Adhyaya 18

Verse 1

अगस्तिरुवाच । इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माऽथ माथुरः । मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातो मायापुर्यां गतासुकः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି ରମ୍ୟ କଥା ଶୁଣୁଥିବା ମଥୁରାର ଶିବଶର୍ମା ମୁକ୍ତିପୁରୀରେ ସୁସ୍ନାନ କରି, ହର୍ଷିତ ହୋଇ ମାୟାପୁରୀକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 2

नेत्रयोः प्राघुणी चक्रे ततः सप्तर्षिमंडलम् । व्रजन्स वैष्णवं लोकमंते विष्णुपुरीक्षणात्

ତାପରେ ସେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ସମ୍ମୁଖରେ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳ ଦର୍ଶନ କଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁପୁରୀ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଶେଷରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 3

उवाच च प्रसन्नात्मा स्तुतश्चारणमागधैः । प्रार्थितो देवकन्याभिस्तिष्ठ तिष्ठेति चक्षणम्

ସେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ; ଚାରଣ ଓ ମାଗଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“କ୍ଷଣମାତ୍ର ରୁହ, ରୁହ” ବୋଲି।

Verse 4

स्थिता सुतासु निःश्वसस्य मंदभाग्या वयं त्विति । गतः पुण्यतमांल्लोकानसौ यत्पुण्यवत्तमः

ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସେମାନେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ— “ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟବତୀ”; କାରଣ ସେ ପରମ ପୁଣ୍ୟବାନ ପୁଣ୍ୟତମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଗଲେ।

Verse 5

इति शृणवन्मुखात्तासां वचनानि विमानगः । देवौ कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः

ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ବିମାନସ୍ଥ ଯାତ୍ରୀ ପଚାରିଲା— “ହେ ଦେବମାନେ! ଏହି ଅତୁଳ, ଶୁଭ, ତେଜୋମୟ ଲୋକ କାହାର?”

Verse 6

इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ । शिवशर्मञ्छिवमते सदा सप्तर्षयोमलाः

ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣ କହିଲେ— “ହେ ଶିବଶର୍ମା! ଶିବମତ ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ସଦା ନିର୍ମଳ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ବସନ୍ତି।”

Verse 7

वसंतीह प्रजाः स्रष्टुं विनियुक्ताः प्रजासृजा । मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः

ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି— ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ରତୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରା।

Verse 8

वसिष्ठश्च महाभागो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः

ଏବଂ ମହାଭାଗ ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ— ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର। ପୁରାଣମାନେ ଏମାନେ ‘ସପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 9

संभूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः । स्मृतिरूर्जा क्रमादेषां पत्न्यो लोकस्य मातरः

ସମ୍ଭୂତି, ଅନସୂୟା, କ୍ଷମା, ପ୍ରୀତି, ସନ୍ନତି, ସ୍ମୃତି ଓ ଊର୍ଜା—କ୍ରମେ ଏହେମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ; ଲୋକମାତା ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 10

एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् । उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः

ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ତପୋବଳରେ ତ୍ରିଭୁବନ ଧାରିତ ହୁଏ। ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରି ସେମାନଙ୍କୁ ‘ମହର୍ଷି’ ବୋଲି କହିଥିଲେ।

Verse 11

प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः । ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः

“ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ନାନାରୂପ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।” ତାପରେ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

Verse 12

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रंक्षेत्रज्ञधिष्ठितम् । मुक्तये सर्वजंतूनामविमुक्तं शिवेन यत्

ସେମାନେ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ—କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସେହି ପବିତ୍ର ଧାମ; ଯାହାକୁ ଶିବ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ଭାବେ ନିୟୋଜିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 13

प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च । शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम

ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ନାମ ଅଙ୍କିତ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଏବଂ ‘ଶିବ’ ବୋଲି ଜପ କରି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ତପ କଲେ।

Verse 15

प्राजापत्येऽत्र ते लोके वसंत्युज्ज्वलतेजसः । गोकर्णेशस्य सरसः प्रत्यक्तीरे प्रतिष्ठितम्

ଏଠାରେ ଏହି ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ବୀ ଜନମାନେ ବସନ୍ତି। ଗୋକର୍ଣେଶ ସରସର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 16

लिंगमत्रीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोभिवर्धते । कर्कोट वाप्या ईशाने मरीचेः कुंडमुत्तमम्

ଅତ୍ରୀଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମତେଜ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଈଶାନ ଦିଗରେ କର୍କୋଟା ବାପୀ ଓ ମରୀଚିଙ୍କ ଉତ୍ତମ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

Verse 17

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्त्या भ्राजते भास्करो यथा । मरीचीश्वर संज्ञं तु तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्

ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ସେଠାରେ ‘ମରୀଚୀଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 18

तल्लिंगदर्शनाद्विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात् । कांत्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः

ହେ ବିପ୍ର! ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନରେ ମରୀଚ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ କାନ୍ତିରେ ଶୋଭେ, ଯେନେ କିରଣମାଳା ପିନ୍ଧିଛି।

Verse 19

पुलहेश पुलस्त्येशौ स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे । तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते

ପୁଲହେଶ ଓ ପୁଲସ୍ତ୍ୟେଶ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରର ପଶ୍ଚିମେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 20

हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवांगिरसेश्वरम् । इह लोके वसेद्विप्र तेजसापरिबृंहितः

ରମ୍ୟ ହରିକେଶବ ବନରେ ଅଙ୍ଗିରସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମାତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଲୋକରେ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ପରିପୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବସେ।

Verse 21

वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वम् । क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह

ରମ୍ୟ ବରଣା ତଟରେ ବାସିଷ୍ଠେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସେଠାରେଇ କ୍ରତ୍ୱୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେଇ ସ୍ଥିର ନିବାସ ଓ କୁଶଳତା ଲଭେ।

Verse 22

काश्यामेतानि लिंगानि सेवितानि शुभैषिभिः । मनोभिवांछितं दद्युरिह लोके परत्र च

କାଶୀରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ-ପୂଜିତ; ଏମାନେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 23

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग तिष्ठते सात्र सुंदरी । अरुंधती महापुण्या पतिव्रतपरायणा

ଗଣମାନେ କହିଲେ— ହେ ମହାଭାଗ ଶିବଶର୍ମନ୍! ଏଠାରେ ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ବସୁଛନ୍ତି; ସେ ମହାପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ପତିବ୍ରତଧର୍ମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣା।

Verse 24

यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् । अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः

ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। ସେଇ ବିଭୁ ଅନ୍ତଃପୁରର ଦୁଇ-ତିନିଜଣ ପବିତ୍ର ପରିଚାରକ ସହ (ଏଠାରେ) ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 25

सदा नारायणो देवो यस्याश्चक्रे कथां मुदा । कमलायाः पुरोभागे पातिव्रत्य सुतोषितः

ତାହାର ପତିବ୍ରତ୍ୟରେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନାରାୟଣଦେବ କମଳା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଅଗ୍ରସ୍ଥାନରେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାହାର କଥା କହିଲେ।

Verse 26

पतिव्रतास्वरुंधत्याः कमले विमलाशयः । यथास्ति न तथाऽन्यस्याः कस्याश्चित्कापि भामिनि

ହେ କମଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ପତିବ୍ରତା ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଯେ ନିର୍ମଳ ଶୁଦ୍ଧତା ଅଛି, ସେପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 27

न तद्रूपं न तच्छीलं न तत्कौलीन्यमेव च । न तत्कलासुकौशल्यं पत्युः शुश्रूषणं न तत्

ସେପରି ରୂପ ନାହିଁ, ସେପରି ଶୀଳ ନାହିଁ, ସେପରି କୁଳୀନତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କଳାରେ ସେପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ କୌଶଳ ନାହିଁ, ଏବଂ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ସେପରି ଭକ୍ତିମୟ ସେବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 28

न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम् । अरुंधत्या यथा देवि तथाऽन्यासां क्वचित्प्रिये

ସେପରି ମାଧୁର୍ୟ ନାହିଁ, ସେପରି ଗାମ୍ଭୀର୍ୟ ନାହିଁ, ଆର୍ୟଜନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାର ସେପରି ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ହେ ଦେବୀ, ହେ ପ୍ରିୟେ—ଅରୁନ୍ଧତୀରେ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅନ୍ୟାସୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 29

धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः । अरुंधत्याः प्रसंगे या नामापि परिगृह्णते

ଏହି ଲୋକରେ ସେହି ନାରୀମାନେ ଧନ୍ୟ—ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧି—ଯେଉଁମାନେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ନାମଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 30

यदा पतिव्रतानां तु कथास्मद्भवने भवेत् । तदा प्राथमिकीं रेखामेषाऽलंकुरुते सती

ଯେତେବେଳେ ଆମ ଗୃହରେ ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟକଥା ପାଠ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ସତୀ ନାରୀ ଯଥୋଚିତ ପ୍ରଥମ ମଙ୍ଗଳରେଖାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରେ।

Verse 31

ब्रुवतोरिति संकथां तथा गणयोर्वैष्णवयोर्मुदावहाम् । ध्रुवलोकौपागतस्ततो नयनातिथ्यमतथ्यवर्जितः

ସେଇ ଦୁଇ ଵୈଷ୍ଣବ ଗଣ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଧ୍ରୁବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ନୟନର ଅତିଥି ପରି ମନୋହର, ଅସତ୍ୟ ଓ ଦୋଷରହିତ।