାରାଣସୀରେ ସର୍ବପାପହର ପିଶାଚମୋଚନ ତୀର୍ଥ ପରମ ଖ୍ୟାତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 84
पैशाचमोचने तीर्थे संभोज्य शिवयोगिनम् । कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैक परिसंख्यया
ପୈଶାଚମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ଶିବଯୋଗୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏପରି କର୍ମର ଗଣନାନୁସାରେ, ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କୋଟି-ଭୋଜନର ଫଳ ମିଳେ।
Verse 85
श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं नरो नियतमानसः । भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च कदाचिन्नाभिभूयते
ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶୁଣି ନିୟତମନ ଥିବା ନର କେବେ ମଧ୍ୟ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 86
बालग्रहाभिभूतानां बालानां शांतिकारकम् । पठनीयं प्रयत्नेन महाख्यानमिदं परम्
ବାଳଗ୍ରହରେ ପୀଡିତ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଓ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏହି ପରମ ମହାଖ୍ୟାନକୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
Verse 87
इदमाख्यानमाकर्ण्य गच्छन्देशांतरं नरः । चोरव्याघ्रपिशाचाद्यैर्नाभिभूयेत कुत्रचित्
ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନକୁ ଶୁଣି ଦେଶାନ୍ତରକୁ ଯାଉଥିବା ନର ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ଚୋର, ବ୍ୟାଘ୍ର, ପିଶାଚ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ।