
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନୀତିଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଓ ତୀର୍ଥ-ପ୍ରକାଶନ ଏକାଧାରେ ଗଠିତ। ଶୋକାକୁଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୋବିନ୍ଦସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ବଣିକ ସମୁଦ୍ରଦତ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଶୋକଦତ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର—ଦୁହିଁରେ ଅସାଧାରଣ ପାରଦର୍ଶୀ ହୁଏ। କାଶୀର ରାଜା ପ୍ରତାପମୁକୁଟ ଦକ୍ଷିଣର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ମଲ୍ଲ-ରାଜଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଅଶୋକଦତ୍ତଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ବିଜୟରେ ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ରାଜାନୁଗ୍ରହ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ପରେ ରାଜା ଓ ଅଶୋକଦତ୍ତ ଶୂଳରେ ଗାଢ଼ାଯାଇ ତୃଷାର୍ତ୍ତ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ଶୁଣନ୍ତି; ରାଜା ଜଳଦାନର ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ରାଜଧର୍ମରେ କରୁଣାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତି। ଭୂତ-ବେତାଳ-ପିଶାଚରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ମଶାନରେ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜକୁ ସେହି ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପ୍ରେୟସୀ କହି ଅଶୋକଦତ୍ତଙ୍କ କାନ୍ଧ ମାଗେ; ଅଶୋକଦତ୍ତ ତାଙ୍କ ଘାତକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି ରତ୍ନନୂପୁର ଧରି ରାଜାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହନ୍ତି। ରାଜା ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମଦନଲେଖା ସହ ବିବାହସମ୍ବନ୍ଧ କରାନ୍ତି। ପରେ ରାଜା ସେହିପରି ନୂପୁର ଚାହିଲେ, ଅଶୋକଦତ୍ତ ଯୁକ୍ତିରେ ପୁଣି ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇ ‘ମହାମାଂସ’ ଆମିଷ ଦେଇ ରାକ୍ଷସୀକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି ଦ୍ୱିତୀୟ ନୂପୁର, ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ଓ ଦିବ୍ୟ ସରୋବରସଂଯୁକ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ପାଆନ୍ତି। ବେତାଳରାଜ କପାଳବିସ୍ଫୋଟ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସରୋବର ପାଖରେ ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଧର ନାୟକ ବିଜ୍ଞପ୍ତିକୌତୁକ ଆସି ଶାପରହସ୍ୟ କହନ୍ତି—ସୁକର୍ଣ୍ଣ ଭାଇ ଅନୁଚିତ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ବେତାଳ ହୋଇଥିଲେ, ଅଶୋକଦତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶାପସଂଯୋଗରେ ବନ୍ଧା। ପ୍ରତିକାର ଭାବେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ନିକଟର ପରମ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶାଯାଏ। ସେଠାରେ ପବନେ ଆସିଥିବା ଜଳବିନ୍ଦୁ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ସୁକର୍ଣ୍ଣ ବେତାଳଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଅଶୋକଦତ୍ତ ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ଦିବ୍ୟରୂପ ପାଆନ୍ତି। ସ୍ଥାନଟି ‘ବେତାଳବରଦା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ଫଳଦାୟୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି ବିଧି ଓ ପାଠ-ଶ୍ରବଣରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ସହ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ।
Verse 1
ततः स विप्रः प्रत्यूषे पुत्रशोकेन पीडितः । अशोक दत्तसंयुक्तो भार्यया विललाप ह
ତାପରେ ପ୍ରଭାତେ ସେ ବିପ୍ର ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଅଶୋକଦତ୍ତକୁ ନେଇ ବିଳାପ କଲା।
Verse 2
विलपंतं समालोक्य गोविंदस्वामिनं द्विजाः । वणिक्समुद्रदत्ताख्यः समानिन्ये निजं गृहम्
ବିଳାପ କରୁଥିବା ଗୋବିନ୍ଦସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମୁଦ୍ରଦତ୍ତ ନାମକ ବଣିକ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲା।
Verse 3
समानीय समाश्वास्य दयायुक्तो वणिग्वरः । स्वधनानां हि सर्वेषां रक्षितारमकल्पयत्
ତାଙ୍କୁ ଆଣି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଦୟାଳୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଣିକ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲା।
Verse 4
स्मरन्महायतिवचः पुत्रदर्शनलालसः । स तस्थौ वणिजो गेहे पुत्रभार्यासमन्वितः
ମହାୟତିଙ୍କ ବଚନ ସ୍ମରଣ କରି, ପୁତ୍ରଦର୍ଶନର ଲାଲସାରେ ସେ ପତ୍ନୀସହିତ ସେହି ବଣିକଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ।
Verse 5
अशोकदत्तनामा तु द्वितीयो विप्रनंदनः । शस्त्रे चैव तथा शास्त्रे बभूवातिविचक्षणः
ଅଶୋକଦତ୍ତ ନାମକ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ର—ଉଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲା।
Verse 6
तथान्यास्वपि विद्यासु नास्ति तत्सदृशो भुवि । कृतविद्यो द्विजसुतः प्रख्यातो नगरेऽभवत्
ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟାମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ତାହାର ସମାନ କେହି ନଥିଲେ; କୃତବିଦ୍ୟ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ନଗରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେଲା।
Verse 7
अत्रांतरे नरपतिं प्रतापमुकुटाभिधम् । काशीदेशाधिपो मल्लः कश्चिदभ्याययौ बली
ଏହି ମଧ୍ୟରେ କାଶୀଦେଶର ଅଧିପତି ଏକ ବଳବାନ ମଲ୍ଲ ପ୍ରତାପମୁକୁଟ ନାମକ ନରପତିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
Verse 8
प्रतापमुकुटो राजा मल्लस्यास्य जयाय सः । बलिनं द्विजपुत्रं तमाह्वयामास भृत्यकैः
ସେହି ମଲ୍ଲଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ରାଜା ପ୍ରତାପମୁକୁଟ ନିଜ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ବଳବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ରକୁ ଡାକାଇଲେ।
Verse 9
तमागतं समालोक्य प्रतापमुकुटोऽब्रवीत् । अशोकदत्त सहसा मल्लमेनं बलोत्कटम्
ତାହାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ରାଜା ପ୍ରତାପମୁକୁଟ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ— “ଅଶୋକଦତ୍ତ! ଏହି ବଳୋତ୍କଟ ମଲ୍ଲକୁ ସହସା ପରାଜିତ କର।”
Verse 10
दुर्जयं जहि संग्रामे त्वं वै वलवतां वरः । दाक्षिणात्यमहामल्लपतावस्मिञ्जिते त्वया
“ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କର; ତୁମେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦକ୍ଷିଣର ମହାମଲ୍ଲମାନଙ୍କ ଏହି ଅଧିପତି ତୁମେ ଜିତିଲେ…”
Verse 11
यदिष्टं तव तत्सर्वं दास्याम्यहं न संशयः । इति तस्य वचः श्रुत्वा वलवान्द्विजनंदनः
“ତୁମର ଯାହା ଇଷ୍ଟ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଦେବି—କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ତାଙ୍କର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ବଳବାନ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର…
Verse 12
दाक्षिणात्यमहामल्लनृपतिं समताडयत् । ताडितो द्विजपुत्रेण मल्लः स बलिना बली
ସେ ଦକ୍ଷିଣର ମହାମଲ୍ଲମାନଙ୍କ ନୃପତିକୁ ପ୍ରହାର କଲା। ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରର ଆଘାତରେ ସେ ମଲ୍ଲ, ନିଜେ ବଳବାନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଧିକ ବଳରେ ଦମିତ ହେଲା।
Verse 13
सद्यो विवृत्तनयनः परासुर्न्यपतद्भुवि । द्विज पुत्रस्य तत्कर्म देवैरपि सुदुष्करम्
ତୁରନ୍ତ ତାହାର ଆଖି ଉଲଟିଗଲା, ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରର ସେହି କର୍ମ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଥିଲା।
Verse 14
प्रतापमुकुटो दृष्ट्वा प्रसन्नहृदयोऽभवत् । दत्त्वा वहुधनान्ग्रामान्समीपेऽस्थापयत्तदा
ଏହା ଦେଖି ପ୍ରତାପମୁକୁଟଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା। ପରେ ସେ ଅନେକ ଧନସମୃଦ୍ଧ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସମୀପରେ ବସାଇଲେ।
Verse 15
स कदाचिन्महाराज सहितो द्विजसूनुना । संध्यायां विजने देशे चचार तुरगेण वै
ଏକଦା ସେ ମହାରାଜ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନିର୍ଜନ ଦେଶରେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଭ୍ରମଣ କଲେ।
Verse 16
द्विजसूनुसखस्तत्र दीनां वाणीमथाशृणोत् । राजन्नल्पापराधोऽहं शत्रुप्रेरणयासकृत्
ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସଖା ଏକ ଦୀନ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ଅପରାଧ ଅଳ୍ପ; ଶତ୍ରୁର ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ ଏକଥର ଏମିତି କରିଥିଲି।”
Verse 17
दण्डपालेन निहितः शूले निर्घृणचेतसा । दिनमद्य चतुर्थं मे शूलस्थस्यैव जीवतः
“ନିର୍ଦୟଚିତ୍ତ ଦଣ୍ଡପାଳ ମୋତେ ଶୂଳରେ ଗାଢ଼ି ରଖିଛି। ଆଜି ଶୂଳସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବିତ ଥାଇ ମୋର ଚତୁର୍ଥ ଦିନ।”
Verse 18
प्राणाः सुखेन निर्यांति न हि दुष्कृतकर्मणाम् । भृशं मां बाधते तृष्णा तां निवारय भूपते
“ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସହଜରେ ବାହାରୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଭୟଙ୍କର ତୃଷ୍ଣା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି—ହେ ଭୂପତେ, ତାହା ନିବାରଣ କର।”
Verse 19
इति दीनां समाकर्ण्य वाचं राजा द्विजा त्मजम् । अशोकदत्तनामानं धैर्यवंतमभाषत
ଦୀନମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତବାଣୀ ଶୁଣି ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଅଶୋକଦତ୍ତ ନାମକ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ବୀରକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
Verse 20
अस्मै निरपराधाय शूलप्रोताय जंतवे । तृष्णार्दिताय दातव्यं द्विजसूनो त्वया जलम्
ଏହି ନିରପରାଧ ପ୍ରାଣୀ ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର, ତୁମେ ତାକୁ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 21
इत्यादिष्टो नरेन्द्रेण सहसा द्विजनन्दनः । जलपूर्णं समादाय कलशं वेगवान्ययौ
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ନେଇ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଚାଲିଗଲା।
Verse 22
तच्छ्मशानं समासाद्य भूतवेतालसंकुलम् । शूलप्रोताय वै तस्मै जलं दातुं समुत्सुकः
ଭୂତ-ବେତାଳରେ ସଂକୁଳ ସେଇ ଶ୍ମଶାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ତାହାକୁ ଜଳ ଦେବାକୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲା।
Verse 23
ददर्शाथ स्थितां नारीं नवयौवनशालिनीम् । उदैक्षत महाकांतिं मूर्तामिव रतिं द्विजः
ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଯୁବକ ନବଯୌବନଶାଳିନୀ ଏକ ନାରୀକୁ ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଖିଲା; ତାହାର ମହାକାନ୍ତି ଦେଖି ରତିଦେବୀ ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ହୋଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା।
Verse 24
तामालोक्य ततः प्राह धैर्यवान्द्विजनंदनः । कासि भद्रे वरारोहे श्मशाने विजने स्थिता
ତାକୁ ଦେଖି ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ଦ୍ୱିଜନନ୍ଦନ କହିଲେ— “ହେ ଭଦ୍ରେ, ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗି! ଏହି ନିର୍ଜନ ଶ୍ମଶାନରେ ଏକା ଦାଁଡ଼ିଥିବା ତୁମେ କିଏ?”
Verse 25
अस्याधस्तात्किमर्थं त्वं शूलप्रोतस्य तिष्ठसि । इति तस्य वचः श्रुत्वा सा प्राह रुचिरानना
“ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ଏହି ପୁରୁଷର ତଳେ ତୁମେ କାହିଁକି ଦାଁଡ଼ିଛ?” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ରୁଚିରମୁଖୀ ନାରୀ କହିଲା।
Verse 26
पुरुषो वल्लभोऽयं मे शूले राज्ञा समर्पितः । धनं यथा च कृपणः पश्य प्राणान्न मुंचति
ସେ କହିଲା— “ଏହି ପୁରୁଷ ମୋର ପ୍ରିୟ। ରାଜା ତାକୁ ଶୂଳକୁ ସମର୍ପିତ କରିଛନ୍ତି; ଦେଖ, କୃପଣ ଯେପରି ଧନ ଛାଡ଼େନି, ସେପରି ଏ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ୁନାହିଁ।”
Verse 27
आसन्नमरणं चैनमनुयातुमिह स्थिता । तृषितो याचते वारि मामयं व्यथते मुहुः
“ଏହାର ମୃତ୍ୟୁ ସନ୍ନିକଟ; ଏହାକୁ ଅନୁସରିବାକୁ ମୁଁ ଏଠି ଦାଁଡ଼ିଛି। ତୃଷାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଜଳ ମାଗୁଛି, ଆଉ ତାର ବେଦନାରେ ପୁନଃପୁନଃ ମୋତେ ବ୍ୟଥିତ କରୁଛି।”
Verse 28
शूलप्रोतो द्धतग्रीवं मुमूर्षुं प्राणनायकम् । नास्मि पाययितुं शक्ता जलमेनमधःस्थिता
“ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ, ଗ୍ରୀବା ଉପରକୁ ଉଠାଇ—ମୃତ୍ୟୁସନ୍ନିକଟ ମୋ ପ୍ରାଣନାୟକ ଏହି। ତଳେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ମୁଁ ଏହାକୁ ଏ ଜଳ ପିଆଇ ପାରୁନାହିଁ।”
Verse 29
अशोकदत्तस्तच्छ्रुत्वा करुणावरुणालयः । तत्कालसदृशं वाक्यं तां वधूमब्रवीत्तदा
ତାହାର କଥା ଶୁଣି କରୁଣାର ଆଶ୍ରୟ ଅଶୋକଦତ୍ତ ସେଇ ଆପତ୍କାଳକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବାକ୍ୟରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେ ନବବଧୂଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 30
अशोकदत्त उवाच । मातर्मत्स्कंधमारुह्य देह्यस्मै शीतलं जलम् । सा तथेति तमाभाष्य तरुणी त्वरयान्विता
ଅଶୋକଦତ୍ତ କହିଲେ—“ମାତେ, ମୋ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏହାକୁ ଶୀତଳ ଜଳ ଦିଅ।” ଯୁବତୀ ‘ତଥା’ ବୋଲି କହି ତ୍ୱରାସହିତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କଲା।
Verse 31
आनम्रवपुषस्तस्य स्कंधं पद्भ्यां रुरोह वै । द्विजसूनुर्ददर्शाथ शोणितं नूतनं पतत्
ସେ ଦେହ ନମାଇଲେ, ସେ ପାଦଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲା। ତେବେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ନୂତନ ରକ୍ତ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖିଲା।
Verse 32
किमेतदिति सोपश्यदुन्नम्य सहसा मुखम् । भक्ष्यमाणं तया तत्स विज्ञाय द्विजनंदनः
“ଏହା କ’ଣ?” ଭାବି ସେ ହଠାତ୍ ମୁହଁ ଉଠାଇ ଦେଖିଲା; ସେ ତାହାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛି ବୋଲି ଜାଣି ଦ୍ୱିଜନନ୍ଦନ ସତ୍ୟ ବୁଝିଲା।
Verse 33
अशोकदत्तो जग्राह तस्याः पादं सनूपुरम् । ततोऽगान्नूपुरं त्यक्त्वा बद्धरत्नं विहाय तत्
ଅଶୋକଦତ୍ତ ତାହାର ନୂପୁରସହିତ ପାଦକୁ ଧରିଲେ। ତେବେ ସେ ନୂପୁର ଛାଡ଼ି, ରତ୍ନବଦ୍ଧ ଆଭୂଷଣ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ପଳାଇଗଲା।
Verse 34
प्रत्युप्तानेकरत्नाढ्यं तदादायच नूपुरम् । अशोकदत्तः प्रययौ तच्छ्मशानान्नृपांतिकम्
ବହୁ ରତ୍ନରେ ଜଡିତ ସେହି ନୂପୁରଟି ଉଠାଇ ଅଶୋକଦତ୍ତ ଶ୍ମଶାନଭୂମିରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲା।
Verse 35
स्मशानवृत्तं तत्सर्वं स नृपाय निवेद्य वै । महार्घ्यरत्नप्रत्युप्तं नूपुरं च ददौ तदा
ଶ୍ମଶାନରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା; ପରେ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନଜଡିତ ନୂପୁରଟି ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲା।
Verse 36
ज्ञात्वा तद्वीरचरितं वीरैरन्यैः सुदुष्करम् । ददौ मदनलेखाख्यां सुतां तस्मै महीपतिः
ସେହି ବୀରକାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି—ଯାହା ଅନ୍ୟ ବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର—ରାଜା ‘ମଦନଲେଖା’ ନାମକ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ତାହାକୁ ଦାନ କଲେ।
Verse 37
कदाचिदथ ताद्दिव्यं नूपुरं वीक्ष्य भूपतिः । अस्य नूपुरवर्यस्य तुल्यं वै नूपुरांतरम्
ଏକଦା ସେହି ଦିବ୍ୟ ନୂପୁରକୁ ଦେଖି ରାଜା ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୂପୁର ସମାନ ଅନ୍ୟ ନୂପୁର କେଉଁଠି ଅଛି କି?”
Verse 38
कुतो वा लभ्यत इति सादरं समचिंतयत् । अशोकदत्तस्तु तदा विज्ञाय नृपकांक्षितम्
ସେ ଆଦରସହ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହା କେଉଁଠୁ ଲଭ୍ୟ ହେବ?” ତେବେ ରାଜାଙ୍କ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ବୁଝି ଅଶୋକଦତ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।
Verse 39
नृपुरांतरसि द्ध्यर्थं चिंतयामास चेतसा । श्मशाने नूपुरमिदं यतः प्राप्तं मया पुरा
ରାଜନଗରର ଅନ୍ତଃପୁରେ ପ୍ରବେଶସିଦ୍ଧିର ଉପାୟ ଖୋଜି ସେ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଏହି ନୂପୁର ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଶ୍ମଶାନରୁ ପାଇଥିଲି।”
Verse 40
तां नूपुरांतरप्राप्त्यै कुत्र द्रक्ष्यामि सांप्रतम् । इत्थं वितर्क्य बहुधा नि श्चिकाय महामतिः
“ଏବେ ନୂପୁର ଫେରେଇ ପାଇବାକୁ ମୁଁ ତାକୁ କେଉଁଠି ଦେଖିବି (ଖୋଜିବି)?”—ଏଭଳି ବହୁପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରି ସେ ମହାମତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
Verse 41
विक्रेष्यामि महामांसं समेत्य पितृकाननम् । तत्र राक्षसवेतालपिशाचादिषु सर्वशः
“ମୁଁ ପିତୃକାନନକୁ ଯାଇ ବହୁତ ମାଂସ ବିକ୍ରି କରିବି; ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସ, ବେତାଳ, ପିଶାଚ ଆଦି ସବୁଦିଗରୁ ଏକତ୍ର ହେବେ।”
Verse 42
मंत्रैराहूयमानेषु साप्यायास्य ति राक्षसी । तामागतां बलाद्गृह्य तद्ग्रहीष्यामि नूपुरम्
“ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲେ ସେ ରାକ୍ଷସୀ ମଧ୍ୟ ଆସିବ; ସେ ଆସିଲେ ବଳପୂର୍ବକ ଧରି ସେଇ ନୂପୁରଟି ମୁଁ ଫେରେଇ ନେବି।”
Verse 43
राक्षसानां सहस्रं वा पिशाचानां तथायुतम् । वेतालानां तथा कोटिर्न लक्ष्यं बलिनो मम
“ହଜାର ରାକ୍ଷସ ହେଉ, ଦଶହଜାର ପିଶାଚ ହେଉ, କୋଟି ବେତାଳ ହେଉ—ବଳବାନ ମୋ ପାଇଁ କେହି ସମକକ୍ଷ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ମୋ ସମାନ ନାହାନ୍ତି।”
Verse 44
इति निश्चित्य मनसा श्मशानं सहसा ययौ । विक्रीणानो महामांसं मंत्रैराहूय राक्षसान्
ଏପରି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ସହସା ଶ୍ମଶାନକୁ ଗଲା। ମହାମାଂସ ବିକ୍ରି କରୁଛି ବୋଲି କହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।
Verse 45
गृहाणेत्युच्चया वाचा चचार श्रावयन्दि शः । विक्रीयते महामांसं गृह्यतांगृह्यतामिति
‘ନିଅ, ନିଅ!’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି ସେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇ—‘ମହାମାଂସ ବିକ୍ରି ହେଉଛି, ନିଅ ନିଅ!’
Verse 46
तत्र राक्षसवेतालाः कंकालाश्च पिशाचकाः । अन्ये च भूतनिवहाः समाजग्मुः प्रहर्षिताः
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବେତାଳ, କଙ୍କାଳ-ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂତନିବହ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
Verse 47
भक्षयिष्यामहे सर्वे मांसमिष्टतमं त्विति । तत्रागच्छत्सु सर्वेषु रक्षःकन्यासमावृता
ସେମାନେ କହିଲେ—‘ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆମକୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଏହି ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବୁ।’ ସମସ୍ତେ ସେଠାକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ ସେ ରାକ୍ଷସ-କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲା।
Verse 48
आययौ राक्षसी सापि मांसभक्षणलालसा । गवेषयंस्तदा विप्रस्तां समुद्वीक्ष्य राक्षसीम्
ସେଇ ରାକ୍ଷସୀ ମଧ୍ୟ ମାଂସଭକ୍ଷଣର ଲାଲସାରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ତେବେ ତାକୁ ଖୋଜୁଥିବା ବିପ୍ର ସେଇ ରାକ୍ଷସୀକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିଲା।
Verse 49
सेयं दृष्टा पुरेत्येष प्रत्यभिज्ञानमाप्तवान् । तामाह द्विजपुत्रोऽन्यद्देहि मे नूपुरं त्विति
ତାକୁ ଚିହ୍ନି ସେ ମନେ କଲା—“ନଗରେ ପୂର୍ବେ ଯାହାକୁ ଦେଖିଥିଲି, ସେଇ ଏହି।” ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ତାକୁ କହିଲା—“ମୋତେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ନୂପୁର ଦିଅ।”
Verse 50
सा तस्य वचनं श्रुत्वा प्रीता वाक्यमथाऽब्रवीत् । ममैव च त्वया नीतं पुरा वीरेंद्र नूपुरम्
ତାହାର କଥା ଶୁଣି ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲା—“ହେ ବୀରେନ୍ଦ୍ର! ସେ ନୂପୁର ମୋର ଥିଲା; ତୁମେ ପୂର୍ବେ ତାହା ନେଇଯାଇଥିଲ।”
Verse 51
गृहाण रत्नरुचिरं द्वितीयमपि नूपुरम् । इत्युक्त्वा नूपुरं तस्मै स्वसुतां च ददौ प्रियाम्
“ରତ୍ନକାନ୍ତିରେ ରମ୍ୟ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ନୂପୁରଟି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏମିତି କହି ସେ ତାକୁ ନୂପୁର ଦେଲା ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲା।
Verse 52
विद्युत्केश्या तदा दत्तां प्रियां विद्युत्प्रभाभिधाम् । विप्रः संप्राप्य मुमुदे रूपयौवनशालि नीम्
ବିଦ୍ୟୁତ୍କେଶୀ ସେତେବେଳେ ଯେ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ଦେଲେ—‘ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା’ ନାମରେ ପରିଚିତ—ତାକୁ ପାଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; କାରଣ ସେ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲା।
Verse 53
विद्युत्केशी तु जामात्रे हेमाब्जमपि सा ददौ । विद्युत्प्रभां नूपुरं च हेमाब्जमपिलभ्य सः
ବିଦ୍ୟୁତ୍କେଶୀ ତାଙ୍କ ଜାମାତାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ। ଏଭଳି ସେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା, ନୂପୁର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ—ସବୁ ଲାଭ କଲା।
Verse 54
श्वश्रूमाभाष्य सहसा पुनः प्रायान्नृपांतिकम् । ततः प्रतापमुकुटो नूपुरप्राप्तिनंदितः
ଶ୍ୱଶ୍ରୁଙ୍କ ସହ ସହସା କଥା କହି ସେ ପୁନଃ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ରାଜସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲା। ତାପରେ ନୂପୁର ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରତାପମୁକୁଟ ହର୍ଷିତ ହେଲା।
Verse 55
शौर्यधैर्यसमायुक्तं प्रशशंस द्विजात्मजम् । अथ विद्युत्प्रभां विप्रः सोऽब्रवीद्रहसि प्रियाम्
ଶୌର୍ୟ ଓ ଧୈର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରଶଂସା କଲା। ପରେ ବିପ୍ର ନିଜ ପ୍ରିୟା ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତରେ କହିଲେ।
Verse 56
मात्रा तव कुतो लब्धमेतद्धेमांबुज प्रिये । एतत्तुल्यानि चान्यानि यतः प्राप्स्ये वरानने
ପ୍ରିୟେ, ତୁମ ମାତା ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ? ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନେ ମୁଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ ପାଇବି?
Verse 57
द्विजात्मजं ततः प्राह पतिं विद्युत्प्रभा रहः । प्रभो कपालविस्फोटनाम्नो वेतालभूपतेः
ତେବେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ଏକାନ୍ତରେ ନିଜ ପତି ସେହି ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୋ, କପାଳବିସ୍ଫୋଟ ନାମକ ଜଣେ ବେତାଳରାଜା ଅଛନ୍ତି…”
Verse 58
अस्ति दिव्यं सरः किंचिद्धेमांबुजपरिष्कृतम् । तव श्वश्र्वा जलक्रीडां वितन्वं त्येदमाहृतम्
ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳରେ ସୁଶୋଭିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସରୋବର ଅଛି। ତୁମ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଜଳକ୍ରୀଡା କରୁଥିବାବେଳେ ସେଠାରୁ ଏହା ଆଣିଥିଲେ।
Verse 59
इति श्रुत्वा वचस्तत्र मां नयेति जगाद सः । ततः सा सहसा विप्रं निन्ये तत्कांचनं सरः
ସେହି କଥା ଶୁଣି ସେ ସେଠାରେ କହିଲା—“ମୋତେ ସେଠାକୁ ନେଇଚାଲ।” ତାପରେ ସେ ନାରୀ ତୁରନ୍ତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ସରୋବରକୁ ନେଇଗଲା।
Verse 60
ततः स हेमपद्मानामाजिहीर्षुर्द्विजात्मजः । तद्विप्रकारिणः सर्वान्वेतालादींस्ततोऽवधीत्
ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ରୋହୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ବେତାଳମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି—ବଧ କଲା।
Verse 61
स्वयं कपालविस्फोटं निहताशेषसैनिकम् । ददर्श वेतालपतिं तं च हंतुं प्रचक्रमे
ସେ ନିଜେ ସମସ୍ତ ସେନା ନିହତ ହୋଇଥିବା ବେତାଳପତି ‘କପାଳ-ବିସ୍ଫୋଟ’କୁ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
Verse 62
अत्रांतरे महातेजा नाम्ना विज्ञप्तिकौतुकः । विद्याधरपतिः प्राप्य विमानेनैनमब्रवीत्
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ‘ବିଜ୍ଞପ୍ତି-କୌତୁକ’ ନାମକ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଦ୍ୟାଧରପତି ବିମାନରେ ଆସି ପହଞ୍ଚି ତାକୁ କହିଲା।
Verse 63
अशोकदत्तं विप्रेंद्र साहसं मा कृथा इति । तदाकर्ण्य द्विजसुतो विमानवरसंस्थितम्
ସେ କହିଲା—“ହେ ଅଶୋକଦତ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସାହସ କରନି।” ଏହା ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଉତ୍ତମ ବିମାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
Verse 64
ददर्श प्रभया युक्तं विद्याधरपतिं दिवि । तस्य दर्शनमात्रेण शापामुक्तो द्विजा त्मजः
ସେ ଆକାଶରେ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟାଧରପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ତାଙ୍କର ମାତ୍ର ଦର୍ଶନରେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲା।
Verse 65
संत्यज्य मानुषं रूपं दिव्यं रूपमवाप्तवान् । विमानवरमारूढं दिव्याभरणभूषितम्
ମାନବ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।
Verse 66
शापान्मुक्तं सुकर्णं तं प्राह विज्ञप्ति कौतुकः । अयं सुकर्ण ते भ्राता गालवस्य महामुनेः
ତାପରେ ବିଜ୍ଞପ୍ତି-କୌତୁକ ଶାପମୁକ୍ତ ସୁକର୍ଣ୍ଣକୁ କହିଲେ— “ଏହି ସୁକର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ଭ୍ରାତା; ମହାମୁନି ଗାଲବଙ୍କର।”
Verse 67
शापाद्वेतालतां प्राप तत्कन्यास्पर्शपातकी । त्वं च शप्तः पुरा तेन तत्पापस्यानु मोदकः
“ଶାପରେ ସେ ବେତାଳତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପାପରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲା। ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ତାହାର ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ ହୋଇଥିଲ, କାରଣ ସେଇ ପାପକୁ ତୁମେ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲ।”
Verse 68
तवायमल्पपापस्य शापो मद्दर्शनावधिः । कल्पिस्ततेन मुनिना शापांतो नास्य कल्पितः
“ତୁମ ପାପ ଅଳ୍ପ; ତୁମର ଏହି ଶାପ ମୋ ଦର୍ଶନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର। କିନ୍ତୁ ତାହା ପାଇଁ ସେଇ ମୁନି ଶାପର କୌଣସି ଅନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିନଥିଲେ।”
Verse 69
तदेहि मुक्तशापोसि सुकर्ण स्वर्गमारुह । ततः सुकर्णस्तं प्राह विद्याधरकुलाधिपम्
“ଆସ, ସୁକର୍ଣ୍ଣ—ତୁମେ ଶାପମୁକ୍ତ; ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କର।” ତାପରେ ସୁକର୍ଣ୍ଣ ବିଦ୍ୟାଧରକୁଳାଧିପତିଙ୍କୁ କହିଲା।
Verse 70
विद्याधरपते भ्रात्रा विना ज्येष्ठेन सांप्रतम् । सर्वभोगयुतं स्वर्गं नैव गंतुं समुत्सहे
ସୁକର୍ଣ୍ଣ କହିଲା: “ହେ ବିଦ୍ୟାଧରପତି, ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ବିନା, ସମସ୍ତ ଭୋଗଯୁକ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବାକୁ ମୋର ମନ ହୁଏନା।”
Verse 71
शापस्यांतो यथा भूयान्मम भ्रातुस्तथा वद । तमुवाच महातेजास्तथा विज्ञप्तिकौतुकः
“ମୋ ଭାଇଙ୍କ ଶାପର ଅନ୍ତ ଯେପରି ହେବ, ସେପରି କହନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ନିବେଦିତ ହେଲେ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଜଣେ ଆଗ୍ରହରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Verse 72
दुर्निवारमिमं शापमन्यः को वा निवारयेत् । किं तु गुह्यतमं किंचित्तव वक्ष्यामि सांप्रतम्
“ଏହି ଶାପ ନିବାରଣ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ—ଅନ୍ୟ କିଏ ଏହାକୁ ରୋକିପାରିବ? ତଥାପି ତୁମ ହିତ ପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ଗୋଟିଏ ପରମ-ଗୁହ୍ୟ କଥା କହିବି।”
Verse 73
ब्रह्मणा सनकादिभ्यो मुनिभ्यः कथितं पुरा । सर्वतीर्थाश्रये पुण्ये दक्षिणस्यो दधेस्तटे
“ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ସନକାଦି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଥିଲେ: ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ସର୍ବତୀର୍ଥାଶ୍ରୟ ଏକ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି।”
Verse 74
चक्रतीर्थसमीपे तु तीर्थमस्तिमहत्तरम् । महापातकसंघाश्च यस्य दर्शनमात्रतः
ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ସମୀପରେ ଏକ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମହାପାତକର ସମୂହ ନଶିଯାଏ।
Verse 75
नश्यंति तत्क्षणादेव न जाने स्नानजं फलम् । तत्र गत्वा तव ज्येष्ठो यदि स्नायान्महत्तरे
ସେମାନେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନଜନିତ ଫଳକୁ ମୁଁ ମାପି ପାରେନି। ଯଦି ତୁମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେଇ ମହତ୍ତର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ…
Verse 76
वेतालत्वं त्यजेन्नूनं तदा गालवशापजम् । सुकर्णस्तद्वचः श्रुत्वा भ्रात्रा वेतालरूपिणा
ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଗାଲବଙ୍କ ଶାପଜନିତ ବେତାଳତ୍ୱକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁକର୍ଣ୍ଣ, ବେତାଳରୂପୀ ଭ୍ରାତା ସହ…
Verse 77
सहितः सहसा प्रायाद्दक्षिणस्योदधेस्तटम् । दक्षिणं चक्रतीर्थाख्यादुत्तरं गंधमादनात्
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସହସା ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ତଟକୁ ଗଲେ—ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ନାମକ ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣେ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନର ଉତ୍ତରେ।
Verse 78
ब्रह्मणा सनकादिभ्यः कथितं तीर्थमभ्यगात् । तत्तीर्थकूलमासाद्य भ्रातरं चेदमब्रवीत्
ବ୍ରହ୍ମା ସନକାଦି ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଥିବା ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ସେ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେ ତୀର୍ଥର କୂଳକୁ ଆସି ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲା।
Verse 79
भ्रातर्गालवशापस्य घोरस्यास्य निवृत्तये । तीर्थेऽस्मिन्नचिरात्स्नाहि सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे
ଭ୍ରାତା, ଗାଲବଙ୍କ ଏହି ଘୋର ଶାପର ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କର—ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ।
Verse 80
तस्मिन्न वसरे विप्रास्तस्य तीर्थस्य शीकराः । न्यपतंस्तस्य गात्रेषु वायुना वै समाहृताः
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ତୀର୍ଥର ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ—ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସଂଗ୍ରହିତ ଓ ଆଣିତ—ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ପଡ଼ିଲା।
Verse 81
स तच्छीकरसंस्पर्शात्त्यक्त्वा वेतालतां तदा । तदेव मानुषं भावं द्विजपुत्रत्वमाप्तवान्
ସେହି ଜଳବିନ୍ଦୁର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ସେ ତେବେ ବେତାଳଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁନର୍ବାର ମାନବଭାବ ପାଇ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ହେଲା।
Verse 82
ततः संकल्प्य सहसा तस्मिंस्तीर्थोत्तमोत्तमे । मनुष्यत्वनिवृत्त्यर्थं निममज्ज द्विजात्मजः
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜାତ୍ମଜ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ମାନବତ୍ୱରୁ ମଧ୍ୟ ନିବୃତ୍ତି ପାଇବାକୁ, ସେହି ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲା।
Verse 83
उत्तिष्ठन्नेव सहसा दिव्यं रूपमवाप्तवान् । विमानवरमारूढो देवस्त्रीपरिवारितः
ଉଠିବା ସହିତେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହେଲା।
Verse 84
सर्वाभरणसंयुक्तः सह भ्रात्रा सुदर्शनः । श्लाघमानश्च तत्तीर्थं नमस्कत्य पुनःपुनः
ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଭ୍ରାତା ସହିତ ସେ ସୁଦର୍ଶନ ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କଲା।
Verse 85
विज्ञप्तिकौतुकं चापि पुरस्कृत्य दिवं ययौ । तदाप्रभृति तत्तीर्थं वेतालवरदाभिधम्
ତାହାର କୃତଜ୍ଞ ନିବେଦନ ଓ କୌତୁକକୁ ସମ୍ମାନ କରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା। ସେତେବେଳୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ‘ବେତାଳ-ବରଦା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 86
वेतालत्वं विनष्टं यच्छीकरस्पर्शमात्रतः । य इदं तीर्थमासाद्य चक्रतीर्थस्य दक्षिणे
ଯାହାର ଜଳକଣର କେବଳ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ବେତାଳତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୁଏ—ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ଦକ୍ଷିଣେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଯେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ,
Verse 87
स्नानं कदाचित्कुर्वंति जीवन्मुक्ता भवंति ते । एतत्तीर्थसमं पुण्यं न भूतं न भविष्यति
ଯେମାନେ ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥସମ ପୁଣ୍ୟ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଆଗାମୀରେ ହେବ।
Verse 88
घोरां वेतालतां त्यक्त्वा दिव्यतां स यदाप्तवान्
ଭୟଙ୍କର ବେତାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଦିବ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Verse 89
अत्र संकल्प्य च स्नात्वा वेतालवरदे शुभे । पितृभ्यः पिंडदानं च कुर्याद्वै नियमान्वितः
ଏଠାରେ ଶୁଭ ବେତାଳବରଦ ତୀର୍ଥରେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ପାଳନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 90
एवं वः कथितं विप्रास्तस्य तीर्थस्य वैभवम् । वेतालवरदाभिख्या यथा चास्य समागता
ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ତୀର୍ଥର ବୈଭବ ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା; ଏବଂ ଏହା ‘ବେତାଳବରଦ’ ନାମରେ କିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ତାହା ମଧ୍ୟ କଥିତ।
Verse 91
यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा स मुच्यते
ଯେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ ମାତ୍ର, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।