Adhyaya 25

Verse 1

अगस्त्य उवाच । श्रुत्वोंकारकथामेतां महापातकनाशिनीम् । न तृप्तोस्मि विशाखाथ ब्रूहि त्रैविष्टपीं कथाम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ବିଶାଖ! ମହାପାତକନାଶିନୀ ଏହି ଓଂକାର-କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୃପ୍ତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତ୍ରୈବିଷ୍ଟପୀ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁଣ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହ।

Verse 2

कथं च कथिता देव्यै देवदेवेन षण्मुख । आविर्भूतिर्महाबुद्धे पुण्या त्रैलोचनी परा

ହେ ଷଣ୍ମୁଖ! ଦେବଦେବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହା କିପରି କହିଥିଲେ? ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ସେଇ ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ଆବିର୍ଭାବ କିପରି ଘଟିଲା?

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने वच्मि कथां श्रमनिवारिणीम् । यथा देवेन कथितां त्रिविष्टपसमुद्भवाम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନି, ଶୁଣ; ଶ୍ରମ ନିବାରଣକାରୀ କଥା ମୁଁ କହୁଛି, ଯେପରି ଦେବ କହିଥିଲେ—ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ)ରୁ ଉଦ୍ଭୂତ।

Verse 4

विरजाख्यं हि तत्पीठं तत्र लिंगं त्रिविष्टपम् । तत्पीठदर्शनादेव विरजा जायते नरः

ସେ ପବିତ୍ର ପୀଠ ‘ବିରଜା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ସେଠାରେ ‘ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ’ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥିତ। ସେ ପୀଠ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ‘ବିରଜ’—କଳୁଷମୁକ୍ତ—ହୋଇଯାଏ।

Verse 5

तिस्रस्तु संगतास्तत्र स्रोतस्विन्यो घटोद्भव । तिस्रः कल्मषहारिण्यो दक्षिणे हि त्रिलोचनात्

ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)! ସେଠାରେ ତିନୋଟି ପ୍ରବାହିନୀ ଧାରା ସଙ୍ଗମ କରେ—ତିନୋଟିଏ କଳ୍ମଷହାରିଣୀ—ଏବଂ ସେମାନେ ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 6

स्रोतोमूर्तिधराः साक्षाल्लिंगस्नपनहेतवे । सरस्वत्यथ कालिंदी नर्मदा चातिशर्मदा

ସେମାନେ ସ୍ରୋତସ୍ସ୍ୱରୂପେ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରକଟ, ଲିଙ୍ଗସ୍ନାନ ହେତୁ: ସରସ୍ୱତୀ, କାଲିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା), ଏବଂ ନର୍ମଦା—ଅତିଶୟ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ।

Verse 7

तिस्रोपि हि त्रिसंध्यं ताः सरितः कुंभपाणयः । स्नपयंति महाधाम लिंगं त्रैविष्टपं महत्

ସେଇ ତିନୋଟି ନଦୀ କୁମ୍ଭଧାରିଣୀ ହୋଇ ପ୍ରାତଃ‑ମଧ୍ୟାହ୍ନ‑ସାୟଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମହାଧାମ ତ୍ରୈବିଷ୍ଟପ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି।

Verse 8

लिंगानि परितस्ताभिः स्वनाम्नास्थापि तान्यपि । तेषां संदर्शनात्पुंसां तासां स्नानफलं भवेत्

ସେମାନେ (ନଦୀମାନେ) ତାହାର ଚାରିପାଖରେ ନିଜ‑ନିଜ ନାମର ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସେଇ ନଦୀସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 9

सरस्वतीश्वरं लिंगं दक्षिणेन त्रिविष्टपात् । सारस्वतं पदं दद्याद्दृष्टं स्पृष्टं च जाड्यहृत्

ତ୍ରୈବିଷ୍ଟପର ଦକ୍ଷିଣେ ସରସ୍ୱତୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ତାହାର ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ସାରସ୍ୱତ ପଦ (ବିଦ୍ୟା‑ବାକ୍ପଟୁତା) ଦେଇ ଜାଡ୍ୟ ହରେ।

Verse 10

यमुनेशं प्रतीच्यां च नरैर्भक्त्या समर्चितम् । अपि किल्बिषवद्भिश्च यमलोकनिवारणम्

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯମୁନେଶ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜନ୍ତି; ପାପଭାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଯମଲୋକ ନିବାରଣ କରେ।

Verse 11

दृष्टं त्रिलोचनात्प्राच्यां नर्मदेशं सुशर्मदम् । तल्लिंगार्चनतो नृणां गर्भवासो निषिध्यते

ତ୍ରିଲୋଚନର ପୂର୍ବେ ନର୍ମଦେଶ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ସୁକଳ୍ୟାଣଦାୟକ; ସେଇ ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଗର୍ଭବାସ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ନିଷିଧ ହୁଏ।

Verse 12

स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे त्रिविष्टपसमीपतः । दृष्ट्वा त्रिलोचनं लिंगं किं भूयः परिशोचति

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ସମୀପର ପିଲିପିଲା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ତ୍ରିଲୋଚନ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କଲେ, ପୁଣି କିଏ ଶୋକ କରିବ?

Verse 13

त्रिविष्टपस्य लिंगस्य स्मरणादपि मानवः । त्रिविष्टप पतिर्भूयान्नात्र कार्या विचारणा

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିପତି ହୁଏ; ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 14

त्रिविष्टपस्य द्रष्टारः स्रष्टारः स्युर्न संशयः । कृतकृत्यास्त एवात्र त एवात्र महाधियः

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ଲିଙ୍ଗ) ଯେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ରଷ୍ଟା-ସମ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେମାନେ ହିଁ ଏଠାରେ କୃତକୃତ୍ୟ, ସେମାନେ ହିଁ ଏଠାରେ ମହାଧୀ।

Verse 15

आनंदकानने लिंगं प्रणतं यैस्त्रिविष्टपम् । त्रिलोचनस्य नामापि यैः श्रुतं शुद्धबुद्धिभिः

ଆନନ୍ଦକାନନରେ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିରେ ଯେମାନେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଣାମ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

Verse 16

सप्तजन्मार्जितात्पापात्ते पूता नात्र संशयः । पृथिव्यां यानि लिंगानि तेषु दृष्टेषु यत्फलम्

ସେମାନେ ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନର ଯେ ଫଳ, ସେଇ ଫଳ ଏଠାରେ ମିଳେ।

Verse 17

तत्स्यात्रिविष्टपे दृष्टे काश्यां मन्ये ततोधिकम् । काश्यां त्रिविष्टपे दृष्टे दृष्टं सर्वं त्रिविष्टपम्

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଦର୍ଶନ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଫଳଦାୟକ; ତଥାପି ମୁଁ ମନେ କରେ କାଶୀରେ ତାହାର ଦର୍ଶନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ। କାରଣ କାଶୀରେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଦେଖିଲେ ଯେନେ ସମଗ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଖିଲା ପରି ହୁଏ।

Verse 18

क्षणान्निर्धूत पापोसौ न पुनर्गर्भभाग्भवेत । स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वावभृथवान्स च

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତାହାର ପାପ ଝଡ଼ିଯାଏ; ସେ ପୁନଃ ଗର୍ଭଭାଗୀ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ। ସେ ଯେନେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛି ଓ ସମସ୍ତ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛି—ଏମିତି ଫଳ ପାଏ।

Verse 19

यो वै पिलिपिला तीर्थे स्नात्वोत्तरवहांभसि । सरित्त्रयं महापुण्यं यत्र साक्षाद्वसेत्सदा

ଯେ କେହି ପିଲିପିଲା-ତୀର୍ଥରେ ଉତ୍ତରବାହିନୀ ଧାରାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଓ ସଦା ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ତିନି ପବିତ୍ର ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ବସେ।

Verse 20

तत्र श्राद्धादिकं कृत्वा गयायां किं करिष्यति । स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे कृत्वा वै पिंडपातनम्

ସେଠାରେ ହିଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କରିଦେଲେ ଗୟାକୁ ଯାଇ କ’ଣ କରିବ? କାରଣ ପିଲିପିଲା-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପିଣ୍ଡଦାନ (ପିଣ୍ଡପାତନ) କଲେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 21

दृष्ट्वा त्रिविष्टपं लिंगं कोटितीर्थफलं लभेत् । यदन्यत्रार्जितं पापं तत्काशी दर्शनाद्व्रजेत्

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ-ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କଲେ କୋଟି ତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ। ଅନ୍ୟତ୍ର ସଞ୍ଚିତ ପାପ କାଶୀ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ହିଁ ନଶିଯାଏ।

Verse 22

काश्यां तु यत्कृतं पापं तत्पैशाचपदप्रदम् । प्रमादात्पातकं कृत्वा शंभोरानंदकानने

କାଶୀରେ ଯେ କୌଣସି ପାପ କରାଯାଏ, ତାହା ପିଶାଚପଦ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦ-କାନନରେ ପ୍ରମାଦବଶତଃ କେହି ମହାପାତକ କରିଦେଲେ…

Verse 23

दृष्ट्वा त्रिविष्टपं लिंगं तत्पापमपि हास्यति । सर्वस्मिन्नपि भूपृष्ठे श्रेष्ठमानंदकाननम्

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ-ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ସେହି ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ। ସମଗ୍ର ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ଆନନ୍ଦ-କାନନ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 24

तत्रापि सर्वतीर्थानि ततोप्योंकारभूमिका । ओंकारादपि सल्लिंगान्मोक्षवर्त्म प्रकाशकात्

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ହେଉଛି ଓଂକାର-ଭୂମିକା। ଓଂକାରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ସେ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ, ଯେ ମୋକ୍ଷପଥକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 25

अतिश्रेष्ठतरं लिंगं श्रेयोरूपं त्रिलोचनम्

ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ତ୍ରିଲୋଚନ—ଯାହା ଶ୍ରେୟ, ପରମ କଲ୍ୟାଣର ସ୍ୱରୂପ।

Verse 26

तेजस्विषु यथा भानुर्दृश्येषु च यथा शशी । तथा लिंगेषु सर्वेषु परं लिंगं त्रिलोचनम्

ତେଜସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି, ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି—ସେପରି ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ତ୍ରିଲୋଚନ।

Verse 27

त्रिलोचनार्चकानां सा पदवी न दवीयसी । परं निर्वाणपद्माया महासौख्यैकशेवधेः

ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ଆର୍ଚ୍ଚକମାନେ ପାଉଥିବା ସେହି ପଦବୀ କେବେ ଦୂର ନୁହେଁ; ସେଇ ପରମ ପଦ—ନିର୍ବାଣର ପଦ୍ମ, ମହାସୁଖର ଏକମାତ୍ର ନିଧି।

Verse 28

सकृत्त्रिलोचनार्चातो यच्छ्रेयः समुपार्ज्यते । न तदा जन्मसंपूंज्य लिंगान्यन्यानि लभ्यते

ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କୁ ଏକଥର ଆର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଯେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ମିଳେ, ତାହା ପାଇଲେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତର ସଞ୍ଚୟ ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 29

काश्यां त्रिलोचनं लिंगं येर्चयंति महाधियः । तेर्च्यास्त्रिभुवनौकोभिर्ममप्रीतिमभीप्सुभिः

କାଶୀରେ ଯେ ମହାଧୀମାନେ ତ୍ରିଲୋଚନ ଲିଙ୍ଗକୁ ଆର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରୀତି ଆକାଂକ୍ଷୀ ତ୍ରିଭୁବନବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 30

कृत्वापि सर्वसंन्यासं कृत्वा पाशुपतव्रतम् । नियमेभ्यः स्खलित्वापि कुतो बिभ्यति मानवाः

ସର୍ବସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରି, ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ନିୟମରେ କେଉଁଠି ସ୍ଖଳନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଏପରି ଆଶ୍ରୟ ଥିବାବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ କାହିଁକି ଭୟ କରିବେ?

Verse 31

विद्यमाने महालिंगे महापापौघहारिणि । त्रिविष्टपे पुण्यराशौ मोक्षनिक्षेपसद्मनि

ମହାଲିଙ୍ଗ ଯେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟମାନ—ମହାପାପର ପ୍ରବାହକୁ ହରଣ କରୁଥିବା—କାଶୀର ଦିବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁଣ୍ୟରାଶି ଏବଂ ମୋକ୍ଷ-ନିକ୍ଷେପର ସଦ୍ମ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 32

समभ्यर्च्य महालिंगं सकृदेव त्रिलोचनम् ऽ । मुच्यते कलुषैः सर्वैरपिजन्मशतार्जितैः

ଯେ ମହାଲିଙ୍ଗ ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଏକଥର ମାତ୍ର ପୂଜା କରେ, ସେ ଶତଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ କଲୁଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 33

ब्रह्महापि सुरापो वा स्तेयी वा गुरुतल्पगः । तत्संयोग्यपि वा वर्षं महापापी प्रकीर्तितः

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପାନୀ, ଚୋର, କିମ୍ବା ଗୁରୁଶୟ୍ୟା ଲଂଘନକାରୀ—ଏବଂ ଏମିତି ପାପୀ ସହ ଏକ ବର୍ଷ ସଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ‘ମହାପାପୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 34

परदाररतश्चापि परहिंसा रतोपि वा । परापवादशीलोपि तथा विस्रंभघातकः

ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ପରହିଂସାରେ ରତ, ପରନିନ୍ଦାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଘୋର ପାପୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 35

कृतघ्नोपि भ्रूणहापि वृषलीपतिरेव वा । मातापितृगुरुत्यागी वह्निदो गरदोपि वा

କୃତଘ୍ନ, ଭ୍ରୂଣହନ୍ତା, ବୃଷଳୀପତି, ମାତା-ପିତା-ଗୁରୁଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନିଦାତା (ଆଗ ଲଗାଉଥିବା), ଏବଂ ବିଷଦାତା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ମହାପାପୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 36

गोघ्नः स्त्रीघ्नोपि शूद्रघ्नः कन्यादूषयितापि च । क्रूरो वा पिशुनो वापि निजधर्मपराङ्मुखः

ଗୋହନ୍ତା, ସ୍ତ୍ରୀହନ୍ତା, ଶୂଦ୍ରହନ୍ତା, କନ୍ୟାଦୂଷକ; କିମ୍ବା କ୍ରୂର, ପିଶୁନ (ଚୁଗୁଳିଆ), ଏବଂ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ବିମୁଖ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଘୋର ପାପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 37

निंदको नास्तिको वापि कूटसाक्ष्यप्रवादकः । अभक्ष्यभक्षको वापि तथाऽविक्रेय विक्रयी

ଯେ କେହି ନିନ୍ଦକ ହେଉ, ନାସ୍ତିକ ହେଉ, କୁଟସାକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରଚାରକ ହେଉ, ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣକାରୀ ହେଉ, କିମ୍ବା ଅବିକ୍ରେୟକୁ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ହେଉ—

Verse 38

इत्यादि पापशीलोपि मुक्त्वैकं शिवनिंदकम । पापान्निष्कृतिमाप्नोति नत्वा लिंगं त्रिलोचनम्

ଏପରି ପାପଶୀଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—କେବଳ ଏକଟି, ଅର୍ଥାତ୍ ଶିବନିନ୍ଦା, ତ୍ୟାଗ କଲେ—ତ୍ରିଲୋଚନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ନମସ୍କାର କରି ପାପମୋଚନ ପାଏ।

Verse 39

शिवनिंदारतो मूढः शिवशास्त्रविनिंदकः । तस्य नो निष्कृतिर्दृष्टा क्वापि शास्त्रेपि केनचित्

କିନ୍ତୁ ଯେ ମୂଢ ଶିବନିନ୍ଦାରେ ରତ ଓ ଶିବଶାସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରେ—ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ରରେ, କାହା ଦ୍ୱାରା, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 40

आत्मघाती स विज्ञेयः सदा त्रैलोक्यघातकः । शिवनिंदां विधत्ते यः स नाभाष्योऽधमाधमः

ଯେ ଶିବନିନ୍ଦା କରେ, ତାକୁ ଆତ୍ମଘାତୀ ବୋଲି ଜାଣ; ସେ ସଦା ତ୍ରିଲୋକଘାତକ। ସେ ଅଧମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ, ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ।

Verse 41

शिवनिंदारता ये च शिवभक्तजनेष्वपि । ते यांति नरके घोरे यावच्चंद्रदिवाकरौ

ଯେମାନେ ଶିବନିନ୍ଦାରେ ରତ ଓ ଶିବଭକ୍ତଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେଦିନ ରହିବେ ସେତେଦିନ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 42

शैवाः पूज्याः प्रयत्नेन काश्या मोक्षमभीप्सुभिः । तेष्वर्चितेष्वपि शिवः प्रीतो भवत्यसंशयः

କାଶୀରେ ମୋକ୍ଷକାମୀମାନେ ଶୈବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ ସ୍ୱୟଂ ଶିବ ନିଃସନ୍ଦେହ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 43

सर्वेषामिह पापानां प्रायश्चित्तचिकीर्षया । निःशंकैरेव वक्तव्यं प्रमाणज्ञैरिदं वचः

ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପ୍ରମାଣଜ୍ଞମାନେ ଏହି ବଚନକୁ ନିଃଶଙ୍କରେ ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 44

पुरश्चरणकामश्चेद्भीतोसि यदि पापतः । मन्यसे यदि नः सत्यं वाक्यशास्त्रप्रमाणतः

ଯଦି ତୁମେ ପୁରଶ୍ଚରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ଯଦି ପାପରୁ ଭୟଭୀତ ହେଉ, ଏବଂ ବାକ୍ୟ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର-ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଆମ ବଚନକୁ ସତ୍ୟ ମାନୁ—

Verse 45

ततः सर्वं परित्यज्य कृत्वा मनसि निश्चयम् । आनंदकाननं याहि यत्र विश्वेश्वरः स्वयम्

ତେବେ ସବୁକିଛି ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମନରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଆନନ୍ଦକାନନକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ବିରାଜମାନ।

Verse 46

यत्र क्षेत्रप्रविष्टानां नराणां निश्चितात्मनाम् । न बाधतेऽघनिचयः प्राप्येत च परोवृषः

ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପାପର ସଞ୍ଚୟ ପୀଡ଼ା ଦେଉନାହିଁ; ଏବଂ ପରମ ବୃଷଭ—ଶିବ—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 47

तत्राद्यापि महातीर्थं त्रिस्रोतस्यतिनिर्मले । पुण्ये पिलिपिलानाम्नि त्रिसरित्परिसेविते

ସେଠାରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତ୍ରିସ୍ରୋତସ (ତିନି ଧାରାର ସଙ୍ଗମ)ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି—‘ପିଲିପିଲା’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ, ଯାହା ତିନି ନଦୀଙ୍କ ସେବାରେ ପବିତ୍ର।

Verse 48

त्रिलोचनाक्षिविक्षेप परिक्षिप्त महैनसि । स्नात्वा गृह्योक्तविधिना तर्पणीयान्प्रतर्प्य च

ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିଲୋଚନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିପାତରେ ମହାପାପ ନିବାରିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଗୃହ୍ୟବିଧି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ତର୍ପଣୀୟ ପିତୃ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

दत्त्वा देयं यथाशक्ति वित्तशाठ्यविवर्जितः । दृष्ट्वा त्रिविष्टपं लिंगं समभ्यर्च्यातिभक्तितः

ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଦେଇ, ଧନରେ କଞ୍ଜୁସି ତ୍ୟାଗ କରି, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗୀୟ) ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରି ତାହାକୁ ଅତିଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 50

गंधाद्यैर्विविधैर्माल्यैः पंचामृतपुरःसरैः । धूपैर्दीपैः सनैवेद्यैर्वासोभिर्बहुभूषणैः

ସୁଗନ୍ଧ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାରରେ, ନାନା ପ୍ରକାର ମାଳ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଚାମୃତ ଅର୍ପଣ କରି; ଧୂପ-ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ସହ; ବସ୍ତ୍ର ଓ ବହୁ ଭୂଷଣରେ—

Verse 51

पूजोपकरणैर्द्रव्यैर्घंटादर्पणचामरैः । चित्रध्वजपताकाभिर्नृत्यवाद्यसुगायनैः

ପୂଜାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଉପକରଣରେ—ଘଣ୍ଟା, ଦର୍ପଣ ଓ ଚାମର ସହ; ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜ-ପତାକାରେ; ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ଓ ମଧୁର ଗାୟନରେ—

Verse 52

जपैः प्रदक्षिणाभिश्च नमस्कारैर्मुदायुतैः । परिचारकसंतोषैः कृत्वेति परिपूजनम्

ମନ୍ତ୍ରଜପ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ଆନନ୍ଦଯୁକ୍ତ ନମସ୍କାର ଏବଂ ଯଥୋଚିତ ସେବା-ଦାନରେ ପରିଚାରକମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି—ଏହିପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 53

ब्राह्मणान्वाचयेत्पश्चान्निष्पापोहमिति ब्रुवन् । एवं कुर्वन्नरः प्राज्ञो निरेना जायते क्षणात्

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପାଠ/ଆଶୀର୍ବାଦ କରାଇ ‘ମୁଁ ନିଷ୍ପାପ’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରୁଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଋଣବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 54

ततः पंचनदे स्नात्वा मणिकर्णी ह्रदे ततः । ततो विश्वेशमभ्यर्च्य प्राप्नोति सुकृतं महत्

ତାପରେ ପଞ୍ଚନଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୁଣି ମଣିକର୍ଣୀ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରେ; ତଦନନ୍ତରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମହାନ ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟ ପାଏ।

Verse 55

प्रायश्चित्तमिदं प्रोक्तं महापापविशोधनम् । नास्तिके न प्रवक्तव्यं काशीमाहात्म्य निंदके

ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମହାପାପ ବିଶୋଧନକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ଓ କାଶୀମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବାଙ୍କୁ ଏହା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 57

क्षमां प्रदक्षिणीकृन्य यत्फलं सम्यगाप्यते । प्रदोषे तत्फलं काश्यां सप्तकृत्वस्त्रिलोचने

‘କ୍ଷମା-ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା’ ବିଧିପୂର୍ବକ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ କାଶୀରେ ତ୍ରିଲୋଚନ ସନ୍ନିଧିରେ ପ୍ରଦୋଷକାଳେ ସାତଥର କଲେ ମିଳେ।

Verse 58

भुजंगमेखलं लिंगं काश्यां दृष्ट्वा त्रिविष्टपम् । जन्मांतरेपि मुक्तः स्यादन्यत्र मरणे सति

କାଶୀରେ ଭୁଜଙ୍ଗ-ମେଖଳାବେଷ୍ଟିତ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ-ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଅନ୍ୟତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପରଜନ୍ମରେ ମୋକ୍ଷ ଲଭେ।

Verse 59

अन्यत्र सर्वलिंगेषु पुण्यकालो विशिष्यते । त्रिविष्टपे पुण्यकालः सदा रात्रिदिवं नृणाम्

ଅନ୍ୟତ୍ର ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗରେ ପୁଣ୍ୟକାଳ ବିଶେଷ ସମୟରେ ମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପରେ ନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟକାଳ ସଦା—ରାତିଦିନ।

Verse 60

लिंगान्योंकारमुख्यानि सर्वपापप्रकृंत्यलम् । परं त्रैलोचनी शक्तिः काचिदन्यैव पार्वति

ଓଂକାର ଆଦି ଅନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଛେଦ କରିବାରେ ସମର୍ଥ; କିନ୍ତୁ ହେ ପାର୍ବତୀ, ତ୍ରୈଲୋଚନୀ (ତ୍ରିଲୋଚନ) ଙ୍କ ପରମ ଶକ୍ତି ସତ୍ୟେ ଅନ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷ।

Verse 61

यतः सर्वेषु लिंगेषु लिंगमेतदनुत्तमम् । तत्कारणं शृण्व पर्णे कर्णे कुरु वदाम्यहम्

ଯେହେତୁ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଅନୁତ୍ତମ; ହେ ପାର୍ବତୀ, ତାହାର କାରଣ ଶୁଣ—କାନ ଦେଇ ଶୁଣ—ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 62

पुरा मे योगयुक्तस्य लिंगमेतद्भुवस्तलात् । उद्भिद्य सप्तपातालं निरगात्पुरतो महत्

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଯୋଗରେ ଲୀନ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ମହାନ୍ ଲିଙ୍ଗ ଭୂତଳକୁ ଭେଦି, ସପ୍ତ ପାତାଳକୁ ବିଦାରି, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 63

अस्मिंल्लिगे पुरा गौरि सुगुप्तं तिष्ठता मया । तुभ्यं नेत्रत्रयं दत्तं निरैक्षिष्ठास्तथोत्तमम्

ହେ ଗୌରୀ! ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଗୁପ୍ତଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଇ ତୁମକୁ ତ୍ରିନେତ୍ର ଦାନ କରିଥିଲି; ତାପରେ ତୁମେ ସେ ପରମୋତ୍ତମ ରୂପର ଦର୍ଶନ କଲ।

Verse 65

त्रिलोचनस्य ये भक्तास्तेपि सर्वे त्रिलोचनाः । मम पारिषदास्ते तु जीवन्मुक्ताऽस्त एव हि

ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ଯେ ଭକ୍ତମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ରିଲୋଚନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ମୋର ପାରିଷଦ, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଦେହଧାରୀ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ।

Verse 66

त्रिलोचनस्य लिंगस्य महिमानं न कश्चन । सम्यग्वेत्ति महेशानि मयैव परिगोपितम्

ହେ ମହେଶାନୀ! ତ୍ରିଲୋଚନ ଲିଙ୍ଗର ମହିମା କେହି ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଏହାକୁ କେବଳ ମୁଁ ଏକା ଗୁପ୍ତ ରଖିଛି।

Verse 67

शुक्लराधतृतीयायां स्नात्वा पैलिपिले ह्रदे । उपोषणपरा भक्त्या रात्रौ जागरणान्विताः

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଦିନ ପୈଲିପିଲ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିସହ ଉପବାସ ପାଳନ କରି, ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 68

त्रिलोचनं पूजयित्वा प्रातः स्नात्वापि तत्र वै । पुनर्लिंगं समभ्यर्च्य दत्त्वा धर्मघटानपि

ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପ୍ରଭାତେ ସେଠାରେ ପୁନଃ ସ୍ନାନ କରି; ପୁଣି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ଧର୍ମଘଟ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 69

सान्नान्सदक्षिणान्देवि पितॄनुद्दिश्य हर्षिताः । विधाय पारणं पश्चाच्छिवभक्तजनैः सह

ହେ ଦେବୀ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ହର୍ଷସହିତ ପକ୍କା ଅନ୍ନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ଶିବଭକ୍ତଜନଙ୍କ ସହ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 70

विसृज्य पार्थिवं देहं तेन पुण्येन नोदिताः । भवंति देवि नियतं गणा मम पुरोगमाः

ହେ ଦେବୀ, ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପାର୍ଥିବ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ପୁରୋଗାମୀ ଗଣ (ପରିଚାରକ) ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 71

तावद्धमंति संसारे देवा मर्त्या महोरगाः । गौरि यावन्न पश्यंति काश्यां लिंगं त्रिलोचनम्

ହେ ଗୌରୀ, ଦେବ, ମର୍ତ୍ୟ ଓ ମହୋରଗମାନେ—କାଶୀରେ ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରି କ୍ଲେଶ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 72

सकृत्त्रिविष्टपं दृष्ट्वा स्नात्वा पैलिपिले ह्रदे । न जातुः मातुस्तनपो जायते जंतुरत्र हि

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପଙ୍କୁ ଏକଥର ଦର୍ଶନ କରି ଏବଂ ପୈଲିପିଲ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏଠାରେ ସେ ଜୀବ ପୁଣି କେବେ ମାତୃସ୍ତନପାୟୀ ଜନ୍ମ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ନେଇନାହିଁ।

Verse 73

प्रतिमासं सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां च भामिनि । आयांति सर्वतीर्थानि द्रष्टुं देवं त्रिविष्टपम्

ହେ ଭାମିନୀ, ପ୍ରତିମାସ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି।

Verse 74

त्रिविष्टपाद्दक्षिणतः स्नातः पैलिपिलेंऽभसि । तत्र संध्यामुपास्यैकां राजसूयफलं लभेत्

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପର ଦକ୍ଷିଣେ ପୈଲିପିଲ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେଠାରେ ଏକଥର ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା କଲେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 75

पादोदकाख्यस्तत्रैव कूपः पापविनाशकः । प्राश्य तस्योदकं मर्त्यो न मर्त्यो जायते पुनः

ସେଠାରେ ‘ପାଦୋଦକ’ ନାମକ ପାପବିନାଶକ କୂପ ଅଛି। ତାହାର ଜଳ ଆଚମନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ମର୍ତ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 76

तस्य लिंगस्य पार्श्वे तु संति लिंगान्यनेकशः । कैवल्यदानि तान्यत्र दर्शनात्स्पर्शनादपि

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ଏଠାରେ ସେମାନେ କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ କୈବଲ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 77

तत्र शांतनवं लिंगं गंगातीरे प्रतिष्ठितम् । तद्दृष्ट्वा शांतिमाप्नोति नरः संसारतापितः

ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଶାନ୍ତନବ’ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ସଂସାରତାପେ ଦଗ୍ଧ ନର ଶାନ୍ତି ପାଏ।

Verse 78

तद्दक्षिणे महालिंगं मुने भीष्मेश संज्ञितम् । कलिः कालश्च कामश्च बाधंते न तदीक्षणात्

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ, ହେ ମୁନି, ‘ଭୀଷ୍ମେଶ’ ନାମକ ମହାଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ କଳି, କାଳ ଓ କାମ ପୀଡ଼ା ଦେଉନାହାନ୍ତି।

Verse 79

तत्प्रतीच्यां महालिंगं द्रोणेश इति कीर्तितम् । यल्लिंगपूजनाद्द्रोणो ज्योतीरूपं पुनर्दधौ

ତାହାର ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ‘ଦ୍ରୋଣେଶ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସେହି ଲିଙ୍ଗପୂଜାରେ ଦ୍ରୋଣ ପୁନର୍ବାର ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦୀପ୍ତ ରୂପ ପାଇଲେ।

Verse 80

अश्वत्थामेश्वरं लिंगं तदग्रे चातिपुण्यदम् । यदर्चनवशाद्द्रौणिर्न बिभेत्यपि कालतः

ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ‘ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଅତିପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାର ଅର୍ଚ୍ଚନ ପ୍ରଭାବରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) କାଳକୁ (ମୃତ୍ୟୁକୁ) ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେନାହିଁ।

Verse 81

द्रोणेशाद्वायु दिग्भागे वालखिल्येश्वरं परम् । तल्लिंगं श्रद्धया दृष्ट्वा सर्वक्रतुफलं लभेत्

ଦ୍ରୋଣେଶରୁ ବାୟୁଦିଗ୍ଭାଗରେ ପରମ ‘ବାଲଖିଲ୍ୟେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 82

तद्वामे लिंगमालोक्य वाल्मीकेश्वरसंज्ञितम् । तस्य संदर्शनादेव विशोको जायते नरः

ତାହାର ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ‘ବାଲ୍ମୀକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ—କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ—ମନୁଷ୍ୟ ଶୋକରହିତ ହୁଏ।

Verse 83

अन्यच्चात्रैव यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि घटोद्भव । त्रिविष्टपस्य माहात्म्यं देव्यै देवेन भाषितम्

ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ! ଏଠାରେ ହିଁ ଘଟିଥିବା ଆଉ ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ କହୁଛି—ଦେବ ଯେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ସେଇ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପର ମାହାତ୍ମ୍ୟ।