Adhyaya 33

Verse 1

राज्ञ्युवाच । अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम् । व्रतस्यास्य विधानं च फलं चाभीष्टदेवताम्

ରାଣୀ କହିଲେ—ହେ ଧରାନାଥ, ସାବଧାନରେ ଶୁଣ; ଏହି ବ୍ରତର ବିଧାନ ଓ ତାହାର ଫଳ, ଏବଂ ଅଭୀଷ୍ଟ ଦେବତା-ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ମୁଁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହୁଛି।

Verse 2

पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना । नारदेन सुतार्थिन्या व्रतमेतदुदीरितम्

ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାରଦ, ପୁତ୍ରଲାଭ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପତ୍ନୀ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ବ୍ରତ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ।

Verse 3

चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः । अन्याभिरपि बह्वीभिः पुत्राः प्राप्ता व्रतादितः

ସେହି ଦେବୀ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ପରେ ନଲକୂବର ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ଏହି ଏକେ ବ୍ରତରୁ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରଲାଭ କରିଥିଲେ।

Verse 4

विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित् । स्तनंधयेन सहिता धयता स्तनमुन्मुखम्

ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଧି ଜାଣୁଥିବା ଗୌରୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ଶିଶୁ ସହିତ, ଶିଶୁଟି ସ୍ତନଦିଗକୁ ଉପରମୁଖୀ ହୋଇ ପାନ କରୁଥିବା ରୂପେ।

Verse 5

मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि । ताम्रपात्रं निधायैकं तंडुलैः परिपूरितम्

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ଦିନ କଳଶ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ତାମ୍ରପାତ୍ର ରଖି, ତାହାକୁ ଚାଉଳ ଦାଣାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଦେବା ଉଚିତ।

Verse 6

अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम् । वासः पात्रोपरि न्यस्य सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं परम्

ପାତ୍ର ଉପରେ ହଳଦୀ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ ନୂତନ, ଅଖଣ୍ଡ ବସ୍ତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବାଧିକ ମହିନ ଉତ୍ତମ କପଡ଼ା ହିଁ ଗ୍ରହଣୀୟ।

Verse 7

तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम् । तत्कर्णिकाया उपरि चतुःस्वर्णविनिर्मितम्

ତାହାର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଶୁଭ ପଦ୍ମ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ଏବଂ ତାହାର କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ନିର୍ମିତ ଭୂଷଣ ରଖିବ।

Verse 8

विधिं संपूजयेद्भक्त्या रत्नपट्टाबंरादिभिः । पुष्पैर्नानाविधै रम्यैः फलैर्नारंगमुख्यकैः

ରତ୍ନଖଚିତ ଆଭୂଷଣ, ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର ଆଦିଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ବିଧିକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜନ କରିବ; ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ରମ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ଓ ନାରଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 9

सुगंधैश्चंदनाद्यैश्च कर्पूर मृगनाभिभिः । परमान्नादि नैवेद्यैः पक्वान्नैर्बहुभंगिभिः

ଚନ୍ଦନ ଆଦି ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, କର୍ପୂର ଓ କସ୍ତୁରୀଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବ; ପରମାନ୍ନ ଆଦି ନୈବେଦ୍ୟ ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରକାର ପକ୍ୱାନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 10

धूपैरगुरुमुख्यैश्च रम्ये कुसुममंडपे । रात्रौ जागरणं कार्यं विनिंद्रैः परमोत्सवैः

ଅଗୁରୁ ମୁଖ୍ୟ ଧୂପଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ରମ୍ୟ କୁସୁମମଣ୍ଡପରେ, ରାତିରେ ନିଦ୍ରା ବିନା ପରମୋତ୍ସବରୂପେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

हस्तमात्रमिते कुंडे जातवेदस इत्यृचा । घृतेन मधुनाप्लुत्य जुहुयान्मंत्रविद्द्विजः

ହସ୍ତମାତ୍ର ପରିମିତ କୁଣ୍ଡରେ ‘ଜାତବେଦସ…’ ଆରମ୍ଭ ଋଚାଦ୍ୱାରା, ଘିଅ ଓ ମଧୁରେ ସିକ୍ତ କରି ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଦ୍ୱିଜ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

सहस्रकमलानां च स्मेराणां स्वयमेव हि । नवप्रसूतां कपिलां सुशीलां च पयस्विनीम्

ସେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ହସମୁଖ ଓ ତାଜା ସହସ୍ର କମଳ ସହିତ, ନବପ୍ରସୂତା କପିଳା, ସୁଶୀଳା, ସୁସଂସ୍କୃତ ଓ ପୟସ୍ୱିନୀ ଗାଈକୁ ଦାନ କରୁ।

Verse 13

दद्यादाचार्यवर्याय सालंकारां सलक्षणाम् । उपोष्य दंपती भक्त्या नवांबरविभूषितौ

ଉପବାସ କରି, ଭକ୍ତିସହ ନବବସ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂଷିତ ଦମ୍ପତି, ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ଗାଈକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 14

प्रातःस्नात्वा चतुर्थ्यां च संपूज्याचार्यमादृतः । वस्त्रैराभरणैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितौ

ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ କରି, ଆଦରସହ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରୁ; ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ମାଳା ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସତ୍କାର କରୁ।

Verse 15

सोपस्करां च तां मृर्तिमाचार्याय निवेदयेत् । समुच्चरन्निमं मंत्रं व्रतकृन्मिथुनं मुदा

ବ୍ରତାଚରଣକାରୀ ଦମ୍ପତି ଆନନ୍ଦରେ, ଆବଶ୍ୟକ ଉପସ୍କର ସହିତ ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରୁ ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ।

Verse 16

नमो विश्वविधानज्ञे विधे विविधकारिणि । सुतं वंशकरं देहि तुष्टामुष्माद्व्रताच्छुभात्

ବିଶ୍ୱବିଧାନଜ୍ଞ, ହେ ବିଧାତା, ହେ ବିବିଧ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ! ଆମ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବଂଶକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବା ପୁତ୍ର ଆମକୁ ଦିଅ।

Verse 17

सहसं भोजयित्वाथ द्विजानां भक्तिपूर्वकम् । भुक्तशेषेण चान्नेन कुर्याद्वै पारणं ततः

ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସହସ୍ର ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ପରେ ଭୁକ୍ତଶେଷ ଅନ୍ନରେ ବ୍ରତର ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

इत्थमेतद्व्रतं राजंश्चिकीर्षामि त्वया सह । कुरु चैतत्प्रियं मह्यमभीष्टफललब्धये

ହେ ରାଜନ୍! ଏହିପରି ଏହି ବ୍ରତ; ମୁଁ ତୁମ ସହ ଏହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏହା କର, ଯେଣୁ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହେଉ।

Verse 19

इति भूपालवर्येण श्रुत्वा संहृष्टचेतसा । मुनेव तं समाचीर्णं सांतर्वत्नी बभूव ह

ଏହା ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହର୍ଷିତଚିତ୍ତ ହୋଇ, ମୁନିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶମତେ ତାହାକୁ ଯଥାବିଧି କରାଇଲେ; ଏବଂ ରାଣୀ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ।

Verse 20

तयाथ प्रार्थिता गौरी गर्भिण्या भक्तितोषिता । पुत्रं देहि महामाये साक्षाद्विष्ण्वंशसंभवम्

ତାପରେ ଗର୍ଭିଣୀ ସେ ଭକ୍ତିରେ ତୁଷ୍ଟ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା—‘ହେ ମହାମାୟେ! ବିଷ୍ଣୁବଂଶସମ୍ଭବ ସାକ୍ଷାତ୍ ପୁତ୍ର ମୋତେ ଦିଅ।’

Verse 21

जातमात्रो व्रजेत्स्वर्गं पुनगयाति चात्र वै । भक्तः सदाशिवेऽत्यर्थं प्रसिद्धः सर्वभूतले

ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ ଏବଂ ପୁନଃ ଏହି ଲୋକକୁ ଫେରିଆସିବ। ସେ ସଦାଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ ହେବ ଓ ସମଗ୍ର ଭୂତଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 22

विनैव स्तन्यपानेन षोडशाब्दाकृतिः क्षणात् । एवंभूतः सुतो गौरि यथा मे स्यात्तथाकुरु

ମାତୃସ୍ତନ୍ୟ ପାନ ନ କରି ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଷୋଳ ବର୍ଷର ଆକୃତି ଧାରଣ କରୁ। ହେ ଗୌରୀ, ଏମିତି ପୁତ୍ର ମୋର ହେଉ—ସେହିପରି କର।

Verse 23

मृडान्यापि तथेत्युक्ता राज्ञी भक्त्यातितुष्टया । अथ कालेन तनयं मूलर्क्षे साप्यजीजनत्

ରାଣୀଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମୃଡାନୀ (ପାର୍ବତୀ) କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ।” ପରେ ସମୟ ଆସିଲେ ରାଣୀ ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 24

हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता । देवि राजार्थिनी चेत्त्वं त्यज दुष्टर्क्षजं सुतम्

ତାପରେ ହିତେଚ୍ଛୁ ଅମାତ୍ୟମାନେ ଅଶୁଭ ଆଶଙ୍କାରେ ଆବୃତ ରାଣୀଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ—“ଦେବି, ଯଦି ରାଜା ଓ ରାଜ୍ୟର କଲ୍ୟାଣ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଦୁଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କର।”

Verse 25

सा मंत्रिवाक्यमाकर्ण्य केवलं पतिदेवता । अत्याक्षीत्तं तथा प्राप्तं तनयं नयकोविदा

ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ହିଁ ଦେବତା, ସେ ସେହି ପରାମର୍ଶକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ନୟନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାଣୀ ନିଜ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରଖିଲେ।

Verse 26

धात्रेयिकां समाकार्य प्राहेदं सा नृपांगना । पंचमुद्रे महापीठे विकटा नाम मातृका

ଧାତ୍ରୀକୁ ଡାକି ସେ ରାଜମହିଷୀ କହିଲେ—“ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରା ସ୍ଥାନର ମହାପୀଠରେ ‘ବିକଟା’ ନାମକ ମାତୃକା ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି।”

Verse 27

तदग्रे स्थापयित्वामुं बालं धात्रेयिके वद । गौर्यादत्तः शिशुरसौ तवाग्रे विनिवेदितः

ତାହାର ଆଗରେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ହେ ଧାତ୍ରୀ, ଏମିତି କହ—“ଗୌରୀଦେବୀଙ୍କ ଦତ୍ତ ଏହି ବାଳକ ତୋ ଆଗରେ ନିବେଦିତ ଓ ସମର୍ପିତ।”

Verse 28

राज्ञ्या पत्युः प्रियेषिण्या मंत्रिविज्ञप्तिनुन्नया । सापि राज्ञ्युदितं श्रुत्वा शिशुं लास्य शशिप्रभम्

ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ନିବେଦନରେ ପ୍ରେରିତ, ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟକୁ ଚାହୁଁଥିବା ରାଣୀ କହିଲେ। ରାଣୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଧାତ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଶିଶୁକୁ କୋଳେ ନେଲା।

Verse 29

विकटायाः पुरः स्थाप्य गृहं धात्रेयिका गता । अथ सा विकटा देवी समाहूय च योगिनीः

ବିକଟାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶିଶୁକୁ ରଖି ଧାତ୍ରୀ ଘରକୁ ଫେରିଗଲା। ତାପରେ ବିକଟା ଦେବୀ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।

Verse 30

उवाच नयत क्षिप्रं शिशुं मातृगणाग्रतः । तासामाज्ञां च कुरुत रक्षतामुं प्रयत्नतः

ସେ କହିଲେ—“ଶୀଘ୍ର ଏହି ଶିଶୁକୁ ମାତୃଗଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇଯାଅ। ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର ଏବଂ ଏହି ବାଳକକୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ରକ୍ଷା କର।”

Verse 31

योगिन्यो विकटावाक्यात्खेचर्यस्ताः क्षणेन तम् । निन्युर्गगनमार्गेण ब्राह्म्याद्या यत्र मातरः

ବିକଟାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆକାଶଚାରିଣୀ ସେହି ଯୋଗିନୀମାନେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତାକୁ ଗଗନମାର୍ଗେ ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଆଦି ମାତୃମାନେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 32

प्रणम्य योगिनीवृंदं तं शिशुं सूर्यवर्चसम् । पुरो निधाय मातॄणां प्रोवाच विकटोदितम्

ଯୋଗିନୀବୃନ୍ଦକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜସ୍ବୀ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ବିକଟ ମାତୃଗଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଯଥୋଚିତ ବଚନ କହିଲା।

Verse 33

ब्रह्माणी वैष्णवी रौद्री वाराही नारसिंहिका । कौमारी चापि माहेंद्री चामुंडा चैव चंडिका

ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ରୌଦ୍ରୀ, ବାରାହୀ, ନାରସିଂହିକା; ଏବଂ କୌମାରୀ, ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡିକା—ଏହିମାନେ ମାତୃକାମାନେ।

Verse 34

दृष्ट्वा तं बालकं रम्यं विकटाप्रेषितं ततः । पप्रच्छुर्युगपड्डिंभं कस्ते तातः प्रसूश्च कः

ବିକଟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେଷିତ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଡିମ୍ଭକୁ ପଚାରିଲେ—“ବତ୍ସ, ତୋର ପିତା କିଏ? ତୋର ମାତା କିଏ?”

Verse 35

मातृभिश्चेति पुष्टः स यदा किंचिन्न वक्ति च । तदा तद्योगिनीचक्रं प्राह मातृगणस्त्विति

ମାତୃମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯେତେବେଳେ କିଛି ମଧ୍ୟ କହିଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେଇ ଯୋଗିନୀଚକ୍ର କହିଲା—“ଏହା ମାତୃଗଣର ଅଟେ।”

Verse 36

राज्ययोग्यो भवत्येष महालक्षणलक्षितः । पुनस्तत्रैव नेतव्यो योगिन्यस्त्वविलंबितम्

“ଏହି ଶିଶୁ ମହାଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ, ରାଜ୍ୟଯୋଗ୍ୟ। ତେଣୁ, ହେ ଯୋଗିନୀମାନେ, ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଏହାକୁ ପୁନଃ ସେଠାକୁ ନେଇଯାଅ।”

Verse 37

पंचमुद्रा महादेवी तिष्ठते यत्र काम्यदा । यस्याः संसेवनान्नृणां निर्वाणश्रीरदूरतः

ଯେଉଁଠାରେ କାମ୍ୟଫଳଦାୟିନୀ ମହାଦେବୀ ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରା ବିରାଜିତ, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିସେବାରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ବାଣଶ୍ରୀ ଦୂରରୁହିଁ ସମୀପକୁ ଆସେ।

Verse 38

सर्वत्रशुभजन्मिन्यां काश्यां मुक्तिः पदेपदे । तथापि सविशेषं हि तत्पीठं सर्वसिद्धिकृत्

ସର୍ବତ୍ର ଶୁଭଜନ୍ମିନୀ କାଶୀରେ ପଦେପଦେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ତଥାପି ସେଇ ବିଶେଷ ପୀଠ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଲଗା, କାରଣ ତାହା ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ।

Verse 39

तत्पीठसेवनादस्य षोडशाब्दाकृतेः शिशोः । सिद्धिर्भवित्री परमा विश्वेशानुग्रहात्परात्

ସେଇ ପୀଠର ସେବାରୁ ଏହି ଷୋଳ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ—ଏହା ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରମ ଅନୁଗ୍ରହରୁ।

Verse 40

एवं मातृगणाशीर्भिर्योगिनीभिः क्षणेन हि । प्रापितो मातृवाक्येन पंचमुद्रांकितं पुनः

ଏଭଳି ମାତୃଗଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ—କ୍ଷଣମାତ୍ରେ—ମାତୃବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ସେ ପୁନର୍ବାର ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 41

संप्राप्य तन्महापीठं स्वर्गलोकादिहागतः । आनंदकानने दिव्यं तताप विपुलं तपः

ସେଇ ମହାପୀଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି—ଯେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲା—ସେ ଆନନ୍ଦକାନନରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିପୁଳ ତପ କଲା।

Verse 42

तपसातीव तीव्रेण निश्चलेंद्रियचेतसः । तस्य राजकुमारस्य प्रसन्नोभूदुमाधवः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଚିତ୍ତକୁ ଅଚଳ ରଖି, ସେହି ରାଜକୁମାର ଉପରେ ଉମାପତି (ଶିବ) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 43

आविर्बभूव पुरतो लिंगरूपेण शंकरः । प्रोवाच च प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि नृपांगज

ଶଙ୍କର ଲିଙ୍ଗରୂପେ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ନୃପପୁତ୍ର, ଯେ ବର ଚାହୁଁଛ ତାହା କହ।”

Verse 44

स्कंद उवाच । सर्वज्योतिर्मयं लिंगं पुरतो वीक्ष्य वाङ्मयम् । सप्तपातालमुद्भिद्य स्थितं बृहदनुग्रहात

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ସର୍ବଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ବାଣୀର ଅଗୋଚର ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି, ମହାନୁଗ୍ରହରେ ସପ୍ତପାତାଳକୁ ଭେଦି ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 45

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परितुष्टाव धूर्जटिम् । सूक्तैर्जन्मांतराभ्यस्तैः सुहृष्टो रुद्रदेवतैः

ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ଧୂର୍ଜଟି (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା—ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ସୂକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବତା ଭାବେ ହର୍ଷିତ ହେଲା।

Verse 46

ततः प्रसन्नो भगवान्देवदेवो महेश्वरः । संतुष्टस्तपसा तस्य प्रोवाच वृषभध्वजः

ତେବେ ଦେବଦେବ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ତାହାର ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ତାକୁ କହିଲେ।

Verse 47

देवदेव उवाच । वरं वरय संतप्त तपसा क्लेशितं वपुः । त्वयेदं बालवपुषा वशीकृतं मनो मम

ଦେବଦେବ କହିଲେ—ହେ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତପ୍ତ, ତପୋକ୍ଲେଶରେ କ୍ଷୀଣ ଦେହଧାରୀ! ବର ମାଗ। ତୁମେ ବାଳଦେହରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନକୁ ବଶ କରିଛ।

Verse 48

शिवोक्तं च समाकर्ण्य वरदानं पुनःपुनः । वरं च प्रार्थयांचक्रे परिहृष्टतनूरुहः

ଶିବଙ୍କର ପୁନଃପୁନଃ ବରଦାନ ଦେବା ଉକ୍ତି ଶୁଣି ସେ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲା; ହର୍ଷରେ ତାହାର ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା।

Verse 49

कुमार उवाच । देवदेवमहादेव यदि देयो वरो मम । तदत्र भवता स्थेयं भवतापहृता सदा

କୁମାର କହିଲା—ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ! ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ଆପଣ ଏଠି ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରୁହନ୍ତୁ—ସଦା ସନ୍ନିଧିରେ, କେବେ ଅପହୃତ ନ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 50

अस्मिंल्लिंगे स्थितः शंभो कुरु भक्तसमीहितम् । विना मुद्रादिकरणं मंत्रेणापि विना विभो

ହେ ଶମ୍ଭୋ! ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଭକ୍ତର ଅଭୀଷ୍ଟ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ—ମୁଦ୍ରା ଆଦି କ୍ରିୟା ବିନା ମଧ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ମଧ୍ୟ, ହେ ବିଭୋ।

Verse 51

दिश सिद्धिं परामत्र दर्शनात्स्पर्शनान्नतेः । अस्य लिंगस्य ये भक्ता मनोवाक्कायकर्मभिः

ଏଠାରେ କେବଳ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଯେ ଭକ୍ତମାନେ ମନ, ବାକ୍, କାୟକର୍ମରେ ସେବା କରନ୍ତି…

Verse 52

सदैवानुग्रहस्तेषु कर्तव्यो वर एष मे । इति तद्व्रतमाकर्ण्य लिंगरूपोवदत्प्रभुः

ମୋର ଏହି ବର—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ସଦା ଅନୁଗ୍ରହ କରିବି। ସେହି ବ୍ରତ ଶୁଣି ଲିଙ୍ଗରୂପୀ ପ୍ରଭୁ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 53

एवमस्तु यदुक्तं ते वीरवैष्णव सूनुना । जनेतुर्विष्णुभक्ताच्च राज्ञोऽमित्रज्जितो भवान्

ବୀର ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ପୁତ୍ର ତୁମକୁ ଯାହା କହିଛି, ସେହିପରି ହେଉ। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ରାଜାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଶତ୍ରୁଜିତ ହେବ।

Verse 54

विष्ण्वंश एवमुत्पन्नो मम भक्तिपरांगज । वीरवीरेश्वरं नाम लिंगमेतत्त्वदाख्यया

ମୋ ଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ପୁତ୍ର! ତୁମେ ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁଅଂଶରୂପେ ଜନ୍ମିଛ। ତୁମ ନାମ ଧାରଣ କରି ଏହି ଲିଙ୍ଗ ‘ବୀର-ବୀରେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 55

काश्यां दास्यत्यभीष्टानि भक्तानां चिंतितान्यहो । अस्मिंल्लिंगे सदा वीर स्थास्याम्यद्यदिनावधि

କାଶୀରେ ଏହା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅଭୀଷ୍ଟ, ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତିତ ଆକାଙ୍କ୍ଷାମଧ୍ୟ ଦେବ। ହେ ବୀର! ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ସଦା ବିରାଜିବି।

Verse 56

दास्यामि च परां सिद्धिमाश्रितेभ्यो न संशयः । परं न महिमानं मे कलौ कश्चिच्च वेत्स्यति

ଶରଣ ନେଇଥିବାମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଦେବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ମୋ ମହିମାକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣିବା ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ ହେବେ।

Verse 57

यस्तु वेत्स्यति भाग्येन स परां सिद्धिमाप्स्यति । अत्र जप्तं हुतं दत्तं स्तुतमर्चितमेव वा

ଯେ ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣେ, ସେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ଏଠାରେ କୃତ ଜପ, ହୋମ, ଦାନ, ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ପୂଜା—ସବୁ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 58

जीर्णोद्धारादिकरणमक्षय्यफलहेतुकम् । त्वं तु राज्यं परं प्राप्य सर्वभूपालदुर्लभम्

ଜୀର୍ଣ୍ଣୋଦ୍ଧାର ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟଫଳର ହେତୁ ହୁଏ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି ପରମ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 59

भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानंते सिद्धिमवाप्स्यसि । पुरी वाराणसी रम्या सर्वस्मिञ्जगतीतले

ବହୁତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି ଶେଷରେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବାରାଣସୀ ପୁରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ।

Verse 60

पुण्यस्तत्रापि संभेदः सरितोरसि गंगयोः । ततोऽपि च हयग्रीवं तीर्थं चैवाति पुण्यदम्

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନଦୀର ବିସ୍ତାରରେ ଗଙ୍ଗାମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। କିନ୍ତୁ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ହୟଗ୍ରୀବ ତୀର୍ଥ।

Verse 61

यत्र विष्णुर्हयग्रीवो भक्तचिंतितमर्पयेत् । हयग्रीवाच्च वै तीर्थाद्गजतीर्थं विशिष्यते

ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ହୟଗ୍ରୀବ ରୂପେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତିତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି—ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ। ଏବଂ ହୟଗ୍ରୀବ ତୀର୍ଥଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଗଜ ତୀର୍ଥ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 62

यत्र वै स्नानमात्रेण गजदानफलं लभेत् । कोकावराहतीर्थं च पुण्यदं गजतीर्थतः

ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଗଜଦାନସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେହି କୋକାବରାହ ତୀର୍ଥ—ମହାପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ, ଗଜତୀର୍ଥଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 63

कोकावराहमभ्यर्च्य तत्र नो जन्मभाग्जनः । अपि कोकावराहाच्च दिलीपेश्वरसन्निधौ

ସେଠାରେ କୋକାବରାହଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହିଁ; ତାପରେ କୋକାବରାହଠାରୁ ଦିଲୀପେଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯାଏ।

Verse 64

दिलीपतीर्थं सुश्रेष्ठं सद्यः पापहरं परम् । ततः सगरतीर्थं च सगरेश समीपतः

ଦିଲୀପ ତୀର୍ଥ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ପରମ ଏବଂ ସଦ୍ୟଃ ପାପହର; ତାପରେ ସଗରେଶଙ୍କ ସମୀପରେ ସଗର ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 65

यत्र मज्जन्नरो मज्जेन्न भूयो दुःखसागरे । सप्तसागरतीर्थं च शुभं सगरतीर्थतः

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନକରି ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଦୁଃଖସାଗରରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଏନାହିଁ; ସେଠାରେ ସଗର ତୀର୍ଥର ପରେ ଶୁଭ ସପ୍ତସାଗର ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 66

सप्ताब्धिस्नानजं पुण्यं यत्र स्नात्वा नरो लभेत् । महोदधीति विख्यातं तीर्थं सप्ताब्धितीर्थतः

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସପ୍ତସମୁଦ୍ରସ୍ନାନଜନିତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ସେହି ତୀର୍ଥ ‘ମହୋଦଧି’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ, ସପ୍ତାବ୍ଧି ତୀର୍ଥର ପରେ ଅଛି।

Verse 67

सकृद्यत्राप्लुतो धीमान्दहेदघमहोदधिम् । चौरतीर्थं ततः पुण्यं कपिलेश्वर सन्निधौ

ଯେଉଁଠାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମାତ୍ର ପାପର ମହାସମୁଦ୍ର ଦଗ୍ଧ ହୁଏ—ତାପରେ କପିଲେଶ୍ୱର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଚୌରତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 68

पापं सुवर्णचौर्यादि यत्र स्नात्वा क्षयं व्रजेत् । हंसतीर्थ ततोपीड्यं केदारेश्वर सन्निधौ

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୌର୍ୟ ଆଦି ପାପ ନଶିଯାଏ—ତାପରେ କେଦାରେଶ୍ୱର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ହଂସତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 69

हंस स्वरूपी यत्राहं नयामि ब्रह्मदेहिनः

ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ହଂସସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ବ୍ରହ୍ମଦେହୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ (ପରମପଦ ଦିଗରେ) ନେଇଯାଏ।

Verse 70

ततस्त्रिभुवनाख्यस्य केशवस्याति पुण्यदम् । तीर्थं यत्राप्लुता मर्त्या मर्त्यलोकं विशंति न

ତାପରେ ‘ତ୍ରିଭୁବନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କେଶବଙ୍କ ଅତିପୁଣ୍ୟଦାୟକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପୁନଃ ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 71

गोव्याघ्रे श्वर तीर्थं च ततोप्यधिकमेव हि । स्वभाववैरमुत्सृज्य यत्रोभौ सिद्धिमापतुः

ତାପରେ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ୱଭାବଜ ବୈର ତ୍ୟାଗ କରି ଉଭୟେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 72

ततोपि हि वरं वीर तीर्थं मांधातुसंज्ञितम् । चक्रवर्तिपदं यत्र प्राप्तं तेन महीभुजा

ହେ ବୀର! ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ମାନ୍ଧାତୁ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ; ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଭୂମିରକ୍ଷକ ରାଜା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 73

ततोपि मुचुकुंदाख्यं तीर्थं चातीव पुण्यदम् । यत्र स्नातो नरो जातु रिपुभिर्नाभिभूयते

ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ‘ମୁଚୁକୁନ୍ଦ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର କେବେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 74

पृथु तीर्थं ततोप्युच्चैः श्रेयसां साधनं परम् । पृथ्वीश्वरं यत्र दृष्ट्वा नरः पृथ्वीपतिर्भवेत्

ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ‘ପୃଥୁ-ତୀର୍ଥ’ ଅଛି, ଯାହା ଶ୍ରେୟସ୍‌ର ପରମ ସାଧନ; ସେଠାରେ ପୃଥିବୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ନର ପୃଥିବୀପତି ହୋଇପାରେ।

Verse 75

ततः परशुरामस्य तीर्थं चातीव सिद्धिदम् । यत्र क्षत्रवधात्पापाज्जामदग्न्यो विमुक्तवान्

ତାପରେ ପରଶୁରାମଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ; ସେଠାରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟବଧଜନିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 76

अद्यापि क्षत्रवधजं पापं तत्र प्रणश्यति । एकेन स्नानमात्रेण ज्ञानाज्ञानकृतेन च

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟବଧଜନିତ ପାପ ନଶିଯାଏ—କେବଳ ଏକଥର ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ, ଜାଣି କରିଥିଲେ କି ଅଜାଣି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 77

ततोपि श्रेयसां कर्तृ तीर्थं कृष्णाग्रजस्य हि । यत्र सूतवधात्पापाद्बलदेवो विमुक्तवान्

ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶ୍ରେୟସ୍କର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ବଳଦେବଙ୍କ ତୀର୍ଥ; ଯେଉଁଠାରେ ସୂତବଧଜନିତ ପାପରୁ ସେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 78

दिवोदासस्य वै तीर्थं तत्र राज्ञोऽतिमेधसः । तत्र स्नातो नरो जातु न ज्ञानाच्च्यवतेंऽततः

ସେଠାରେ ଅତିମେଧାବୀ ରାଜା ଦିବୋଦାସଙ୍କ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 79

ततोपि हि महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र भागीरथी साक्षान्मूर्तिरूपेण तिष्ठति

ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ—ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) ସାକ୍ଷାତ୍ ମୂର୍ତ୍ତିରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 80

स्नात्वा भागीरथी तीर्थे कृत्वा श्राद्धं विधानवित् । दत्त्वा दानं च पात्रेभ्यो न भूयो गर्भभाग्भवेत्

ଭାଗୀରଥୀ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଧିଜ୍ଞ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ—ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭଜନ୍ମର ଭାଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 81

हरपापं च भो वीर तीर्थं भागीरथीतटे । तत्र स्नात्वा क्षयं यांति महापापकुलान्यपि

ହେ ବୀର! ଭାଗୀରଥୀ ତଟରେ ‘ହରପାପ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପାପଭାରାକ୍ରାନ୍ତ କୁଳମାନଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 82

यो निष्पापेश्वरं लिंगं तत्र पश्यति मानवः । निष्पापो जायते वीर स तल्लिंगेक्षणात्क्षणात्

ହେ ବୀର! ଯେ ମାନବ ସେଠାରେ ନିଷ୍ପାପେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଲିଙ୍ଗଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପରହିତ ହୁଏ।

Verse 83

दशाश्वमेधतीर्थं च ततोपि प्रवरं मतम् । दशानामश्वमेधानां यत्र स्नात्वा फलं लभेत्

ଏବଂ ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ତୀର୍ଥ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 84

ततोपि शुभदं वीर बंदीतीर्थं प्रचक्षते । यत्र स्नातो नरो मुच्येदपि संसारबंधनात्

ହେ ବୀର! ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶୁଭଦ ‘ବନ୍ଦୀ ତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 85

हिरण्याक्षेण दैत्येन बहुशो देवताः पुरा । बंदीकृता निगडिता स्तुष्टुवुर्जगदंबिकाम्

ପୂର୍ବକାଳରେ ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବହୁବାର ବନ୍ଦୀ କରି ନିଗଡ଼ରେ ବାନ୍ଧିଦେଇଥିଲା; ସେମାନେ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ହୋଇ ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 86

ततो विशृंखलीभूतैर्वंदिता यज्जगज्जनिः । तदा प्रभृति बंदीति गीयतेद्यापि मानवैः

ତାପରେ ଶୃଙ୍ଖଳାମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଜଗଜ୍ଜନୀ (ବିଶ୍ୱମାତା)ଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ; ସେହି ସମୟରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ଏହାକୁ ‘ବନ୍ଦୀ’ ବୋଲି ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 87

बंदीतीर्थस्तु तत्रैव महानिगडखंडनम् । तत्र स्नातो विमुच्येत सर्वस्मात्कर्मपाशतः

ସେଠାରେ ହିଁ ବନ୍ଦୀତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ମହା ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ମପାଶରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 88

बंदीतीर्थं महाश्रेष्ठं काशिपुर्यां विशांपते । तत्र स्नातो नरो यायाद्विमुक्तिं देव्यनुग्रहात्

ହେ ବିଶାଂପତେ! କାଶୀପୁରୀରେ ବନ୍ଦୀତୀର୍ଥ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

Verse 89

ततोपि हि श्रेष्ठतरं प्रयागमिति विश्रुतम् । प्रयागमाधवो यत्र सर्वयागफलप्रदः

ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ପ୍ରୟାଗ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କାରଣ ସେଠାରେ ପ୍ରୟାଗ-ମାଧବ ବିରାଜିତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଯାଗର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 90

क्षोणीवराहतीर्थं च ततोपि शुभदं परम् । तत्र स्नातो नरो जातु तिर्यग्योनिं न गच्छति

ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପରମ ଶୁଭଦାୟକ କ୍ଷୋଣୀବରାହତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର କେବେ ମଧ୍ୟ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନି (ପଶୁଜନ୍ମ) କୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 91

ततः कालेश्वरं तीर्थं वीरश्रेष्ठतरं परम् । कलिकालौ न बाधेते यत्र स्नातं नरोत्तमम्

ତାପରେ, ହେ ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପରମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାଳେଶ୍ୱରତୀର୍ଥ ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନରୋତ୍ତମକୁ କଳି ଓ କାଳ—ଦୁହେଁ ବାଧା ଦେଉ ନାହାନ୍ତି।

Verse 92

अशोकतीर्थं तत्रैव ततोप्यतितरां शुभम् । यत्र स्नातो नरो जातु नापतेच्छोकसागरे

ସେଠାରେ ଅଶୋକ-ତୀର୍ଥ ଅଛି, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୁଭ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଶୋକ-ସାଗରରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 93

ततोति निर्मलतरं शक्रतीर्थं नृपांगज । शुक्रद्वारा न जायेत यत्र स्नातो नरोत्तमः

ତାପରେ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ନିର୍ମଳ ଶକ୍ର-ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ‘ଶୁକ୍ର-ଦ୍ୱାର’ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 94

ततोऽपि पुण्यदं राजन्भवानीतीर्थमुत्तमम् । यत्र स्नात्वा भवानीशौ दृष्ट्वा नैव पुनर्भवेत्

ହେ ରାଜନ୍, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଉତ୍ତମ ଭବାନୀ-ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଭବାନୀ ଓ ଈଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 95

प्रभासतीर्थं विख्यातं ततोपि शुभदं नृणाम् । सोमेश्वरस्य पुरतस्तत्र स्नातो न गर्भभाक्

ତାପରେ ବିଖ୍ୟାତ ପ୍ରଭାସ-ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଶୁଭଦାୟକ। ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନଃ ଗର୍ଭଭାକ୍ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 96

ततो गरुडतीर्थं च संसारविषनाशनम् । गरुडेशं समभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा न शोचति

ତାପରେ ଗରୁଡ-ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସଂସାର-ବିଷକୁ ନାଶ କରେ। ଗରୁଡେଶଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।

Verse 97

ब्रह्मतीर्थं ततः पुण्यं वीरब्रह्मेश्वरात्पुरः । ब्रह्मविद्यामवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः

ତାପରେ ବୀର-ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 98

ततो वृद्धार्कतीर्थं च विधितीर्थं ततः परम् । तत्राप्लुतो नरो याति रविलोकं सुनिर्मलम्

ତାପରେ ବୃଦ୍ଧାର୍କତୀର୍ଥ ଏବଂ ତାହା ପରେ ବିଧିତୀର୍ଥ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ନିର୍ମଳ ରବିଲୋକ (ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ)କୁ ଯାଏ।

Verse 99

ततो नृसिंहतीर्थं च महाभयनिवारणम् । कालादपि कुतस्तत्र स्नात्वा परिबिभेति च

ତାପରେ ନୃସିଂହତୀର୍ଥ, ଯାହା ମହାଭୟ ନିବାରଣ କରେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ନର କାଳ (ମୃତ୍ୟୁ)କୁ ମଧ୍ୟ କିପରି ଭୟ କରିବ—ଅନ୍ୟ କଥା ତ ଦୂରେ।

Verse 100

ततोपि पुण्यदं नृणां तीर्थं चित्ररथेश्वरम् । यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च चित्रगुप्तं न पश्यति

ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ହେଉଛି ଚିତ୍ରରଥେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦାନ କଲେ କର୍ମଲେଖକ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 110

तत्राल्पमपि यच्छेद्यत्कल्पांतेप्यक्षयं हि तत् । एतेभ्योपि हि तीर्थेभ्यो लिंगकोटित्रयादपि

ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଫଳ ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ତିନି କୋଟି ଲିଙ୍ଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Verse 120

अप्येकं यो महारुद्रं जपेद्वीरेश सन्निधौ । जापयेद्वा भवेत्तस्य कोटिरुद्रफलं ध्रुवम्

ବୀରେଶଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେ ମହାରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଜପ କରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜପ କରାଏ, ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ କୋଟିରୁଦ୍ର ସମାନ ହୁଏ।

Verse 128

इति श्रुत्वा महेशानो महीप तनयोदितम् । पुनस्तीर्थानि गंगायां वक्तुं समुपचक्रमे

ରାଜପୁତ୍ର କହିଥିବା କଥା ଏପରି ଶୁଣି ମହେଶାନ (ଶିବ) ପୁନର୍ବାର ଗଙ୍ଗାର ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।