Adhyaya 44

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञ पुराणार्णवपारग । व्यासपादांबुजद्वंद्वनमस्कारहृताशुभ

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ସର୍ବ ବେଦାର୍ଥ-ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ! ହେ ପୁରାଣ-ଅର୍ଣ୍ଣବ ପାରଗ! ବ୍ୟାସଙ୍କ ଯୁଗଳ ପଦ୍ମପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି ଯାହାଙ୍କ ଅଶୁଭ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି!

Verse 2

पुराणार्थोपदेशेन सर्वप्राण्युपका रक । त्वया ह्यनुगृहीताः स्म पुराणकथनाद्वयम्

ପୁରାଣାର୍ଥ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାରକ। ନିଶ୍ଚୟ ପୁରାଣକଥନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣ ଆମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି।

Verse 3

अधुना सेतुमाहात्म्यकथनात्सुतरां मुने । वयं कृतार्थाः संजाता व्यासशिष्य महामते

ହେ ମୁନେ! ସେତୁମାହାତ୍ମ୍ୟର ଆପଣଙ୍କ ଅତି ଉତ୍ତମ କଥନ ଶୁଣି ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃତାର୍ଥ ହେଲୁ। ହେ ମହାମତି ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ! ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ।

Verse 4

यथा प्रातिष्ठिपल्लिंगं रामो दशरथात्मजः । तच्छ्रोतुं वयमिच्छामस्त्वमिदानीं वदस्व नः

ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ଯେପରି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ତାହା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ଆପଣ ଏବେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । यदर्थं स्थापितं लिंगं गन्धमादनपर्वते । रामचन्द्रेण विप्रेंद्र तदिदानीं ब्रवीमि वः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ତାହା ମୁଁ ଏବେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କହୁଛି।

Verse 6

हृतभार्यो वनाद्रामो रावणेन बलीयसा । कपिसेनायुतो धीरः ससौमि त्रिर्महाबलः

ବଳବାନ ରାବଣ ଅରଣ୍ୟରୁ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କରିଥିବାରୁ, ଧୀର-ବୀର ରାମ ବାନରସେନା ସହ, ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ, ମହାବଳୀ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 7

महेंद्रं गिरिमासाद्य व्यलोकयत वारिधिम् । तस्मिन्नपारे जलधौ कृत्वा सेतुं रघूद्वहः

ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ସେହି ଅପାର ଜଳଧିର ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 8

तेन गत्वा पुरीं लंकां रावणेनाभिरक्षि ताम् । अस्तंगते सहस्रांशौ पौर्णमास्यां निशामुखे

ସେହି ସେତୁଦ୍ୱାରା ଯାଇ ରାବଣଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଲଙ୍କାପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସହସ୍ରକିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାପରେ, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ରାତିର ଅନ୍ଧକାରାରମ୍ଭେ—

Verse 9

रामः ससैनिको विप्राः सुवेलगिरिमारुहत् । ततः सौधस्थितं रात्रौ दृष्ट्वा लंकेश्वरं बली

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ରାମ ସେନାସହିତ ସୁବେଳଗିରିକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ତାପରେ ରାତିରେ ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ବଳବାନ ଲଙ୍କେଶ୍ୱରକୁ ଦେଖି—

Verse 10

सूर्यपुत्रोऽस्य मुकुटं पातयास भूतले । राक्षसो भग्नमुकुटः प्रविवेश गृहोदरम्

ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର (ସୁଗ୍ରୀବ) ତାହାର ମୁକୁଟକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରାଇଲେ। ଭଙ୍ଗ ମୁକୁଟ ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ଗୃହର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 11

गृहं प्रविष्टे लंकेशे रामः सुग्रीवसंयुतः । सानुजः सेनया सार्द्धमवरुह्य गिरेस्तटात्

ଲଙ୍କେଶ୍ୱର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବସହିତ ରାମ—ଅନୁଜ ଓ ସେନାସହ—ପର୍ବତ ଢାଳୁଠାରୁ ଅବତରିଲେ।

Verse 12

सेनां न्यवेशयद्वीरो रामो लंकासमीपतः । ततो निवेशमानांस्तान्वानरान्रावणानुगाः

ବୀର ରାମ ଲଙ୍କା ସମୀପରେ ସେନାକୁ ଶିବିରରେ ନିବେଶ କଲେ। ତାପରେ ସେହି ବାନରମାନେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେବେଳେ ରାବଣର ଅନୁଚରମାନେ—

Verse 13

अभिजग्मुर्महाकायाः सायुधाः सहसैनिकाः । पर्वणः पूतनो जृंभः खरः क्रोधवशो हरिः

ତେବେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସେନାସହିତ ମହାକାୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଗେଇଲେ—ପର୍ବଣ, ପୂତନ, ଜୃମ୍ଭ, ଖର ଏବଂ କ୍ରୋଧବଶ ହରି।

Verse 14

प्रारुजश्चारुजश्चैव प्रहस्तश्चेतरे तथा । ततोऽभिपततां तेषामदृश्यानां दुरात्मनाम्

ପ୍ରାରୁଜ, ଚାରୁଜ ଏବଂ ପ୍ରହସ୍ତ ଆଦି; ତାପରେ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଝପଟି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 15

अन्तर्धानवधं तत्र चकार स्म विभीषणः । ते दृश्यमाना बलिभिर्हरिभिर्दूरपातिभिः

ସେଠାରେ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଧାନ-କୌଶଳକୁ ନାଶ କଲେ; ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବା ସହିତ ଦୂରପ୍ରହାରୀ ବଳବାନ ବାନରମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 16

निहताः सर्वतश्चैते न्यपतन्वै गतासवः । अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययावथ

ସେମାନେ ସବୁଦିଗରୁ ନିହତ ହୋଇ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ; ଏହା ସହିନ ପାରି ରାବଣ ସେନାସହିତ ବାହାରିଲା।

Verse 17

व्यूह्य तान्वानरान्सर्वान्न्यवारयत सायकैः । राघवस्त्वथ निर्याय व्यूढानीको दशाननम्

ସେ ସମସ୍ତ ବାନରସେନାକୁ ବ୍ୟୂହବଦ୍ଧ କରି ବାଣଦ୍ୱାରା ରୋକିଲା; ତାପରେ ରାଘବ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟୂହବଦ୍ଧ ସେନାସହିତ ବାହାରି ଦଶାନନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।

Verse 18

प्रत्ययुध्यत वेगेन द्वंद्वयुद्धमभूत्तदा । युयुधे लक्ष्मणेनाथ इंद्रजिद्रावणात्मजः

ବେଗରେ ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ତେବେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାବଣପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 19

विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेयेणापि खर्वटः । पौंड्रेण च नलस्तत्र पुटेशः पनसेन च

ସୁଗ୍ରୀବ ବିରୂପାକ୍ଷ ସହ, ଖର୍ବଟ ତାରେୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ସେଠାରେ ନଳ ପୌଣ୍ଡ୍ର ସହ ଏବଂ ପୁଟେଶ ପନସ ସହ ଲଢ଼ିଲା।

Verse 20

अन्येपि कपयो वीरा राक्षसैर्द्वंद्वमेत्य तु । चक्रुर्युद्धं सुतुमुलं भीरूणां भयवर्द्धनम्

ଅନ୍ୟ ବୀର ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଓ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯାହା କାୟରମାନଙ୍କ ଭୟ ବଢ଼ାଇଲା।

Verse 21

अथ रक्षांसि भिन्नानि वानरैर्भीमविक्रमैः । प्रदुद्रुवू रणादाशु लंकां रावणपालिताम्

ତାପରେ ଭୀମ ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଭଙ୍ଗିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ରଣଭୂମିରୁ ଶୀଘ୍ର ପଳାଇ, ରାବଣ-ରକ୍ଷିତ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 22

भग्नेषु सर्वसैन्येषु रावणप्रेरितेन वै । पुत्रेणेंद्रजिता युद्धे नागास्त्रैरतिदारुणैः

ସମସ୍ତ ସେନା ଭଙ୍ଗି ଅସ୍ଥିର ହେବା ପରେ, ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ନାଗାସ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରୟୋଗ କଲା।

Verse 23

विद्धौ दाशरथी विप्रा उभौ तौ रामलक्ष्मणौ । मोचितौ वैनतेयेन गरुडेन महात्मना

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଦଶରଥବଂଶଜ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉଭୟେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିନତାପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ଗରୁଡ ତାଙ୍କୁ ମୋଚନ କଲେ।

Verse 24

तत्र प्रहस्तस्तरसा समभ्येत्य विभीषणम् । गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशः

ସେଠାରେ ପ୍ରହସ୍ତ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଇଁ ଆସି, ଯୁଦ୍ଧରେ କଠୋର ଗର୍ଜନ କରି ଗଦାରେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 25

स तयाभिहतो धीमान्गदया भामिवेगया । नाकंपत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थितः

ବିଜୁଳି ସମ ବେଗବତୀ ସେଇ ଗଦାରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୀମାନ ମହାବାହୁ ବିଭୀଷଣ ହିମାଳୟ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ; କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ।

Verse 26

ततः प्रगृह्य विपुलामष्टघंटां विभीषणः । अभिमंत्र्य महाशक्तिं चिक्षे पास्य शिरः प्रति

ତାପରେ ବିଭୀଷଣ ବିଶାଳ ଅଷ୍ଟଘଣ୍ଟା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେଇ ମହାଶକ୍ତିକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଶତ୍ରୁର ଶିର ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିଲେ।

Verse 27

पतंत्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिना यथा । हृतोत्तमांगो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः

ବେଗରେ ପତିତ ସେଇ ଶକ୍ତିର ପ୍ରହାରରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ମନେ ହେଲା ବଜ୍ରାଘାତରେ ହତ; ତାହାର ଶିର ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ବାତାହତ ବୃକ୍ଷ ପରି ଦେଖାଗଲା।

Verse 28

तं दृष्ट्वा निहतं संख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम् । अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्

ସମରେ ନିଶାଚର ପ୍ରହସ୍ତ ନିହତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ମହାବେଗରେ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲା।

Verse 29

कपिसैन्यं समालोक्य विद्रुतं पवनात्मजः । धूम्राक्षमाजघानाशु शरेण रणमूर्धनि

କପିସେନା ଛିଟିଯାଇଥିବାକୁ ଦେଖି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ରଣର ଶିଖରେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ଶୀଘ୍ର ଏକ ଶରରେ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 30

धूम्राक्षं निहतं दृष्ट्वा हतशेषा निशाचराः । सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्

ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ନିହତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି ଅବଶିଷ୍ଟ ନିଶାଚରମାନେ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ନିଜ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 31

ततः शयानं लंकेशः कुम्भकर्णमबोधयत् । प्रबुद्धं प्रेषयामास युद्धाय स च रावणः

ତାପରେ ଲଙ୍କେଶ ଶୟନରତ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣକୁ ଜଗାଇଲେ; ଜାଗିଉଠିବା ସହିତ ରାବଣ ତାକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇଲା।

Verse 32

आगतं कुम्भकर्णं तं ब्रह्मास्त्रेण तु लक्ष्मणः । जघान समरे क्रुद्धो गतासुर्न्यपतच्च सः

କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଆଗେଇ ଆସିବା ସହିତ, ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ; ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ସେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 33

दूषणस्यानुजौ तत्र वत्रवेगप्रमाथिनौ । हनुमन्नीलनिहतौ रावणप्रतिमौ रणे

ସେଠାରେ ଦୂଷଣଙ୍କ ଦୁଇ ଅନୁଜ, ଶତ୍ରୁର ବେଗ-ପ୍ରବେଗ ମର୍ଦ୍ଦନକାରୀ, ରଣେ ରାବଣସମ ପରାକ୍ରମୀ, ହନୁମାନ ଓ ନୀଳ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।

Verse 34

वज्रदंष्ट्रं समवधीद्विश्वकर्मसुतो नलः । अकंपनं च न्यहनत्कुमुदो वानरर्षभः

ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଳ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରକୁ ବଧ କଲେ; ଏବଂ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁମୁଦ ଅକମ୍ପନକୁ ମଧ୍ୟ ନିହତ କଲେ।

Verse 35

षष्ठ्यां पराजितो राजा प्राविशच्च पुरीं ततः । अतिकायो लक्ष्मणेन हतश्च त्रिशिरास्तथा

ଷଷ୍ଠ ଦିନେ ରାଜା ପରାଜିତ ହୋଇ ପରେ ପୁରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତିକାୟକୁ ବଧ କଲେ, ତ୍ରିଶିରା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ନିହତ ହେଲା।

Verse 36

सुग्रीवेण हतौ युद्धे देवांत कनरांतकौ । हनूमता हतौ युद्धे कुम्भकर्णसुतावुभौ

ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦେବାନ୍ତକ ଓ କନରାନ୍ତକକୁ ନିହତ କଲେ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ହନୁମାନ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉଭୟ ପୁତ୍ରକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 37

विभीषणेन निहतो मकराक्षः खरात्मजः । तत इन्द्रजितं पुत्रं चोदयामास रावणः

ଖରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମକରାକ୍ଷକୁ ବିଭୀଷଣ ନିହତ କଲେ। ତାପରେ ରାବଣ ନିଜ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲା।

Verse 38

इन्द्रजिन्मोहयित्वा तौ भ्रातरौ रामलक्षमणौ । घोरैः शरैरंगदेन हतवाहो दिवि स्थितः

ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇ ଭ୍ରାତାକୁ ମୋହିତ କରି ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା; କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗଦ ଘୋର ଶରରେ ତାହାର ସାରଥିକୁ ବଧ କଲା।

Verse 39

कुमुदांगदसुग्रीवनलजांबवदादिभिः । सहिता वानराः सर्वे न्यपतंस्तेन घातिताः

କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଗ୍ରୀବ, ନଳ, ଜାମ୍ବବାନ ଆଦି ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନର ତାହାର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 40

एवं निहत्य समरे ससैन्यौ रामलक्ष्मणौ । अंतर्दधे तदा व्योम्नि मेघनादो महाबलः

ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାସହିତ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନିହତ କରି ମହାବଳୀ ମେଘନାଦ (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍) ତେବେ ଆକାଶରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା।

Verse 41

ततो विभीषणो राममिक्ष्वाकुकुलभूषणम् । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं प्रणम्य च पुनःपुनः

ତାପରେ ବିଭୀଷଣ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁକୁଳଭୂଷଣ ରାମଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 42

अयमंभो गृहीत्वा तु राजराजस्य शासनात् । गुह्यकोऽभ्यागतो राम त्वत्सकाशमरिंदम

ରାଜରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଜଳ ନେଇ ଏହି ଗୁହ୍ୟକ (ଯକ୍ଷ) ଆସିଛି; ହେ ରାମ, ଅରିନ୍ଦମ, ସେ ତୁମ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆଗତ।

Verse 43

इदमंभः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति । अंतर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परं तप

ହେ ମହାରାଜ! ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ କୁବେର ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ହିତ ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୁଏ; ଏହା ତପସ୍ୟାଜନିତ ପରମ ଉପାୟ।

Verse 44

अनेन स्पृष्टनयनो भूतान्यंतर्हितान्यपि । भवान्द्रक्ष्यति यस्मै वा भवानेतत्प्रदास्यति

ଏହି ଜଳର ସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥିବା ନୟନରେ ଆପଣ ଅନ୍ତର୍ହିତ ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ। ଆପଣ ଯାହାକୁ ଏହା ଦେବେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦର୍ଶନଶକ୍ତି ପାଇବ।

Verse 45

सोऽपि द्रक्ष्यति भूतानि वियत्त्यंतर्हितानि वै । तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याथ सत्कृतम्

ସେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିପାରିବ। ‘ତଥେତି’ କହି ରାମ ସେହି ସତ୍କୃତ ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 46

चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महाबलः । सुग्रीवजांबवन्तौ च हनुमानंगदस्तथा

ସେହି ଜଳରେ ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ନୟନ ଶୌଚ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଜାମ୍ବବାନ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ହନୁମାନ ଓ ଅଙ୍ଗଦ ମଧ୍ୟ ସେପରି କଲେ।

Verse 47

मैंदद्विविदनीलाश्च ये चान्ये वानरास्तथा । ते सर्वे रामदत्तेन वारिणा शुद्धचक्षुषः

ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ନୀଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ରାମଦତ୍ତ ଜଳଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 48

आकाशेंतर्हितं वीरमपश्यन्रावणा त्मजम् । ततस्तमभिदुद्राव सौमित्रिर्दृष्टिगोचरम्

ଆକାଶରେ ଲୁଚିଥିବା ରାବଣପୁତ୍ର ସେହି ବୀରକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର କରି ତାହାପାଖକୁ ଧାଇଗଲେ।

Verse 49

ततो जघान संकुद्धो लक्ष्मणः कृतलक्षणः । कुवेरप्रेषितजलैः पवित्रीकृतलोचनः

ତାପରେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ—କୁବେର ପଠାଇଥିବା ଜଳରେ ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା।

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं लक्ष्मणेंद्रजितोर्महत् । अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव

ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର, ଯେପରି ଶକ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ।

Verse 51

ततस्तृतीयदिवसे यत्नेन महता द्विजाः । इंद्रजिन्निहतो युद्धे लक्ष्मणेन बलीयसा

ତାପରେ ତୃତୀୟ ଦିନ, ହେ ଦ୍ୱିଜମୁନିମାନେ, ମହା ପ୍ରୟାସ ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳବାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତକୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 52

ततो मूलबलं सर्वं हतं रामेण धीमता । अथ क्रुद्धो दशग्रीवः प्रियपुत्रे निपातिते

ତାପରେ ଧୀମାନ ରାମ ସମଗ୍ର ମୂଳ ସେନାବଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ତା’ପରେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ପତିତ ହେବାରେ ଦଶଗ୍ରୀବ (ରାବଣ) କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା।

Verse 53

निर्ययौ रथमास्थाय नगराद्बहुसैनिकः । रावणो जानकीं हन्तुमुद्युक्तो विंध्यवारितः

ରାବଣ ବହୁସେନା ସହ ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ନଗରରୁ ବାହାରିଲା, ଜାନକୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପରି ଅବରୋଧିତ ହୋଇ ରୋକାଗଲା।

Verse 54

ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा । उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः

ତାପରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଲି, ହର୍ୟଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ସୂର୍ୟତେଜସ୍ୱୀ ରଥରେ ରଣଭୂମିରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 55

ऐन्द्रं रथं समारुह्य रामो धर्मभृतां वरः । शिरांसि राक्षसेन्द्रस्य ब्रह्मास्त्रेणावधीद्रणे

ଐନ୍ଦ୍ର ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ରଣରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶିରମାନଙ୍କୁ ଛେଦ କଲେ।

Verse 56

ततो हतदशग्रीवं रामं दशरथात्मजम् । आशीर्भिर्जययुक्ताभिर्देवाः सर्षिपुरोगमाः

ତାପରେ ଦଶଗ୍ରୀବକୁ ବଧ କରିଥିବା ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ରେ ଥାଇ ଦେବତାମାନେ ବିଜୟମୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।

Verse 57

तुष्टुवुः परिसंतुष्टाः सिद्धविद्याधरास्तथा । रामं कमलपत्राक्षं पुष्प वर्षेरवाकिरन्

ପରମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ କମଳପତ୍ରାକ୍ଷ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍ପବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଦେଲେ।

Verse 58

रामस्तैः सुरसंघातैः सहितः सैनिकैर्वृतः । सीतासौमित्रिसहितः समारुह्य च पुष्पकम्

ରାମ ଦେବସଂଘମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ନିଜ ସେନାଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ସୀତା ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 59

तथाभिषिच्य राजानं लंकायां च विभीषणम् । कपिसेनावृतो रामो गन्धमादनमन्वगात्

ଏଭଳି ଲଙ୍କାରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରି, କପିସେନାରେ ପରିବୃତ ରାମ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 60

परिशोध्य च वैदेहीं गंधमादनपर्वते । रामं कमलपत्राक्षं स्थितवानर संवृतम्

ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବୈଦେହୀ (ସୀତା)ଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରମାଣିତ ହେବା ପରେ, କମଳପତ୍ରାକ୍ଷ ରାମ ସମବେତ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିବୃତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 61

हतलंकेश्वरं वीरं सानुजं सविभीषणम् । सभार्यं देववृंदैश्च सेवितं मुनिपुंगवैः

ଲଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ସେ ବୀର ରାମ, ଅନୁଜ ସହ, ବିଭୀଷଣ ସହ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଦେବବୃନ୍ଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପାସିତ ଥିଲେ।

Verse 62

मुनयोऽभ्यागता द्रष्टुं दंडकारण्य वासिनः । अगस्त्यं ते पुरस्कृत्य तुष्टुवुर्मैथिलीपतिम्

ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟବାସୀ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ମୈଥିଲୀପତି (ରାମ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 63

मुनय ऊचुः । नमस्ते रामचंद्राय लोकानुग्रहकारिणे । अरावणं जगत्कर्तुमवतीर्णाय भूतले

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ହେ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରାବଣରହିତ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଭୂତଳେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 64

ताटिकादेहसंहर्त्रे गाधिजाध्वररक्षिणे । नमस्ते जितमारीच सुवाहुप्राणहारिणे

ତାଟିକାର ଦେହ ସଂହାରକ, ଗାଧିନନ୍ଦନ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର)ଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ! ମାରୀଚକୁ ଜୟ କରି ସୁବାହୁର ପ୍ରାଣ ହରଣ କରିଥିବା ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 65

अहल्यामुक्तिसंदायिपादपंकजरेणवे । नमस्ते हरकोदण्डलीलाभञ्जनकारिणे

ଅହଲ୍ୟାକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ରେଣୁକୁ ନମସ୍କାର। ହର (ଶିବ)ଙ୍କ କୋଦଣ୍ଡକୁ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 66

नमस्ते मैथिलीपाणिग्रहणोत्सवशालिने । नमस्ते रेणुकापुत्रपराजयविधायिने

ମୈଥିଲୀଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ ଉତ୍ସବରେ ଶୋଭିତ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରେଣୁକାପୁତ୍ର (ପରଶୁରାମ)ଙ୍କ ପରାଜୟ ବିଧାନ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 67

सहलक्ष्मणसीताभ्यां कैकेय्यास्तु वरद्वयात् । सत्यं पितृवचः कर्तुं नमो वनमुपे युषे

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୁଇ ବରଦାନର କାରଣରେ, ପିତୃବଚନକୁ ସତ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଯିଏ ବନକୁ ଗଲେ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 68

भरतप्रार्थनादत्तपादुकायुगुलाय ते । नमस्ते शरभंगस्य स्वर्गप्राप्त्यैकहेतवे

ଭରତଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଦତ୍ତ ପାଦୁକା-ଯୁଗଳଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ହେତୁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 69

नमो विराधसंहर्त्रे गृधराजस खाय ते । मायामृगमहाक्रूरमारीचांगविदारिणे

ବିରାଧସଂହାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗୃଧ୍ରରାଜ (ଜଟାୟୁ)ଙ୍କ ସଖା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ମାୟାମୃଗରୂପ ମହାକ୍ରୂର ମାରୀଚଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ବିଦାରଣକାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 70

सीतापहारिलोकेशयुद्धत्यक्तकलेवरम् । जटायुषं तु संदह्य तत्कैवल्यप्रदायिने

ସୀତାପହାରୀ ଲୋକେଶ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦାହ କରି ତାଙ୍କୁ କୈବଲ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 71

नमः कबंधसंहर्त्रे शवरीपूजितांघ्रये । प्राप्तसुग्रीवसख्याय कृतवालिवधाय ते

କବନ୍ଧସଂହାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶବରୀଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଚରଣଯୁଗଳଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସଖ୍ୟ ପାଇ ବାଳୀବଧ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 72

नमः कृतवते सेतुं समुद्रे वरुणालये । सर्वराक्षससंहर्त्रे रावणप्राणहारिणे

ବରୁଣାଳୟ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସସଂହାରୀ, ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରାଣହାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 73

संसारांबुधिसंतारपोतपादांबुजाय ते । नमो भक्तार्तिसंहर्त्रे सच्चिदानंदरूपिणे

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ସଂସାର-ସମୁଦ୍ର ପାର କରାଉଥିବା ନୌକା ସମ; ଭକ୍ତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 74

नमस्ते राम भद्राय जगतामृद्धिहेतवे । रामादिपुण्यनामानि जपतां पापहारिणे

ହେ ଭଦ୍ର ରାମ! ଜଗତର ସମୃଦ୍ଧିର ହେତୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ‘ରାମ’ ଆଦି ପୁଣ୍ୟନାମ ଜପକାରୀଙ୍କ ପାପ ହରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 76

ससीताय नमस्तुभ्यं विभीषणसुखप्रद । लंकेश्वरवधाद्राम पालितं हि जगत्त्वया

ସୀତାସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ହେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ସୁଖଦାତା! ହେ ରାମ, ଲଙ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କ ବଧ କରି ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ଜଗତକୁ ପାଳନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 77

रक्षरक्ष जगन्नाथ पाह्य स्माञ्जानकीपते । स्तुत्वैवं मुनयः सर्वे तूष्णीं तस्थुर्द्विजोत्तमाः

“ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଜାନକୀପତି!” ଏପରି ସ୍ତୁତି କରି ସମସ୍ତ ମୁନି—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ—ନୀରବ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 78

श्रीसूत उवाच । य इदं रामचन्द्रस्य स्तोत्रं मुनिभिरीरितम् । त्रिसंध्यं पठते भक्त्या भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ମୁନିମାନେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପଢ଼େ, ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ପାଏ।

Verse 79

प्रयाणकाले पठतो न् भीतिरुपजायते । एतत्स्तोत्रस्य पठनाद्भूतवेतालकादयः

ପ୍ରୟାଣକାଳେ ଯେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ତାହାର ଭୟ ଉପଜେ ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରପାଠରେ ଭୂତ-ବେତାଳ ଆଦି ଉପଦ୍ରବ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଦୂର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 80

नश्यंति रोगा नश्यंति नश्यते पापसंचयः । पुत्रकामो लभेत्पुत्रं कन्या विंदति सत्पतिम्

ରୋଗ ନଶିଯାଏ, ପାପସଞ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ। ପୁତ୍ରକାମୀ ପୁତ୍ର ପାଏ, ଏବଂ କନ୍ୟା ସତ୍ପତି (ଯୋଗ୍ୟ ବର) ପାଏ।

Verse 81

मोक्षकामो लभेन्मोक्षं धनकामो धनं लभेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति पठन्भक्त्या त्विमं स्तवम्

ମୋକ୍ଷକାମୀ ମୋକ୍ଷ ପାଏ, ଧନକାମୀ ଧନ ପାଏ। ଭକ୍ତିରେ ଏହି ସ୍ତବ ପାଠ କରୁଥିବା ଜନ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 82

ततो रामो मुनीन्प्राह प्रणम्य च कृतांजलिः । अहं विशुद्धये प्राप्यः सकलैरपि मानवैः

ତାପରେ ରାମ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି କହିଲେ— “ବିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ମାନବମାନେ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ/ସମୀପ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।”

Verse 83

मद्दृष्टिगोचरो जन्तुर्नित्यमोक्षस्य भाजनम् । तथापि मुनयो नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

ମୋ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରରେ ଆସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ସଦା ମୋକ୍ଷର ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର। ତଥାପି, ହେ ମୁନିମାନେ, ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ (ସ୍ଥିତ ରୁହ/ଆଚରଣ କର)।

Verse 84

स्वात्मलाभेन संतुष्टान्साधून्भूतसुहृत्तमान् । निरहंकारिणः शांतान्नमस्याम्यूर्ध्वरेतसः

ଆତ୍ମଲାଭେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ପରମ ସୁହୃଦ—ଅହଂକାରରହିତ, ଶାନ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟନିଷ୍ଠ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 85

यस्माद्ब्रह्मण्यदेवोऽहमतो विप्रान्भजे सदा । युष्मान्पृच्छाम्यहं किंचित्तद्वदध्वं विचार्य तु

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବାରୁ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଦା ଭଜି ଆଦର କରେ। ଏବେ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କିଛି ପଚାରୁଛି—ବିଚାର କରି ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 86

रावणस्य वधाद्विप्रा यत्पापं मम वर्तते । तस्य मे निष्कृतिं ब्रूत पौलस्त्यवधजस्य हि । यत्कृत्वा तेन पापे न मुच्येऽहं मुनिपुंगवाः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ପୁଲସ୍ତ୍ୟବଂଶଜ ରାବଣବଧରୁ ମୋତେ ଯେ ପାପ ଲାଗିଛି, ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହନ୍ତୁ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! କେଉଁ କର୍ମ କଲେ ମୁଁ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି?

Verse 87

मुनय ऊचुः । सत्यव्रत जगन्नाथ जगद्रक्षाधुरंधर

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଜଗନ୍ନାଥ! ହେ ଜଗତ୍‌ରକ୍ଷାର ଭାର ବହନକାରୀ ଧୁରନ୍ଧର ମହାବଳ!

Verse 88

सर्वलोकोपकारार्थं कुरु राम शिवार्चनम् । गन्धमादनशृंगेऽस्मिन्महापुण्ये विमुक्तिदे

ସର୍ବ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରାର୍ଥେ, ହେ ରାମ, ଏହି ଗନ୍ଧମାଦନ ଶିଖରରେ—ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ—ଶିବାର୍ଚ୍ଚନ କର।

Verse 89

शिवलिंगप्रतिष्ठां त्वं लोकसंग्रहकाम्यया । कुरु राम दशग्रीववधदोषापनुत्तये

ହେ ରାମ! ଲୋକକଲ୍ୟାଣ ଓ ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହର କାମନାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର; ଦଶଗ୍ରୀବବଧଜନିତ ଦୋଷ ନିବୃତ୍ତ ହେଉ।

Verse 91

यत्त्वया स्थाप्यते लिगं गन्धमादनपर्वते । अस्य संदर्शनं पुंसां काशीलिंगावलोकनात्

ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ତୁମେ ଯେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବ, ତାହାର ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ କାଶୀର ଲିଙ୍ଗଦର୍ଶନଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ଦେବ।

Verse 92

अधिकं कोटिगुणितं फलवत्स्यान्न संशयः । तव नाम्ना त्विदं लिंगं लोके ख्यातिं समश्नुताम्

ଏହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ କୋଟିଗୁଣ ଅଧିକ ହେବ; ଏବଂ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ତୁମ ନାମରେ ଲୋକେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରୁ।

Verse 93

नाशकं पुण्यपापाख्यकाष्ठानां दहनोपमम् । इदं रामेश्वरं लिंगं ख्यातं लोके भविष्यति

ଏହି ରାମେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନାମକ ଇନ୍ଧନକାଠକୁ ଦହି ନାଶ କରିବ; ଏବଂ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 94

मा विलंबं कुरुष्वातो लिंगस्थापनकर्मणि । रामचंद्र महाभाग करुणापूर्णविग्रह

ଏହେତୁ ଲିଙ୍ଗସ୍ଥାପନ କର୍ମରେ ବିଳମ୍ବ କରନି, ହେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର! ମହାଭାଗ, କରୁଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଗ୍ରହ।

Verse 95

श्रीसूत उवाच । इति श्रुत्वा वचो रामो मुनीनां तं मुनीश्वराः । पुण्यकालं विचार्याथ द्विमुहूर्तं जगत्पतिः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ମୁନିମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଜଗତ୍ପତି ଶ୍ରୀରାମ ଶୁଭକାଳ ବିଚାର କରି ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ପୁଣ୍ୟାବଧି ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।

Verse 96

कैलासं प्रेषयामास हनुमन्तं शिवालयम् । शिवलिंगं समानेतुं स्थापनार्थं रघूद्वहः

ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରାମ ସ୍ଥାପନାର୍ଥେ ଶିବାଳୟ କୈଲାସକୁ ହନୁମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, ଯେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଆଣିବେ।

Verse 97

राम उवाच । हनूमन्नंजनीसूनो वायुपुत्र महाबल । कैलासं त्वरितो गत्वा लिंगमानय मा चिरम्

ରାମ କହିଲେ—ହେ ହନୁମାନ, ଅଞ୍ଜନୀସୁତ, ବାୟୁପୁତ୍ର ମହାବଳ! ଶୀଘ୍ର କୈଲାସକୁ ଯାଇ ଲିଙ୍ଗ ଆଣ; ବିଳମ୍ବ କରନି।

Verse 98

इत्याज्ञप्तस्स रामेण भुजावास्फाल्य वीर्यवान् । मुहूर्तद्वितयं ज्ञात्वा पुण्यकालं कपीश्वरः

ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ବୀର୍ୟବାନ କପୀଶ୍ୱର ଭୁଜା ଫଟକାଇଲେ; ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ପୁଣ୍ୟକାଳ ଜାଣି ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 99

पश्यतां सर्वदेवानामृषीणां च महात्मनाम् । उत्पपात महावेगश्चालयन्गंधमादनम्

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେ ମହାବେଗରେ ଉଛଳି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଇଦେଲେ।

Verse 100

लंघयन्स वियन्मार्गं कैलासं पर्वतं ययौ । न ददर्श महादेवं लिंगरूपधरं कपिः

ସେ ଆକାଶମାର୍ଗ ଲଂଘି କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସେ କପିବୀର ଦର୍ଶନ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 110

रामो वै स्थापयामास शिवलिंगमनुत्तमम् । लिंगस्थं पूजयामास राघवः सांबमीश्वरम्

ଶ୍ରୀରାମ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁତ୍ତମ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏବଂ ରାଘବ ଲିଙ୍ଗସ୍ଥ ଭଗବାନ ସାମ୍ବମୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 120

स्थापितं शिवलिंगं वै भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । इमां लिंगप्रतिष्ठां यः शृणोति पठतेऽथवा

ସ୍ଥାପିତ ଏହି ଶିବଲିଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ। ଯେ ଏହି ଲିଙ୍ଗପ୍ରତିଷ୍ଠାର କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ—

Verse 121

स रामेश्वरलिंगस्य सेवाफलमवाप्नुयात् । सायुज्यं च समाप्नोति रामनाथस्य वैभवात्

ସେ ରାମେଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗର ସେବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ; ଏବଂ ଭଗବାନ ରାମନାଥଙ୍କ ଵୈଭବରୁ ସାୟୁଜ୍ୟ—ଦିବ୍ୟ ଏକତ୍ୱ—ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 785

नमस्ते सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यंतकारिणे । नमस्ते करुणामूर्ते भक्तरक्षणदीक्षित

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ କରୁଥିବା ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କରୁଣାମୂର୍ତ୍ତି, ଭକ୍ତରକ୍ଷାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।