Adhyaya 18

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्यच्च शृणु विप्रेंद्र वृत्तातं तत्र संभवम् । महाश्चर्यप्रजननं महापातकहारि च

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ସେଠାରେ ଘଟିଥିବା ଆଉ ଏକ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ; ଯାହା ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମାଏ ଏବଂ ମହାପାତକ ହରେ।

Verse 2

इत्थं कथां प्रकुर्वाणे रत्नशेस्य महेश्वरे । कोलाहलो महानासीत्त्रातत्रातेति सर्वतः

ରତ୍ନେଶ ମହେଶ୍ୱର ବିଷୟରେ ଏପରି କଥା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସବୁଦିଗରେ ‘ତ୍ରାତ! ତ୍ରାତ!’ ବୋଲି ମହା କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।

Verse 3

महिषासुरपुत्रोसौ समायाति गजासुरः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्य मदोद्धतः

ମହିଷାସୁରର ପୁତ୍ର ସେଇ ଗଜାସୁର ଆଗକୁ ଆସୁଛି। ନିଜ ବୀର୍ୟମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କୁ ଦଳି ଛିଟାଇ ଦେଉଛି।

Verse 4

यत्रयत्र धरायां स चरणं प्रमिणोति हि । अचलोल्लोलयांचक्रे तत्रतत्रास्य भारतः

ହେ ଭାରତ! ଧରାରେ ସେ ଯେଉଁଯେଉଁଠି ପାଦ ରଖେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡୋଳାଇ ଦେଉଛି।

Verse 5

ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैः सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णाः स्युश्च शिलोच्चयाः

ତାଙ୍କ ଊରୁବେଗରେ ଗଛମାନେ ଶିଖର ସହିତ ଝରିପଡ଼ନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଭୁଜଦଣ୍ଡର ପ୍ରହାରରେ ଶିଳାପର୍ବତ-ସମୂହ ମଧ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

Verse 6

यस्य मौलिजसंघर्षाद्घ नाव्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तक्लेशसंगजम्

ତାଙ୍କ ମୌଳିର ଘର୍ଷଣରୁ ମେଘମାନେ ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନିତ କ୍ଲେଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନୀଳିମାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରିନାହାନ୍ତି।

Verse 7

यस्य निःश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमंदकल्लोला भवंति तिमिभिः सह

ତାଙ୍କ ନିଃଶ୍ୱାସର ଝୋକାରେ ମହାସାଗରମାନେ ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗରେ ଉଠି ଫୁଲିଉଠନ୍ତି; ତିମିମାନଙ୍କ ସହ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉଛ୍ଛ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 8

योजनानां सहस्राणि नवयस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोस्य हि

ସେ ମାୟାବୀର ଉଚ୍ଚତା ନଅ ହଜାର ଯୋଜନ; ତାହାର ଦେହବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ ସେତେଇ।

Verse 9

यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युता नोज्झ्यतेऽद्यापि सोयमायाति सत्वरः

ଯାହାର ନେତ୍ରଦ୍ୱୟର ପିଙ୍ଗଳ ଦୀପ୍ତି ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଝଲକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ—ସେଇ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଛି।

Verse 10

यांयां दिशं समभ्येति सोयं दुःसह दानवः । सासा समी भवेदस्य साध्वसादिव दिग्ध्रुवम्

ସେ ଦୁଃସହ ଦାନବ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଆଗୁଆଏ, ସେଇ ଦିଗ ଭୟରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ତାହାର ନିକଟ ହେବା ପରି ଲାଗେ।

Verse 11

ब्रह्मलब्धवरश्चायं तृणीकृतजगत्त्रयः । अवध्योहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇ ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ତୃଣସମ ଭାବେ ଗଣେ ଏବଂ ‘ମୁଁ ଅବଧ୍ୟ’ ବୋଲି ମାନେ; ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମରେ ପରାଜିତ।

Verse 12

ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्

ତାପରେ ତ୍ରିଶୂଳାୟୁଧଧାରୀ, ସେ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ଅନ୍ୟଥା ଅବଧ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି, ଆଗେଇ ଆସୁଥିବା ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ ଶୂଳରେ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 13

प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमानो जगौ हरम्

ସେଇ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦାନବ ଗଜାସୁର, ନିଜକୁ ଯେନ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଧରା ରାଜଛତ୍ର ଭାବି, ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲା।

Verse 14

गजासुर उवाच । त्रिशूलपाणे देवेश जाने त्वां स्मरहारिणम् । तव हस्ते मम वधः श्रेयानेव पुरांतक

ଗଜାସୁର କହିଲା—ହେ ତ୍ରିଶୂଳପାଣି ଦେବେଶ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମର (କାମଦେବ) ସଂହାରକ ଭାବେ ଜାଣେ। ହେ ପୁରାନ୍ତକ! ଆପଣଙ୍କ ହସ୍ତେ ମୋର ବଧ ହେବା ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର।

Verse 15

किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि अवधेहि ममेरितम् । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय

ମୁଁ ଅଳ୍ପ ଏକ ନିବେଦନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ; ଦୟାକରି ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ହେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ଏହା ବିଚାର କରନ୍ତୁ।

Verse 16

त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । अहं त्वदुपरिष्टाच्च स्थितोस्मी ति जितं मया

ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ବନ୍ଦନୀୟ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତଥାପି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲି—‘ମୁଁ ଜିତିଲି’ ବୋଲି ଭାବି।

Verse 17

धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि त्वत्त्रिशूलाग्रसंस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः

ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ଅନୁଗୃହୀତ—ଆପଣଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସ୍ଥିତ। କାଳକ୍ରମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମରିବାକୁ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏପରି ମୃତ୍ୟୁ ପରମ ଶ୍ରେୟ ପାଇଁ।

Verse 18

इति तस्य वचः श्रुत्वा देवदेवः कृपानिधिः । प्रोवाच प्रहसञ्छंभुर्घटोद्भव गजासुरम्

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ଦେବଦେବ, କୃପାନିଧି ଶମ୍ଭୁ ହସି ଘଟୋଦ୍ଭବ ଗଜାସୁରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 19

ईश्वर उवाच । गजासुर प्रसन्नोस्मि महापौरुषशेवधे । स्वानुकूल वरं ब्रूहि ददामि सुमतेऽसुर

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ହେ ଗଜାସୁର, ମହାପୌରୁଷର ନିଧି! ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୋତେ ଅନୁକୂଳ ଯେ ଵର, କହ; ହେ ସୁମତି ଅସୁର, ମୁଁ ଦେବି।

Verse 20

इत्याकर्ण्य स दैत्येंद्रः प्रत्युवाच महेश्वरम् । गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा नित्यं वसान मे

ଏହା ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା। ଗଜାସୁର କହିଲା— ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଦିଗ୍ୱାସ, ତେବେ ମୋତେ ନିତ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 21

इमां कृत्तिं विरूपाक्ष त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम् । स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम्

ହେ ବିରୂପାକ୍ଷ! ତୁମ ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ନିରେ ପାବିତ୍ର ହୋଇଥିବା, ଯଥାପ୍ରମାଣ, ସୁଖସ୍ପର୍ଶ, ରଣାଙ୍ଗଣରେ ପଣ ରଖି ଜିତା ଏହି କୃତ୍ତି (ଚର୍ମ) ଅଟେ।

Verse 22

इष्टगंधिः सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनम्

ଏହା ସଦା ଇଷ୍ଟ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଉ; ସଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳ ହେଉ। ସଦା ନିର୍ମଳ ରହୁ ଏବଂ ସଦା ପରମ ଅଳଙ୍କାର ହେଉ।

Verse 23

महातपोऽनलज्वालाः प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधिस्ततः

ହେ ବିଭୋ! ମହାତପର ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ଦୀର୍ଘକାଳ ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଏହି ଚର୍ମ ଦଗ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧର ନିଧି।

Verse 24

यदि पुण्यवती नैषा ममकृत्तिर्दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे

ହେ ଦିଗମ୍ବର! ଯଦି ମୋର ଏହି ଚର୍ମ ସତ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟବତୀ ନ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ରଣାଙ୍ଗଣରେ ଏହାର ତୁମ ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗ କିପରି ହୋଇଥାନ୍ତା?

Verse 25

अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्

ହେ ଶଙ୍କର! ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋତେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ଦିଅ—ଆଜିଠାରୁ ତୁମ ନାମ ‘କୃତ୍ତିବାସା’ ହେଉ।

Verse 26

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा च शंकरः । पुनःप्रोवाच तं दैत्यं भक्तिनिर्मलमानसम्

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ଶଙ୍କର ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲେ; ପରେ ଭକ୍ତିରେ ନିର୍ମଳ ମନ ଥିବା ସେହି ଦୈତ୍ୟକୁ ପୁନର୍ବାର ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 27

ईश्वर उवाच । शृणु पुण्यनिधे दैत्य वरमन्यं सुदुर्लभम् । अविमुक्ते महाक्षेत्रे रण त्यक्त कलेवर

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ପୁଣ୍ୟନିଧି ଦୈତ୍ୟ! ଶୁଣ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ବର (ଅଛି): ଅବିମୁକ୍ତ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ରଣରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଜନ ପାଇଁ…

Verse 28

इदं पुण्यशरीरं ते क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषांमुक्तिदायकम्

ଏହି ମୋକ୍ଷସାଧକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମର ଏହି ପୁଣ୍ୟଶରୀର ମୋର ଲିଙ୍ଗ ହେବ; ଏଠାରେ ସ୍ଥିତ ମୋର ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉ।

Verse 29

कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतमिदं वरम्

ଏହାର ନାମ ‘କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର’—ମହାପାତକନାଶକ; ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଶିରୋଭୂତ, ଅର୍ଥାତ୍ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

Verse 30

यावंति संति लिंगानि वाराणस्यां महांत्यपि । उत्तमं तावतामेतदुत्तमांगवदुत्तमम्

ବାରାଣସୀରେ ଯେତେ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି—ମହାନ ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ—ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଟି ଉତ୍ତମ; ଉତ୍ତମାଙ୍ଗ (ଶିର) ପରି ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 31

मानवानां हितायात्र स्थास्येहं सपरिग्रहः । दृष्टेनानेन लिंगेन पूजितेन स्तुतेन च । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यः संसारं न विशेत्पुनः

ମାନବମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ମୋର ପରିଚାରକ-ପରିବାର ସହିତ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବି। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ, ଏବଂ ପୂଜା ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ, ମର୍ତ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ ଓ ପୁନଃ ସଂସାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ।

Verse 32

रुद्राः पाशुपताः सिद्धा ऋषयस्तत्त्वचिंतकाः । शांता दांता जितक्रोधा निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

ରୁଦ୍ରମାନେ, ପାଶୁପତମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଚିନ୍ତକ ଋଷିମାନେ—ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ, କ୍ରୋଧଜିତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ଓ ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହ—(ଏଠାରେ ବସନ୍ତି)।

Verse 33

अविमुक्ते स्थिता ये तु मम भक्ता मुमुक्षवः । मानापमानयोस्तुल्याः समलोष्टाश्मकांचनाः

ମୋର ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ ମୋକ୍ଷ କାମନା କରି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମାନ ରହନ୍ତି ଏବଂ ମାଟି, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ମନେ କରନ୍ତି।

Verse 34

कृत्तिवासेश्वरे लिंगे स्थास्येहं तदनुग्रहे । दशकोटिसहस्राणि तीर्थानि प्रतिवासरम्

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ଅନୁଗ୍ରହରୁ ମୁଁ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବି; ଏଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦଶ କୋଟି ତୀର୍ଥ ବିଦ୍ୟମାନ ରୁହନ୍ତି।

Verse 35

त्रिकालमागमिष्यंति कृत्तिवासे न संशयः । कलिद्वापरसंभूता नराः कल्मषबुद्धयः

କଳି ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଜନ୍ମିତ ପାପବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି କାଳରେ କୃତ୍ତିବାସଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 36

सदाचारविनिर्मुक्ताः सत्यशौचपराङ्मुखाः । मायया दंभलोभाभ्यां मोहाहंकृतिसंयुताः

ସେମାନେ ସଦାଚାର ବିହୀନ, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାରୁ ବିମୁଖ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦମ୍ଭ ଓ ଲୋଭ ଗ୍ରସ୍ତ ଏବଂ ମୋହ ଓ ଅହଂକାର ଯୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 37

शूद्रान्नसेविनो विप्रा जिह्वाला अतिलालसाः । संध्यास्नानजपेज्यासु दूरीकृत मनोधियः

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନ ଭୋଜନକାରୀ, ଜିହ୍ୱାର ଲାଳସାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋଭୀ ହେବେ; ସନ୍ଧ୍ୟା, ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ପୂଜାରୁ ସେମାନଙ୍କର ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦୂରରେ ରହିବ।

Verse 38

कृत्तिवासेश्वरं प्राप्य सर्वपापविवर्जिताः । सुखेन मोक्षमेष्यंति यथा सुकृतिनस्तथा

କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସୁକୃତୀମାନଙ୍କ ପରି ସହଜରେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

Verse 39

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं सेव्यं काश्यां ततो नरैः । जन्मांतरसहस्रेषु मोक्षोन्यत्र सुदुर्लभः

ଏହେତୁ କାଶୀରେ ନରମାନେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ସେବା-ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଅନ୍ୟତ୍ର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 40

कृत्तिवासेश्वरे लिंगे लभ्यस्त्वेकेन जन्मना । पृर्वजन्मकृतं पापं तपोदानादिभिः शनैः । नश्येत्सद्यो विनश्येत कृत्तिवासे श्वरेक्षणात्

କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗରେ (ମୋକ୍ଷ) ଏକ ଜନ୍ମରେ ହିଁ ଲଭ୍ୟ। ପୂର୍ବଜନ୍ମକୃତ ପାପ ତପ, ଦାନ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଧୀରେ ଧୀରେ ନଶେ; କିନ୍ତୁ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ।

Verse 41

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं येर्चयिष्यंति मानवाः । प्रविष्टास्ते शरीरे मे तेषां नास्ति पुनर्भवः

ଯେ ମାନବମାନେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବେ, ସେମାନେ ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

Verse 42

अविमुक्तेऽत्र वस्तव्यं जप्तव्यं शतरुद्रियम् । कृत्तिवासेश्वरो देवो द्रष्टव्यश्च पुनःपुनः

ଏଠାରେ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବା ଉଚିତ, ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦେବ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

सप्तकोटिमहारुद्रैः सुजप्तैर्यत्फलं भवेत् । तत्फलं लभ्यते काश्यां पूजनात्कृत्तिवाससः

ସାତ କୋଟି ମହାରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରର ସୁଜପରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ହୁଏ, ସେଇ ଫଳ କାଶୀରେ କୃତ୍ତିବାସ (ଶିବ)ଙ୍କ ପୂଜାମାତ୍ରେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 44

माघ कृष्णचतुर्दश्यामुपोष्य निशि जागृयात् । कृत्तिवासेशमभ्यर्च्य यः स यायात्परां गतिम्

ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରି, କୃତ୍ତିବାସେଶ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିବା ଜନ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 45

शुक्लायां पंचदश्यां यश्चैत्र्यां कर्ता महोत्सवम् । कृत्तिवासेश्वरे लिंगे न स गर्भं प्रवक्ष्येते

ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଯେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗରେ ମହୋତ୍ସବ କରେ, ତାହା ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି—ସେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ)।

Verse 46

कथयित्वेति देवेशस्तत्कृत्तिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धरिदंबरः

ଏପରି କହି ଦେବେଶ ସେଇ ଚର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଗଜାସୁରର ମହାନ ଚର୍ମ ନେଇ, ହରିଦମ୍ବର (ଦିଗମ୍ବର) ପ୍ରଭୁ ତାହାକୁ ନିଜ ଦେହରେ ଆବୃତ କଲେ।

Verse 47

महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नहनि कुंभज । कृत्तिवासत्वमापेदे यस्मिन्देवो दिगंबरः

ହେ କୁମ୍ଭଜ! ସେଇ ଦିନେ ମହାମହୋତ୍ସବ ଘଟିଲା—ଯେ ଦିନ ଦିଗମ୍ବର ଦେବ ‘କୃତ୍ତିବାସ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 48

यत्रच्छत्रीकृतो दैत्यः शूलमारोप्य भूतले । तच्छूलोत्पाटनाज्जातं तत्र कुंडं महत्तरम्

ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିରେ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଛତ୍ର ସଦୃଶ କରି ଦୈତ୍ୟକୁ ବିଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା, ସେହି ତ୍ରିଶୂଳ ଉପାଡ଼ିବାରୁ ସେଠାରେ ଅତିମହାନ ପୁଣ୍ୟକୁଣ୍ଡ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 49

तस्मिन्कुंडे नरः स्नात्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । कृत्तिवासेश्वरं दृष्ट्वा कृतकृत्यो नरो भवेत्

ସେହି ପୁଣ୍ୟକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃତର୍ପଣ କରି, କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 50

स्कंद उवाच । तस्मिंस्तीर्थे तु यद्वृत्तं तदगस्ते निशामय । काका हंसत्वमापन्नास्तत्तीर्थस्य प्रभावतः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯାହା ଘଟିଲା ତାହା ଶୁଣ। ସେ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରୁ କାକମାନେ ହଂସତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 51

एकदा कृत्तिवासे तु चैत्र्यां यात्राऽभवत्पुरा । अन्नं राशीकृतं तत्र ह्युपहारसमुद्भवम्

ଏକଦା ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପୂର୍ବକାଳେ କୃତ୍ତିବାସରେ ଯାତ୍ରା-ଉତ୍ସବ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଉପହାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ନ ଢେର ଢେର କରି ସଂଗ୍ରହ ହୋଇଥିଲା।

Verse 52

बहुदेवलकैर्विप्र तं दृष्ट्वा पक्षिणो मिलन् । परस्परं तदन्नार्थं युध्यंतो व्योमवर्त्मनि

ହେ ବିପ୍ର, ଅନେକ ଦେବାଳୟ-ସେବକମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଅନ୍ନରାଶିକୁ ଦେଖି ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ସେ ଅନ୍ନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଆକାଶପଥରେ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।

Verse 53

बलिपुष्टैरपुष्टांगा रटतः करटाः कटु । वलिभिश्चातिपुष्टांगैरबलाश्चंचुभिर्हताः

ବଳିଦାନରେ ପୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେତେକଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅପୁଷ୍ଟ ଥିଲା ଓ ସେମାନେ କଟୁ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଆଉ କେତେକ ଭୋଗରେ ଅତିସ୍ଥୂଳ ହୋଇ ନିର୍ବଳଙ୍କ ଠୁଣ୍ଟିର ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହେଲେ।

Verse 54

ते हन्यमाना न्यपतंस्तस्मिन्कुंडे नभोंगणात् । आयुःशेषेण संत्राता हंसीभूतास्तु वायसाः

ଆଘାତ ପାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରୁ ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଲେ; ଆୟୁଷ୍ୟର ଶେଷ ଭାଗରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେ କାକମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ହଂସ ହେଲେ।

Verse 55

आश्चर्यवंतस्तत्रत्या यात्रायां मिलिता जनाः । ऊचुरंगुलिनिर्देशैरहो पश्यत पश्यत

ସେଠାରେ ଯାତ୍ରାରେ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦେଖାଇ କହିଲେ—“ଅହୋ! ଦେଖ, ଦେଖ!”

Verse 56

अस्मासु वीक्षमाणेषु काकाः कुंडेत्र ये पतन् । धार्तराष्ट्रास्तु ते जातास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ଆମେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଯେ କାକମାନେ ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରୁ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ର (ରାଜହଂସ) ହୋଇଗଲେ।

Verse 57

हंसतीर्थं तदारभ्य कृत्तिवास समीपतः । नाम्ना ख्यातमभूल्लोके तत्कुंडं कलशोद्भव

ହେ କଳଶୋଦ୍ଭବ! ସେହି ସମୟରୁ କୃତ୍ତିବାସ ସମୀପରେ ଥିବା ସେ କୁଣ୍ଡ ‘ହଂସତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 58

अतीव मलिनात्मानो महामलिन कर्मभिः । क्षणान्निर्मलतां यांति हंसतीर्थकृतोदकाः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଲିନ କର୍ମରେ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଭାରି କଲୁଷିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହଂସତୀର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧୀ ପବିତ୍ର ଜଳରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିର୍ମଳତା ପାଆନ୍ତି।

Verse 59

काश्यां सदैव वस्तव्यं स्नातव्यं हंसतीर्थके । द्रष्टव्यः कृत्तिवासेशः प्राप्तव्यं परमं पदम्

କାଶୀରେ ସଦା ବସିବା ଉଚିତ, ହଂସତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ କୃତ୍ତିବାସେଶ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହିପରି କଲେ ପରମ ପଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 60

काश्यां लिंगान्यनेकानि मुने संति पदेपदे । कृत्तिवासेश्वरं लिंगं सर्वलिंगशिरः स्मृतम्

ହେ ମୁନେ! କାଶୀରେ ପଦେପଦେ ଅନେକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; କିନ୍ତୁ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଶିରୋଭାଗ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 61

कृत्तिवासं समाराध्य भक्तियुक्तेन चेतसा । सर्वलिंगाराधनजं फलं काश्यामवाप्यते

ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ କୃତ୍ତିବାସଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ, କାଶୀରେ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗାରାଧନାର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 62

जपो दानं तपो होमस्तर्पणं देवतार्चनम् । समीपे कृत्तिवासस्य कृतं सर्वमनंतकम्

ଜପ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ତର୍ପଣ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ—କୃତ୍ତିବାସଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 63

तीर्थं त्वनादिसंसिद्धमेतत्कलशसंभव । पुनर्देवस्य सान्निध्यादाविरासीन्महेशितुः

ହେ କଳଶସମ୍ଭବ! ଏହି ତୀର୍ଥ ଅନାଦି ଓ ନିତ୍ୟସିଦ୍ଧ; ତଥାପି ଦେବଙ୍କ ପୁନଃ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଏହା ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 64

एतानि सिद्धलिंगानिच्छन्नानि स्युर्युगेयुगे । अवाप्य शंभुसान्निध्यं पुनराविर्भवंति हि

ଏହି ସିଦ୍ଧଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଗୁପ୍ତ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇଲେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 65

हंसतीर्थस्य परितो लिंगानामयुतं मुने । प्रतिष्ठितं मुनिवरैरत्रास्ति द्विशतोत्तरम्

ହେ ମୁନେ! ହଂସତୀର୍ଥର ଚାରିପାଖେ ମୁନିବରମାନେ ଦଶହଜାର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ତାହା ସହ ଅଧିକ ଦୁଇଶେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 66

एकैकं सिद्धिदं नृणामविमुक्तनिवासिनाम् । लिंगं कात्यायनेशादि च्यवनेशां तमेव हि

ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲିଙ୍ଗ ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ) ନିବାସୀ ନରମାନଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଏ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାତ୍ୟାୟନେଶ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଚ୍ୟବନେଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 67

लोमशेशं महालिंगं लोमशेन प्रतिष्ठितम् । कृत्तिवासः प्रतीच्यां तु तद्दृष्ट्वा क्वांतकाद्भयम्

ଲୋମଶ ମୁନି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଲୋମଶେଶ’ ନାମକ ମହାଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ‘କୃତ୍ତିବାସ’ ଅଛି—ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 68

मालतीशं शुभं लिंगं कृत्तिवासोत्तरे महत् । सपर्ययित्वा तल्लिंगं राजा गजपतिर्भवेत्

କୃତ୍ତିବାସର ଉତ୍ତରେ ମହାଶୁଭ ‘ମାଳତୀଶ’ ନାମକ ମହାଲିଙ୍ଗ ବିରାଜିତ। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ରାଜା ଗଜପତି—ଅର୍ଥାତ୍ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମ୍ରାଟ—ହୁଏ।

Verse 69

अंतकेश्वर संज्ञं च लिंगं तद्रुद्रदिक्स्थितम् । अतिपापोपि निष्पापो जायते तद्विलोकनात्

ରୁଦ୍ରଦିଗରେ ‘ଅନ୍ତକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ହୋଇଯାଏ।

Verse 70

जनकेशं महालिंगं तत्पार्श्वे ज्ञानदं परम् । तल्लिंग वरिवस्यातो ब्रह्मज्ञानमवाप्यते

ସେଠାରେ ‘ଜନକେଶ’ ନାମକ ମହାଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପରମ ଜ୍ଞାନଦାୟକ ଅନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଆରାଧନାରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 71

तदुत्तरे महामूर्तिरसितांगोस्ति भैरवः । तस्य दर्शनतः पुंसां न भवेद्यमदर्शनम्

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ‘ଅସିତାଙ୍ଗ’ ନାମକ ମହାମୂର୍ତ୍ତି ଭୈରବ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯମଦର୍ଶନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 72

शुष्कोदरी च तत्रास्ति देवी विकटलोचना । कृत्तिवासादुदीच्यां तु काशीप्रत्यूह भक्षिणी

ସେଠାରେ ଶୁଷ୍କୋଦରୀ ଦେବୀ, ବିଶାଳନେତ୍ରା ବିକଟଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। କୃତ୍ତିବାସର ଉତ୍ତରେ ସେ ‘କାଶୀ-ପ୍ରତ୍ୟୂହ-ଭକ୍ଷିଣୀ’—ଅର୍ଥାତ୍ କାଶୀମାର୍ଗର ବିଘ୍ନ ନାଶକାରିଣୀ—ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 73

अग्निजिह्वोस्ति वेतालस्तस्या देव्यास्तु नैरृते । ददाति वांछितां सिद्धिं सोर्चितो भौमवासरे

ସେହି ଦେବୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳର ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନିଜିହ୍ୱ ନାମକ ଏକ ବେତାଳ ଅଛି। ମଙ୍ଗଳବାର ତାହାକୁ ପୂଜିଲେ ସେ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ॥

Verse 74

वेतालकुंडं तत्रास्ति सर्वव्याधिविघातकृत् । तत्कुंडोदकसंस्पर्शाद्व्रणविस्फोटरुग्व्रजेत्

ସେଠାରେ ବେତାଳ-କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ରୋଗବ୍ୟାଧି ନାଶକ। ସେହି କୁଣ୍ଡର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମାତ୍ର ଘାଓ ଓ ଫୋଡ଼ାର ବେଦନା ଦୂର ହୁଏ॥

Verse 75

वेतालकुंडे सुस्नातो वेतालं प्रणिपत्य च । लभेत वांछितां सिद्धिं दुर्लभां सर्वदेहिभिः

ବେତାଳ-କୁଣ୍ଡରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ବେତାଳଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ॥

Verse 76

गणोस्ति तत्र द्विभुजश्चतुष्पात्पंचशीर्षकः । तस्य संवीक्षणादेव पापं याति सहस्रधा

ସେଠାରେ ଦୁଇ ଭୁଜା, ଚାରି ପାଦ ଓ ପାଞ୍ଚ ଶିର ଥିବା ଏକ ଗଣ ଅଛି। ତାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ସହସ୍ରଧା ଭଙ୍ଗ ହୁଏ॥

Verse 77

तदुत्तरे मुने रुद्रश्तुःशृंगोस्ति भीषणः । त्रिपादस्तु द्विशीर्षा च हस्ताः स्युः सप्त एव हि

ତାହାର ଉତ୍ତରେ, ହେ ମୁନି, ତୁଃଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ଏକ ଭୀଷଣ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ତିନି ପାଦ, ଦୁଇ ଶିର ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସାତ ହସ୍ତ ଅଛି॥

Verse 78

रोरूयते वृषाकारस्त्रिधा बद्धः स कुंभज । काशीविघ्रकरा ये च ये काश्यां पापबुद्धयः

ହେ କୁମ୍ଭଜ! ସେ ବୃଷଭ-ରୂପ ଧାରି ତ୍ରିବିଧ ବନ୍ଧନରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରେ। ଯେମାନେ କାଶୀରେ ବିଘ୍ନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ କାଶୀରେ ପାପବୁଦ୍ଧିରେ ବସନ୍ତି—

Verse 79

तेषां च संछिदां कर्तुमहं धृतकुठारकः । ये काश्यां विघ्नहर्तारो ये काश्यां धर्मबुद्धयः

ସେମାନଙ୍କୁ (ବିଘ୍ନକାରୀମାନଙ୍କୁ) ଛେଦ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ କୁଠାର ଧାରଣ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ କାଶୀରେ ବିଘ୍ନ ହରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ କାଶୀରେ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିମାନ—

Verse 80

सुधाघटकरश्चाहं तद्वंशपरिषेककृत् । तं दृष्ट्वा वृषरुद्रं वै पूजयित्वा तु भक्तितः

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସୁଧା-ଘଟ ହାତେ ଧରି ସେହି ବଂଶର ପରିଷେକ କରୁଥିବା ଜଣେ। ସେଇ ବୃଷ-ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି—

Verse 81

महामहोपचारैश्च न विघ्नैरभिभूयते । मणिप्रदीपो नागोऽस्ति तस्माद्रुद्रादुदग्दिशि

ମହାମହୋପଚାର ସହ ପୂଜା କଲେ ବିଘ୍ନମାନେ ପରାଜିତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ‘ମଣିପ୍ରଦୀପ’ ନାମକ ଏକ ନାଗ ଅଛି।

Verse 82

मणिकुंडं तदग्रे तु विषव्याधिहरं परम् । तस्मिन्कुंडे कृतस्नानस्तं नागं परिवीक्ष्य च

ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଣି-କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ବିଷଜନିତ ବ୍ୟାଧି ହରଣରେ ପରମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ନାଗଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି—

Verse 83

मणिमाणिक्यसंपूर्ण गजाश्वरथसंकुलम् । स्त्रीरत्नपुत्ररत्नैश्च समृद्धं राज्यमाप्नुयात्

ମନୁଷ୍ୟ ମଣି-ମାଣିକ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା-ରଥରେ ସଙ୍କୁଳ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନ ଓ ପୁତ୍ରରତ୍ନ ଆଦି ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏକ ଐଶ୍ୱର୍ୟମୟ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 84

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं काश्यां यैर्न विलोकितम् । ते मर्त्यलोके भाराय भुवो भूता न संशयः

ଯେମାନେ କାଶୀରେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ପୃଥିବୀର ଉପରେ କେବଳ ଭାର ହୋଇ ରହନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 85

स्कंद उवाच । कृत्तिवासः समुत्पत्तिं ये श्रोष्यंतीह मानवाः । तल्लिंगदर्शनाच्छ्रेयो लप्स्यंते नात्र संशयः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଏଠାରେ କୃତ୍ତିବାସଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ଯେମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେୟ ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନରୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭକଲ୍ୟାଣ ଲଭନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।