Adhyaya 48

Verse 1

श्रीसूत उवाच । रामनाथं समुद्दिश्य कथां पापविनाशिनीम् । प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं सुसमाहिताः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ରାମନାଥଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମୁଁ ପାପବିନାଶିନୀ କଥା କହିବି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସୁସମାହିତ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 2

पांड्यदेशाधिपो राजा पुरासीच्छंकराभिधः । ब्रह्मण्यः सत्यसंधश्च यायजूकश्च धार्मिकः

ପୂର୍ବେ ପାଣ୍ଡ୍ୟଦେଶର ଅଧିପତି ଶଙ୍କର ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପୀ, ଯଜ୍ଞପୋଷକ ଓ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।

Verse 3

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः परसैन्यविदारणः । चतुरोऽप्याश्रमान्वर्णान्धर्मतः परिपालयन्

ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଭେଦିଦେବାରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ; ଧର୍ମାନୁସାରେ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 4

वैदिकाचारनिरतः पुराणस्मृतिपारगः । शिवविष्ण्वर्चको नित्यमन्यदैवतपूजकः

ସେ ବୈଦିକ ଆଚାରରେ ନିରତ, ପୁରାଣ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ନିତ୍ୟ ଶିବ-ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜୁଥିଲେ।

Verse 5

महादानप्रदो नित्यं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । मृगयार्थं ययौ धीमान्स कदाचित्तपोवनम्

ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ମହାଦାନ ଦେଉଥିଲେ। ଏକଦା ସେ ଧୀମାନ୍ ରାଜା ମୃଗୟାର୍ଥେ ତପୋବନକୁ ଗଲେ।

Verse 6

सिंहव्याघ्रेभमहिष क्रूरसत्वभयंकरम् । झिल्लिकाभीषणरवं सरीसृपसमाकुलम्

ସେ ଅଞ୍ଚଳ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ଗଜ ଓ ବନ୍ୟ ମହିଷରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; କ୍ରୂର ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ଭୟ ଜଗାଉଥିଲେ, ଝିଙ୍ଗୁରର ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା ଏବଂ ସରୀସୃପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 7

भीमश्वापदसंपूर्णं दावानलभयंकरम् । महारण्यं प्रविश्याथ शंकरो राजशेखरः

ସେ ମହାରଣ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ଭରିଥିଲା ଏବଂ ଦାବାନଳର ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ଭୀଷଣ ଥିଲା। ତାପରେ ରାଜଶେଖର ଶଙ୍କର ସେହି ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 8

अनेकसैनिकोपेत आखेटिकुलसंकुलः । पादुकागूढचरणो रक्तोष्णीषो हरिच्छदः

ସେ ଅନେକ ସୈନିକ ସହିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଆଖେଟିକ କୁଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ; ପାଦୁକାରେ ଢାକା ପାଦ, ଲାଲ ଉଷ୍ଣୀଷ ଏବଂ ହରିତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।

Verse 9

बद्धगोधांगुलित्राणो धृतकोदण्डसायकः । कक्ष्याबद्धमहाखङ्गः श्वेताश्ववरमास्थितः

ସେ ଗୋଧା-ଚର୍ମରେ ବାନ୍ଧା ଅଙ୍ଗୁଳିତ୍ରାଣ ପିନ୍ଧି, କୋଦଣ୍ଡ ଓ ବାଣ ଧରିଥିଲେ; କଟିରେ ମହାଖଡ୍ଗ ବାନ୍ଧା ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱରେ ଆରୂଢ ଥିଲେ।

Verse 10

सुवेषधारी सन्नद्धः पत्तिसंघसमावृतः । कांतारेषु च सर्वेषु पर्वतेषु गुहासु च

ସେ ସୁବେଷଧାରୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ନଦ୍ଧ ଏବଂ ପଦାତି-ସଂଘରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ କାନ୍ତାର, ପର୍ବତ ଓ ଗୁହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସଞ୍ଚାର କଲେ।

Verse 11

समुत्तीर्ण महास्रोता युवा सिंहपराक्रमः । विचचार बलैः साकं दरीषु मृगयन्मृगान्

ମହାସ୍ରୋତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ଯୁବକ, ସିଂହସମ ପରାକ୍ରମୀ, ନିଜ ବଳ ସହ ଗିରିଖାଦରେ ଘୁରି ମୃଗମାନଙ୍କୁ ଶିକାର କଲା।

Verse 12

बध्यतां वध्यतामेष याति वेगान्मृगो वने । एवं वदत्सु सैन्येषु स्वयमुत्प्लुत्य शंकरः

“ଧର! ମାର! ଏ ମୃଗଟି ବେଗରେ ବନକୁ ପଳାଉଛି!”—ସେନାମାନେ ଏମିତି କହୁଥିବାବେଳେ ଶଂକର ସ୍ୱୟଂ ଲମ୍ଫ ଦେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

Verse 13

मृगं हंति महाराजो विगाह्य विपिनस्थलीम् । सिंहान्वराहान्महिषान्कुञ्जराच्छरभांस्तथा

ବନଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମହାରାଜ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ହତ କଲେ; ସିଂହ, ବରାହ, ମହିଷ, ଗଜ ଏବଂ ଶରଭମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ।

Verse 14

विनिघ्नन्स मृगानन्यान्वन्याञ्छंकरभूपतिः । कुत्रचिद्विपिनोद्देशे दरीमध्यनिवासिनम्

ଏଭଳି ଶଂକର-ଭୂପତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟମୃଗମାନଙ୍କୁ ହତ କରୁଥିବାବେଳେ, ବନର ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦରୀର ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଜଣେକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 15

व्याघ्रचर्मधरं शांतं मुनिं नियतमानसम् । व्याघ्रबुद्ध्या जघानाशु शरेणानतपर्वणा

ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମଧାରୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ନିୟତମନସ୍କ ମୁନିଙ୍କୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ଭାବି, ଅନତପର୍ବ ଶରଦ୍ୱାରା ସେ ଶୀଘ୍ର ଆଘାତ କଲା।

Verse 16

अतिवेगेन विप्रेंद्रास्तत्पत्नीं च ससायकः । निजघान पतिप्राणां निविष्टां पत्युरंतिके

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଅତିବେଗରେ ସେ ଧନୁର୍ଧର ସଶର ହୋଇ ଋଷିପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିହତ କଲା—ଯିଏ ପତିପ୍ରାଣା, ପତିଙ୍କ ସନ୍ନିକଟେ ବସିଥିଲେ।

Verse 17

विलोक्य मातापितरौ तत्पुत्रो निहतौ वने । रुरोद भृशदुःखार्तो विललाप च कातरः

ବନରେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ନିହତ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲା ଏବଂ କାତର ହୋଇ ବିଳାପ କଲା।

Verse 18

भोस्तात मातर्मां हित्वा युवां यातौ क्व वाधुना । अहं कुत्र गमिष्यामि को वा मे शरणं भवेत्

‘ହେ ତାତ! ହେ ମାତା! ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଦୁହେଁ ଏବେ କେଉଁଠି ଗଲ? ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, ଏବଂ କିଏ ମୋର ଶରଣ ହେବ?’

Verse 19

को मामध्यापयेद्वेदाञ्छास्त्रं वा पाठयेत्पितः । अंब मे भोजनं का वा दास्यते सोपदेशकम्

‘ହେ ପିତା! ମୋତେ ବେଦ କିଏ ପଢ଼ାଇବ, କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ରପାଠ କିଏ ଶିଖାଇବ? ହେ ଅମ୍ବା! ଉପଦେଶ ସହିତ ମୋତେ ଭୋଜନ କିଏ ଦେବ?’

Verse 20

आचाराञ्च्छिक्षयेत्को वा तात त्वयि मृतेऽधुना । अंब बालं प्रकुपितं का वा मामुपलाप येत्

‘ହେ ତାତ! ଏବେ ତୁମେ ମୃତ ହେଲେ ମୋତେ ସଦାଚାର କିଏ ଶିଖାଇବ? ହେ ଅମ୍ବା! ମୁଁ ଶିଶୁ ହୋଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ କିଏ ତିରସ୍କାର କରି ଉପଦେଶ ଦେବ?’

Verse 21

युवां निरागसावद्य केन पापेन सायकैः । निहतौ वै तपोनिष्ठौ मत्प्राणौ मद्गुरू वने

ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ନିରପରାଧ ଓ ନିର୍ଦୋଷ—କେଉଁ ପାପରେ ବାଣରେ ନିହତ ହେଲ? ତପୋନିଷ୍ଠ, ମୋ ପ୍ରାଣସ୍ୱରୂପ, ମୋ ଗୁରୁ—ସେଇ ବନରେ ପତିତ ହେଲ।

Verse 22

एवं तयोः सुतो विप्रा मुक्तकण्ठं रुरोद वै । अथ प्रलपितं श्रुत्वा शंकरो विपिने चरन्

ଏଭଳି, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁକ୍ତକଣ୍ଠରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲା। ତାହାର ବିଲାପ ଶୁଣି ବନେ ବିଚରୁଥିବା ଶଙ୍କର ଶୁଣିଲେ।

Verse 23

तच्छब्दाभिमुखः सद्यः प्रययौ स दरीमुखम् । तत्रत्या मुनयोऽप्याशु समागच्छंस्तमाश्रमम्

ସେଇ ଶବ୍ଦ ଦିଗକୁ ସତ୍ୱର ମୁହଁ କରି ସେ ଗୁହାମୁଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା। ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 24

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे शरेण निहतं मुनिम् । तत्पत्नीं च हतां विप्रा राजानं च धनुर्धरम्

ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ବାଣରେ ନିହତ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ହତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଧନୁର୍ଧର ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 25

विलपंतं सुतं चापि विलोक्य भृशविह्वलाः । पुत्रमाश्वासयामासुर्मा रोदीरिति कातरम्

ପୁତ୍ରକୁ ବିଲାପ କରୁଥିବା ଦେଖି ମୁନିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ସେମାନେ ସେଇ କାତର ଶିଶୁକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, ‘କାନ୍ଦନି।’

Verse 26

मुनय ऊचुः । आढ्ये वापि दरिद्रे वा मूर्खे वा पंडितेऽपि वा । पीने वाथ कृशे वापि समवर्ती परेतराट्

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ଧନୀ ହେଉ କି ଦରିଦ୍ର, ମୂର୍ଖ ହେଉ କି ପଣ୍ଡିତ, ସ୍ଥୂଳ ହେଉ କି କୃଶ—ପରେତରାଜ ଯମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

Verse 27

वने वा नगरे ग्रामे पर्वते वा स्थलांतरे । मृत्योर्वशे प्रयातव्यं सर्वैरपि हि जंतुभिः

ବନ ହେଉ କି ନଗର, ଗ୍ରାମ ହେଉ କି ପର୍ବତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନ—ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନକୁ ଅନିବାର୍ୟ ଭାବେ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।

Verse 28

वत्स नित्यं च गर्भस्थैर्जातैरपि च जंतुभिः । युवभिः स्थविरैः सर्वैर्यातव्यं यमपत्तनम्

ବତ୍ସ, ଗର୍ଭସ୍ଥ ଜୀବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜନ୍ମିତ, ଯୁବକରୁ ବୃଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଯମପୁରୀକୁ ଯିବାକୁ ହୁଏ।

Verse 29

वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः । काले प्राप्ते त्वयं देहस्त्यक्तव्यो द्विजपुत्रक

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଭିକ୍ଷୁ-ସନ୍ନ୍ୟାସୀ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର, କାଳ ଆସିଲେ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ହୁଏ।

Verse 30

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैरपि च संकरैः । यातव्यं प्रेतनिलये द्विजपुत्र महामते

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ସଂକର ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ—ହେ ମହାମତି ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର—ପ୍ରେତନିଲୟକୁ ଅବଶ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 31

देवाश्च मुनयो यक्षा गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्ये च जंतवः सर्वे ब्रह्मविष्णुहरादयः

ଦେବମାନେ, ମୁନିମାନେ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସ—ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ହର (ଶିବ) ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 32

सर्वे यास्यंति विलयं न त्वं शोचितुमर्हसि । अद्वयं सच्चिदानंदं यद्ब्रह्मोपनिषद्गतम्

ସମସ୍ତେ ଶେଷେ ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ; ତେଣୁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉପନିଷଦରେ ଉପଦିଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମ ଅଦ୍ୱୟ—ସତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ।

Verse 33

न तस्य विलयो जन्म वर्धनं चापि सत्तम । मलभांडे नवद्वारे पूयासृक्छोणितालये

ତାହାର (ବ୍ରହ୍ମର) ନ ଲୟ ଅଛି, ନ ଜନ୍ମ, ନ ଵୃଦ୍ଧି—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେହ ମଳଭାଣ୍ଡ; ନବଦ୍ୱାରୀ, ପୂୟ-ରକ୍ତ-ଶୋଣିତର ଆଳୟ।

Verse 34

देहेऽस्मिन्बुद्बुदाकारे कृमियूथसमाकुले । कामक्रोधभयद्रोहमोहमात्सर्यकारिणि

ଏହି ଦେହରେ—ବୁଦ୍ବୁଦ ସଦୃଶ କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର, କୃମିଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଦ୍ରୋହ, ମୋହ, ମାତ୍ସର୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା—

Verse 35

परदारपरक्षेत्रपरद्रव्यैकलोलुपे । हिंसासूयाशुचिव्याप्ते विष्ठामूत्रैकभाजने

ଯାହା ପରସ୍ତ୍ରୀ, ପରକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପରଧନରେ ମାତ୍ର ଲୋଭୀ; ହିଂସା, ଅସୂୟା ଓ ଅଶୁଚିତାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏବଂ ବିଷ୍ଠା-ମୂତ୍ରର କେବଳ ପାତ୍ର—

Verse 36

यः कुर्याच्छोभनधियं स मूढः स च दुर्मतिः । बहुच्छिद्रघटाकारे देहेऽस्मिन्नशुचौ सदा

ଯେ ଏହି ଦେହକୁ ଶୋଭନ ଓ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ବୋଲି ଭାବେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୂଢ଼ ଓ ଦୁର୍ମତି; ଏହି ଦେହ ଅନେକ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ ଘଟ ପରି ସଦା ଅଶୁଚି।

Verse 37

वायोरवस्थितिः किं स्यात्प्राणाख्यस्य चिरं द्विज । अतो मा कुरु शोकं त्वं जननीं पितरं प्रति

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ପ୍ରାଣ ନାମକ ବାୟୁର ସ୍ଥିତି କେତେଦିନ ସ୍ଥିର ରହିପାରିବ? ତେଣୁ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରନି।

Verse 38

तौ स्वकर्मवशाद्यातौ गृहं त्यक्त्वा त्विदं क्वचित् । तव कर्मवशात्त्वं च तिष्ठस्यस्मिन्महीतले

ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ନିଜ କର୍ମବଶରେ ଘର ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଅନ୍ୟତ୍ର ଗଲେ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ କର୍ମବଶରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରହିଛ।

Verse 39

यदा कर्मक्षयस्ते स्यात्तदा त्वं च मरिष्यसि । मरिष्यमाणप्रेतो हि मृतप्रेतस्य शोचति

ଯେତେବେଳେ ତୁମ କର୍ମକ୍ଷୟ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମରିବ; ମରଣଗାମୀ ପ୍ରେତ ହିଁ ମୃତ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଶୋକ କରେ।

Verse 40

यस्मिन्काले समुत्पन्नौ तव माता पिता तथा । न तस्मिंस्त्वं समुत्पन्नस्ततो भिन्ना गतिर्हि वः

ଯେ ସମୟରେ ତୁମ ମାତା ଓ ପିତା ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମେ ଜନ୍ମିନଥିଲ; ତେଣୁ ତୁମମାନଙ୍କର ଗତି (ଭାଗ୍ୟପଥ) ନିଶ୍ଚୟ ଭିନ୍ନ।

Verse 41

यदि तुल्या गतिस्ते स्यात्ताभ्यां सह महामते । तर्हि त्वयापि यातव्यं मृतौ यत्र हि तौ गतौ

ହେ ମହାମତେ, ଯଦି ତୁମର ଗତି ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗତି ସମାନ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁକାଳେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଥାନ୍ତା।

Verse 42

मृतानां बांधवा ये तु मुंचंत्यश्रूणि भूतले । पिबंत्यश्रूणि तान्यद्धा मृताः प्रेताः परत्र वै

ମୃତଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନେ ଯେ ଭୂମିରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାନ୍ତି, ସେଇ ଅଶ୍ରୁକୁ ପରଲୋକରେ ମୃତ ପ୍ରେତମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 43

अतः शोकं परित्यज्य धृतिं कृत्वा समाहितः । अनयोः प्रेतकार्याणि कुरु त्वं वैदिकानि तु

ଏହେତୁ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ମନକୁ ସମାହିତ କରି—ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦୋକ୍ତ ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟ (ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି) କର।

Verse 44

शरघातान्मृतावेतौ यस्मात्ते जननी पिता । अतस्तद्दोषशांत्यर्थमस्थीन्यादाय वै तयोः

ତୁମ ଜନନୀ ଓ ପିତା ଶରଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାରୁ, ସେହି (ଏପରି ମୃତ୍ୟୁସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ଦୋଷଶାନ୍ତି ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଅ।

Verse 45

रामनाथशिवक्षेत्रे रामसेतौ विमुक्तिदे । स्थापयस्व तथा श्राद्धं सपिंडीकरणादिकम्

ରାମନାଥଙ୍କ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ, ମୋକ୍ଷଦାୟକ ରାମସେତୁରେ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଆଦି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ବିଧିମତେ କର।

Verse 46

तत्रैव कुरु शुद्ध्यर्थं तयोर्बाह्मणपुत्रक । तेन दुर्मृत्युदोषस्य शांतिर्भवति नान्यथा

ସେଇ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ମ କର। ତାହାଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଦୁର୍ମୃତ୍ୟୁ-ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 47

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तः स मुनिभिः शाकल्यस्य सुतो द्विजाः । जांगलाख्यस्तयोः सर्वं पितृमेधं चकार वै

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ଶାକଲ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜାଙ୍ଗଲ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପିତୃମେଧ (ପିତୃକର୍ମ) କଲା।

Verse 48

अन्येद्युरस्थीन्यादाय हालास्यं प्रययौ च सः । तस्माद्रामेश्वरं सद्यो गत्वाऽयं जांगलो द्विजः

ପରଦିନ ସେ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ହାଲାସ୍ୟ (ମଦୁରାଇ) କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା। ସେଠାରୁ ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଜାଙ୍ଗଲ ତୁରନ୍ତ ରାମେଶ୍ୱରକୁ ଗଲା।

Verse 49

मुनिप्रोक्तप्रकारेण तस्मिन्रामेश्वरस्थले । निधाय पित्रोरस्थीनि श्राद्धादीन्यकरोत्तथा

ରାମେଶ୍ୱରର ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ପ୍ରକାରେ, ସେ ପିତାମାତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ନିଧାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମ ଯଥାବିଧି କଲା।

Verse 51

आब्दिकांते दिने विप्रो रात्रौ स्वप्ने विलोक्य तु । स्वमातरं च पितरं शंखचक्रगदाधरौ

ଆବ୍ଦିକ କର୍ମାନ୍ତ ଦିନରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପେ ଦେଖିଲା।

Verse 52

गरुडोपरि संविष्टौ पद्ममालाविभूषितौ । शोभितौ तुलसीदाम्ना स्फुरन्मकरकुंडलौ

ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆସୀନ, ପଦ୍ମମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ, ତୁଳସୀଦାମରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଝଲମଲ କରୁଥିବା ମକରକୁଣ୍ଡଳଧାରୀ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

Verse 53

कौस्तुभालंकृतोरस्कौ पीतांबरविराजितौ । एवं दृष्ट्वा मुनिसुतो जांगलः सुप्रसन्नधीः

ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ କୌସ୍ତୁଭମଣିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ପୀତାମ୍ବରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଏପରି ଦେଖି ମୁନିପୁତ୍ର ଜାଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହେଲା।

Verse 54

स्वाश्रमं पुनरागत्य सुखेन न्यवसद्द्विजाः । स्वप्नदृष्टं च वृत्तांतं मातापित्रोः स जांगलः

ସେ ଦ୍ୱିଜ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି ସୁଖରେ ବସିଲେ। ଜାଙ୍ଗଲ ମାତାପିତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତନ କଲା।

Verse 55

तेभ्यो न्यवेदयत्सर्वं ब्राह्मणेभ्योऽतिहर्षितः । श्रुत्वा ते मुनयो वृत्तमासन्संप्रीतमानसाः

ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଜଣାଇଲା। ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ମୁନିମାନେ ହୃଦୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 56

अथ राजानमालोक्य सर्वे तेऽपि महर्षयः । अवदन्कुपिता विप्राः शपंतः शंकरं नृपम्

ତାପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି—କ୍ରୋଧିତ ବିପ୍ରମାନେ—ରାଜା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 57

पांड्यभूप महामूर्ख क्रौर्याद्ब्राह्मणघातक । स्त्रीहत्या ब्रह्महत्या च कृता यस्मात्त्वयाधुना

ହେ ମହାମୂର୍ଖ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜା! କ୍ରୁରତା ହେତୁ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ହୋଇଛ। ଯେହେତୁ ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ତ୍ରୀ ହତ୍ୟା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଉଭୟ ପାପ କରିଛ,

Verse 58

अतः शरीरसंत्यागं कुरु त्वं हव्यवाहने । नोचेत्तव न शुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तशतैरपि

ତେଣୁ, ତୁମେ ଅଗ୍ନିରେ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କର। ନଚେତ୍, ଶହ ଶହ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଶୁଦ୍ଧି ହେବ ନାହିଁ।

Verse 59

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भवेत् । अस्मत्सकाशाद्गच्छ त्वं पांड्यानां कुलपांसन

ତୁମ ସହିତ କେବଳ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ଲାଗେ। ହେ ପାଣ୍ଡ୍ୟ କୁଳର କଳଙ୍କ! ଆମ ନିକଟରୁ ଚାଲିଯାଅ।

Verse 60

इत्युक्तो मुनिभिः पांड्यः शंकरो द्विजपुंगवाः । तथास्तु देहसंत्यागं करिष्ये हव्यवाहने

ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜା ଶଙ୍କର ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତଥାସ୍ତୁ। ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।'

Verse 61

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं भवतां सन्निधावहम् । अनुग्रहं मे कुर्वंतु भवंतो मुनिसत्तमाः

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ଅଛି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ! ଆପଣ ମୋ ଉପରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।

Verse 62

तथा शरीर संत्यागात्पातकं मे लयं व्रजेत् । एवमुक्त्वा मुनीन्सर्वाञ्च्छंकरः पांड्यभूपतिः

“ଏହିପରି ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ ମୋର ପାପ ଲୟ ପାଉ।” ଏମିତି କହି ପାଣ୍ଡ୍ୟଭୂପତି ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 63

स्वान्मंत्रिणः समाहूय बभाषे वचनं त्विदम् । भो मंत्रिणो ब्रह्महत्या मयाऽकार्यविचारतः

ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସେ କହିଲେ— “ହେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଅକାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର ନ କରିବାରୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାତକ ଘଟିଛି।”

Verse 64

स्त्रीहत्या च तथा क्रूरा महानरकदायिनी । एतत्पातकशुद्ध्यर्थं मुनीनां वचनादहम्

“ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟା ମଧ୍ୟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର—ମହାନରକଦାୟିନୀ। ଏହି ପାତକମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁନିମାନଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ମୁଁ…”

Verse 65

प्रदीप्ते ऽग्नौ महाज्वाले परित्यक्ष्ये कलेवरम् । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं तैरग्निश्च समिध्यताम्

“ମହାଜ୍ୱାଳାରେ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଏହି କଲେବର ତ୍ୟାଗ କରିବି। ଶୀଘ୍ର କାଠ ଆଣ; ସେଥିରେ ଅଗ୍ନି ଭଲଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉ।”

Verse 66

मम पुत्रं च सुरुचिं राज्ये स्थापयताचिरात् । मा शोकं कुरुतामात्या दैवतं दुरतिक्रमम्

“ମୋ ପୁତ୍ର ସୁରୁଚିଙ୍କୁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ଅମାତ୍ୟମାନେ, ଶୋକ କରନି; ଦୈବ ଦୁରତିକ୍ରମ।”

Verse 67

इतीरिता नृपतिना मंत्रिणो रुरुदुस्तदा । पांड्यनाथ महाराज रिपूणामपि वत्सल

ରାଜା ଏପରି କହିବାମାତ୍ରେ ସେହି କ୍ଷଣେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଶ୍ରୁପାତ କଲେ। ପାଣ୍ଡ୍ୟନାଥ ମହାରାଜ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହଶୀଳ ଥିଲେ।

Verse 68

वयं हि भवता नित्यं पुत्रवत्परिपालिताः । त्वां विना न प्रवेक्ष्याम पुरीं देवपुरोपमाम्

ଆପଣ ଆମକୁ ସଦା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ପାଳନ-ପୋଷଣ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ବିନା ଦେବପୁରୀ-ସଦୃଶ ସେହି ନଗରୀରେ ଆମେ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ ନାହିଁ।

Verse 69

हव्यवाहं प्रवेक्ष्यामो महा काष्ठसमेधितम् । तेषां प्रलपितं श्रुत्वा पांड्य शंकरभूपतिः । प्रोवाच मंत्रिणः सर्वान्वचनं सांत्वपूर्वकम्

‘ବଡ଼ ବଡ଼ କାଠର ଢେରରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ଆମେ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ।’ ସେମାନଙ୍କ ବିଲାପ ଶୁଣି ପାଣ୍ଡ୍ୟରାଜ ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନାପୂର୍ଣ୍ଣ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 70

शंकर उवाच । किं करिष्यथ भोऽमात्या महापातकिना मया

ଶଙ୍କର କହିଲେ—ହେ ଅମାତ୍ୟମାନେ, ମହାପାତକୀ ମୋତେ ନେଇ ତୁମେ କ’ଣ କରିବ?

Verse 71

सिंहासनं समारुह्य न कर्तुं युज्यते बत । चतुरर्णवपर्यंतधरापालनमंजसा

ହାୟ! ଚାରି ସମୁଦ୍ରରେ ସୀମିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସହଜରେ ପାଳନ-ଶାସନ କରିବା ପାଇଁ ସିଂହାସନରେ ଆରୋହଣ କରିବା ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 72

मत्पुत्रं सुरुचिं शीघ्रमतः स्थापयतासने । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं प्रवेष्टुं हव्यवाहनम्

ଏହେତୁ ମୋ ପୁତ୍ର ସୁରୁଚିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସିଂହାସନରେ ବସାଅ। ତୁରନ୍ତ କାଠ ଆଣ—ମୁଁ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।

Verse 73

मम मंत्रिवरा यूयं विलंबं त्यजताधुना । इत्युक्ता मंत्रिणः काष्ठं समानिन्युः क्षणेन ते

ତୁମେ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଏବେ ଦେରି ଛାଡ଼। ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବା ସହିତ ସେମାନେ କ୍ଷଣେ କାଠ ଆଣିଲେ।

Verse 74

अग्निं प्रज्वलितं काष्ठैर्दृष्ट्वा शंकरभूपतिः । स्नात्वाचम्य विशुद्धात्मा मुनीनां संनिधौ तदा

କାଠରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି ଶଙ୍କର ରାଜା ସ୍ନାନ କରି ଆଚମନ କଲେ; ଚିତ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ କରି ସେତେବେଳେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 75

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य तान्मुनीनपि सत्वरम् । अग्निं मुनीन्नमस्कृत्य ध्यात्वा देवमुमापतिम्

ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏବଂ ସେହି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେ ଅଗ୍ନି ଓ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ପରେ ଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 76

अग्नौ पतितुमारेभे धैर्यमालंब्य भूपतिः । तस्मिन्नवसरे विप्रा मुनीनामपि शृण्वताम्

ଧୈର୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରାଜା ଅଗ୍ନିରେ ପତିତ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ—ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ—

Verse 77

अशरीरा समुदभूद्वाणी भैरवनादिनी । भोः शंकर महीपाल मानलं प्रविशाधुना

ତେବେ ଭୈରବ-ନାଦ ପରି ଗମ୍ଭୀର ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବିଲା— “ହେ ଶଙ୍କର, ହେ ମହୀପାଳ! ଏହିକ୍ଷଣେ ମାନଲରେ ପ୍ରବେଶ କର।”

Verse 78

ब्रह्महत्यानिमित्तं ते भयं मा भून्महामते । तवोपदेशं वक्ष्यामि रहस्यं वेदसंमितम्

“ହେ ମହାମତେ! ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା-ନିମିତ୍ତ ତୋର ଭୟ ନ ହେଉ। ମୁଁ ତୋତେ ବେଦସମ୍ମତ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କହିବି।”

Verse 79

शृणुष्वावहितो राजन्मदुक्तं क्रियतां त्वया । दक्षिणांबुनिधेस्तीरे गंधमादनपर्वते

“ହେ ରାଜନ୍! ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ; ମୋ କଥାମତେ କର— ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ତଟରେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ…”

Verse 80

रामसेतौ महापुण्ये महापातकनाशने । रामप्रतिष्ठितं लिगं रामनाथं महेश्वरम्

“ରାମସେତୁରେ— ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମହାପାତକନାଶକ— ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ସେ ମହେଶ୍ୱର ‘ରାମନାଥ’।”

Verse 81

सेवस्व वर्षमेकं त्वं त्रिकालं भक्तिपूर्वकम् । प्रदक्षिणप्रक्रमणं नमस्कारं च वै कुरु

“ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେବା କର— ଦିନର ତିନି କାଳ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର ଓ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ନମସ୍କାର ମଧ୍ୟ କର।”

Verse 82

महाभिषेकः क्रियतां रामनाथस्य वै त्वया । नैवेद्यं विविधं राजन्क्रियतां च दिनेदिने

ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ରାମନାଥଙ୍କ ମହାଭିଷେକ କର; ଏବଂ ଦିନେଦିନେ ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 83

चन्दनागरुकर्पूरै रामलिंगं प्रपूजय । भारद्वयेन गव्येन ह्याज्येन त्वभिषेचय

ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ ଓ କର୍ପୂରରେ ରାମଲିଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କର; ଏବଂ ଗୋଘୃତର ଦୁଇ ଭାର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କର।

Verse 84

प्रत्यहं च गवां क्षीरैर्द्विभारपरिसंमितैः । मधुद्रोणेन तल्लिंगं प्रत्यहं स्नापय प्रभोः

ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଗୋକ୍ଷୀର ଦୁଇ ଭାର ପରିମାଣରେ ଓ ମଧୁ ଏକ ଦ୍ରୋଣ ମାପରେ ସ୍ନାନ କରା।

Verse 85

प्रत्यहं पायसान्नेन नैवेद्यं कुरु भूपते । प्रत्यहं तिलतैलेन दीपाराधनमाचर

ହେ ଭୂପତେ, ପ୍ରତିଦିନ ପାୟସାନ୍ନକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କର; ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ତିଳତେଲରେ ଦୀପାରାଧନା କର।

Verse 86

एतेन तव राजेंद्र रामनाथस्य शूलिनः । स्त्रीहत्य्रा ब्रह्महत्या च तत्क्षणादेव नश्यतः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୂଳଧାରୀ ରାମନାଥଙ୍କ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ।

Verse 87

दर्शनाद्रामनाथस्य भ्रूणहत्याशतानि च । अयुतं ब्रह्महत्यानां सुरापानायुतं तथा

କେବଳ ରାମନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାର ଶତଶତ ପାପ ନଶିଯାଏ; ତଥା ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ଅୟୁତ ଓ ସୁରାପାନର ଅୟୁତ ପାପ ମଧ୍ୟ ମିଟିଯାଏ।

Verse 88

स्वर्णस्तेयायुतं राजन्गुरुस्त्रीगमनायुतम् । एतत्संसर्गदोषाश्च विनश्यंति क्षणाद्विभो

ହେ ରାଜନ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣସ୍ତେୟର ଅୟୁତ ପାପ ଓ ଗୁରୁସ୍ତ୍ରୀଗମନର ଅୟୁତ ପାପ—ଏହି ସଂସର୍ଗଜ ଦୋଷସହିତ—ହେ ବିଭୋ, କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 89

महापातकतुल्यानि यानि पापानि संति वै । तानि सर्वाणि नश्यंति रामनाथस्य सेवया

ମହାପାତକ ସମାନ ଯେଉଁ ପାପଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେସବୁ ରାମନାଥଙ୍କ ସେବାଦ୍ୱାରା ନଶିଯାଏ।

Verse 90

महती रामनाथस्य सेवा लभ्येत चेन्नृणाम् । किं गंगया च गयया प्रयागेणाध्वरेण वा

ଯଦି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ରାମନାଥଙ୍କ ମହାସେବା ପାଇଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, ପ୍ରୟାଗ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞକର୍ମର କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକତା?

Verse 91

तद्गच्छ रामसेतुं त्वं रामनाथं भजानिशम् । विलंबं मा कुरु विभो गमने च त्वरां कुरु

ଏହେତୁ ତୁମେ ରାମସେତୁକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଦିନରାତି ରାମନାଥଙ୍କୁ ଭଜ। ହେ ବିଭୋ, ବିଳମ୍ବ କରନି; ଗମନରେ ତ୍ୱରା କର।

Verse 92

इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे त्वरयंति स्म भूपतिम्

ଏହିପରି କହି ସେ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିରବ ହେଲା। ତାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।

Verse 93

गच्छ शीघं महाराज रामसेतुं विमुक्तिदम् । रामनाथस्य माहात्म्यमज्ञात्वास्माभिरीरितम्

ହେ ମହାରାଜ, ମୋକ୍ଷଦାୟକ ରାମସେତୁକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଆନ୍ତୁ। ରାମନାଥଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛୁ।

Verse 94

देहत्यागं कुरुष्वेति वह्नौ प्रज्वलितेऽधुना । अनुज्ञातो मुनिवरैरिति राजा स शंकरः

“ଏବେ ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କର” ବୋଲି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ; ତେବେ ଶଙ୍କର ନାମକ ରାଜା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 95

चतुरंगबलं पुर्यां प्रापयित्वा त्वरान्वितः । नमस्कृत्य मुनीन्सर्वान्प्रहृष्टेनांतरात्मना

ତ୍ୱରାସହିତ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାକୁ ନଗରକୁ ପଠାଇ, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହୃଦୟାନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଆଗେଇଲେ।

Verse 96

वृतः कतिपयैः सैन्यैः समादाय धनं बहु । रामनाथस्य सेवार्थमयासीद्गंधमादनम्

କିଛି ସୈନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ବହୁ ଧନ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ରାମନାଥଙ୍କ ସେବାର୍ଥେ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 97

उवास वर्षमेकं च रामसेतौ विशुद्धिदे । एकभुक्तो जितक्रोधो विजितेंद्रियसंचयः

ସେ ଶୁଦ୍ଧିଦାତା ରାମସେତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବର୍ଷ ବାସ କଲେ। ଦିନକୁ ଏକଥର ଭୋଜନ କରି, କ୍ରୋଧ ଜୟ କରି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହକୁ ସଂଯମ କରି, ନିୟମବଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 98

त्रिसंध्यं रामनाथं च सेवमानः सभक्तिकम् । प्रददौ रामनाथाय दशभारं धनं मुदा

ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ରାମନାଥଙ୍କ ସେବା କଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ସେ ରାମନାଥଙ୍କୁ ଦଶଭାର ପରିମାଣର ଧନ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 99

प्रत्यहं रामनाथस्य महापूजामकारयत् । अकरोच्च धनुष्कोटौ प्रत्यहं भक्तिपूर्वकम्

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ରାମନାଥଙ୍କ ମହାପୂଜା କରାଉଥିଲେ। ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜାକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

Verse 100

स्नानं प्रतिदिनं चान्नं ब्राह्मणेभ्य ददौ मुदा । अशरीरावचःप्रोक्तमखिलं पूजनं तथा

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରି ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ ଦେଲେ। ଏବଂ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଯେପରି କହିଥିଲା, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ମଧ୍ୟ କଲେ।

Verse 110

भूयोभूयो नमस्यामि पातकं मे विनश्यतु । भक्त्यैवं स्तुवतस्तस्य रामनाथं महेश्वरम्

ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋର ପାପ ନଶିଯାଉ। ଏଭଳି ଭକ୍ତିରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର ରାମନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 120

नाशयाम्यहमेतेषां महापातकसंचयम् । प्रीतोऽहं तव भक्त्या च स्तोत्रेण मनुजेश्वर

ହେ ମନୁଜେଶ୍ୱର! ମୁଁ ଏମାନଙ୍କର ମହାପାତକର ସଞ୍ଚୟକୁ ନାଶ କରିଦେବି। ତୁମ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।

Verse 130

पुत्रदारयुतो राजा प्राप्य राज्यमकण्टकम् । मंत्रिभिः सहितो विप्रा ररक्ष पृथिवीं चिरम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରାଜା ନିଷ୍କଣ୍ଟକ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 133

शृण्वन्पठन्वा मनुजस्त्विममध्यायमादरात् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रामनाथं समश्नुते

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରାମନାଥଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଏ।