Adhyaya 42

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः सर्वतीर्थानां वैभवं प्रवदाम्यहम् । सेतुमध्यनिविष्टानामनुक्तानां मुनीश्वराः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ! ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ବୈଭବ କହିବି—ସେତୁର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁକ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର।

Verse 2

अस्ति तीर्थं महापुण्यं नाम्ना तु ऋणमोचनम् । ऋणानि त्रीणि नश्यंति नराणामत्र मज्जनात्

‘ଋଣମୋଚନ’ ନାମରେ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠାରେ ମଜ୍ଜନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ତିନି ଋଣ ନଶିଯାଏ।

Verse 3

द्विजस्य जायमानस्य ऋणानि त्रीणि संति हि । ऋषीणां देवतानां च पितॄणां च द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମିତ ହେବା ସହିତ ତିନି ଋଣ ଥାଏ—ଋଷିମାନଙ୍କର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କର।

Verse 4

ब्रह्मचर्याननुष्ठानादृषीणामृणवान्भवेत् । यज्ञादीनामकरणाद्देवानां च ऋणी भवेत्

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଋଣୀ ହୁଏ। ଯଜ୍ଞାଦି କର୍ମ ନ କଲେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଋଣୀ ହୁଏ।

Verse 5

पुत्रानुत्पादनाच्चैव पितृणामृणवान्भवेत् । विनापि ब्रह्मचर्येण विना यागं विना सुतम्

ପୁତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଋଣୀ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବିନା, ଯାଗ ବିନା, ସୁତ ବିନା—ଋଣଭାର ଅବଶ୍ୟ ରହିଯାଏ।

Verse 6

ऋणमोक्षाभिधे तीर्थे स्नानमात्रेण मानवाः । ऋषिदेवपितॄणां तु ऋणेभ्यो मुक्तिमाप्नुयुः

‘ଋଣମୋକ୍ଷ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଷି, ଦେବ ଓ ପିତୃ—ଏହି ଋଣମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାଏ।

Verse 7

ब्रह्मचर्येण यज्ञेन तथा पुत्रोद्भवेन च । नैव तुष्यन्ति ऋषयो देवाः पितृगणास्तथा

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ପୁତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତି—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଋଷି, ଦେବ ଏବଂ ପିତୃଗଣ ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଯେପରି ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 8

ऋणमोक्षे यथा स्नानादतुलां तुष्टिमाप्नुयुः । किं चात्र मज्जनात्तीर्थे दरिद्रा अधमर्णिनः

‘ଋଣମୋକ୍ଷ’ରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେପରି ସେମାନେ ଅତୁଲ ତୁଷ୍ଟି ପାଆନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମଜ୍ଜନ କଲେ—ଦରିଦ୍ର ଓ ତୁଚ୍ଛ ଋଣଭାରେ ପୀଡିତମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତ ଆଉ କ’ଣ କହିବା!

Verse 9

मुक्ता ऋणेभ्यः सर्वेभ्यो धनिनः स्युर्न संशयः । यदत्र मज्जनात्पुंसामृणमुक्तिः प्रजायते

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ; କାରଣ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଋଣମୁକ୍ତି ଜନ୍ମେ।

Verse 10

तस्मादुक्तमिदं तीर्थमृणमोचनसंज्ञया । अतोऽत्र ऋणिभिः सर्वैः स्नातव्यं तद्विमुक्तये

ଏହିହେତୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ‘ଋଣମୋଚନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତେଣୁ ଋଣଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । पांडवैः कृतमप्यत्र तीर्थमस्त्यपरं महत्

ଏହି ତୀର୍ଥ ସମାନ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 12

यत्रेष्टं धर्मपुत्राद्यैः पांडवैः पंचभिः पुरा । तदेतत्तीर्थमुद्दिश्य भुक्तिमुक्ति फलप्रदम्

ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାତନକାଳରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଆଦି ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ସଙ୍କଳ୍ପସହିତ ସେବନ କଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁଇଁ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 13

दशकोटिसहस्राणि तीर्थान्यनुत्तमानि हि । पंचपांडवतीर्थेस्मिन्सान्निध्यं कुर्वते सदा

ଦଶକୋଟି ସହସ୍ର ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ସଦା ଏହି ପଞ୍ଚ-ପାଣ୍ଡବ ତୀର୍ଥରେ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରଖିଥାନ୍ତି।

Verse 14

आदित्पा वसवो रुद्राः साध्याश्च समरुद्गणाः । पांडवानां महातीर्थे नित्यं सन्निहितास्तथा

ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ ଏବଂ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହିତ—ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାତୀର୍ଥରେ ସଦା ସନ୍ନିହିତ ରହନ୍ତି।

Verse 15

अत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवांश्च तर्पयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्म लोके स पूज्यते

ଯେ ଏଠାରେ ଅଭିଷେକସ୍ନାନ କରି ପିତୃ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 16

अप्येकं भोजयेद्विप्रमेतत्तीर्थतटेऽमले । तेनासौ कर्मणा त्वत्र परत्रापि च मोदते

ଏହି ତୀର୍ଥର ନିର୍ମଳ ତଟରେ ଯଦି କେହି ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 17

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाप्यन्य एव वा । अस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा वियोनिं न प्रयाति वै

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ନୀଚ ଯୋନିକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 18

पांडवानां महातीर्थे पुण्ययोगेषु यो नरः । स्नायात्स मनुज श्रेष्ठो नरकं नैव पश्यति

ପୁଣ୍ୟଯୋଗରେ (ପବିତ୍ର ଅବସରରେ) ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାତୀର୍ଥରେ ଯେ ନର ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ କେବେ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 19

पांडवानां महातीर्थं सायं प्रातश्च यः स्मरेत् । स स्नातः सर्वतीर्थेषु गंगादिषु न संशयः

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରାତଃକାଳେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଗଣ୍ୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 20

इंद्रादिदेवता भिश्च यत्रेष्टं दैत्यशांतये । तदन्यद्देवतीर्थाख्यं विद्यते गंधमादने

ଯେଉଁଠାରେ ଦୈତ୍ୟଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଇଷ୍ଟି/ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେହି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ‘ଦେବତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଅଛି।

Verse 21

देवतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वपापविमोचितः । प्राप्नुयादक्षयांल्लोकान्सर्व कामसमन्वितान्

ଦେବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାସମ୍ପନ୍ନ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 22

जन्मप्रभृति यत्पापं स्त्रिया वा पुरुषेण वा । कृतं तद्देवकुंडेस्मिन्स्नानात्सद्यो विनश्यति

ଜନ୍ମରୁ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେ କୌଣସି ପାପ କରିଥାଉ, ଏହି ଦେବକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ।

Verse 23

यथा सुराणां सर्वेषा मादिर्वै मधुसूदनः । तथादिः सर्वतीर्थानां देवकुंडमनुत्तमम्

ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ଆଦି, ସେପରି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ ଦେବକୁଣ୍ଡ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।

Verse 24

यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते । यस्त्वेको देवकुंडेस्मिन्कदाचित्स्नान माचरेत्

ଯେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ଏବଂ ଯେ ଏହି ଦେବକୁଣ୍ଡରେ କେବେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କରେ—

Verse 25

सममेव तयोः पुण्यं नात्र संदेहकारणम् । दुर्लभं देवतीर्थेस्मिन्दानं वासश्च दुर्लभः

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ସମାନ—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହର କାରଣ ନାହିଁ। ଏହି ଦେବତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବାସ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 26

देवतीर्थाभिगमनं स्नानं चाप्य तिदुर्लभम् । देवतीर्थं समासाद्य देवर्षिपितृसेवितम्

ଦେବତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସେହି ଦେବତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ,

Verse 27

अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति । द्विदिनं त्रिदिनं चापि पंच वाथ षडेव वा

ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ—ଦୁଇ ଦିନ, ତିନି ଦିନ, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଛଅ ଦିନ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 28

उषित्वा देवकुंडस्थतीरे नरकनाशने । न मातृयोनिमाप्नोति सिद्धिं चाप्नोत्यनुत्तमाम्

ନରକନାଶକ ଦେବକୁଣ୍ଡର ତଟରେ ବାସ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣି ମାତୃୟୋନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ, ଏବଂ ଅନୁତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 29

त्रिरात्रस्नानतो ह्यत्र वाजपेयफलं भवेत् । देवतीर्थस्मृतेः सद्यः पापेभ्यो मुच्यते नरः

ଏଠାରେ ତିନି ରାତି ସ୍ନାନ କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏବଂ କେବଳ ଦେବତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 30

अर्चयित्वा पितॄन्देवानेतत्तीर्थतटे नरः । सर्वकामसमृद्धिः स्यात्सर्वयज्ञफलं लभेत्

ଏହି ତୀର୍ଥତଟରେ ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ସମସ୍ତ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 31

एतत्तीर्थसमं पुण्यं न भूतं न भविष्यति । तस्मादवश्यं स्नातव्यं देवतीर्थे मुमुक्षुभिः

ଏହି ତୀର୍ଥ ସମ ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୋକ୍ଷକାମୀମାନେ ଦେବତୀର୍ଥରେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

ऐहिकामुष्मिकफलप्राप्तिकामैश्च मानवैः । देवतीर्थस्य माहात्म्यं संक्षिप्य कथितं द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଫଳ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କଥିତ ହୋଇଛି।

Verse 33

विस्तरेणास्य माहात्म्यं मया वक्तुं न पार्य्यते । सुग्रीवतीर्थं वक्ष्यामि रामसेतौ विमुक्तिदे

ଏହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବାକୁ ମୋ ପାଖରେ ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ରାମସେତୁରେ ଥିବା ମୁକ୍ତିଦାୟକ ସୁଗ୍ରୀବତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି।

Verse 34

अत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सूर्यलोकं समश्नुते । सुग्रीवतीर्थे स्नानेन हयमेधफलं भवेत्

ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସୁଗ୍ରୀବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 35

ब्रह्महत्यादि पापानां निष्कृतिश्चापि जायते । सुग्रीवतीर्थगमनाद्गोसहस्रफलं लभेत्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କୃତି ହୁଏ। ସୁଗ୍ରୀବତୀର୍ଥକୁ ଗମନ କଲେ ସହସ୍ର ଗୋଦାନର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 36

स्मरणात्तस्य वेदानां पारायणफलं लभेत् । दिनोपवासमात्रेण तस्य तीर्थस्य तीरतः

ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ବେଦପାରାୟଣର ଫଳ ମିଳେ। ଏବଂ ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ତଟରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଉପବାସ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 37

महापात कनाशः स्यात्प्रायश्चित्तं विना द्विजाः । तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवांश्च तर्पयेत्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ପୃଥକ୍ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିନାହିଁ ମହାପାତକର ନାଶ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 39

आप्तोर्यामस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं भवेत् । सुग्रीवतीर्थस्नानेन नरमेधफलं लभेत

ଆପ୍ତୋର୍ୟାମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ହୁଏ। ସୁଗ୍ରୀବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନରମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 40

सुग्रीवतीर्थमा हात्म्यमेवं वः कथितं द्विजाः । वैभवं नलतीर्थस्य त्विदानीं प्रब्रवीमि वः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ-ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଲି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ନଳ-ତୀର୍ଥର ଦିବ୍ୟ ବୈଭବ କହୁଛି।

Verse 41

नलतीर्थे नरः स्नानात्स्वर्गलोकं समश्नुते । नलतीर्थे सकृत्सनानात्सर्वपापाविमोचितः

ନଳ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 42

अग्निष्टोमातिरात्रादिफलमाप्नोत्यनुत्तमम् । त्रिरात्रमुषितस्तस्मिंस्तर्पयन्पितृदेवताः

ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅତିରାତ୍ର ଆଦି ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ସେ ପାଏ। ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ (ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ)।

Verse 43

सूर्यवद्भासते विप्रा वाजिमेधफलं लभेत् । नीलतीर्थं प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏଠାରୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏବେ ମୁଁ ମହାପାତକ-ନାଶକ ନୀଳ-ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 44

अग्निपुत्रेण नीलेन कृतं सेतौ विमुक्तिदम् । नीलतीर्थे नरः स्नानात्सर्वपापविमोचितः

ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ନୀଳ ଏହାକୁ ସେତୁରେ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି; ଏହା ମୁକ୍ତିଦାୟକ। ନୀଳ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 45

बहुवर्ण्यस्य यागस्य फलं शतगुणं लभेत् । नीलतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वा भीष्टप्रदायिनि

ବହୁପ୍ରଶଂସିତ ଯାଗର ଫଳ ଶତଗୁଣ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ସର୍ବାଭୀଷ୍ଟଦାୟିନୀ ନୀଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମହାପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 46

अग्निलोकमवाप्नोति सर्वकामसमृद्धिमान् । गवाक्षेण कृतं तीर्थं गंधमादनपर्वते

ସେ ଅଗ୍ନିଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଗବାକ୍ଷ କୃତ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 47

विद्यते स्नानमात्रेण नरकं नैव याति सः । अगदेन कृतं तीर्थमस्ति सेतौ विमुक्तिदे

କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ସେତୁରେ ଅଗଦ କୃତ, ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 48

अत्र स्नानेन मनुजो देवेंद्रत्वं समश्नुते । गजेन गवयेनात्र शरभेण महौजसा

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ ଗଜ, ଗବୟ ଓ ମହାଓଜସ୍ବୀ ଶରଭ (ତୀର୍ଥ) ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 49

कुमुदेन हरेणापि पनसेन बलीयसा । कृतानि यानि तीर्थानि तथाऽन्यैः सर्ववानरैः

କୁମୁଦ, ହର ଏବଂ ବଳବାନ ପନସ, ତଥା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାନରବୀରମାନେ ଯେଯେ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ ପରମ ପବିତ୍ର।

Verse 50

रामसेतौ महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । तेषु तीर्थेषु यः स्नाति सोऽमृतत्वं समश्नुते

ମହାପୁଣ୍ୟ ରାମସେତୁ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ—ଯେ ଲୋକ ସେହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ଅର୍ଥାତ୍ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 51

विभीषणकृतं तीर्थमस्ति पापविमोचनम् । महादुःखप्रशमनं महारोगनिबर्हणम्

ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହା ପାପମୋଚନ କରେ, ମହାଦୁଃଖ ଶମନ କରେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ନିବାରଣ କରେ।

Verse 52

महापातकसंघानामनलोपममुत्तमम् । कुंभीपाकादिनरकक्लेशनाशनकारणम्

ଏହା ମହାପାତକସମୂହ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ପରମ ଉତ୍ତମ; କୁମ୍ଭୀପାକ ଆଦି ନରକର କ୍ଲେଶ ନାଶର କାରଣ ହୁଏ।

Verse 53

दुःस्वप्र नाशनं धन्यं महादारिद्र्यबाधनम् । तत्र यो मनुजः स्नायात्तस्य नास्तीह पातकम्

ଏହି ଧନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ନାଶ କରେ ଏବଂ ମହାଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ରୋକେ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ଏହି ଜୀବନରେ ପାତକ ରହେ ନାହିଁ।

Verse 54

स वैकुंठमवाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम् । विभीषणस्य सचिवैः कृतं तीर्थचतुष्टयम्

ସେ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ରହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସଚିବମାନେ ଚାରି ତୀର୍ଥର ଏହି ସମୁଚ୍ଚୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

Verse 55

तत्र स्नानेन मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते । सरयूश्च नदी विप्रा गंधमादनपर्वते

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ହେ ବିପ୍ରେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ସରୟୂ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 56

रामनाथं महादेवं सेवितुं वर्तते सदा । तत्र स्नात्वा नराः सर्वे सर्वपातकवर्जिताः

ରାମନାଥ ମହାଦେବ ସେଠାରେ ସଦା ସେବ୍ୟ ଭାବେ ବିରାଜିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତେ ସର୍ବ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 57

सर्वयज्ञतपस्तीर्थसेवाफलमवाप्नुयुः । दशकोटिसहस्राणि तीर्थानि द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତପ ଓ ତୀର୍ଥସେବାର ଫଳ ମିଳେ। ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ ଦଶକୋଟି ସହସ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 58

वसंत्यस्मिन्महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । गंगाद्याः सरितः सर्वास्तथा वै सप्तसागराः

ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସପ୍ତ ସାଗରମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 59

ऋष्याश्रमाणि पुण्यानि तथा पुण्यवनानि च । अनुत्तमानि क्षेत्राणि हीरशंकरयोस्तथा

ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଓ ପୁଣ୍ୟବନ ଅଛି। ହୀର ଓ ଶଙ୍କର ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅନୁତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 60

सान्निध्यं कुर्वते नित्यं गन्धमादनपर्वते । उपवीतांतरं तीर्थं प्रोक्तवांश्चतुराननः

ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଭଗବାନ୍ ନିତ୍ୟ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରଖନ୍ତି। ‘ଉପବୀତାନ୍ତର’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଚତୁରାନନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଖ୍ୟାତ।

Verse 61

त्रयस्त्रिंशत्कोट्योऽत्र देवाः पितृगणैः सह । सर्वैश्च मुनिभिः सार्द्धं यक्षैः सिद्धैश्च किन्नरैः । वसंति सेतौ देवस्य रामच न्द्रस्य चाज्ञया

ଏଠାରେ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟି ଦେବତା ପିତୃଗଣ ସହ ବସନ୍ତି; ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ସହିତ—ଦିବ୍ୟ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେତୁରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

Verse 62

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तं द्विजश्रेष्ठा तीर्थानां वैभवं मया

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଏହିପରି ମୁଁ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ବୈଭବ କହିଲି।

Verse 63

इदं पठन्वा शृण्वन्वा दुःखसंघाद्विमुच्यते । कैवल्यं च समाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम्

ଏହା ପଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ ଦୁଃଖସମୂହରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ପୁନରାବୃତ୍ତିହୀନ କୈବଲ୍ୟ (ମୋକ୍ଷ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।