Adhyaya 28

Verse 1

उमोवाच । किंचित्प्रष्टुमना नाथ स्वसंदेहापनुत्तये । वद खेदो यदि न ते त्रिकालज्ञानकोविद

ଉମା କହିଲେ—ହେ ନାଥ! ମୋ ସନ୍ଦେହ ନିବାରଣ ପାଇଁ ମୁଁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ନ ହୁଏ, ତେବେ କହନ୍ତୁ, ହେ ତ୍ରିକାଳଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ।

Verse 2

तदा भगीरथो राजा क्व क्व भागीरथी तदा । यदा विष्णुस्तपस्तेपे चक्रपुष्करिणी तटे

ସେତେବେଳେ ରାଜା ଭଗୀରଥ କେଉଁଠି ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) କେଉଁଠି ଥିଲା—ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର-ପୁଷ୍କରିଣୀ ତଟରେ ତପ କରିଥିଲେ?

Verse 3

शिव उवाच । संदेहोऽत्र न कर्तव्यो विशालाक्षि सदामले । श्रुतौ स्मृतौ पुराणेषु कालत्रयमुदीर्यते

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ସଦା ନିର୍ମଳେ! ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି ଓ ପୁରାଣରେ ତ୍ରିକାଳ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି।

Verse 4

भूतं भावि भवच्चापि संशयं मा वृथा कृथाः । इत्युक्त्वा पुनराहेशो गंगामाहात्म्यमुत्तमम्

ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ—ଏହି ବିଷୟରେ ବ୍ୟର୍ଥ ସନ୍ଦେହ କରନି। ଏହା କହି ପ୍ରଭୁ ପୁନର୍ବାର ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 5

अगस्त्य उवाच । पार्वतीनंदन पुनर्द्युनद्याः परितो वद । महिमोक्तो हरौ यद्वद्देवदेवेन वै तदा

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ! ଦିବ୍ୟ ନଦୀ (ଗଙ୍ଗା) ବିଷୟରେ ପୁନର୍ବାର ସବିସ୍ତାରେ କହ; ସେତେବେଳେ ଦେବଦେବ ହରିଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ତାହାର ମହିମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 6

स्कंद उवाच । मुनऽत्र मैत्रावरुणे यथा देवेन भाषितम् । शुणु त्रिपथगामिन्या माहात्म्यं पातकापहम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୈତ୍ରାବରୁଣ ମୁନି! ଦେବ ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେପରି ଏଠାରେ ଶୁଣ; ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ (ଗଙ୍ଗା)ର ପାପହର ମାହାତ୍ମ୍ୟ।

Verse 7

त्रिस्रोतसं समासाद्य सकृत्पिंडान्ददाति यः । उद्धृताः पितरस्तेन भवांभोधेस्तिलोदकैः

ଯେ ତ୍ରିସ୍ରୋତା (ଗଙ୍ଗା)କୁ ସମୀପେ ପହଞ୍ଚି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ତାହାର ତିଳୋଦକ-ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣ ଭବସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 8

यावंतश्च तिला मर्त्यैर्गृहीता पितृकर्मणि । तावद्वर्षसहस्राणि पितरः स्वर्गवासिनः

ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପିତୃକର୍ମରେ ଯେତେ ତିଳଦାଣା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି।

Verse 9

देवाः सपितरो यस्माद्गंगायां सर्वदा स्थिताः । आवाहनं विसर्गं च तेषां तत्र ततो नहि

ଦେବମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ଗଙ୍ଗାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଆବାହନ କିମ୍ବା ବିସର୍ଜନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 10

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । गुरु श्वशुर बंधूनां ये चान्ये बांधवा मृताः

ପିତୃବଂଶରେ ଯେମାନେ ମୃତ, ଏବଂ ମାତୃବଂଶରେ ମଧ୍ୟ; ଗୁରୁ, ଶ୍ୱଶୁର, ବନ୍ଧୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେମାନେ ପରଲୋକଗତ—(ସମସ୍ତେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)।

Verse 11

अजातदंता ये केचिद्ये च गर्भे प्रपीडिताः । अग्निविद्युच्चोरहता व्याघ्रदंष्ट्रिभिरेव च

ଦାନ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ପୂର୍ବରୁ ଯେମାନେ ମୃତ, ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିବାମାନେ; ଅଗ୍ନି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ କିମ୍ବା ଚୋରମାନଙ୍କ ହାତରେ ହତ, ଏବଂ ବ୍ୟାଘ୍ରର ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ—(ସମସ୍ତେ ସ୍ମରଣୀୟ)।

Verse 12

उद्बंधन मृता ये च पतिता आत्मघातकाः । आत्मविक्रयिणश्चोरा ये तथाऽयाज्ययाजकाः

ଉଦ୍ବନ୍ଧନରେ ମୃତ, ପତିତ, ଆତ୍ମଘାତକ; ନିଜକୁ ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା, ଚୋର, ଏବଂ ଅୟାଜ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ଯାଜକ ହୋଇଥିବାମାନେ—(ସମସ୍ତେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)।

Verse 13

रसविक्रयिणो ये च ये चान्ये पापरोगिणः । अग्निदा गरदाश्चैव गोघ्नाश्चैव स्ववंशजाः

ଯେମାନେ ମଦ୍ୟାଦି ମତ୍ତକର ରସର ବ୍ୟବସାୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଅନ୍ୟ ପାପଜନିତ ରୋଗରେ ପୀଡିତ; ଅଗ୍ନିଦାତା, ବିଷଦାତା ଓ ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ—ନିଜ ବଂଶଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ (ଏଠାରେ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 14

असिपत्रवने ये च कुंभीपाके च ये गताः । रौरवेप्यंधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः

ଯେମାନେ ଅସିପତ୍ରବନ ଓ କୁମ୍ଭୀପାକକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଯେମାନେ ରୌରବ, ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ଓ କାଳସୂତ୍ରକୁ ଗଲେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ (ଏଠାରେ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 15

जात्यंतरसहस्रेषु भ्राम्यंते ये स्वकर्मभिः । ये तु पक्षिमृगादीनां कीटवृक्षादि वीरुधाम्

ଯେମାନେ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ପକ୍ଷୀ-ମୃଗାଦିର ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ କୀଟ, ବୃକ୍ଷ, ଲତା-ବେଳ ରୂପେ ହୋଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ (ଏଠାରେ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 16

योनिं गतास्त्वसंख्याताः संख्यातानामशोभनाः । प्रापिता यमलोकं तु सुघोरैर्यमकिंकरैः

ଅସଂଖ୍ୟ ଜୀବ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି—ଗଣନୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଅଶୋଭନ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିଭୟଙ୍କର ଯମକିଙ୍କରମାନେ ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି।

Verse 17

येऽबांधवा बांधवा वा येऽन्यजन्मनि बांधवाः । येपि चाज्ञातनामानो ये चापुत्राः स्वगोत्रजाः

ସେମାନେ ଅବନ୍ଧୁ ହେଉନ୍ତୁ କି ବନ୍ଧୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ; ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅଜ୍ଞାତ, ଏବଂ ନିଜ ଗୋତ୍ରରେ ପୁତ୍ରହୀନ ହୋଇ ପ୍ରୟାତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ (ଏଠାରେ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 18

विषेण च मृता वै ये ये वै शृंगिभिराहताः । कृतघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च ये च मित्रद्रुहस्तथा

ଯେମାନେ ବିଷରେ ମରିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ଶୃଙ୍ଗୀ ପଶୁର ଆଘାତରେ ନିହତ, ଯେମାନେ କୃତଘ୍ନ, ଗୁରୁହନ୍ତା, ଏବଂ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ (କାଶୀର ତାରକ କ୍ରିୟା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ) କୁହାଯାଇଛନ୍ତି।

Verse 19

स्त्री बालघातका ये च ये च विश्वासघातकाः । असत्यहिंसानिरता सदा पापरताश्च ये

ଯେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁହନ୍ତା, ଯେମାନେ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ, ଯେମାନେ ଅସତ୍ୟ ଓ ହିଂସାରେ ନିରତ, ଏବଂ ଯେମାନେ ସଦା ପାପରେ ରତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ (ଏହି ଉପଦେଶରେ) ଗଣ୍ୟ।

Verse 20

अश्वविक्रयिणो ये च परद्रव्यहराश्च ये । अनाथाः कृपणा दीना मानुष्यं प्राप्तुमक्षमाः

ଯେମାନେ ଅଶ୍ୱ ବିକ୍ରୟକାରୀ, ଯେମାନେ ପରଧନ ହରଣକାରୀ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଅନାଥ, କୃପଣ, ଦୀନ ହୋଇ ମାନବଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଅସମର୍ଥ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ (ଉଲ୍ଲେଖିତ)।

Verse 21

तर्पिता जाह्नवीतोयैर्नरेण विधिना सकृत् । प्रयांति स्वर्गतिं तेपि स्वर्गिणो मुक्तिमाप्नुयुः

ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ଜଳରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ତର୍ପଣ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଦେଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥ ହୋଇ ଶେଷେ ମୋକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି।

Verse 22

एतान्मंत्रान्समुच्चार्य यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । श्राद्धं पिंडप्रदानं च स विधिज्ञ इहोच्यते

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଯେ ପିତୃତର୍ପଣ କରେ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ କରେ—ସେଇ ଏଠାରେ ବିଧିଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 23

कामप्रदानि तीर्थानि त्रैलोक्ये यानि कानिचित् । तानि सर्वाणि सेवंते काश्यामुत्तरवाहिनीम्

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେଯେ କାମନା-ପ୍ରଦାୟକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେସବୁ ମାନୋ କାଶୀର ଉତ୍ତରବାହିନୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେବା କରନ୍ତି।

Verse 24

स्वःसिंधुः सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी । काश्यां विशेषतो विष्णो यत्र चोत्तरवाहिनी

ସ୍ୱର୍ଗନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସର୍ବତ୍ର ପବିତ୍ରା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ହରେ; କିନ୍ତୁ ହେ ବିଷ୍ଣୁ, କାଶୀରେ ଯେଉଁଠି ସେ ଉତ୍ତରବାହିନୀ ଭାବେ ବହେ, ସେଠି ସେ ବିଶେଷତଃ ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ।

Verse 25

गायंति गाथामेतां वै दैवर्षिपितरोगणाः । अपि दृग्गोचरा नः स्यात्काश्यामुत्तरवाहिनी

ଦେବର୍ଷି ଓ ପିତୃଗଣମାନେ ଏହି ଗାଥାକୁ ଗାଆନ୍ତି—“କାଶୀର ଉତ୍ତରବାହିନୀ ଆମ ଚକ୍ଷୁଗୋଚର ହେଉ।”

Verse 26

यत्रत्यामृतसंतृप्तास्तापत्रितयवर्जिताः । स्याम त्वमृतमेवाद्धा विश्वनाथप्रसादतः

ସେଠାରେ ସେଇ ଅମୃତରେ ସନ୍ତୃପ୍ତ ହୋଇ, ତ୍ରିତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଅମର ହେଉ।

Verse 27

गंगैव केवला मुक्त्यै निर्णीता परितो हरे । अविमुक्ते विशेषेण ममाधिष्ठानगौरवात्

ହେ ହରି, ଗଙ୍ଗା ଏକାକି ସର୍ବତ୍ର ମୁକ୍ତିର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାଧନ ଭାବେ ନିର୍ଣ୍ଣୀତ; ଏବଂ ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ) ରେ ମୋର ଅଧିଷ୍ଠାନର ଗୌରବ ହେତୁ ସେ ବିଶେଷତଃ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ।

Verse 28

ज्ञात्वा कलियुगं घोरं गंगाभक्तिः सुगोपिता । न विंदतिं जना गंगां मुक्तिमागैर्कदायिकाम्

କଳିଯୁଗର ଘୋରତା ଜାଣି ଗଙ୍ଗାଭକ୍ତି ସୁଗୋପିତ ହୋଇଛି; ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଦାତ୍ରୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଲୋକେ ପାଉନାହାନ୍ତି।

Verse 29

अनेकजन्मनियुतं भ्राम्यमाणस्तु योनिषु । निर्वृतिं प्राप्नुयात्कोत्र जाह्नवीभजनं विना

ଅନେକ ଜନ୍ମ ଧରି ଯୋନିମାନେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଜୀବ, ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ଭଜନ ବିନା କେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ପାଇବ?‍

Verse 30

नराणामल्पबुद्धीनामेनो विक्षिप्तचेतसाम् । गंगेव परमं विष्णो भेषजं भवरोगिणाम्

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଓ ପାପରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଚିତ୍ତ ନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଭବରୋଗୀଙ୍କର ପରମ ଔଷଧ ଗଙ୍ଗା ଏକାଇ।

Verse 31

खंडस्फुटितसंस्कारं गंगातीरे करोति यः । मम लोके चिरं कालं तस्याक्षय सुखं हरे

ହେ ହରେ! ଯେ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଖଣ୍ଡିତ କିମ୍ବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ କରେ, ସେ ମୋ ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।

Verse 32

गंतुमुद्दिश्य यो गंगां परार्थस्वार्थमेव वा । न गच्छति परं मोहात्स पतेत्पितृभिः सह

ପରାର୍ଥ କିମ୍ବା ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଚାଲି, ମୋହବଶତଃ ଆଗକୁ ନଯାଏ—ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 33

सर्वाणि येषां गांगेयैस्तोयैः कृत्यानि देहिनाम् । भूमिस्था अपि ते मर्त्या अमर्त्या एव वै हरे

ହେ ହରି! ଯେମାନଙ୍କ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ଓ କୃତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ମର୍ତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଅମରସମ, ଅମରତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି।

Verse 34

चरमेपि वयोभागे स्वःसिंधुं यो निषेवते । कृत्वाप्येनांसि बहुशः सोपि यायाच्छुभां गतिम्

ଜୀବନର ଶେଷ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗ-ସରିତା ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେବନ କରେ, ସେ ଅନେକଥର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 35

यावदस्थि मनुष्याणां गंगातोयेषु तिष्ठति । तावदब्दसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

ମନୁଷ୍ୟର ଅସ୍ଥି ଯେତେଦିନ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ରହେ, ସେତେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମହିମା ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 36

विष्णुरुवाच । देवदेवजगन्नाथ जगतां हितकृत्प्रभो । कीकसं चेत्पतेद्दैवाद्दुर्वृत्तस्य दुरात्मनः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, ଜଗତର ହିତକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୋ! ଯଦି ଦୈବବଶତଃ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ, ଦୁରାତ୍ମା ପୁରୁଷର ଅସ୍ଥି (ସେଠାରେ) ପଡ଼ିଯାଏ…

Verse 37

जले द्युनद्या निष्पापे कथं तस्य परा गतिः । अपमृत्यु विपन्नस्य तदीश विनिवेद्यताम्

ପାପନାଶକ ସ୍ୱର୍ଗ-ସରିତାର ଜଳରେ (ତାହାର ଅବଶେଷ) ଥିଲେ ତାହାର ପରମ ଗତି କିପରି ହେବ? ଏବଂ ଯେ ଅପମୃତ୍ୟୁରେ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଛି—ହେ ଈଶ—ସେଥି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 38

महेश्वर उवाच । अत्रार्थे कथयिष्यामि पुरावृत्तमधोक्षज । शृणुष्वैकमना विष्णो वाहीकस्य द्विजन्मनः

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଅଧୋକ୍ଷଜ (ବିଷ୍ଣୁ)! ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମୁଁ ଏକ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି। ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ଏକାଗ୍ରମନେ ବାହୀକ ନାମକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣ।

Verse 39

पुरा कलिंगविषये द्विजो लवणविक्रयी । संध्यास्नानविहीनश्च वेदाक्षरविवर्जितः

ପୂର୍ବେ କଲିଙ୍ଗ ଦେଶରେ ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ, ଯିଏ ଲୁଣ ବିକ୍ରି କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିଲେ। ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଓ ନିତ୍ୟସ୍ନାନରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ବେଦାକ୍ଷର ଜପକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

Verse 40

वाहीको नामतो यज्ञसूत्रमात्रपरिग्रहः । परिग्रहश्च तस्यासीत्कौविंदी विधवा नवा

ତାଙ୍କ ନାମ ବାହୀକ; ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ‘ସମ୍ପତ୍ତି’ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ମାତ୍ର ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଆସକ୍ତି ଥିଲା ଏକ ଯୁବା କୌବିଂଦୀ—ବୁଣକାର ଜାତିର ବିଧବା—ତାଙ୍କ ପ୍ରତି।

Verse 41

दुर्भिक्षपीडितेनाथ वृषलीपतिना विना । प्राणाधारं तदा तेन देशाद्देशांतरं ययौ

ତାପରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେଇ ଶୂଦ୍ରା-ନାରୀର ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, କେବଳ ପ୍ରାଣଧାରଣ ପାଇଁ ସେ ଦେଶରୁ ଦେଶାନ୍ତରକୁ ଗଲେ।

Verse 42

मध्येऽथ दंडकारण्यं क्षुत्क्षामः संगवर्जितः । व्याघ्रेण घातितस्तत्र नरमांसप्रियेण सः

ମାର୍ଗମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଭୁଖରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ସଙ୍ଗହୀନ ଥିବା ସେ, ସେଠାରେ ନରମାଂସପ୍ରିୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ।

Verse 43

तस्य वामपदं गृध्रो गृहीत्वोदपतत्ततः । मांसाशिनाऽन्य गृध्रेण तस्य युद्धमभूद्दिवि

ଗୋଟିଏ ଶାଗୁଣା ତାହାର ବାମ ପାଦ ଧରି ଉପରକୁ ଉଡ଼ିଗଲା। ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ସେହି ମାଂସାଶୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶାଗୁଣା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 44

गृध्रयोरामिषं गृध्न्वोः परस्परजयैषिणोः । अवापतत्पादगुल्फं कंकचंचुपुटात्तदा

ମାଂସ ଲୋଭରେ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସେହି ଶାଗୁଣାମାନଙ୍କ ଥଣ୍ଟରୁ ସେହି ପାଦ ଓ ଗୋଇଠି ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 45

तस्य वाहीक विप्रस्य व्याघ्रव्यापादितस्य ह । मध्ये गंगं दैवयोगादपतद्द्वंद्वकारिणोः

ବାଘ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ସେହି ବାହୀକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦ, ଦୈବଯୋଗୁଁ ସେହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଝଗଡ଼ା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ମଝିରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 46

यदैव हतवान्द्वीपी तं वाहीकमरण्यगम् । तस्मिन्नेव क्षणे बद्धः स पाशैः क्रूरकिंकरैः

ଯେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବଣରେ ବାଘ ସେହି ବାହୀକକୁ ମାରିଲା, ସେହି କ୍ଷଣି ଯମରାଜଙ୍କ ନିଷ୍ଠୁର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ପକାଇଲେ।

Verse 47

कशाभिर्घातितोत्यंतमाराभिः परितोदितः । वमन्रुधिरमास्येन नीतस्तैः स यमाग्रतः

ଚାବୁକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରହାର ପାଇ ଏବଂ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଆଡୁ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ପାଟିରୁ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତାକୁ ଯମରାଜଙ୍କ ସାମନାକୁ ନିଆଗଲା।

Verse 48

आपृच्छि धर्मराजेन चित्रगुप्तोथ मापते । धर्माधर्मं विचार्यास्य कथयाशु द्विजन्मनः

ତେବେ ଧର୍ମରାଜ ଯମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— “ହେ ପ୍ରଭୁ! ଏହି ଦ୍ୱିଜର ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଶୀଘ୍ର ବିଚାର କରି ମୋତେ ଜଣାଅ।”

Verse 49

वैवस्वतेन पृष्टोथ चित्रगुप्तो विचित्रधीः । सर्वदा सर्वजंतूनां वेदिता सर्वकर्मणाम्

ବୈବସ୍ୱତ ଯମ ପଚାରିବା ସହ, ବିଚିତ୍ର ବୁଦ୍ଧିଧାରୀ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ—ଯିଏ ସଦା ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଜ୍ଞାତା—ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 50

जगाद यमुनाबंधुं वाहीकस्य द्विजन्मनः । जन्मकर्मदिनारभ्य दुर्वृत्तस्य शुभेतरम्

ସେ ଯମୁନାବନ୍ଧୁ ଯମଙ୍କୁ ବାହୀକ ଦ୍ୱିଜ ବିଷୟରେ କହିଲେ—ଜନ୍ମକର୍ମ ଦିନରୁ ହିଁ ସେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତର ଆଚରଣ ଅଳ୍ପ ଶୁଭ, ଅଧିକ ଅଶୁଭ ଥିଲା।

Verse 51

चित्रगुप्त उवाच । गर्भाधानादिकं कर्म प्राक्कृतं नास्य केनचित् । जातकर्मकृतं नास्य पित्राऽज्ञानवता हरे

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ— “ହେ ହରି! ଏହା ପାଇଁ ଗର୍ଭାଧାନାଦି ପୂର୍ବସଂସ୍କାର କେହି କରିନାହାନ୍ତି। ଅଜ୍ଞ ପିତା ଏହାର ଜାତକର୍ମ ମଧ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି।”

Verse 52

गर्भैनः शमने हेतुः समस्तायुः सुखप्रदम् । एकादशेह्नि नामास्य न कृतं विधिपूर्वकम्

ଯେ ସଂସ୍କାର ଗର୍ଭସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପାପ ଶମନର କାରଣ ଓ ସମଗ୍ର ଆୟୁରେ ସୁଖଦାୟକ—ସେହିପରି ଏକାଦଶ ଦିନରେ ନାମକରଣ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇନଥିଲା।

Verse 53

ख्यातः स्याद्येन विधिना सर्वत्र विधिपावनम् । नाकार्षीन्निर्गमं चास्य चतुर्थे मासि मंदधीः

ଯେହି ବିଧିଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ବିଧିନିୟମରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଖ୍ୟାତି ଲଭେ, ସେହି ବିଧିକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ପାଳକ କଲା ନାହିଁ; ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ ଶିଶୁର ନିଷ୍କ୍ରମଣ-ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ କରାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 54

जनकः शुभतिथ्यादौ विदेशगमनापहम् । षष्ठेऽन्नप्राशनंमासि न कृतं विधिपूर्वकम्

ଶୁଭ ତିଥିରେ ବିଦେଶଗମନ-ଦୋଷ ନିବାରକ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ସେହି କର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ପିତା କଲେ ନାହିଁ; ଷଷ୍ଠ ମାସରେ ଶିଶୁର ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଗଲା ନାହିଁ।

Verse 55

सर्वदा मिष्टमश्नाति कर्मणा येन भास्करे । न चूडाकरणं चास्य कृतमब्दे यथाकुलम्

ହେ ଭାସ୍କର! ଯେହି ସଂସ୍କାରଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭୋଗ କରେ, ସେହି ସଂସ୍କାର ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏହି ଶିଶୁର ଚୂଡାକରଣ ମଧ୍ୟ କୁଳାଚାରାନୁସାରେ ଯଥାବର୍ଷେ କରାଗଲା ନାହିଁ।

Verse 56

कर्मणा येन केशाः स्युः स्निग्धाः कुसुमवर्षिणः । नाकारि कर्णवेधोस्य जनित्रा समये शुभे

ଯେହି ସଂସ୍କାରଦ୍ୱାରା କେଶ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ କୁସୁମବର୍ଷୀ (ଶୋଭା-ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟକ) ହୁଏ, ସେହି ଶିଶୁର କର୍ଣ୍ଣବେଧ ମଧ୍ୟ ପିତାମାତା ଶୁଭ ସମୟରେ କରାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 57

सुवर्णग्राहिणौ येन कर्णौ स्यातां च सुश्रुती । मौंजीबंधोप्यभूदस्य व्यतीतेब्देऽष्टमे हरे । ब्रह्मचर्याभिवृद्ध्यै यो ब्रह्मग्रहणहेतुकः

ଯେହି ସଂସ୍କାରଦ୍ୱାରା କାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ‘ସୁଶ୍ରୁତି’ (ସଦୁପଦେଶ ଶ୍ରବଣରେ ପାରଦର୍ଶୀ) ହୁଏ, ହେ ହରି! ତାହାର ମୌଞ୍ଜୀବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷ ବ୍ୟତୀତ ହେବା ପରେ ହେଲା—ଯାହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟବୃଦ୍ଧି ଓ ବ୍ରହ୍ମ (ବେଦାଧ୍ୟୟନ) ଗ୍ରହଣର କାରଣ।

Verse 58

मौंजीमोक्षणवार्तापि कृता नास्य जनुःकृता । गार्हस्थ्यं प्राप्यते यस्मात्कर्मणोऽनंतरं वरम्

ମୌଞ୍ଜୀ-ମୋକ୍ଷଣ ହୋଇଥିବାର କେବଳ ବାର୍ତ୍ତା ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ—ଯଦିଓ ସେ ଆଶ୍ରମଧର୍ମକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କରିନଥିଲା—ତଥାପି ସେହି କର୍ମର ତୁରନ୍ତ ପରେ ତାହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ‘ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ ପଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟାଶ୍ରମ, ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 59

यथाकथंचिदूढाऽथ पत्नी त्यक्तकुलाध्वगा । वृषलीपतिना तेन परदारापहारिणा

ତାପରେ କିଛିପରି ସେ କୁଳମାର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବିବାହ କଲା; ଏବଂ ସେ ବୃଷଲୀପତି ହୋଇ ପରଦାରାପହାରୀ ହେଲା।

Verse 60

आरभ्य पंचमाद्वर्षात्परस्वस्यापहारकः । अभूदेष दुराचारो दुरोदरपरायणः

ପଞ୍ଚମ ବର୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ପରଧନ ଅପହରଣକାରୀ ହେଲା; ଏହି ଲୋକ ଦୁରାଚାରୀ ହୋଇ ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ହେଲା।

Verse 61

रुमायां वसताऽनेन हतागौरेकवार्षिकी । एकदा दृढदंडेन लिहंती लवणं मृता

ରୁମାରେ ବସୁଥିବାବେଳେ ସେ ଏକ ବର୍ଷର ଗାଈକୁ ମାରିଦେଲା; ଏକଦିନ ସେ ଲୁଣ ଚାଟୁଥିବା ସମୟରେ କଠୋର ଦଣ୍ଡର ଆଘାତରେ ସେ ମରିଗଲା।

Verse 62

जननीं पादपातेन बहुशोऽसावताडयत् । कदाचिदपि नो वाक्यं पितुः कृतमनेन वै

ସେ ନିଜ ଜନନୀକୁ ପାଦଘାତରେ ବହୁବାର ପିଟୁଥିଲା; ଏବଂ ସତ୍ୟକଥା, ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ସେ କେବେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିନଥିଲା।

Verse 64

धत्तूरकरवीरादि बहुधोपविषाणि च । क्रीडाकलहमात्रेण भक्षयच्चैष दुर्मतिः

ସେ ଦୁର୍ମତି ପୁରୁଷ ଶିଶୁସଦୃଶ କ୍ରୀଡା ଓ ତୁଚ୍ଛ କଳହମାତ୍ରରେ ଧତ୍ତୂର, କରବୀର ଆଦି ନାନା ଉପବିଷ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲା।

Verse 65

दग्धोसावग्निना सौरे श्वभिश्च कवलीकृतः । शृंगिभिः परितः प्रोतो विषाणाग्रैरसौ बहु

ସେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲା, କୁକୁରମାନେ ଫାଡ଼ି ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ପଶୁମାନେ ଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ପୁନଃପୁନଃ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 66

दंदशूकैर्भृशं दष्टो दुष्टः शिष्टैर्विगर्हितः । काष्ठेष्टलोष्टैः पापिष्ठः कृतानिष्टः सदात्मनः

ସେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦଂଶିତ ହେଲା; ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦିତ ହେଲା; ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଅନିଷ୍ଟକାରୀ ସେ ମହାପାପୀ କାଠ, ମାଟିପାତ୍ରର ଠିକରା ଓ ମାଟିର ଢେଲାରେ ପ୍ରହୃତ ହେଲା।

Verse 67

आस्फालितं शिरोनेनासकृच्चापि दुरात्मना । यदर्च्यते सदा सद्भिरुत्तमांगमनेकधा

ସେ ଦୁରାତ୍ମା ପୁନଃପୁନଃ ନିଜ ଶିରକୁ ଆଘାତ କଲା—ଯେ ଉତ୍ତମାଙ୍ଗକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ସଦା ନାନାପ୍ରକାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

Verse 68

असौ हि ब्राह्मणो मंदो गायत्रीमपिवेदन । कामतो मत्स्यमांसानि जग्धान्येतेन दुर्धिया

ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣୁନଥିଲା; ଏବଂ କାମବଶେ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରେ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କଲା।

Verse 69

आत्मार्थं पायसमसौ पर्यपाक्षीदनेकधा । लाक्षालवणमांसानां सपयोदधिसर्पिषाम्

ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପାୟସ ରାନ୍ଧୁଥିଲା—ଲାକ୍ଷା, ଲବଣ ଓ ମାଂସ ସହ, ଏବଂ କ୍ଷୀର, ଦଧି ଓ ଘୃତ ସହିତ।

Verse 70

विषलोहायुधानां च दासीगोवाजिनामपि । विक्रेताऽसौ सदा मूढस्तथा वै केशचर्मणाम्

ସେ ମୂଢ ଲୋକଟି ସଦା ବିଷ ଓ ଲୋହାର ଅସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରି କରୁଥିଲା; ଦାସୀ, ଗୋ ଓ ଘୋଡ଼ାର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିଲା—ତଥା କେଶ ଓ ଚର୍ମର ମଧ୍ୟ।

Verse 71

शूद्रान्न परिपुष्टांगः पर्वण्यहनि मैथुनी । पराङ्मुखो दैवपित्र्यकर्मण्येष दुरात्मवान्

ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ନରେ ଦେହ ପୁଷ୍ଟ କରି ସେ ପର୍ବଦିନ ଓ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ମୈଥୁନ କରୁଥିଲା; ଦେବ ଓ ପିତୃକର୍ମରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଥିବା ଦୁରାତ୍ମା।

Verse 72

पक्षिणो घातितानेन मृगाश्चापि परः शतम् । अकारण द्रुमच्छेदी सदा निर्दयमानसः

ତାହାର ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷୀମାନେ ହତ ହେଲେ, ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ—ଶତାଧିକ; କାରଣ ବିନା ସେ ଗଛ କାଟୁଥିଲା, ତାହାର ମନ ସଦା ନିର୍ଦୟ।

Verse 74

अदत्तदानः पिशुनः शिश्नोदरपरायणः । किं बहूक्तेन रविज साक्षात्पातक मूर्तिमान्

ସେ ଦାନ ନଦେଇଥିବା, ପିଶୁନ, ଏବଂ କାମ ଓ ଉଦରରେ ମାତ୍ର ଆସକ୍ତ। ହେ ରବିପୁତ୍ର, ଅଧିକ କ’ଣ କହିବି—ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପାପମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲା।

Verse 75

रौरवेप्यंधतामिस्रे कुंभीपाकेऽतिरौरवे । कालसूत्रे कृमिभुजि पूयशोणितकर्दमे

ରୌରବ, ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର, କୁମ୍ଭୀପାକ, ଅତିରୌରବ; ତଥା କାଳସୂତ୍ର, କୃମିଭୋଜୀ ଏବଂ ପୁୟ-ଶୋଣିତର କାଦରେ—

Verse 76

असिपत्रवने घोरे यंत्रपीडे सुदंष्ट्रके । अधोमुखे पूतिगंधे विष्ठागर्त्तेष्वभोजने

—ଭୟଙ୍କର ଅସିପତ୍ରବନରେ, ଯନ୍ତ୍ରପୀଡାରେ, ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରକରେ; ଅଧୋମୁଖରେ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଲୋକରେ, ଏବଂ ଅଭୋଜନର ବିଷ୍ଠାଗର୍ତ୍ତରେ—

Verse 77

सूचीभेद्येऽथ संदंशे लालापे क्षुरधारके । प्रत्येकं नरके त्वेष पात्यतां कल्पसंख्यया

—ସୂଚୀଭେଦ୍ୟ, ତାପରେ ସଂଦଂଶ, ଲାଲାପ ଓ କ୍ଷୁରଧାରକ—ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନରକରେ ତାକୁ ଏକେକ କରି କଳ୍ପସଂଖ୍ୟା କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପତିତ କରାଯାଉ।

Verse 78

धर्मराजः समाकर्ण्य चित्रगुप्तमुखादिति । निर्भर्त्स्य तं दुराचारं किंकरानादिदेश ह

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମରାଜ ସେ ଦୁରାଚାରୀକୁ ତିରସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ପରେ ନିଜ କିଙ୍କରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 79

भ्रू संज्ञया हृतैर्नीतः स बद्ध्वा निरयालयम् । आक्रंदरावो यत्रोच्चैः पापिनां रोमहर्षणः

ଭୃକୁଟି-ସଙ୍କେତ ମାତ୍ରେ ତାକୁ ଧରି ନେଇ, ବାନ୍ଧି ନିରୟାଳୟକୁ ନେଇଗଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ରୋମହର୍ଷଣ କରେ।

Verse 80

ईश्वर उवाच । यातनास्वतितीव्रासु वाहीके संस्थिते तदा । तत्कालपुण्यफलदे गाङ्गेयांभसि निर्मले

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ବାହୀକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ଯାତନାରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲା, ସେହି କ୍ଷଣରେ ତତ୍କ୍ଷଣ ପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟି ନିର୍ମଳ ଗାଙ୍ଗେୟ ଜଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 81

पतितं तद्धि गृध्रास्याद्वाहीकस्य द्विजन्मनः । हरे विमानं तत्कालमापन्नं सुरसद्मतः

ସେହି କ୍ଷଣରେ ଗୃଧ୍ରମୁଖ ଅବସ୍ଥାରୁ ଦ୍ୱିଜ ବାହୀକଙ୍କ ଦୁଃଖ ନିଶ୍ଚୟ ଖସି ପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ସୁରସଦ୍ମରୁ ହରିଙ୍କ ବିମାନ ତତ୍କ୍ଷଣେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 82

घंटावलंबितं दिव्यं दिव्यस्त्रीशतसंकुलम् । आरुह्य देवयानं स दिव्यवेषधरो द्विजः

ଘଣ୍ଟା ଝୁଲିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶତଶତ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଦେବଯାନରେ ଆରୋହଣ କରି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଦିବ୍ୟବେଷ ଧାରଣ କଲା।

Verse 83

वीज्यमानोऽप्सरोवृंदैर्दिव्यगंधानुलेपनः । जगाम स्वर्गभुवनं गंगास्थिपतनाद्धरे

ଅପ୍ସରାବୃନ୍ଦମାନେ ପଖା ହଲାଇ ଦେଉଥିବାବେଳେ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲେପିତ ହୋଇ, ହେ ହରି, ଗଙ୍ଗାରେ ଅସ୍ଥିପତନ ହେବାରୁ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଭୁବନକୁ ଗଲା।

Verse 84

स्कंद उवाच । वस्तुशक्तिविचारोयमद्भुतः कोपि कुंभज । द्रवरूपेण काप्येषा शक्तिः सादाशिवी परा

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ କୁମ୍ଭଜ, ବସ୍ତୁରେ ନିହିତ ଶକ୍ତି ବିଷୟକ ଏହି ବିଚାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ। ଦ୍ରବରୂପେ ଏହା ସଦାଶିବଙ୍କ ପରା ଶକ୍ତି ହିଁ।

Verse 85

करुणामृतपूर्णेन देवदेवेन शंभुना । एषा प्रवर्तिता गंगा जगदुद्धरणाय वै

କରୁଣାମୃତରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁ ଏହି ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରବାହିତ କଲେ—ନିଶ୍ଚୟ ଜଗତ୍‌ର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ।

Verse 86

यथान्याः सरितो लोके वारिपूर्णाः सहस्रशः । तथैषानानुमंतव्या सद्भिस्त्रिपथगामिनी

ଲୋକରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ୟ ନଦୀ ହଜାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ ଏହି ଗଙ୍ଗାକୁ ସଦ୍‌ଜନମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ସାଧାରଣ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 87

श्रुत्यक्षराणि निश्चित्य कारुण्याच्छंभुना मुने । निर्मिता तद्द्रवैरेषा गंगा गंगाधरेण वै

ହେ ମୁନେ! କରୁଣାବଶେ ଶମ୍ଭୁ ଶ୍ରୁତିର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ରବସାରରୁ ଏହି ଗଙ୍ଗାକୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ—ନିଶ୍ଚୟ ଗଙ୍ଗାଧର ସ୍ୱୟଂ।

Verse 88

योगोपनिषदामेतं सारमाकृष्य शंकरः । कृपया सर्वजंतूनां चकार सरितां वराम्

ଶଙ୍କର ଯୋଗୋପନିଷଦମାନଙ୍କ ଏହି ସାରକୁ ଆକର୍ଷି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାକରି, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ସରିତାକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 89

अकलानिधयो रात्र्यो विपुष्पाश्चैव पादपाः । यथा तथैव ते देशा यत्र नास्त्यमरापगा

ଯେପରି କଳାହୀନ ଚନ୍ଦ୍ରର ରାତି ଓ ପୁଷ୍ପହୀନ ବୃକ୍ଷ, ସେପରି ହିଁ ସେଇ ଦେଶମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅମରାପଗା (ଗଙ୍ଗା) ନାହିଁ।

Verse 90

अनयाः संपदो यद्वन्मखा यद्वददक्षिणाः । तद्वद्देशा दिशः सर्वा हीना गंगांभसा हरे

ହେ ହର! ଯେପରି ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବହାର ବିନା ସମ୍ପଦ ଓ ଦକ୍ଷିଣାହୀନ ଯଜ୍ଞ ନିଷ୍ଫଳ, ସେପରି ଗଙ୍ଗାଜଳ ବିନା ସମସ୍ତ ଦେଶ ଓ ଦିଗ ହୀନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 91

व्योमांगणमनर्कं च नक्तेऽदीपं यथा गृहम । अवेदा ब्राह्मणा यद्वद्गंगाहीनास्तथा दिशः

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଆକାଶ ନିଷ୍ପ୍ରଭ, ଯେପରି ରାତିରେ ଦୀପ ବିନା ଘର ନିରର୍ଥକ, ଏବଂ ଯେପରି ବେଦହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌରବହୀନ—ସେପରି ଗଙ୍ଗାହୀନ ହେଲେ ଦିଗମାନେ ଦୀନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 92

चांद्रायणसहस्रं तु यः कुर्याद्देहशोधनम् । गंगामृतं पिबेद्यस्तु तयोर्गंगाबुपोऽधिकः

ଯେ ସହସ୍ର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରି ଦେହଶୋଧନ କରେ, ଏବଂ ଯେ ଗଙ୍ଗାର ଅମୃତସମ ଜଳ ପାନ କରେ—ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାଜଳପାନୀ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 93

पादेनैकेन यस्तिष्ठेत्सहस्रं शरदां शतम् । अब्दं गंगांबुपो यस्तु तयोर्गंगांबुपोऽधिकः

ଯେ ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସହସ୍ରବାର ଶତ ଶରଦ୍‌ଋତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପ କରେ, ଏବଂ ଯେ ଏକ ବର୍ଷ ଗଙ୍ଗାଜଳ ପାନ କରେ—ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାଜଳପାନୀ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 94

अवाक्छिराः प्रलंबेद्यः शतसंवत्सरान्नरः । भीष्मसूवालुकातल्पशयस्तस्माद्वरो हरे

ଯଦି କେହି ନର ଶତବର୍ଷ ତଳମୁଣ୍ଡ ହୋଇ ଝୁଲି ରହେ, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ବାଲୁକା-ଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରେ—ତଥାପି, ହେ ହର! ସେ ତପସ୍ୟାଠାରୁ ଗଙ୍ଗାର କୃପା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 95

पापतापाभितप्तानां भूतानामिह जाह्ववी । पापतापहरा यद्वद्गंगा नान्यत्तथा कलौ

ପାପତାପରେ ଏଠାରେ ଦଗ୍ଧ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜାହ୍ନବୀ ହିଁ ପାପ-ତାପ ହରଣକାରିଣୀ; କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗା ସମାନ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 96

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण फणिनौ निर्विषा यथा । निष्प्रभाणि तथेनांसि भागीरथ्यवलोकनात्

ଯେପରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ସର୍ପ ବିଷହୀନ ହୁଏ, ସେପରି ଭାଗୀରଥୀଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ଓ ନିର୍ବଳ ହୁଏ।

Verse 97

गंगातटोद्भवां मृत्स्नां यो मौलौ बिभृयान्नरः । बिभर्ति सोऽर्कबिंबं वै तमोनाशाय निश्चितम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାତଟର ମାଟିକୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଯେନ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବକୁ ଧାରଣ କରେ—ଅଜ୍ଞାନ ଓ ପାପର ଅନ୍ଧକାର ନାଶ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 98

व्यसनैरभिभूतस्य धनहीनस्य पापिनः । गंगैव केवलं तस्य गतिरुक्ता न चान्यथा

ବିପଦରେ ଅଭିଭୂତ, ଧନହୀନ ଓ ପାପଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଗଙ୍ଗା ହିଁ ଗତି ଓ ଶରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 99

श्रुताभिलषिता दृष्टा स्पृष्टा पीताऽवगाहिता । पुंसां वंशद्वयं गंगा तारयेन्नात्र संशयः

ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଶୁଣିବା, ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରିବା, ଦର୍ଶନ କରିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ପାନ କରିବା କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କରିବା—ଏମାନଙ୍କୁ ଯେ କୌଣସି କରିଲେ—ସେ ପୁରୁଷର ପିତୃ ଓ ମାତୃ ଉଭୟ ବଂଶକୁ ଗଙ୍ଗା ତାରଣ କରନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 100

कीर्तनाद्दर्शनात्स्पर्शाद्गंगापानावगाहनात् । दशोत्तरगुणा ज्ञेया पुण्यापुण्यर्द्धिनाशयोः

ଗଙ୍ଗାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ, ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ, ତାଙ୍କ ଜଳ ପାନ ଓ ତାହାରେ ସ୍ନାନ—ଏହି କର୍ମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟବୃଦ୍ଧି ଓ ପାପନାଶ ଦଶଗୁଣରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ହୁଏ—ଏହା ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 110

ब्रह्मलोकस्तु लोकानां सर्वेषामुत्तमो यथा । सरितां सरसां वापि वरिष्ठा जाह्नवी तथा

ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେପରି ନଦୀମାନଙ୍କ ଓ ସରୋବରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାହ୍ନବୀ ଗଙ୍ଗା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 120

ज्ञात्वाज्ञात्वा च गंगायां यः पंचत्वमवाप्नुयात् । अनात्मघाती स्वर्गी स्यान्नरकान्स न पश्यति

ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି ଯେ କେହି ଗଙ୍ଗାରେ ପଞ୍ଚତ୍ୱ (ମୃତ୍ୟୁ) ପାଏ—ସେ ଯଦି ଆତ୍ମଘାତୀ ନୁହେଁ—ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗଗାମୀ ହୁଏ ଏବଂ ନରକମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 124

यावंति तस्या लोमानि मुने तत्संततेरपि । तावद्वर्षसहस्राणि स स्वर्गसुखभुग्भवेत्

ହେ ମୁନେ! ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସନ୍ତତିର ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି—ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରେ।