Adhyaya 7

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्वसैन्यमवलोक्याथ महिषो दानवेश्वरः । हतं देव्या महाक्रोधाच्चंडकोपमथाब्रवीत्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଦାନବେଶ୍ୱର ମହିଷ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସେନା ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ମହାକ୍ରୋଧରେ ଚଣ୍ଡକୋପଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 2

महिष उवाच । चंडकोप महावीर्य युद्ध्यस्वैनां दुरात्मिकाम् । तथास्त्विति स चोक्त्वाथ चंडकोपः प्रतापवान्

ମହିଷ କହିଲା—ହେ ମହାବୀର୍ୟ ଚଣ୍ଡକୋପ! ଏହି ଦୁରାତ୍ମିକା ନାରୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ପ୍ରତାପବାନ ଚଣ୍ଡକୋପ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 3

अवाकिरद्बाणवर्षैर्देवीं समरमूर्द्धनि । बाणजालानि तस्याशु चंडकोपस्य लीलया

ସମରର ଶିଖରେ ସେ ବାଣବର୍ଷାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା; ଚଣ୍ଡକୋପର ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଶୀଘ୍ର ବାଣଜାଳମାନେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲା।

Verse 4

छित्त्वा जघान शस्त्रेण चंडकोपस्य सांबिका । चकर्त वाजिनोऽप्यस्य सारथिं च ध्वजं धनुः

ତାହାକୁ ଛେଦି ସାମ୍ବିକା ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଚଣ୍ଡକୋପକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ତାହାର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି, ଧ୍ୱଜ ଓ ଧନୁଷକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।

Verse 5

उन्ममाथ रथं चापि तं बाणैर्हृद्यताडयत् । स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः

ସେ ବାଣଦ୍ୱାରା ତାହାର ରଥକୁ ମଧ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ; ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ, ରଥହୀନ, ଘୋଡ଼ାହୀନ ଓ ସାରଥିହୀନ ହୋଇ ସେ ନିରୁପାୟ ହେଲା।

Verse 6

चंडकोपस्ततो देवीं खड्गचर्मधरोऽभ्यगात् । खड्गेन सिंहमाजघ्ने देव्या वाहं महासुरः

ତାପରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଳ ଧାରଣ କରି ଚଣ୍ଡକୋପ ଦେବୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା; ସେ ମହାସୁର ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କ ବାହନ ସିଂହକୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 7

देवीमपि भुजे सव्ये खड्गेन प्रजघान सः । खङ्गो देव्या भुजे सव्ये व्यशीर्यत सहस्रधा

ସେ ଦେବୀଙ୍କ ବାମ ଭୁଜାରେ ମଧ୍ୟ ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲା; କିନ୍ତୁ ଦେବୀଙ୍କ ବାମ ଭୁଜାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାମାତ୍ରେ ସେ ଖଡ୍ଗ ସହସ୍ର ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

Verse 8

ततः शूले न महता चंडकोपं तदांबिका । जघान हृदये सोऽपि पपात च ममार च

ତାପରେ ଅତି ବଡ଼ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶୂଳଦ୍ୱାରା ଅମ୍ବିକା ଚଣ୍ଡକୋପର ହୃଦୟରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ସେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ମରିଗଲା।

Verse 9

चंडकोपे हते तस्मिन्महावीर्ये महाबले । चित्रभानुर्गजारूढो देवीं तामभ्यधावत

ମହାବୀର୍ୟବାନ୍ ଓ ମହାବଳ ଚଣ୍ଡକୋପ ହତ ହେବା ପରେ, ଗଜାରୂଢ ଚିତ୍ରଭାନୁ ଦେବୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ବେଗରେ ଧାଇଲା।

Verse 10

दिव्यां शक्तिं ससर्जाथ महाघंटारवाकुलाम् । न्यवारयत हुंकारैर्देवी शक्तिं निराकुलाम्

ତାପରେ ସେ ମହାଘଣ୍ଟାରବରେ ଆକୁଳ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ନିକ୍ଷେପ କଲା; କିନ୍ତୁ ନିରାକୁଳ ଦେବୀ ଘୋର ‘ହୁଂ’କାରରେ ତାହାକୁ ରୋକିଦେଲେ।

Verse 11

ततः शूलेन सा देवी चित्रभानुं व्यदारयत् । मृते तस्मिंस्ततो युद्धे करालो द्रुतमभ्यगात्

ତାପରେ ଦେବୀ ନିଜ ଶୂଳରେ ଚିତ୍ରଭାନୁକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ହେବା ସହ, କରାଳ ଶୀଘ୍ର ଆଗେଇଲା।

Verse 12

करमुष्टिप्रहारेण सोऽपि देव्या निपातितः । ततो देवी मदोन्मत्तं गदया व्यसुमातनोत्

ଦେବୀଙ୍କ କରପ୍ରହାର ଓ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ପରେ ଦେବୀ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ଗଦାରେ ଆଘାତ କରି ପ୍ରାଣହୀନ କଲେ।

Verse 13

बाष्कलं पट्टिशेनापि चक्रेणापि तथांतिकम् । प्राहिणोद्यमलोकाय दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ବାଷ୍କଳକୁ ପଟ୍ଟିଶ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସନ୍ନିକଟରେ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଂହାର କରି ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

Verse 14

एवमन्यान्महाकायान्मंत्रिणो महिषस्य च । शूलेन प्रोथयित्वाथ प्राहिणोद्यमसादनम्

ଏହିପରି ଦେବୀ ମହିଷର ଅନ୍ୟ ମହାକାୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ କରି ଯମସଦନ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୃତ୍ୟୁଧାମକୁ, ପଠାଇଦେଲେ।

Verse 15

आत्मसैन्ये हते त्वेवं दुर्गया महिषासुरः । माहिषेणाथ रूपेण गणान्देव्या अभक्षयत्

ଦୁର୍ଗା ଏଭଳି ତାହାର ନିଜ ସେନାକୁ ନିହତ କରିଦେଲେ, ମହିଷାସୁର ମହିଷରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେବୀଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 16

तुण्डेन निजघानैकान्सुराघातैस्तथापरान् । निश्वासवायुभिश्चान्यान्पातयामास रोषितः

କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ତୁଣ୍ଡରେ କେତେକଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଢାଳିଦେଲା, କେତେକଙ୍କୁ ଉଗ୍ର ପ୍ରହାରରେ, ଆଉ କେତେକଙ୍କୁ ନିଶ୍ୱାସର ବାୟୁଝୋକାରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲା।

Verse 17

देव्या भूतगणं त्वेवं निहत्य महिषासुरः । सिंहं मारयितुं देव्याश्चुक्रोध च ननाद च

ଦେବୀଙ୍କ ଭୂତଗଣକୁ ଏଭଳି ନିହତ କରି ମହିଷାସୁର ଦେବୀଙ୍କ ସିଂହକୁ ମାରିବାକୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲା।

Verse 18

ततः सिंहोऽभवत्क्रुद्धो महावीर्यो महाबलः । सुराभि घातनिर्भिन्नमहीतलमहीधरः

ତାପରେ ସିଂହ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା—ମହାବୀର୍ୟ, ମହାବଳ—ଯେପରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ଭୂତଳକୁ ଭେଦିଦେଇଥିବା ମହାପର୍ବତ।

Verse 19

महिषासुरमायांतं नखैरेनं व्यदारयत् । चंडिकापि ततः क्रुद्धा वधे तस्याकरोन्मतिम्

ମହିଷାସୁର ମାୟା କରି ଧାଇ ଆସିଲାବେଳେ ସିଂହ ନିଜ ନଖରେ ତାକୁ ଚିରିଦେଲା। ପରେ କ୍ରୋଧିତା ଚଣ୍ଡିକା ମଧ୍ୟ ତାହାର ବଧର ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

Verse 21

सिंहवेषोऽभवद्दैत्यो महाबलपराक्रमः । देवी तस्य शिरोयावच्छेत्तुं बुद्धिमधारयत्

ଦାନବଟି ସିଂହବେଷ ଧାରଣ କରି ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲା। ଦେବୀ ତାହାର ଶିର ଛେଦିବାକୁ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି କଲେ।

Verse 22

तावत्स पुरुषो भूत्वा खड्गपाणिरदृश्यत । अथ तं पुरुषं देवी खड्गहस्तं शरोत्करैः

ସେତେବେଳେ ସେ ଦାନବ ପୁରୁଷରୂପ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ନେଇ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତାପରେ ଦେବୀ ସେଇ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ପୁରୁଷ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷା କଲେ।

Verse 23

जघान तीक्ष्णधाराग्रैः परमर्मविदारणैः । ततः स पुरुषो विप्रा गजोऽभूद्धस्तदन्तवान्

ଦେବୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର ଓ ମର୍ମବିଦାରକ ବାଣାଗ୍ରଦ୍ୱାରା ତାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ତାପରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ପୁରୁଷ ଶୁଣ୍ଡ ଓ ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ଗଜ ହେଲା।

Verse 24

दुर्गाया वाहनं सिंहं करेण विचकर्ष च । ततः सिंहः करं तस्य विचकर्त नखांकुरैः

ସେ ହାତରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବାହନ ସିଂହକୁ ଧରି ଟାଣିଲା। ତେବେ ସିଂହ ନିଜ ନଖର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତାହାର ହାତକୁ ଚିରିଦେଲା।

Verse 25

भूयो महासुरो जातो माहिषं वेषमाश्रितः । ततः क्रुद्धा भद्रकाली महत्पानमसेवत

ପୁନର୍ବାର ସେଇ ମହାସୁର ମହିଷର ବେଷ ଧାରଣ କରି ଉଠିଲା। ତେବେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଭଦ୍ରକାଳୀ ମହାପାନ (ମଧୁ) ସେବନ କଲେ।

Verse 26

ततः पानवशा न्मत्ता जहासारुणलोचना । महिषः सोऽपि गर्वेण शृंगाभ्यां पर्वतोत्करान्

ତାପରେ ପାନବଶରେ ସେ ମତ୍ତା ହୋଇ ଅରୁଣଲୋଚନା ହସିଲେ। ସେଇ ମହିଷାସୁର ମଧ୍ୟ ଗର୍ବରେ ଶୃଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ପର୍ବତର ଢେର ଉଛାଳିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 27

चंडिकां प्रतिं चिक्षेप सा च तानच्छिनच्छरैः । ततो देवी जग न्माता महिषासुरमब्रवीत्

ସେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ପ୍ରତି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଲା; କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ନିଜ ବାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛେଦ କଲେ। ତାପରେ ଜଗନ୍ମାତା ଦେବୀ ମହିଷାସୁରକୁ କହିଲେ।

Verse 28

देव्युवाच । कुरु गर्वं क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । निवृत्तमधुपानाहं त्वां नयिष्ये यमक्षयम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମୂଢ! ମୁଁ ଏହି ମଧୁ ପିଉଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଗର୍ବ କର। ମଧୁପାନ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ମୁଁ ତୋତେ ଯମଧାମ—ବିନାଶ—କୁ ନେଇଯିବି।

Verse 29

हते त्वयि दुराधर्षे मया दैवतकंटके । स्वंस्वं स्थानं प्रपद्यंतां सिद्धा साध्या मरुद्गणाः

ହେ ଦୁରାଧର୍ଷ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ! ତୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ମରୁଦ୍ଗଣମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 31

दक्षिणस्योदधेस्तीरेप्रदुद्राव त्वरान्वितः । अनुदुद्राव तं देवी सिंहमारुह्य वाहनम्

ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟେ ସେ ତ୍ୱରାସହିତ ପଳାଇଲା; ଦେବୀ ସିଂହବାହନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ତାହାକୁ ଅନୁଧାବନ କଲେ।

Verse 32

अनुद्रुतस्ततो देव्या महिषो दानवेश्वरः । धर्मपुष्कीरणीतोये दशयोजनमायते

ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଧାବନରେ ଦାନବେଶ୍ୱର ମହିଷ ଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 33

प्रविश्यांतर्हितस्तस्थौ दुर्गाताडनविह्वलः । ततो दुर्गा समासाद्य धर्मपुष्करिणीतटम्

ସେଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମହିଷ ଲୁଚି ରହିଲା, ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ବିହ୍ୱଳ; ତାପରେ ଦୁର୍ଗା ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 34

नददर्शासुरं तत्र महिषं चंडिका तदा । अशरीरा ततो वाणी दुर्गा देवीमभाषत

ତେବେ ଚଣ୍ଡିକା ସେଠାରେ ମହିଷାସୁରକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 35

भद्रकालि महादेवि महिषो दानवस्त्वया । ताडितो मुष्टिना भद्रे धर्मपुष्करिणीजले

“ହେ ଭଦ୍ରକାଳୀ, ହେ ମହାଦେବୀ, ହେ ଭଦ୍ରେ! ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳରେ ଏହି ଦାନବ ମହିଷକୁ ତୁମେ ମୁଷ୍ଟିଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କରିଛ।”

Verse 36

अस्मिन्नंतर्हितः शेते भयार्तो मारयस्व तम् । येनकेनाप्युपायेन चैनं प्राणैर्वियोजय

ଏଠାରେ ସେ ଭୟାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଲୁଚି ପଡ଼ିଛି—ତାକୁ ବଧ କର। ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ତାକୁ ପ୍ରାଣବାୟୁଠାରୁ ବିୟୋଗ କର।

Verse 37

एवं वाचाऽशरी रिण्या कथिता चंडिका तदा । प्राह स्ववाहनं सिंहमसुरेंद्रवधोद्यता

ଏଭଳି ଅଶରୀରୀ ବାଣୀରେ କଥିତ ହୋଇ, ଚଣ୍ଡିକା ସେତେବେଳେ ନିଜ ବାହନ ସିଂହକୁ କହିଲେ—ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ବଧ ପାଇଁ ସେ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।

Verse 38

मृगेंद्र सिंहविक्रांत महावलपराक्रम । धर्मपुष्कीरणीतोयं निःशेषं पीय तां त्वया

ହେ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର! ସିଂହସଦୃଶ ବିକ୍ରମବାନ, ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମୀ! ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ଏହି ଜଳକୁ ନିଃଶେଷ ଭାବେ ପିଇଦେ।

Verse 39

देव्यैवमुक्तः पंचास्यो धर्मपुष्करिणीजलम् । निःशेषं च पपौ विप्रा यथा पांसुर्भवेत्तथा

ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପଞ୍ଚମୁଖ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳକୁ ନିଃଶେଷ ପିଇଲା—ଯେପରି ଶେଷେ ଧୂଳି ପରି ହୋଇଗଲା।

Verse 40

निरगान्महिषो दीनस्ततस्तस्मा ज्जलाशयात् । आयांतमसुरं देवी पादेनाक्रम्य मूर्द्धनि

ତାପରେ ଦୀନ ମହିଷାସୁର ସେହି ଜଳାଶୟରୁ ବାହାରିଲା। ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ସେ ଅସୁରର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦେବୀ ପାଦ ରଖି ତାକୁ ଦମନ କଲେ।

Verse 41

कंठं शूलेन तीक्ष्णेन पीडयामास कोपिता । ततो देव्यसिमादाय चकर्तास्य शिरो महत्

କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳରେ ତାହାର କଣ୍ଠକୁ ଚାପି ପୀଡ଼ିଲେ; ପରେ ଦେବୀ ଖଡ୍ଗ ଧରି ତାହାର ମହାଶିର କାଟିଦେଲେ।

Verse 42

एवं स महिषो विप्राः सभृत्यबलवाहनः । दुर्गया निहतो भूमौ पपात च ममार च

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏଭଳି ସେ ମହିଷାସୁର ସେବକ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା; ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମରିଗଲା।

Verse 43

ततो देवाः सगंधर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । स्तुत्वा देवीं ततः स्तोत्रैस्तुष्टा जहृषिरे तदा

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 44

अनुज्ञातास्ततो देव्या देवा जग्मुर्यथागतम् । ततो देवी जगन्माता स्व नाम्ना पुरमुत्तमम्

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଦେବମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ। ତାହାପରେ ଜଗନ୍ମାତା ଦେବୀ ନିଜ ନାମରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 45

दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे चक्रे तदोत्तरे । ततो देव्यनुशिष्टास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः

ସେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ତଟର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ସେହି ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ ଦେବମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଶାସନ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 46

पूरयामासुरमृतैर्धर्मपुष्क रिणीं तदा । ततो ह्यमृततीर्थाख्यां लेभे तत्तीर्थमुत्तमम्

ତେବେ ସେମାନେ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ପବିତ୍ର ସରୋବରକୁ ଅମୃତରେ ପୂରଣ କଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ସେ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ‘ଅମୃତ-ତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପରମ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 47

ततो देवी वरमदात्स्वपुरस्य मुदान्विता । पशव्यं चापरोगं च पुरमेतद्भवत्विति

ତାପରେ ଦେବୀ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିଜ ନଗରକୁ ବର ଦେଲେ—“ଏହି ନଗର ପଶୁସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଉ।”

Verse 49

ददौ तीर्थाय च वरं स्नातानामत्र वै नृणाम् । यथाभिलाषं सिद्धिः स्यादित्युक्त्वा सा दिवं ययौ

ସେ ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ବର ଦେଲେ—“ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନରମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳୁ।” ଏହା କହି ଦେବୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 50

देवीपत्तनमारभ्य सुमुहूर्ते दिने द्विजाः । विघ्नेश्वरं प्रणम्यादौ सलिलस्वामिनं तथा

ଦେବୀପଟ୍ଟନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶୁଭ ଦିନର ସୁମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଥମେ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ସେହିପରି ସଲିଲସ୍ୱାମିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 51

महादेवाभ्यनुज्ञातो रामचंद्रोऽतिधार्मिकः । स्थापयित्वा स्वहस्तेन पाषाणनवकं मुदा

ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ଅତିଧାର୍ମିକ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ହାତରେ ନଅଟି ପାଷାଣ ଶିଳା ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 52

सेतुमारब्धवान्विप्रा यावल्लंकामतंद्रितः । सिंहासनं समारुह्य रामो नलकृतं शुभम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ରାମ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବେ ଲଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେତୁ-ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ନଳକୃତ ଶୁଭ ସିଂହାସନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 53

वानरैः कारयामास सेतुमब्धौ नलादिभिः । पर्वताञ्छाखिनोवृक्षान्दृषदः काष्ठसंचयान्

ନଳ ଆଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ—ପର୍ବତ, ଶାଖାବହୁଳ ବୃକ୍ଷ, ଶିଳା ଓ କାଠର ଢେର ବ୍ୟବହାର କରି।

Verse 54

तृणानि च समाजह्रुर्वानरा वनमध्यतः

ବାନରମାନେ ଜଙ୍ଗଲର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ତୃଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଣିଲେ।

Verse 55

नलस्तानि समादाय चक्रे सेतुं महोदधौ । पंचभिर्दिवसैः सेतुर्यावल्लंकासमीपतः

ନଳ ସେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ସେତୁ ଲଙ୍କାର ସମୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 56

दशयोजनविस्तीर्णश्शतयोजनमायतः । कृतः सेतुर्नलेनाब्धौ पुण्यः पापविनाशनः

ସମୁଦ୍ରରେ ନଳ ନିର୍ମିତ ସେତୁ ଦଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ; ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ପାପବିନାଶକ।

Verse 57

देवीपुरस्य निकटे नवपाषाणरूपके । सेतुमूले नरः स्नायात्स्वपापपरिशुद्धये

ଦେବୀପୁର ନିକଟରେ, ସେତୁର ମୂଳସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠି ନବ-ପାଷାଣରୂପ ଚିହ୍ନିତ, ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁ; ତାହାରେ ନିଜ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 58

चक्रतीर्थे तथा स्नायाद्भजेत्सेत्वधिपं हरिम् । देवीपत्तनमारभ्य यत्कृतं सेतुबंधनम्

ଏହିପରି ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସେତୁର ଅଧିପତି ହରିଙ୍କୁ ଭଜନ-ପୂଜନ କରୁ; କାରଣ ଦେବୀପତ୍ତନରୁ ହିଁ ସେତୁବନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

Verse 59

तत्सेतुमूलं विप्रेंद्रा यथार्थं परिकल्पितम् । सेतोस्तु पश्चिमा कोटिर्दर्भशय्या प्रकीर्तिता

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ସେହି ସ୍ଥାନଟି ଯଥାର୍ଥରେ ସେତୁର ମୂଳ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ; ଏବଂ ସେତୁର ପଶ୍ଚିମ କୋଟି ‘ଦର୍ଭଶୟ୍ୟା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 60

देवीपुरी च प्राक्कोटिरुभयं सेतुमूलकम् । उभयं पुण्यमाख्यातं पवित्रं पापनाशनम्

ଦେବୀପୁରୀ ପୂର୍ବ କୋଟି; ଉଭୟେ ସେତୁମୂଳସମ୍ବନ୍ଧୀ। ଉଭୟକୁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 61

यत्सेतुमूलं गच्छंति येन मार्गेण वै नराः । तत्तन्मार्गगतास्ते ते तस्मिंस्तस्मिन्विमुक्तिदे

ଲୋକେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ସେତୁମୂଳକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପଥରେ ଗମନ କରନ୍ତି, ସେହି ସେହି ପଥରେ ଚାଲିଥିବା ଲୋକେ ସେଠା ସେଠାରେ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନରେ) ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 62

स्नात्वादौ सेतुमूले तु चक्रतीर्थे तथैव च । संकल्पपूर्वकं पश्चाद्गच्छेयुः सेतुबंधनम्

ପ୍ରଥମେ ସେତୁମୂଳରେ ଏବଂ ସେହିପରି ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ ସେତୁବନ୍ଧନସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 63

देवीपुरे तथा दर्भशय्यायामपि भूसुराः । चक्रतीर्थे शिवे स्नानं पुण्यपापविनाशनम्

ହେ ଭୂସୁରମାନେ, ଦେବୀପୁରରେ ଏବଂ ଦର୍ଭଶୟ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ—ଶୁଭ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଶିବସ୍ନାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ପାପନାଶକ।

Verse 64

स्मरणादुभयत्रापि चक्रतीर्थस्य वै द्विजाः । भस्मीभवंति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏଠି ଓ ସେଠି—ଉଭୟତ୍ର—ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ପାପ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଏ।

Verse 65

जन्मापि विलयं यायान्मुक्तिश्चापि करे स्थिता । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ଜନ୍ମଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ଲୟ ପାଏ, ମୁକ୍ତି ଯେନ ହାତରେ ଥାଏ; ଚକ୍ରତୀର୍ଥସମ ତୀର୍ଥ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତେ ହେବ।

Verse 66

भूलोके यानि तीर्थानि गंगादीनि द्विजोत्तमाः । चक्रतीर्थस्य तान्यद्धा कलां नार्हंति षोडशीम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଭୂଲୋକରେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ମହିମାର ଷୋଡଶମ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମ ନୁହେଁ।

Verse 67

आदौ तु नवपाषाणमध्येऽब्धौ स्नानमाचरेत् । क्षेत्रपिंडे ततः कुर्याच्चक्रतीर्थे तथैव च

ପ୍ରଥମେ ନବପାଷାଣମଧ୍ୟସ୍ଥ ସମୁଦ୍ରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ କ୍ଷେତ୍ରପିଣ୍ଡ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା କରି, ତଥା ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 68

सेतुनाथं हरिं सेवेत्स्वपापपरिशुद्धये । एवं हि दर्भशय्यायां कुर्युस्तन्मार्गतो गताः

ନିଜ ପାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେତୁନାଥ ହରିଙ୍କୁ ସେବା-ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେହି ପବିତ୍ର ମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିବା ଲୋକେ ଦର୍ଭଶୟ୍ୟାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ଏହା କରିବେ।

Verse 69

आरूढं रामचंद्रेण यो नमस्कुरुते जनः । सिंहासनं नलकृतं न तस्य नरकाद्भयम्

ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଯେ ସିଂହାସନରେ ଆରୂଢ ହୋଇଥିଲେ—ନଳକୃତ ସେହି ସିଂହାସନକୁ ଯେ ଜନ ନମସ୍କାର କରେ, ତାହାର ନରକଭୟ ନଥାଏ।

Verse 70

सेतुमादौ नमस्कुर्याद्रामं ध्यायन्हृदा तदा । रघुवीरपदन्यास पवित्रीकृतपांसवे

ଆରମ୍ଭରେ ସେତୁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାପରେ ହୃଦୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ରଘୁବୀରଙ୍କ ପଦନ୍ୟାସରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଧୂଳିଯୁକ୍ତ ସେତୁକୁ।

Verse 71

दशकंठशिरश्छेदहेतवे सेतवे नमः । केतवे रामचंद्रस्य मोक्षमार्गैकहेतवे

ଦଶକଣ୍ଠର ଶିରଛେଦର ହେତୁ ଯେ ସେତୁ, ତାହାକୁ ନମସ୍କାର। ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କେତୁ-ଚିହ୍ନସ୍ୱରୂପ, ମୋକ୍ଷମାର୍ଗର ଏକମାତ୍ର ହେତୁ ଯେ ସେତୁ, ତାହାକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 72

सीताया मानसांभोजभानवे सेतवे नमः । साष्टांगं प्रणिपत्यादौ मंत्रेणानेन वै द्विजाः

ସୀତାଙ୍କ ମନ-ପଦ୍ମର ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପ ସେତୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପ୍ରଥମେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ପୂଜା କର।

Verse 73

ततो वेतालवरदं तीर्थं गच्छेन्महाबलम् । तत्र स्नानादवाप्नोति सिद्धिं पारामिकां नरः

ତାପରେ ମହାବଳଶାଳୀ ‘ବେତାଳବରଦ’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 74

योऽध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । स्वर्गादयस्तस्य न दुर्लभाः स्युः कैवल्यमप्यस्य करस्थमेव

ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିସହ ଶୁଣେ, ତାହା ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗାଦି ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ; କୈବଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯେନ ତାଙ୍କ ହାତରେ।