Adhyaya 52

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि सेतुमुद्दिश्य वैभवम् । युष्माकमादरेणाहं शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ପୁନର୍ବାର ମୁଁ ସେତୁକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତାହାର ବୈଭବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆଦର ସହିତ ଶୁଣ।

Verse 2

स्थानानामपि सर्वेषामेतत्स्थानं महत्तरम् । अत्र जप्तं हुतं तप्तं दत्तं चाक्षय मुच्यते

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଜପ, ହୋମ, ତପ ଓ ଦାନ—ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 3

अस्मिन्नेव महास्थाने धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वाराणस्यां दशसमावासपुण्यफलं भवेत्

ଏହି ମହାତୀର୍ଥରେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ-ସ୍ନାନ କଲେ, ବାରାଣସୀରେ ଦଶ ବର୍ଷ ବାସ କରିବା ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 4

तस्मिंस्थले धनुष्कोटौ स्नात्वा रामेश्वरं शिवम् । दृष्ट्वा नरो भक्तियुक्तस्त्रिदिनानि वसेद्द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ରାମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି, ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନର ତିନି ଦିନ ସେଠାରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

पुण्डरीकपुरे तेन दशवत्सरवासजम् । पुण्यं भवति विप्रेंद्रा महापातकनाश नम्

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ପୁଣ୍ଡରୀକପୁରରେ ସେହି ବ୍ରତାଚରଣରେ ଦଶବର୍ଷ ନିବାସସମ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହା ମହାପାତକନାଶକ ହୁଏ।

Verse 6

अष्टोत्तरसहस्रं तु मंत्रमाद्यं षडक्षरम् । अत्र जप्त्वा नरो भक्त्या शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଆଦ୍ୟ ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ହଜାର ଆଠଥର ଜପ କରିଲେ, ନର ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ (ଶିବେକତ୍ୱ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 7

मध्यार्जुने कुंभकोणे मायूरे श्वेतकानने । हालास्ये च गजारण्ये वेदारण्ये च नैमिषे

ମଧ୍ୟାର୍ଜୁନ, କୁମ୍ଭକୋଣ, ମାୟୂର, ଶ୍ୱେତକାନନ; ତଥା ହାଲାସ୍ୟ, ଗଜାରଣ୍ୟ, ବେଦାରଣ୍ୟ ଓ ନୈମିଷ—ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରମହିମା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 8

श्रीपर्वते च श्रीरंगे श्रीमद्वृद्धगिरौ तथा । चिदंबरे च वल्मीके शेषाद्रावरुणाचले

ଶ୍ରୀପର୍ବତ, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବୃଦ୍ଧଗିରି; ତଥା ଚିଦମ୍ବର, ବାଲ୍ମୀକି, ଶେଷାଦ୍ରି ଓ ଅରୁଣାଚଳ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟପୀଠ।

Verse 9

श्रीमद्दक्षिणकैलासे वेंकटाद्रौ हरिस्थले । कांचीपुरे ब्रह्मपुरे वैद्येश्वरपुरे तथा

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଦକ୍ଷିଣ-କୈଲାସ, ବେଙ୍କଟାଦ୍ରି, ହରିସ୍ଥଳ; କାଞ୍ଚୀପୁର, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଓ ବୈଦ୍ୟେଶ୍ୱରପୁର—ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କର ପାବନତା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତ।

Verse 10

अन्यत्रापि शिवस्थाने विष्णुस्थाने च सत्तमाः । वर्षवासभवं पुण्यं धनुष्कोटौ नरो मुदा

ହେ ସତ୍ତମମାନେ, ଅନ୍ୟ ଶିବଧାମ ଓ ବିଷ୍ଣୁଧାମରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷବାସରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ; କିନ୍ତୁ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଭାବେ ନର ଆନନ୍ଦରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 11

माघमासे यदि स्नायादाप्नोत्येव न संशयः । इमं सेतुं समुद्दिश्य द्वौ समुद्राविति श्रुतिः

ମାଘମାସରେ ଯଦି ସ୍ନାନ କରେ, ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ଲଭେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସେତୁକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶ୍ରୁତିରେ ‘ଦୁଇ ସମୁଦ୍ର’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 12

विद्यते ब्राह्मणश्रेष्ठा मातृभूता सनातनी । अदो यद्दारुरित्यन्या यत्रास्ति मुनिपुंगवाः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମାତୃସମ ପ୍ରାମାଣ୍ୟବତୀ ଏକ ସନାତନ ଶ୍ରୁତି ଅଛି। ଏବଂ ‘ଅଦୋ ଯଦ୍ ଦାରୁଃ…’ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟ ଶ୍ରୁତି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ (ସାକ୍ଷ୍ୟରୂପେ) ଉପଲବ୍ଧ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 13

विष्णोः कर्माणि पश्यंती सेतुवैभवशंसिनी । श्रुतिरस्ति तथान्यापि तद्विष्णोरिति चापरा

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କର୍ମକୁ ‘ଦେଖୁଥିବା’ ଏବଂ ସେତୁର ବୈଭବକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଏକ ଶ୍ରୁତି ଅଛି। ଏପରି ଆଉ ଏକ ଶ୍ରୁତି ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଅନ୍ୟଟି ‘ତଦ୍ ବିଷ୍ଣୋଃ…’ ବୋଲି କହେ।

Verse 14

इतिहासपुराणानि स्मृतयश्च तपोधनाः । एकवाक्यतया सेतुमाहात्म्यं प्रबुवंति हि

ହେ ତପୋଧନମାନେ, ଇତିହାସ-ପୁରାଣ ଓ ସ୍ମୃତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱରରେ ସେତୁର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚୟରୂପେ ପ୍ରଘୋଷ କରନ୍ତି।

Verse 15

चंद्रसूर्योपरागेषु कुर्व न्सेत्ववगाहनम् । अविमुक्ते दशाब्दं तु गंगास्नानफलं लभेत्

ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ସେତୁରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ)ରେ ଦଶବର୍ଷ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ।

Verse 16

कोटिजन्मकृतं पापं तत्क्षणेनैव नश्यति । अश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्नोत्य नुत्तमम्

କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ, ଏବଂ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 17

विषुवायनसंक्रांतौ शशिवारे च पर्वणि । सेतुदर्शनमात्रेण सप्तजन्मार्जिताशुभम्

ବିଷୁବ, ଅୟନ-ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏବଂ ସୋମବାରରେ ପଡୁଥିବା ପର୍ବଦିନରେ—କେବଳ ସେତୁଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୁଏ।

Verse 18

नश्यते स्वर्गतिं चैव प्रयांति द्विजपुंगवाः । मकरस्थे रवौ माघे किंचिदभ्युदिते रवौ

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଅଶୁଭ ନଶିଯାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ବିଶେଷତଃ ମାଘମାସରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମକରରେ ଥିବାବେଳେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଉଦିତ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ।

Verse 19

स्नात्वा दिनत्रयं मर्त्यो धनुष्कोटौ विपातकः । गंगादिसर्वतीर्थेषु स्नानपुण्यमवाप्नुयात्

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ, ମହାପାତକୀ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 20

धनुष्कौटौ नरः कुर्यात्स्नानं पंचदिनेषु यः । अश्वमेधादिपुण्यं च प्राप्नुयाद्ब्राह्मणोत्तमाः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମାନେ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧାଦି ମହାଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 21

चांद्रायणादिकृच्छ्राणामनुष्ठानफलं लभेत् । चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं तथा

ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣାଦି କୃଚ୍ଛ୍ରବ୍ରତର ଅନୁଷ୍ଠାନଫଳ ଲଭେ, ଏବଂ ଚାରି ବେଦର ପାରାୟଣଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 22

माघमासे दशाहःसु धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं नश्येन्नात्र कार्या विचारणा

ମାଘମାସରେ ଦଶ ଦିନ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଦଶହଜାର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

माघमासे धनुष्कोटौ दशपंचदिनानि यः । स्नानं करोति मनुजः स वैकुंठमवाप्नुयात्

ମାଘମାସରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ପନ୍ଦର ଦିନ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

माघमासे रामसैतौ स्नानं विंशद्दि नं चरन् । शिवसामीप्यमाप्नोति शिवेन सह मोदते

ମାଘମାସରେ ରାମସେତୁରେ ବିଶ ଦିନ ନିରନ୍ତର ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଏ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 25

पंचविंशद्दिनं स्नानं कुर्वन्सारूप्यमाप्नुयात् । स्नानं त्रिंशद्दिनं कुर्वन्सायुज्यं लभते ध्रुवम्

ପଚିଶ ଦିନ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ସାଧକ ଦେବରୂପ-ସାଦୃଶ୍ୟ (ସାରୂପ୍ୟ) ପାଏ। ତିରିଶ ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ସାୟୁଜ୍ୟ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତ୍ୱ—ଲଭେ।

Verse 26

अतोऽवश्यं रामसेतौ माघमासे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेद्विद्वान्किंचिदभ्युदिते रवौ

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ମାଘମାସରେ ରାମସେତୁରେ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଉଦିତ ହେଲେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହା କରନ୍ତୁ।

Verse 27

चंद्रसूर्योपरागे च तथैवार्द्धोदये द्विजाः । महोदये रामसेतौ स्नानं कुर्वन्द्विजोत्तमाः

ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ତଥା ଅର୍ଦ୍ଧୋଦୟ କାଳରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ବିଶେଷତଃ ମହୋଦୟରେ, ରାମସେତୁରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।

Verse 28

अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशकं च प्रकीर्तितम्

ସେ ଅନେକ କ୍ଲେଶଯୁକ୍ତ ଗର୍ଭବାସକୁ ପୁଣି ଦେଖେ ନାହିଁ। ଏହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ।

Verse 29

सर्वेषां नरकाणां च बाधकं परिकीर्तितम् । संपदामपि सर्वासां निदानं परिकीर्तितम्

ଏହା ସମସ୍ତ ନରକକୁ ବାଧାଦାନ କରି ଦୂର କରେ ବୋଲି ପରିକୀର୍ତିତ। ଏହା ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ମୂଳ ନିଦାନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିକୀର୍ତିତ।

Verse 30

इन्द्रादिसर्वलोकानां सालोक्यादिप्रदं तथा । चंद्रसूर्योपरागे च तथैवार्द्धोदये द्विजाः

ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସାଲୋକ୍ୟ ଆଦି ଦିବ୍ୟ ପଦ ଦାନ କରେ। ଚନ୍ଦ୍ର‑ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣକାଳେ ଏବଂ ଅର୍ଧୋଦୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—

Verse 31

महोदये धनुष्कोटौ मज्जनं त्वतिनिश्चितम् । रावणस्य विनाशार्थं पुरा रामेण निर्मि तम्

ମହୋଦୟ ସମୟରେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ରାବଣବିନାଶାର୍ଥେ ପୁରାକାଳେ ରାମ ଏହା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 32

सिद्धचारणगंधर्वकिन्नरोरगसेवितम् । ब्रह्मदेवर्षिराजर्षिपितृसंघनिषेवितम्

ଏହା ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବର୍ଷି, ରାଜର୍ଷି ଓ ପିତୃସଂଘ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିଷେବିତ।

Verse 33

ब्रह्मादिदेवतावृंदैस्सेवितं भक्तिपूर्वकम् । पुण्यं यो रामसेतुं वै संस्मरन्पुरुषो द्विजाः

ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବତାବୃନ୍ଦ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଏହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେ ପୁରୁଷ ରାମସେତୁକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟବାନ।

Verse 34

स्नायाच्च यत्र कुत्रापि तटाकादौ जलाशये । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

ଏବଂ ସେ ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି—ତଳାବ ଆଦି ଯେକୌଣସି ଜଳାଶୟରେ—ସ୍ନାନ କରୁନାହିଁ, ତାହାର କୌଣସି ଦୁଷ୍କୃତ କଦାପି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 35

सेतुमध्यस्थतीर्थेषु मुष्टिमात्रप्रदानतः । नश्यंति सकला रोगा भ्रूणहत्यादयस्तथा

ସେତୁର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ କେବଳ ମୁଠିମାତ୍ର ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଶିଯାଏ; ଏବଂ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟା ଆଦି ମହାପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶନ୍ତି।

Verse 36

रामेण धनुषः पुण्यां यो रेखां पश्यते कृताम् । न तस्य पुनरावृत्तिर्वैकुंठात्स्यात्कदाचन

ରାମ ନିଜ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସେହି ପୁଣ୍ୟରେଖାକୁ ଯେ କେହି ଦେଖେ, ତାହାର ବୈକୁଣ୍ଠରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ—ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ଫେରେ ନାହିଁ।

Verse 37

धनुष्कोटिरिति ख्याता या लोके पापनाशिनी । विभीषणप्रार्थनया कृता रामेण धीमता

ଲୋକେ ‘ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେ ପାପନାଶିନୀ ସ୍ଥାନ, ତାହା ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଧୀମାନ ରାମ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 38

धनुष्कोटिर्महापुण्या तस्यां स्नात्वा सभक्तिकम् । दद्याद्दानानि वित्तानां क्षेत्राणां च गवां तथा

ଧନୁଷ୍କୋଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କରି ଧନ, ଭୂମି ଏବଂ ଗୋଦାନ ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 39

तिलानां तंडुलानां च धान्यानां पयसां तथा । वस्त्राणां भूषणानां च माषाणामोदनस्य च

ତିଳ, ଚାଉଳ, ଅନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଓ ଦୁଧ; ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ; ଏବଂ ମାଷ (ଉଡ଼ଦ) ଓ ପକ୍କ ଅନ୍ନ—ଏହାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

दध्नां घृतानां वारीणां शाकानामप्युदश्विताम् । शुद्धानां शर्कराणां च सस्यानां मधुनां तथा

ଦହି, ଘିଅ, ଜଳ, ଶାକ-ସବ୍ଜି ଓ ଶାଗପତ୍ର; ଶୁଦ୍ଧ ଚିନି; କ୍ଷେତ୍ରଜ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ମଧୁ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ଦାନରେ ଦେୟ।

Verse 41

मोदकानामपूपानामन्येषां दानमेवच । रामसेतौ द्विजाः प्रोक्तं सर्वाभीष्टप्रदायकम्

ମୋଦକ, ଅପୂପ (ପୁଆ) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଦାନ ମଧ୍ୟ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ରାମସେତୁରେ ସର୍ବାଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 42

अतो दद्याद्रामसेतौ वित्तलोभ विवर्जितः । दत्तं हुतं च तप्तं च जपश्च नियमादिकम्

ଏହେତୁ ରାମସେତୁରେ ଧନଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନ, ହୋମ, ତପ, ଜପ ଓ ନିୟମାଦି ଅନୁଷ୍ଠାନ—ସବୁ ସେଠାରେ କରଣୀୟ।

Verse 43

श्रीरामधनुषः कोटावनंतफलदं भवेत् । तेन वेदाश्च तुष्यंति तुष्यंति पितरस्तथा

ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଧନୁଷର କୋଟିରେ (ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ) ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ତାହାଦ୍ୱାରା ବେଦମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 44

तुष्यंति मुनयः सर्वे ब्रह्माविष्णुः शिवस्तथा । नागाः किंपुरुषा यक्षाः सर्वे तुष्यंति निश्चितम्

ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ମଧ୍ୟ। ନାଗ, କିଂପୁରୁଷ ଓ ଯକ୍ଷ—ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 45

स्वयं च पूतो भवति धनुष्कोट्यवलो कनात् । स्ववंशजान्नरान्सर्वान्पावयेच्च पितामहान्

ଧନୁଷର କୋଟି (ଟୋପ) କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ନିଜ ବଂଶଜ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାବନ କରେ।

Verse 46

तारयेच्च कुलं सर्वं धनुष्कोट्यवलोकनात् । रामस्य धनुषः कोट्या कृतरेवावगाहनात्

ଧନୁଷର କୋଟି ଦର୍ଶନରେ ସମଗ୍ର କୁଳ ତରିଯାଏ; ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଧନୁଷ କୋଟିରେ ଯେଉଁଠି ରେଖା ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ତାରକ ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ।

Verse 47

पंचपातककोटीनां नाशः स्यात्तत्क्षणे ध्रुवम् । श्रीरामधनुषः कोट्या रेखां यः पश्यते कृताम्

ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଧନୁଷ କୋଟିରେ କୃତ ରେଖାକୁ ଯେ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ସେଇ କ୍ଷଣରେ ପଞ୍ଚମହାପାତକର କୋଟି କୋଟି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ପାଏ।

Verse 48

अनेकक्लेशसंपूर्णं गर्भवासं न पश्यति । यत्र सीताऽनलं प्राप्ता तस्मिन्कुंडे निमज्जनात्

ଯେ କୁଣ୍ଡରେ ସୀତା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ଅନେକ କ୍ଲେଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭବାସକୁ ପୁଣି ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ (ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ)।

Verse 49

भ्रूणहत्याशतं विप्रा नश्यति क्षणमात्रतः । यथा रामस्तथा सेतुर्यथा गंगा तथा हरिः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାର ଶତ ପାପ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶିଯାଏ। ଯେପରି ରାମ, ସେପରି ସେତୁ; ଯେପରି ଗଙ୍ଗା, ସେପରି ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)।

Verse 50

गंगे हरे रामसेतो त्विति संकीर्तयन्नरः । यत्र क्वापि बहिः स्नायात्तेन याति परां गतिम्

ଯେ ନର ‘ଗଙ୍ଗେ, ହରେ, ରାମ-ସେତୁ’ ବୋଲି ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରି କେଉଁଠି ବାହାରେ ଯେକୌଣସି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତାହାଦ୍ୱାରା ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 51

सेतावर्धोदये स्नात्वा गन्धमादनपर्वते । पितॄनुद्दिश्य यः पिंडान्दद्यात्सर्षपमात्रकान्

ସେତୁ-ବର୍ଧୋଦୟର ଶୁଭକାଳରେ ସେତୁରେ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ସରିଷାଦାଣା ପରିମାଣର ପିଣ୍ଡ ଯେ ଦାନ କରେ—

Verse 52

पितरस्तृप्तिमायांति यावच्चंद्रदिवाकरौ । शमीपत्रप्रमाणं तु पितॄनुद्दिश्य भक्तितः

ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଭକ୍ତିସହ ଶମୀପତ୍ର ପରିମାଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେଦିନ ରହନ୍ତି ସେତେଦିନ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 53

द्विजेन पिण्डं दत्तं चेत्सर्वपापविमोचितः । स्वर्गस्थो मुक्तिमायाति नरकस्थो दिवं व्रजेत्

ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଯଦି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ତେବେ ସେ (ପିତୃ) ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥ ହେଲେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ, ନରକସ୍ଥ ହେଲେ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 54

सेतौ च पद्मनाभे च गोकर्णे पुरुषोत्तमे । उदन्वदंभसि स्नानं सार्वकालिकमीप्सितम्

ସେତୁ, ପଦ୍ମନାଭ, ଗୋକର୍ଣ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସର୍ବକାଳେ ଇଷ୍ଟ ଓ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 55

शुक्रांगारकसौरीणां वारेषु लवणांभसि । संतानकामी न स्नाया त्सेतोरन्यत्र कर्हिचित्

ସନ୍ତାନକାମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁକ୍ର (ଶୁକ୍ରବାର), ଅଙ୍ଗାରକ (ମଙ୍ଗଳବାର) ଓ ଶନି (ଶନିବାର) ଦିନ ଲବଣସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେତୁ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟତ୍ର କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ ନ କରୁ।

Verse 56

अकृतप्रेतकार्यो वा गर्भिणीपतिरेव वा । न स्नायादुदधौ विद्वान्सेतोरन्यत्र कर्हिचित्

ଯିଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟ (ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି) କରିନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯିଏ ଗର୍ଭିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀର ପତି—ସେହି ବିଦ୍ୱାନ୍ ସେତୁ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ ନ କରୁ।

Verse 57

न कालापेक्षणं सेतोर्नित्यस्नानं प्रशस्यते । वारतिथ्यृक्षनियमाः सेतोरन्यत्र हि द्विजाः

ସେତୁରେ କାଳାପେକ୍ଷା ନାହିଁ; ସେଠାରେ ନିତ୍ୟସ୍ନାନ ପ୍ରଶଂସିତ। କିନ୍ତୁ ସେତୁ ବାହାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବାର–ତିଥି–ନକ୍ଷତ୍ର ନିୟମ ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନୀୟ।

Verse 58

उद्दिश्य जीवतः स्नायान्न तु स्नायान्मृतान्प्रति । कुशैः प्रतिकृतिं कृत्वा स्नापयेत्तीर्थवारिभिः

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଜୀବିତମାନଙ୍କ ହିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରିବା ଉଚିତ୍; ମୃତମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୃତଙ୍କ ପାଇଁ କୁଶଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକ ତିଆରି କରି, ତୀର୍ଥଜଳରେ ସେହି ପ୍ରତୀକକୁ ସ୍ନାପନ କରାଯାଉ।

Verse 59

इमं मंत्रं समुच्चार्य प्रसन्नेंद्रियमानसः । कुशोऽसि त्वं पवित्रोऽसि विष्णुना विधृतः पुरा

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ରଖି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର— ‘ତୁମେ କୁଶ, ତୁମେ ପବିତ୍ର; ପୁରାତନ କାଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।’

Verse 60

त्वयि स्नाते स च स्नातो यस्यैतद्ग्रंधिवन्धनम् । सर्वत्र सागरः पुण्यः सदा पर्वणि पर्वणि

ହେ କୁଶ-ପ୍ରତିମା! ତୁମେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଯାହାର ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥି-ବନ୍ଧନ ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାତ ହୁଏ। ସାଗର ସର୍ବତ୍ର ପୁଣ୍ୟ; ବିଶେଷକରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବଦିନରେ।

Verse 61

सेतौ सिन्ध्वब्धिसंयोगे गंगासागर संगमे । नित्यस्नानं हि निर्दिष्टं गोकर्णे पुरुषोत्तमे

ସେତୁରେ, ନଦୀ-ସମୁଦ୍ର ସଂଯୋଗେ ଓ ଗଙ୍ଗା-ସାଗର ସଙ୍ଗମେ ନିତ୍ୟସ୍ନାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏହିପରି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 62

नापर्वणि सरिन्नाथं स्पृशेदन्यत्र कर्हिचित् । पितॄणां सर्वदेवानां मुनीनामपि शृण्वताम्

ପର୍ବକାଳ ନୁହେଁ ଯେତେବେଳେ, ଅନ୍ୟତ୍ର କେବେ ମଧ୍ୟ ସରିତ୍-ନାଥ (ପବିତ୍ର ଧାରା) କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି କଥା ପିତୃଗଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଶ୍ରବଣରତ ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି।

Verse 63

प्रतिज्ञामकरोद्रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । मया ह्यत्र कृते सेतौ स्नानं कुर्वंति ये नराः

ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶ୍ରୀରାମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ—‘ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ନିର୍ମିତ ସେତୁରେ ଯେ ନରମାନେ ସ୍ନାନ କରିବେ…’

Verse 64

मत्प्रसादेन ते सर्वे यास्यंति पुनर्भवम् । नश्यंति सर्वपापानि मत्सेतोरवलोकनात्

‘ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ପୁନର୍ଭବ ପାଇବେ; ଏବଂ ମୋ ସେତୁର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯିବ।’

Verse 65

रामनाथस्य माहात्म्यं मत्सेतोरपि वैभवम् । नाहं वर्णयितुं शक्तो वर्षकोटिशतैरपि

ରାମନାଥଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ମୋ ରାମସେତୁର ବୈଭବ—କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 66

इति रामस्य वचनं श्रुत्वा देवमहर्षयः । साधुसाध्विति संतुष्टाः प्रशशंसुश्च तद्वचः

ରାମଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଦେବମହର୍ଷିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ “ସାଧୁ, ସାଧୁ” ବୋଲି କହି ସେହି କଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 67

सेतुमध्ये चतुर्वक्त्रः सर्वदेवसमन्वितः । अध्यास्ते तस्य रक्षार्थमीश्वरस्याज्ञया सदा

ସେତୁର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସଦା ତାହାର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 68

रक्षार्थं रामसेतौ हि सेतुमाधवसंज्ञया । महाविष्णुः समध्यास्ते निबद्धो निगडेन वै

ରାମସେତୁର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ମହାବିଷ୍ଣୁ ‘ସେତୁ-ମାଧବ’ ନାମରେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ଯେନେ ଦିବ୍ୟ ବିଧାନର ନିଗଡ଼ରେ ବନ୍ଧା ଥିବେ।

Verse 69

महर्षयश्च पितरो धर्मशास्त्रप्रवर्तकाः । देवाश्च सहगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

ମହର୍ଷିମାନେ, ପିତୃଗଣ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକମାନେ, ଏବଂ ଦେବମାନେ—ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗ (ମହାନାଗ) ସହିତ—ସେଠାରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।

Verse 70

विद्याधराश्चारणाश्च यक्षाः किंपुरुषास्तथा । अन्यानि सर्वभूताति वसंत्यस्मिन्नहर्निशम्

ବିଦ୍ୟାଧର, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୂତଜାତି—ଏଠାରେ ଦିନରାତି ବସନ୍ତି।

Verse 71

सोऽहं दृष्टः श्रुतो वापि स्मृतः स्पृष्टोऽवगाहितः । सर्वस्माद्दुरिता त्पाति रामसेतुर्द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ରାମସେତୁ—ତାହା ଦେଖା, ଶୁଣା, ସ୍ମରଣ, ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ତାହାରେ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନପ୍ରବେଶ) କରାଗଲେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରେ।

Verse 72

सेतावर्धोदये स्नानमानंदप्राप्तिकारणम् । मुक्तिप्रदं महापुण्यं महानरकनाशनम्

ସେତୁରେ ପବିତ୍ର ଅର୍ଧୋଦୟ ସମୟରେ ସ୍ନାନ ଆନନ୍ଦଲାଭର କାରଣ; ଏହା ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ମହାପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଏବଂ ମହାନରକନାଶକ।

Verse 73

पौषे मासे विष्णुभस्थे दिनेशे भानोर्वारे किंचिदुद्यद्दिनेशे । युक्ताऽमा चेन्नागहीना तु पाते विष्णोरृक्षे पुण्यमर्धोदयं स्यात्

ପୌଷ ମାସରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ମକର (ବିଷ୍ଣୁଭ) ରାଶିରେ, ରବିବାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଉଦୟ ହେଉଥିବା କ୍ଷଣରେ—ଯଦି ଅମାବାସ୍ୟା ଯୋଗ ଥାଏ, ନାଗଯୋଗ ହୀନ ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥାଏ—ତେବେ ସେହି ପୁଣ୍ୟକାଳ ‘ଅର୍ଧୋଦୟ’ ହୁଏ।

Verse 74

तस्मिन्नर्धोदये सेतौ स्नानं सायुज्यकारणम् । व्यतीपातसहस्रेण दर्शमेकं समं स्मृतम्

ସେହି ଅର୍ଧୋଦୟରେ ସେତୁରେ ସ୍ନାନ ସାୟୁଜ୍ୟ (ଭଗବତ୍-ସଂଯୋଗ)ର କାରଣ ହୁଏ। ଗୋଟିଏ ଦର୍ଶ (ଅମାବାସ୍ୟା) ହଜାର ବ୍ୟତୀପାତ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 75

दर्शायुतसमं पुण्यं भानुवारो भवेद्यदि । श्रवणर्क्ष यदि भवे द्भानुवारेण संयुतम्

ଯଦି ରବିବାର ପଡ଼େ, ତେବେ ତାହା ଦଶହଜାର ଅମାବାସ୍ୟା-ବ୍ରତ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ରବିବାର ସହ ଯଦି ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ଶୁଭଫଳ ବିଶେଷ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 76

पुण्यमेव तु विज्ञेयमन्योन्यस्यैव योगतः । एकैकमप्यमृतदं स्नानदानजपार्चनात्

ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଶୁଭ ଘଟକମାନଙ୍କର ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗରୁ ଏହା ଜନ୍ମେ। ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନ—ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକାକୀ ମଧ୍ୟ ଅମୃତସମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 77

पंचस्वपि च युक्तेषु किमु वक्तव्यमत्र हि । श्रवणं ज्योतिषां श्रेष्ठममा श्रेष्ठा तिथिष्वपि

ପାଞ୍ଚଟି ଶୁଭ ଘଟକ ସମସ୍ତେ ଯେତେବେଳେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ କହିବା? ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମାବାସ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ।

Verse 78

व्यतीपात तु योगानां वारं वारेषु वै रवेः । चतुर्णामपि यो योगो मकरस्थे रवौ भवेत्

ଯୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟତୀପାତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରବିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମକରରେ ଥିବାବେଳେ ଚାରି ଶୁଭ ଘଟକର ଯୋଗ ହେଲେ ତାହା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଏ।

Verse 79

तस्मिन्काले रामसेतौ यदि स्नायात्तु मानवः । गर्भं न मातुराप्नोति किन्तु सायुज्यमाप्नुयात्

ସେହି ସମୟରେ ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ରାମସେତୁରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ସେ ପୁନର୍ବାର ମାତୃଗର୍ଭକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ବରଂ ସାୟୁଜ୍ୟ—ଦିବ୍ୟ ସହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତ୍ୱ—ଲାଭ କରେ।

Verse 80

अर्धोदयसमः कालो न भूतो न भविष्यति । एवं महोदयः कालो धर्मकालः प्रकीर्तितः

ଅର୍ଧୋଦୟ ସମ ଏପରି କାଳ ପୂର୍ବେ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଏହି ମହୋଦୟ କାଳ ‘ଧର୍ମକାଳ’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 81

एतेषु पुण्यकालेषु सेतौ दानं प्रकीर्तितम् । आचारश्च तपो वेदो वेदांतश्रवणं तथा

ଏହି ପୁଣ୍ୟକାଳମାନଙ୍କରେ ସେତୁରେ ଦାନ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହିପରି ସଦାଚାର, ତପ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ବେଦାନ୍ତ-ଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶସ୍ତ।

Verse 82

शिवविष्ण्वादिपूजापि पुराणार्थप्रवक्तृता । यस्मिन्विप्रे तु विद्यंते दानपात्रं तदुच्यते

ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶସ୍ତ, ଏବଂ ପୁରାଣାର୍ଥ ପ୍ରବଚନ ମଧ୍ୟ। ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ଏହି ଗୁଣ ଥାଏ, ସେଇ ଦାନପାତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 83

पात्राय तस्मै दानानि सेतौ दद्याद्द्विजातये । यदि पात्रं न लभ्येत सेतावाचारसंयुतम्

ଏପରି ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜକୁ ସେତୁରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯଦି ପାତ୍ର ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ସେତୁରେ ଅତି କମରେ ଆଚାର-ସଂଯମ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 84

संकल्प्योद्दिश्य सत्पात्रं प्रदद्याद्ग्राममागतः । अतो नाधमपात्राय दातव्यं फलकांक्षिभिः । उत्तमं सेतुमाहात्म्यं वक्तुर्देयं न चान्यतः

ଗ୍ରାମକୁ ଫେରିଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ସତ୍ପାତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦାନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ଫଳକାମୀମାନେ ଅଧମପାତ୍ରକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଉତ୍ତମ ‘ସେତୁ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଯେ ବକ୍ତା କହନ୍ତି, ସେହି ବକ୍ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଦେବା ଉଚିତ—ଅନ୍ୟତ୍ର ନୁହେଁ।

Verse 85

अत्रेतिहासं वक्ष्यामि वसिष्ठोक्तमनुत्तमम् । दिलीपाय महाराज्ञे दानपात्रवि वित्सवे

ଏବେ ମୁଁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ଇତିହାସ କହିବି—ଦାନପାତ୍ରର ସତ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମହାରାଜ ଦିଲୀପଙ୍କୁ।

Verse 86

दिलीप उवाच । दानानि कस्मै देयानि ब्रह्मपुत्र पुरोहित । एतन्मे तत्त्वतो ब्रूहि त्वच्छिष्यस्य महामुने

ଦିଲୀପ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ପୁରୋହିତ! ଦାନ କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ? ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ; ଏହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହନ୍ତୁ।

Verse 87

वसिष्ठ उवाच । पात्राणामुत्तमं पात्रं वेदाचारपरायणम् । तस्मादप्यधिकं पात्रं शूद्रान्नं यस्य नोदरे

ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ପାତ୍ର ସେ, ଯେ ବେଦାଚାରରେ ପରାୟଣ। ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ, ଯାହାର ଉଦରେ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ (ଅର୍ଥାତ ଜୀବିକା-ଶୁଦ୍ଧ)।

Verse 88

वेदाः पुराणमंत्राश्च शिवविष्ण्वादिपूजनम् । वर्णाश्रमाद्यनुष्ठानं वर्तते यस्य संततम्

ଯାହାରେ ବେଦ, ପୁରାଣମନ୍ତ୍ର, ଶିବ-ବିଷ୍ଣୁ ଆଦିଙ୍କ ପୂଜା ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ନିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସଦା ଚାଲିଥାଏ—ସେଇ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 89

दरिद्रश्च कुटुंबी च तत्पात्रं श्रेष्ठमुच्यते । तस्मिन्पात्रे प्रदत्तं वै धर्म कामार्थमोक्षदम्

ସେ ଦରିଦ୍ର ହେଉ ଓ କୁଟୁମ୍ବଭାର ବହନ କରୁଥାଉ, ତଥାପି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏମିତି ପାତ୍ରକୁ ଦିଆ ଦାନ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 90

पुण्यस्थले विशेषेण दानं सत्पात्रगर्हितम् । अन्यथा दशजन्मानि कृकलासो भविष्यति

ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳରେ ବିଶେଷତଃ ଅଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଦିଆ ଦାନ ସତ୍ପାତ୍ରର ମାନଦଣ୍ଡରେ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ। ନହେଲେ ଦାତା ଦଶ ଜନ୍ମ କୃକଲାସ (ଟିକଟିକି) ହୋଇ ଜନ୍ମେ।

Verse 91

जन्मत्रयं रासभः स्यान्मंडूकश्च द्विजन्मनि । एकजन्मनि चाण्डालस्ततः शूद्रो भविष्यति

ତିନି ଜନ୍ମ ସେ ଗଧା ହୁଏ; ଦୁଇ ଜନ୍ମ ବେଙ୍ଗ; ଗୋଟିଏ ଜନ୍ମ ଚାଣ୍ଡାଳ; ତାପରେ ଶୂଦ୍ର ହୁଏ।

Verse 92

ततश्च क्षत्रियो वैश्यः क्रमाद्विप्रश्च जायते । दरिद्रश्च भवेत्तत्र बहुरोगसमन्वितः

ତାପରେ କ୍ରମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମେ। ତଥାପି ସେଠାରେ ସେ ଦରିଦ୍ର ଓ ବହୁ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ।

Verse 93

एवं बहुविधा दोषा दुष्टपात्रप्रदानतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्पात्रेषु प्रदापयेत्

ଏଭଳି ଅଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଦାନ ଦେଲେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସତ୍ପାତ୍ରଙ୍କୁ ହିଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 94

न लभ्यते चेत्तत्पात्रं तदा संकल्पपूर्वकम् । एकं सत्पात्रमुद्दिश्य प्रक्षिपेदुदकं भुवि

ଯଦି ଏମିତି ସତ୍ପାତ୍ର ମିଳେ ନାହିଁ, ତେବେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ମନରେ ଗୋଟିଏ ସତ୍ପାତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଭୂମିରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 95

उद्दिष्टपात्रस्य मृतौ तत्पुत्राय समर्पयेत् । तस्यापि मरणे प्राप्ते महादेवे समर्प येत् । अतोनाधमपात्राय दद्यात्तीर्थे विशेषतः

ଯାହାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥିଲା ସେ ମୃତ ହେଲେ ତାହା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେହାନ୍ତ ହେଲେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ—ବିଶେଷତଃ ତୀର୍ଥରେ—ଅଧମ ଓ ଅପାତ୍ରକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 96

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तो वसिष्ठेन दिलीपः स द्विजोत्तमाः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେଇ ଦିଲୀପ (ତଦନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ)।

Verse 97

तदा प्रभृति सत्पात्रे प्रायच्छद्दानमुत्तमम् । अतः पुण्यस्थले सेतावत्रापि मुनिपुंगवाः

ସେହି ସମୟରୁ ସେ ସତ୍ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଦାନ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେଉଥିଲେ। ତେଣୁ, ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବମାନେ! ପରମ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ସେତୁରେ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ନିୟମ ହିଁ ଅନୁସରଣୀୟ)।

Verse 98

यदि लभ्येत सत्पात्रं तदा दद्याद्धनादिकम् । नो चेत्संकल्पपूर्वं तु विशिष्टं पात्रमुत्तमम्

ସତ୍ପାତ୍ର ମିଳିଲେ ଧନ ଆଦି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ନ ମିଳିଲେ, ପ୍ରଥମେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ଗୋଟିଏ ବିଶିଷ୍ଟ ଉତ୍ତମ ପାତ୍ରକୁ (ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 99

समुद्दिश्य जलं भूमौ प्रक्षिपेद्भक्तिसंयुतः । स्वग्राममागतः पश्चात्तस्मिन्पात्रे समर्पयेत्

ଭକ୍ତିସହିତ ମନରେ ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଭୂମିରେ ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ। ପରେ ନିଜ ଗ୍ରାମକୁ ଫେରି ଆସି ସେହି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 100

पूर्वंसंकल्पितं वित्तं धर्मलोपोऽन्यथा भवेत् । न दुःखं पुनराप्नोति किं तु सायुज्यमाप्नुयात्

ପୂର୍ବରୁ ଦାନ ପାଇଁ ସଙ୍କଳ୍ପିତ ଧନକୁ ଅନ୍ୟଥା ବ୍ୟୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନହେଲେ ଧର୍ମଲୋପ ହୁଏ। ସେହି ସଙ୍କଳ୍ପ ପାଳନ କଲେ ପୁନର୍ବାର ଦୁଃଖ ପାଉନାହିଁ, ବରଂ ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ସାୟୁଜ୍ୟ (ଏକତ୍ୱ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 110

उपरागसहस्रेण सममर्धोददयं स्मृतम् । अर्धोदयसमः कालो नास्ति संसारमोचकः

ଅର୍ଧୋଦୟକୁ ସହସ୍ର ଗ୍ରହଣ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସଂସାର-ବନ୍ଧନ ମୋଚନ ପାଇଁ ଅର୍ଧୋଦୟ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାଳ ନାହିଁ।

Verse 120

संसारेषु निमज्जंति ते यथांधाः पतंत्यधः । सेतावर्धोदये स्नात्वा भित्त्वा भास्करमण्डलम्

ସେମାନେ ସଂସାରରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଅନ୍ଧମାନଙ୍କ ପରି ଅଧଃପାତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେତୁରେ ଅର୍ଧୋଦୟ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଭାସ୍କରମଣ୍ଡଳକୁ ଭେଦି (ସାଧାରଣ ଲୋକଚକ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି) ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 130

यथाशक्त्यन्नपानाद्यैः पृथङ्मंत्रैः समर्चयेत् । कांस्यपात्रं समादाय नूतनं दारवं तु वा

ଯଥାଶକ୍ତି ଅନ୍ନ, ପାନ ଆଦି ନିବେଦନ କରି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କର, ନହେଲେ ନୂତନ କାଠର ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନେଇପାର।

Verse 140

प्रतिमामर्पयेत्तस्मै गां च छत्रमुपानहम् । एवमर्द्धोदये सेतौ व्रतं कुर्याद्द्वि जोत्तमाः

ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିମା, ଗାଈ, ଛତ୍ର ଏବଂ ପାଦୁକା (ଉପାନହ) ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେତୁରେ ଅର୍ଧୋଦୟ ସମୟରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 150

ऐन्द्रे श्वेताचले पुण्ये पद्मनाभे महास्थले । फुल्लाख्ये घटिकाद्रौ च सारक्षेत्रे हरि स्थले

ଐନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ୱେତାଚଳରେ, ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ମହାସ୍ଥଳରେ, ‘ଫୁଲ୍ଲା’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ, ଘଟିକାଦ୍ରି ପର୍ବତରେ ଏବଂ ସାରକ୍ଷେତ୍ର—ହରିଙ୍କ ଧାମରେ—ଏସବୁ ପରମ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 160

शिवं वा केशवं वापि तथान्यानपि वै सुरान् । न पूजयंति वेदोक्त मार्गेण द्विजपुंगवाः

ବେଦୋକ୍ତ ପୂଜାମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ ନ କରୁଥିବା ‘ଦ୍ୱିଜପୁଙ୍ଗବ’ ଶିବ ହେଉନ୍ତୁ କି କେଶବ, ଅଥବା ଅନ୍ୟ ଦେବତା—କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 170

दोर्द्वंद्वे च गले सम्यक्सर्वपापौघशांतये । रुद्राक्षं तुलसीकाष्ठं यो न धारयते नरः

ସମସ୍ତ ପାପପ୍ରବାହ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଦୁଇ ଭୁଜାରେ ଓ କଣ୍ଠରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଏବଂ ତୁଳସୀକାଠର ମାଳା ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ।

Verse 180

अन्यन्नैमित्तिकं श्राद्धं ये न कुर्वंति लोभतः । ये चैत्रे तु पौर्णमास्यां चित्रगुप्तस्य तुष्टये

ଲୋଭବଶତଃ ଯେ ଅନ୍ୟ ନୈମିତ୍ତିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ଯେ ଚୈତ୍ର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବିଧିକର୍ମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 190

महादुःखप्रशमनं महारोगनिबर्हणम् । दुःस्वप्ननाशनं पुण्यमपमृ त्युनिवारणम्

ଏହି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ମହାଦୁଃଖକୁ ପ୍ରଶମିତ କରେ, ମହାରୋଗକୁ ନିବାରେ, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ଅପମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକେ।

Verse 200

यः पंचाशत्तमाध्यायान्पठते शृणुतेऽपि वा । स सांबं हरमाप्नोति शिवं चन्द्रार्धशेखरम्

ଯେ ଏହି ପଞ୍ଚାଶ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ ମାତ୍ର, ସେ ଉମାସହିତ ହର, ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଶେଖର ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 210

तथान्येष्वपि तीर्थेषु सेतुमध्यगतेषु वै । तत्फलं समवाप्नोति पाठेन श्रवणेन वा

ସେହିପରି ସେତୁ-ପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ, ପାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 220

पठनीयमिदं पुण्यं मठे देवालयेऽपि वा । नदीतटाकतीरेषु पुण्ये वारण्यभूतले । श्रोत्रियाणां गृहे वापि नैवान्यत्र तु कर्हिचित्

ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ମଠରେ କିମ୍ବା ଦେବାଳୟରେ, ନଦୀତଟ ଓ ସରୋବରତୀରରେ, ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟଭୂମିରେ, କିମ୍ବା ବେଦଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ଗୃହରେ ମାତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟତ୍ର କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 230

पूजिते श्रावके तस्मिन्पूजिताः स्युस्त्रिमूर्तयः । जगत्त्रयं पूजितं स्यात्पूजितासु त्रिमूर्तिषु

ସେଇ ଭକ୍ତ ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜିତ ହେଲେ ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 240

व्यासस्य चरणांभोजे दंडवत्प्रणिपत्य तु । जलमानंदजं तत्र नेत्राभ्यांपर्यवर्तयत्

ବ୍ୟାସଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦଜନ୍ୟ ଜଳ—ନୟନର ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ—ଝରାଇଲା।

Verse 250

ऋषयो नैमिषारण्यनिलयास्तुष्टिमागताः । प्रत्यहं सेतुमाहात्म्यं शृण्वंति च पठंति च

ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେ ପରମ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସେତୁ (ରାମେଶ୍ୱରମ୍) ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ଓ ପାଠ କରନ୍ତି।