Adhyaya 46

Verse 1

श्रीराम उवाच । पंपारण्ये वयं दीनास्त्वया वानरपुंगव । आश्वासिताः कारयित्वा सख्यमादित्यसूनुना

ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—ହେ ବାନରପୁଙ୍ଗବ! ପମ୍ପା-ଅରଣ୍ୟରେ ଆମେ ଦୀନ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଆମକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲା; ଆଦିତ୍ୟପୁତ୍ର (ସୁଗ୍ରୀବ) ସହ ଆମ ସଖ୍ୟ ଘଟାଇଲା।

Verse 2

त्वां दृष्ट्वा पितरं बन्धून्कौसल्यां जननीमपि । न स्मरामो वयं सर्वान्मे त्वयोपकृतं बहु

ତୁମକୁ ଦେଖି ଆମେ ପିତା, ବନ୍ଧୁଜନ ଓ ଜନନୀ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଉ ସ୍ମରଣ କରୁନାହୁଁ; କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଉପକାର କରିଛ।

Verse 3

मदर्थं सागरस्तीर्णो भवता बहु योजनः । तलप्रहाराभिहतो मैनाकोऽपि नगोत्तमः

ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଅନେକ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲ; ତୁମ ତଳହାତର ପ୍ରହାରରେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈନାକ ମଧ୍ୟ ଆହତ ହେଲା।

Verse 4

नागमाता च सुरसा मदर्थं भवता जिता । छायाग्रहां महाक्रूराम वधीद्राक्षसीं भवान्

ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ନାଗମାତା ସୁରସାକୁ ଜୟ କଲ; ଛାୟାକୁ ଧରିନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସୀକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବଧ କଲ।

Verse 5

सायं सुवेलमासाद्य लंकामाहत्य पाणिना । अयासी रावणगृहं मदर्थं त्वं महाकपे

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୁବେଳକୁ ପହଞ୍ଚି ତୁମେ ହାତରେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରହାର କଲ; ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ, ହେ ମହାକପି, ରାବଣଙ୍କ ଗୃହଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲ।

Verse 6

सीतामन्विष्य लंकायां रात्रौ गतभयो भवान् । अदृष्ट्वा जानकीं पश्चादशोकवनिकां ययौ

ରାତିରେ ଲଙ୍କାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଭୟରହିତ ଥିଲ; ଜାନକୀଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ପରେ ତୁମେ ଅଶୋକବନିକାକୁ ଗଲ।

Verse 7

नमस्कृत्य च वैदेहीमभिज्ञानं प्रदाय च । चूडामणिं समादाय मदर्थं जानकीकरात्

ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଓ ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ମୋର ନିମିତ୍ତେ ଜାନକୀଙ୍କ ହାତରୁ ଚୂଡାମଣି ଗ୍ରହଣ କଲୁ।

Verse 8

अशोकवनिकावृक्षानभांक्षीस्त्वं महाकपे । ततस्त्वशीतिसाहस्रान्किंकरान्नाम राक्षसान्

ହେ ମହାକପେ! ତୁମେ ଅଶୋକବନିକାର ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲୁ; ପରେ ‘କିଙ୍କର’ ନାମର ଅଶୀ ହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସଂହାର କଲୁ।

Verse 9

रावणप्रतिमान्युद्धे पत्यश्वेभरथाकुलान् । अवधीस्त्वं मदर्थे वै महाबलपराक्रमान्

ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣସମ, ମହାବଳୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ, ପଦାତି-ଅଶ୍ୱ-ଗଜ-ରଥଦଳରେ ଘେରା ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ମୋର ନିମିତ୍ତେ ବଧ କଲୁ।

Verse 10

ततः प्रहस्ततनयं जंबुमालिनमागतम् । अवधीन्मंत्रितनयान्सप्त सप्तार्चिवर्चसः

ତାପରେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜମ୍ବୁମାଲିନ ଆସିବା ସହିତ ତୁମେ ତାକୁ ବଧ କଲୁ; ଏବଂ ସାତ ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସାତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କଲୁ।

Verse 11

पंच सेनापतीन्पश्चादनयस्त्वं यमालयम् । कुमारमक्षमवधीस्ततस्त्वं रणमूर्धनि

ତାପରେ ତୁମେ ପାଞ୍ଚ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଯମାଳୟକୁ ପଠାଇଦେଲୁ; ତଦନନ୍ତରେ ରଣର ଶିଖରକ୍ଷଣରେ ରାଜକୁମାର ଅକ୍ଷଙ୍କୁ ବଧ କଲୁ।

Verse 12

तत इन्द्रजिता नीतो राक्षसेंद्र सभां शुभाम् । तत्र लंकेश्वरं वाचा तृणीकृत्यावमन्य च

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ ସଭାକୁ ନେଇଗଲା। ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତୃଣସମ ଭାବି ପ୍ରକଟ ଅବମାନ କଲା।

Verse 13

अभांक्षीस्त्वं पुरीं लंकां मदर्थं वायुनंदन । पुनः प्रतिनिवृत्तस्त्वमृष्यमूकं महागिरिम्

ହେ ବାୟୁନନ୍ଦନ! ମୋ ନିମିତ୍ତେ ତୁମେ ଲଙ୍କାପୁରୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲ; ପରେ ପୁନର୍ବାର ମହାଗିରି ଋଷ୍ୟମୂକକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲ।

Verse 14

एवमादि महादुःखं मदर्थं प्राप्तवानसि । त्वमत्र भूतले शेषे मम शोकमुदीरयन्

ଏଭଳି ଆଦି ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ମୋ ନିମିତ୍ତେ ତୁମେ ମହାଦୁଃଖ ପାଇଛ; ତଥାପି ଏଠାରେ ଭୂତଳରେ ରହି ମୋର ଶୋକକୁ ପୁନଃ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରୁଛ।

Verse 15

अहं प्राणान्परित्यक्ष्ये मृतोऽसि यदि वायुज । सीतया मम किं कार्यं लक्ष्मणेनानुजेन वा

ହେ ବାୟୁଜ! ଯଦି ତୁମେ ମୃତ ହୋଇଥାଅ, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ତାହେଲେ ସୀତାରେ ମୋର କି କାମ—କିମ୍ବା ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣରେ ମଧ୍ୟ କି?

Verse 16

भरतेनापि किं कार्यं शत्रुघ्नेन श्रियापि वा । राज्येनापि न मे कार्यं परेतस्त्वं कपे यदि

ଭରତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର କି କାମ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କିମ୍ବା ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କି? ହେ କପେ! ଯଦି ତୁମେ ପରଲୋକଗତ, ତେବେ ମୋତେ ରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 17

उत्तिष्ठ हनुमन्वत्स किं शेषेऽद्य महीतले । शय्यां कुरु महाबाहो निद्रार्थं मम वानर

ଉଠ ହନୁମାନ ବତ୍ସ! ଆଜି କାହିଁକି ଭୂମିତଳେ ଶୋଇଛ? ହେ ମହାବାହୁ ବାନର, ମୋ ନିଦ୍ରା ପାଇଁ ଶୟ୍ୟା କର।

Verse 18

कन्दमूलफलानि त्वमाहारार्थं ममाहर । स्नातुमद्य गमिष्यामि शीघ्रं कलशमानय

ମୋ ଆହାର ପାଇଁ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଆଣ। ଆଜି ମୁଁ ସ୍ନାନକୁ ଯିବି—ଶୀଘ୍ର କଳଶ ଆଣ।

Verse 19

अजिनानि च वासांसि दर्भांश्च समुपाहर । ब्रह्मास्त्रेणावबद्धोऽहं मोचितश्च त्वया हरे

ଅଜିନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଦର୍ଭ ମଧ୍ୟ ଆଣ। ହେ ହରି (ବାନର), ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ବନ୍ଧା ଥିଲି; ତୁମେ ମୋତେ ମୋଚନ କଲ।

Verse 20

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ह्यौषधानयनेन वै । लक्ष्मणप्राणदाता त्वं पौलस्त्यमदनाशनः

ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଜୀବନଦାୟି ଔଷଧ ଆଣି ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରାଣଦାତା ହେଲ; ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ମଦକୁ ନାଶ କଲ।

Verse 21

सहायेन त्वया युद्धे राक्षसा न्रावणादिकान् । निहत्यातिबलान्वीरानवापं मैथिलीमहम्

ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସହାୟତାରେ ମୁଁ ରାବଣ ଆଦି ଅତିବଳବାନ ରାକ୍ଷସ-ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି।

Verse 22

हनूमन्नंजनासूनो सीताशोकविनाशन । कथमेवं परित्यज्य लक्ष्मणं मां च जानकीम्

ହେ ହନୁମାନ, ଅଞ୍ଜନାସୁନୁ, ସୀତାଶୋକବିନାଶକ! ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ମୋତେ ଓ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଛାଡ଼ି ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ?

Verse 23

अप्रापयित्वायोध्यां त्वं किमर्थं गतवानसि । क्व गतोसि महावीर महाराक्षसकण्टक

ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ବିନା ତୁମେ କାହିଁକି ଚାଲିଗଲ? କେଉଁଠି ଗଲ, ହେ ମହାବୀର, ମହାରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକସ୍ୱରୂପ?

Verse 24

इति पश्यन्मुखं तस्य निर्वाक्यं रघुनंदनः । प्ररुदन्नश्रुजालेन सेचयामास वायुजम्

ଏଭଳି କହି ତାହାର ମୁହଁକୁ ଦେଖି—ନିର୍ବାକ—ରଘୁନନ୍ଦନ ହୃଦୟବିଦାରକ ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଅଶ୍ରୁଧାରାରେ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସିଞ୍ଚିତ କଲେ।

Verse 25

वायुपुत्रस्ततो मूर्च्छामपहाय शनैर्द्विजाः । पौलस्त्यभयसंत्रस्तलोकरक्षार्थमागतम्

ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ଧୀରେ ଧୀରେ ମୂର୍ଛା ଛାଡ଼ି—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ରାବଣ) ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଥିବା (ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ) ଦେଖିଲେ।

Verse 26

आश्रित्य मानुषं भावं नारायणमजं विभुम् । जानकीलक्ष्मणयुतं कपिभिः परिवारितम्

ସେ ମାନୁଷ ଭାବ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଅଜ, ବିଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଜାନକୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, କପିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 27

कालांभोधरसंकाशं रणधूलिसमुक्षितम् । जटामण्डलशोभाढ्यं पुण्डरीकायतेक्षणम्

ସେ ବର୍ଷାମେଘ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ, ରଣଧୂଳିରେ ଆବୃତ; ଜଟାମଣ୍ଡଳର ଶୋଭାରେ ବିଭୂଷିତ, ଏବଂ ପଦ୍ମଦଳ ସମ ନୟନବାନ୍—ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲା।

Verse 28

खिन्नं च बहुशो युद्धे ददर्श रघुनंदनम् । स्तूयमानममित्रघ्नं देवर्षिपितृकिन्नरैः

ସେ ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ବହୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ତଥାପି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ—ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବର୍ଷି, ପିତୃଗଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

Verse 29

दृष्ट्वा दाशरथिं रामं कृपाबहुलचेतसम् । रघुनाथकरस्पर्शपूर्णगात्रः स वानरः

ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ—କୃପାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ତବାନ୍—ଦେଖି, ସେ ବାନର ରଘୁନାଥଙ୍କ କରସ୍ପର୍ଶରେ ପୁନଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହବାନ୍ ହେଲା।

Verse 30

पतित्वा दण्डवद्भूमौ कृतांजलिपुटो द्विजाः । अस्तौषीज्जानकीनाथं स्तोत्रैः श्रुतिमनोहरैः

ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପତିତ ହୋଇ ଏବଂ ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଡ଼ି—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ସେ ଜାନକୀନାଥଙ୍କୁ ଶ୍ରବଣମନୋହର ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 31

हनूमानुवाच । नमो रामाय हरये विष्णवे प्रभविष्णवे । आदिदेवाय देवाय पुराणाय गदाभृते

ହନୁମାନ କହିଲେ—ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହରି, ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଆଦିଦେବ, ଦିବ୍ୟ ଦେବ, ପୁରାତନ, ଏବଂ ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 32

विष्टरे पुष्पकं नित्यं निविष्टाय महात्मने । प्रहृष्टवानरानीकजुष्टपादांबुजाय ते

ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ନିତ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ଆସନରେ ବିରାଜିତ; ହର୍ଷିତ ବାନରସେନା ଯାହାଙ୍କ ପଦ୍ମଚରଣ ସେବେ।

Verse 33

निष्पिष्ट राक्षसेंद्राय जगदिष्टविधायिने । नमः सहस्रशिरसे सहस्रचरणाय च

ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା, ଜଗତ୍‌ହିତ ବିଧାନ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ; ସହସ୍ରଶିର ଓ ସହସ୍ରଚରଣ ଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 34

सहस्राक्षाय शुद्धाय राघवाय च विष्णवे । भक्तार्तिहारिणे तुभ्यं सीतायाः पतये नमः

ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ପରମ ଶୁଦ୍ଧ, ରାଘବ—ବିଷ୍ଣୁସ୍ୱରୂପ; ଭକ୍ତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ ସୀତାପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 35

हरये नारसिंहाय दैत्यराजविदारिणे । नमस्तुभ्यं वराहाय दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धर

ଦୈତ୍ୟରାଜକୁ ବିଦାରିଥିବା ହରି-ନରସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ବରାହରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 36

त्रिविक्रमाय भवते बलियज्ञ विभेदिने । नमो वामनरूपाय नमो मंदरधारिणे

ବଳିର ଯଜ୍ଞକୁ ଭେଦିଥିବା ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ନମଃ; ବାମନରୂପଙ୍କୁ ନମଃ; ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 37

नमस्ते मत्स्यरूपाय त्रयीपालनकारिणे । नमः परशुरामाय क्षत्रियांतकराय ते

ତ୍ରୟୀ ବେଦଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୁଷ୍ଟ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅନ୍ତକାରୀ ପରଶୁରାମରୂପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 38

नमस्ते राक्षसघ्नाय नमो राघवरूपिणे । महादेव महाभीम महाकोदण्डभेदिने

ରାକ୍ଷସଘ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ରାଘବରୂପୀଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ। ହେ ମହାଦେବ, ହେ ମହାଭୀମ, ହେ ମହାକୋଦଣ୍ଡଭେଦୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 39

क्षत्रियांतकरक्रूरभार्गवत्रासकारिणे । नमोऽस्त्वहिल्या संतापहारिणे चापहारिणे

କ୍ଷତ୍ରିୟାନ୍ତକ ହୋଇ କ୍ରୂର ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମୋऽସ୍ତୁ। ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସନ୍ତାପ ହରି ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 40

नागायुतवलोपेतताटकादेहहारिणे । शिलाकठिनविस्तारवालिवक्षोविभेदिने

ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ବଳ ସହିତ ତାଟକାର ଦେହ ନାଶ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶିଳାପରି କଠିନ ଓ ବିସ୍ତୃତ ବାଳୀର ବକ୍ଷ ଭେଦିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 41

नमो माया मृगोन्माथकारिणेऽज्ञानहारिणे । दशस्यंदनदुःखाब्धिशोषणागस्त्यरूपिणे

ମାୟାମୃଗର ମୋହ ଭଙ୍ଗ କରି ଅଜ୍ଞାନ ହରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ। ଦଶାନନ ସୃଷ୍ଟ ଦୁଃଖ-ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟରୂପେ ଶୋଷିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 42

अनेकोर्मिसमाधूतसमुद्रमदहारिणे । मैथिलीमानसां भोजभानवे लोकसाक्षिणे

ଅନେକ ତରଙ୍ଗରେ କମ୍ପିତ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ବମଦ ହରଣ କରୁଥିବା, ମୈଥିଳୀର ହୃଦୟ-ପଦ୍ମକୁ ଫୁଲାଇଦେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସାକ୍ଷୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 43

राजेंद्राय नमस्तुभ्यं जानकीपतये हरे । तारकब्रह्मणे तुभ्यं नमो राजीवलोचन

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଜାନକୀପତି ହରି! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପଦ୍ମନୟନ! ତାରକ ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।

Verse 44

रामाय रामचन्द्राय वरेण्याय सुखात्मने । विश्वामित्रप्रियायेदं नमः खरविदारिणे

ରାମ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର—ପରମ ବରେଣ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆନନ୍ଦ; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଖର-ବିଦାରକ—ତାଙ୍କୁ ଏହି ନମସ୍କାର।

Verse 45

प्रसीद देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । रक्ष मां करु णासिंधो रामचन्द्र नमोऽस्तु ते

ହେ ଦେବଦେବେଶ! ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା ପ୍ରଭୁ। ହେ କରୁଣାସାଗର ରାମଚନ୍ଦ୍ର! ମୋତେ ରକ୍ଷା କର—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 46

रक्ष मां वेदवचसामप्यगोचर राघव । पाहि मां कृपया राम शरणं त्वामुपैम्यहम्

ହେ ରାଘବ! ବେଦବାଣୀର ଗୋଚରରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ରାମ! କୃପାକରି ମୋତେ ପାଳନ କର; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସୁଛି।

Verse 47

रघुवीर महामोहमपाकुरु ममाधुना । स्नाने चाचमने भुक्तो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु

ହେ ରଘୁବୀର! ମୋର ମହାମୋହକୁ ଏହିମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଦୂର କର—ସ୍ନାନ ଓ ଆଚମନରେ, ଭୋଜନ ସମୟରେ, ଏବଂ ଜାଗ୍ରତ୍‌, ସ୍ୱପ୍ନ, ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 48

सर्वावस्थासु सर्वत्र पाहि मां रघुनंदन । महिमानं तव स्तोतुं कः समर्थो जगत्त्रये

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସର୍ବତ୍ର ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ତ୍ରିଲୋକରେ ତୁମ ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?

Verse 49

त्वमेव त्वन्महत्त्वं वै जानासि रघुनंदन । इति स्तुत्वा वायुपुत्रो रामचंद्रं घृणानिधिम्

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ତୁମ ନିଜ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସତ୍ୟରେ ତୁମେ ନିଜେ ଜାଣ। ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ବାୟୁପୁତ୍ର (ହନୁମାନ) କରୁଣାନିଧି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 50

सीतामप्यभितुष्टाव भक्तियुक्तेन चेतसा । जानकि त्वां नमस्यामि सर्वपापप्रणाशिनीम्

ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ହେ ଜାନକୀ! ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ତୁମେ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶିନୀ।”

Verse 51

दारिद्र्यरणसंहर्त्रीं भक्तानामिष्टदायिनीम् । विदेहराजतनयां राघवानंदकारिणीम्

ମୁଁ ବିଦେହରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ଯିଏ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୂପ ରଣକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 52

भूमेर्दुहितरं विद्यां नमामि प्रकृतिं शिवाम् । पौलस्त्यैश्वर्यसंहर्त्रीं भक्ताभीष्टां सरस्वतीम्

ମୁଁ ଭୂମିର କନ୍ୟା ସେହି ବିଦ୍ୟାକୁ—ଶିବମୟୀ ଶୁଭ ପ୍ରକୃତିକୁ—ନମସ୍କାର କରେ; ଯିଏ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ରାବଣ) ବଂଶର ଐଶ୍ୱର୍ୟ ନାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀରୂପେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 53

पतिव्रताधुरीणां त्वां नमामि जनकात्मजाम् । अनुग्रहपरामृद्धिमनघां हरिवल्लभाम्

ହେ ଜନକାତ୍ମଜା! ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ—ପତିବ୍ରତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଅନୁଗ୍ରହ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣା, ଅନଘା ଏବଂ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

Verse 54

आत्मविद्यां त्रयीरूपामुमारूपां नमाम्य हम् । प्रसादाभिमुखीं लक्ष्मीं क्षीराब्धितनयां शुभाम्

ମୁଁ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟାକୁ—ତ୍ରୟୀ (ବେଦତ୍ରୟ) ସ୍ୱରୂପିଣୀକୁ—ନମସ୍କାର କରେ; ଉମାରୂପିଣୀ, କ୍ଷୀରାବ୍ଧି-ତନୟା, ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ—ଯିଏ ସଦା ପ୍ରସାଦ ଦେବାକୁ ଅଭିମୁଖୀ।

Verse 55

नमामि चन्द्रभगिनीं सीतां सर्वांगसुंदरीम् । नमामि धर्मनिलयां करुणां वेदमातरम्

ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭଗିନୀ, ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଧର୍ମନିଲୟ, କରୁଣାସ୍ୱରୂପା, ବେଦମାତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 56

पद्मालयां पद्महस्तां विष्णुवक्षस्थलालयाम् । नमामि चन्द्रनिलयां सीतां चन्द्रनिभाननाम्

ମୁଁ ପଦ୍ମାଳୟା, ପଦ୍ମହସ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ; ଚନ୍ଦ୍ରନିଲୟା, ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ମୁଖମଣ୍ଡଳଧାରିଣୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 57

आह्लादरूपिणीं सिद्धिं शिवां शिवकरीं सतीम् । नमामि विश्वजननीं रामचन्द्रेष्टवल्लभाम् । सीतां सर्वानवद्यांगीं भजामि सततं हृदा

ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପିଣୀ, ସିଦ୍ଧିସ୍ୱରୂପା, ଶିବା ଓ ଶିବପ୍ରଦାୟିନୀ, ପତିବ୍ରତା ସୀତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତିପ୍ରିୟା ବିଶ୍ୱଜନନୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ସର୍ବାଙ୍ଗେ ନିର୍ଦୋଷା ସୀତାଙ୍କୁ ମୁଁ ହୃଦୟରେ ସଦା ଭଜେ।

Verse 58

श्रीसूत उवाच । स्तुत्वैवं हनुमान्सीतारामचन्द्रौ सभक्तिकम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି ଭକ୍ତିସହିତ ସୀତା ଓ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ହନୁମାନ…

Verse 59

आनंदाश्रुपरिक्लिन्नस्तूष्णीमास्ते द्विजोत्तमाः । य इदं वायुपुत्रेण कथितं पापनाशनम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! (ହନୁମାନ) ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ନୀରବରେ ବସି ରହିଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର କଥିତ ଏହି (ସ୍ତୋତ୍ର) ପାପନାଶକ।

Verse 60

स्तोत्रं श्रीरामचंद्रस्य सीतायाः पठतेऽन्वहम् । स नरो महदैश्वर्यमश्नुते वांछितं स दा

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୀତାଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ମହା ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପାଏ ଏବଂ ସଦା ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଲଭେ।

Verse 61

अनेकक्षेत्रधान्यानि गाश्च दोग्ध्रीः पयस्विनीः । आयुर्विद्याश्च पुत्रांश्च भार्यामपि मनोरमाम्

(ସେ ପାଏ) ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଧାନ୍ୟ, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଧାଳୁ ଗାଈ; ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବିଦ୍ୟା; ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ମନୋହରୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ।

Verse 62

एतत्स्तोत्रं सकृ द्विप्राः पठन्नाप्नोत्यसंशयः । एतत्स्तोत्रस्य पाठेन नरकं नैव यास्यति

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପାଠ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରପାଠରେ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 63

ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यंति सुमहांत्यपि । सर्वपापविनिर्मुक्तो देहांते मुक्तिमाप्नुयात्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ଅତି ମହାପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାନ୍ତି। ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ଦେହାନ୍ତେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 64

इति स्तुतो जगन्नाथो वायुपुत्रेण राघवः । सीतया सहितो विप्रा हनूमंतमथाब्रवीत्

ବାୟୁପୁତ୍ର ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ରାଘବ, ସୀତାସହିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତେବେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 65

श्रीराम उवाच । अज्ञानाद्वा नरश्रेष्ठ त्वयेदं साहसं कृतम् । ब्रह्मणा विष्णुना वापि शक्रादित्रिदशैरपि

ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ତୁମେ ଏହି ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶକ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ (କରିବା) ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 66

नेदं लिंगं समुद्धर्तुं शक्यते स्थापितं मया । महादेवापराधेन पतितोऽस्यद्य मूर्च्छितः

ମୋ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପଡ଼ି ଉଠାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମହାଦେବଙ୍କ ଅପରାଧରେ ଏହା ଆଜି ପଡ଼ି ମୂର୍ଛିତ ହୋଇଛି।

Verse 67

इतः परं मा क्रियतां द्रोहः सांबस्य शूलिनः । अद्यारभ्य त्विदं कुंडं तव नाम्ना जगत्त्रये

ଏହିଠାରୁ ଉମାସହିତ ଶୂଲିନ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହ କରାଯାଉ ନାହିଁ। ଆଜିଠାରୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟକୁଣ୍ଡ ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 68

ख्यातिं प्रयातु यत्र त्वं पतितो वानरोत्तम । महापातकसंघानां नाशः स्यादत्र मज्जनात्

ହେ ବାନରୋତ୍ତମ! ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ପତିତ ହେଲ, ସେହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଉ; କାରଣ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପାପମାନଙ୍କ ସମୂହ ନାଶ ପାଏ।

Verse 69

महादेवजटाजाता गौतमी सरितां वरा । अश्वमेधसहस्रस्य फलदा स्नायिनां नृणाम्

ମହାଦେବଙ୍କ ଜଟାରୁ ଜନ୍ମିତ ଗୌତମୀ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 70

ततः शतगुणा गंगा यमुना च सरस्वती । एतन्नदीत्रयं यत्र स्थले प्रवहते कपे

ତାହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଫଳଦାୟିନୀ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ହେ କପେ! ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ନଦୀତ୍ରୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବହିତ ହୁଏ।

Verse 71

मिलित्वा तत्र तु स्नानं सहस्रगुणितं स्मृतम् । नदीष्वेतासु यत्स्नानात्फलं पुंसां भवेत्कपे

ସେଠାରେ ସେମାନେ ମିଳିଲେ ସ୍ନାନପୁଣ୍ୟ ସହସ୍ରଗୁଣିତ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ହେ କପେ! ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 72

तत्फलं तव कुंडेऽस्मिन्स्नानात्प्राप्नोत्यसंशयम् । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं हनूमत्कुंडतीरतः

ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମର ଏହି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। ଦୁର୍ଲଭ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇ ମନୁଷ୍ୟ ହନୂମତ୍-କୁଣ୍ଡ ତୀରର ତୀର୍ଥରେ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରୁ।

Verse 73

श्राद्धं न कुरुते यस्तु भक्तियुक्तेन चेतसा । निराशास्तस्य पितरः प्रयांति कुपिताः कपे

ଯେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେନାହିଁ, ତାହାର ପିତୃମାନେ—ହେ କପି—ନିରାଶ ହୋଇ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

Verse 74

कुप्यंति मुनयोऽप्यस्मै देवाः सेंद्राः सचारणाः । न दत्तं न हुतं येन हनूमत्कुंडतीरतः

ତାହା ପ୍ରତି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରସହ ଦେବମାନେ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି—ଯେ ହନୂମତ୍-କୁଣ୍ଡ ତୀରର ତୀର୍ଥରେ ନ ଦାନ କରେ, ନ ହୋମାହୁତି ଦିଏ।

Verse 75

वृथाजीवित एवासाविहामुत्र च दुःखभाक् । हनूमत्कुंडसविधे येन दत्तं तिलोदकम् । मोदंते पितरस्तस्य घृतकुल्याः पिबंति च

ହନୂମତ୍-କୁଣ୍ଡ ସନ୍ନିକଟରେ ଯେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିଲୋଦକ ଅର୍ପଣ କରେନାହିଁ, ତାହାର ଜୀବନ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ୟର୍ଥ; ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ଦୁଃଖଭାଗୀ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ତିଲୋଦକ ଅର୍ପିତ ହେଲେ ତାହାର ପିତୃମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଘୃତଧାରା ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 76

श्रीसूत उवाच । श्रुत्वैतद्वचनं विप्रा रामेणोक्तं स वायुजः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିତ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୂମାନ୍ ତଦନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 77

उत्तरे रामनाथस्य लिंगं स्वेनाहृतं मुदा । आज्ञया रामचन्द्रस्य स्थापयामास वायुजः

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହର୍ଷସହିତ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ରାମନାଥଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଆଣି, ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 78

प्रत्यक्षमेव सर्वेषां कपिलांगूलवेष्टितम् । हरोपि तत्पुच्छजा तं बिभर्ति च वलित्रयम् । तदुत्तरायां ककुभि गौरीं संस्थापयन्मुदा

ସେହି ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କପିର ପୁଛରେ ବେଷ୍ଟିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେହି ପୁଛଜ ତିନିଟି ଭାଜ-ଚିହ୍ନକୁ ହର ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏବଂ ସେଠାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 79

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्रा यदर्थं राघवेण तु । लिंगं प्रतिष्ठितं सेतौ भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ରାଘବ ସେତୁରେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି; ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 80

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते

ଯେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଏଠାରେଇ ପାପ ଧୁଇଁ ଫେଲେ ଏବଂ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।