Adhyaya 4

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भगवन्राक्षसः कोऽसौ सूत पौराणिकोत्तम । विष्णुभक्तं महात्मानं यो गालवमबाधत

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍ ସୂତ, ପୌରାଣିକୋତ୍ତମ! ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ମହାତ୍ମା ଗାଲବଙ୍କୁ ଯେ ରାକ୍ଷସ ଉପଦ୍ରବ କଲା, ସେ କିଏ?

Verse 2

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि राक्षसं क्रूरं तं विप्राः शृणुतादरात् । यथा स राक्षसो जातो मुनीनां शापवैभवात्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ସେଇ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଆଦରରେ ଶୁଣ—ମୁନିମାନଙ୍କ ଶାପବଳରୁ ସେ ରାକ୍ଷସ କିପରି ଜନ୍ମିଲା।

Verse 3

पुरा कैलासशिखरे हालास्ये शिवमंदिरे । चतुर्विशतिसाहस्रा मुनयो ब्रह्मवादिनः

ପୁରା କାଳରେ କୈଲାସଶିଖରରେ, ହାଲାସ୍ୟର ଶିବମନ୍ଦିରେ, ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱବାଦୀ ଚବିଶ ହଜାର ମୁନି ଥିଲେ।

Verse 4

वसिष्ठात्रिमुखाः सर्वे शिवभक्ता महौजसः । भस्मोद्धूलितसर्वांगास्त्रिपुंड्रांकितमस्तकाः

ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅତ୍ରି ଆଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶିବଭକ୍ତ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଥିଲେ; ସର୍ବାଙ୍ଗେ ଭସ୍ମଲେପିତ ଓ ମସ୍ତକରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଅଙ୍କିତ ଥିଲା।

Verse 5

रुद्राक्ष मालाभरणाः पंचाक्षरजपे रताः । हालास्यनाथं भूतेशं चंद्रचूडमुमापतिम्

ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଳା ପିନ୍ଧି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ରତ ହୋଇ ସେମାନେ ହାଲାସ୍ୟନାଥ—ଭୂତେଶ, ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ, ଉମାପତି ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ।

Verse 6

उपासांचक्रिरे मुक्त्यै मधुरापुरवासिनः । कदाचित्तत्र गंधर्वो विश्वावसुसुतो बली

ମଧୁରାପୁରବାସୀମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଏକଦା ସେଠାକୁ ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକ ବଳବାନ ଗନ୍ଧର୍ବ ଆସିଲା।

Verse 7

दुर्द्दमोनाम विप्रेंद्रा विटगोष्ठीपरायणः । ललनाशतसंयुक्तो विवस्त्रः सलिलाशये

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ତାହାର ନାମ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ; ସେ ଭୋଗବିଲାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲା। ଶତଶତ ନାରୀରେ ଘେରା ହୋଇ ସେ ଜଳାଶୟରେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲା।

Verse 8

चिक्रीड स विवस्त्राभिः साकं युवतिभिर्मुदा । हालास्यनाथतीर्थं तद्वसिष्ठो मुनिभिः सह

ସେଠାରେ ସେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲା, ସେଇ ହାଲାସ୍ୟନାଥ ତୀର୍ଥରେ। ତେବେ ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 9

माध्यंदिनं कर्तुमना ययौ शंकरमंदिरात् । तानृषीनवलोक्याथ रामास्ता भयकातराः

ମାଧ୍ୟାହ୍ନିକ କର୍ମ କରିବାକୁ ମନେ କରି ସେ ଶଙ୍କରମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରିଲା। କିନ୍ତୁ ସେଇ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ନାରୀମାନେ ଭୟରେ କାତର ହେଲେ।

Verse 10

वासांस्याच्छादयामासुर्दुर्द्दमो न तु साहसी । ततो वसिष्ठः कुपितः शशापैनं गत त्रपम्

ନାରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଆଚ୍ଛାଦନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଓ ଅସଂୟମୀ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ତାହା କଲା ନାହିଁ। ତେବେ ତାହାର ଲଜ୍ଜାହୀନତା ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ବସିଷ୍ଠ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 11

वसिष्ठ उवाच । यस्माद्दुर्दम गंधर्व दृष्ट्वास्मांल्लज्जया त्वया । वासो नाच्छादितं शीघ्रं याहि राक्षसतां ततः

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ— ହେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଗନ୍ଧର୍ବ! ଆମକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଲଜ୍ଜାରେ ଶୀଘ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଆଚ୍ଛାଦନ କଲ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ରାକ୍ଷସତ୍ୱକୁ ଯାଅ।

Verse 12

इत्युक्त्वा ता स्त्रियः प्राह वसिष्ठो मुनिपुंगवः । यस्मादाच्छादितं वस्त्रं दृष्ट्वास्मांल्ललनोत्तमाः

ଏପରି କହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— ହେ ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ! ଆମକୁ ଦେଖି ତୁମେ ବସ୍ତ୍ର ଆଚ୍ଛାଦନ କରିଛ।

Verse 13

ततो न युष्माञ्छपिष्यामि गन्छध्वं त्रिदिवं ततः । एवमुक्ता वसिष्ठेन रामाः प्रांजलयस्तदा

ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବି ନାହିଁ; ତୁମେ ଏଠାରୁ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ) କୁ ଯାଅ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ତେବେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 14

प्रणिपत्य वसिष्ठं तं भक्तिनम्रेण चेतसा । मुनिमंडलमध्ये तं वसिष्ठमिदमब्रुवन्

ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସେମାନେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ସେହି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 15

रामा ऊचुः । भगवन्सर्वधर्मज्ञ चतुरानननंदन । दयासिंधोऽवलोक्यास्मान्न कोपं कर्तुमर्हसि

ନାରୀମାନେ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍, ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ, ଚତୁରାନନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନନ୍ଦନ! ହେ ଦୟାସିନ୍ଧୁ, ଆମକୁ ଦେଖି ଆପଣ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 16

पतिरेवहि नारीणां भूषणं परमुच्यते । पतिहीना तु या नारी शतपुत्रापि सा मुने

ନିଶ୍ଚୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ଏକାଇ ପରମ ଭୂଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ନାରୀ ପତିହୀନ, ସେ ଶତପୁତ୍ରବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନେ, (ତଥାପି ବଞ୍ଚିତା ମନାଯାଏ)।

Verse 17

विधवेत्युच्यते लोके तत्स्त्रीणां मरणं स्मृतम् । तत्प्रसादं कुरु मुने पत्यावस्माक मादरात्

ଲୋକେ ତାକୁ ‘ବିଧବା’ ବୋଲି କହନ୍ତି; ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ମରଣସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତେଣୁ, ହେ ମୁନେ, ଆମ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦରରୁ ଆମପରେ ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ।

Verse 19

एकोऽपराधः क्षंतव्यो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । क्षमां कुरु दयासिंधो युष्मच्छिष्येऽत्र दुर्दमे

ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ ଗୋଟିଏ ଅପରାଧ ତ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦୟାସିନ୍ଧୁ, ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦମକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

Verse 20

न मे स्याद्वचनं मिथ्या कदाचिदपि सुभ्रुवः । उपायं वः प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं श्रद्धया सह

ହେ ସୁଭ୍ରୁମାନେ, ମୋର ବଚନ କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ତଥାପି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଉପାୟ କହିବି; ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶୁଣ।

Verse 21

षोडशाब्दावधिः शापो भर्तुर्वो भविता ध्रुवम् । षोडशाब्दावधौ चैष दुर्दमो राक्षसाकृतिः

ଷୋଳ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଭର୍ତ୍ତା ଉପରେ ଏହି ଶାପ ନିଶ୍ଚୟ ରହିବ। ସେହି ଷୋଳ ବର୍ଷ ଅବଧିରେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ରାକ୍ଷସ-ଆକୃତି ଧାରଣ କରିବ।

Verse 22

यदृच्छयाचक्र तीर्थं गमिष्यति सुरांगनाः । आस्ते तत्र महायोगी गालवो विष्णुतत्परः

ହେ ସୁରାଙ୍ଗନାମାନେ, ଯଦୃଚ୍ଛାବଶତଃ ସେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯିବ। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁତତ୍ପର ମହାଯୋଗୀ ଗାଲବ ମୁନି ବସନ୍ତି।

Verse 23

भक्ष्यार्थं तं मुनिं सोऽयं राक्षसोभिगमिष्यति । ततो गालवरक्षार्थं प्रेरितं चक्रमुत्तमम्

ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବ। ତେବେ ଗାଲବଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଉତ୍ତମ ଚକ୍ର ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବ।

Verse 24

विष्णुनास्य शिरो रामा हरिष्यति न संशयः । ततः स्वरूपमासाद्य शापान्मुक्तः सुदुर्दमः

ହେ ରାମାମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ଶିର ଛେଦିବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ ସୁଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପାଇ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 25

पतिर्वस्त्रिदिवं भूयो गंतास्त्यत्र न संशयः । ततस्त्रिदिवमासाद्य दुर्द्दमोऽयं पतिर्हि वः

ତୁମ ଭର୍ତ୍ତା ପୁନର୍ବାର ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ) କୁ ଯିବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ହିଁ ପୂର୍ବବତ୍ ତୁମର ପତି ହେବ।

Verse 26

रमयिष्यति सुन्दर्यो युष्मान्सुन्दरवेषभृत् । श्रीसूत उवाच । इत्युक्त्वा तु वसिष्ठस्ता दुर्दमस्य वरांगनाः

“ସୁନ୍ଦର ବେଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବ।” ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି ବସିଷ୍ଠ ଦୁର୍ଦମଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 27

स्वाश्रमं प्रययौ तूर्णं हालास्येश्वरभक्तिमान् । अथ रामास्तमालिंग्य दुर्द्दमं पतिमातुराः

ହାଲାସ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ ସେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାକୁଳ ରାମା-ନାରୀମାନେ ଦୁଃଖାକୁଳ ହୋଇ ସ୍ୱାମୀ ଦୁର୍ଦମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 28

रुरुदुः शोकसंविग्ना दुःखसागरमध्यगाः प्र । पश्यंतीषु तास्वेव दुर्दमो राक्षसोऽभवत्

ସେମାନେ ଶୋକରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ, ଯେପରି ଦୁଃଖସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଡୁବିଥିବେ। ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଦୁର୍ଦମ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଗଲା।

Verse 29

महादंष्ट्रो महाकायो रक्तश्मश्रुशिरोरुहः । तं दृष्ट्वा भयसंविग्ना जग्मू रामास्त्रिविष्टपम्

ସେ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର, ମହାକାୟ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦାଢ଼ି ଓ କେଶଯୁକ୍ତ ହେଲା। ତାକୁ ଦେଖି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ରାମା-ନାରୀମାନେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 30

ततो राक्षसवेषोऽयं दुर्दमो भैरवाकृतिः । भक्षयन्प्राणिनः सर्वान्देशाद्देशं वनाद्वनम्

ତାପରେ ଦୁର୍ଦମ ରାକ୍ଷସବେଶଧାରୀ ହୋଇ, ଭୈରବସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କଲା। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରି ଦେଶେ ଦେଶେ, ବନେ ବନେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 31

भ्रमन्न निलवेगोऽसौ धर्मतीर्थं ततो ययौ । एवं षोडशवर्षाणि भ्रमतोऽस्य ययुस्तदा

ଏଭଳି ଅଶାନ୍ତ ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ନୀଳବେଗ ତାହାଠାରୁ ଧର୍ମତୀର୍ଥକୁ ଗଲା। ଏପରି ଭ୍ରମଣ କରି କରି ତାହାର ଷୋଳ ବର୍ଷ କଟିଗଲା।

Verse 32

ततस्तु षोडशाब्दांते राक्षसोयं मुनीश्वराः । भक्षितुं गालवमुनिं धर्मतीर्थनिवासिनम्

ତାପରେ ଷୋଳ ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ଧର୍ମତୀର୍ଥରେ ବସୁଥିବା ଗାଲବ ମୁନିଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଲା।

Verse 33

उपाद्रवद्वायुवेगः सचास्तौषीज्जनार्दनम् । गालवेन स्तुतो विष्णुस्तदा चक्रमचोदयत्

ବାୟୁବେଗ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଧାଇଁଆସି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା। ତେବେ ଗାଲବଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଚୋଦିତ କଲେ।

Verse 34

रक्षितुं गाल वमुनिं राक्षसेन प्रपीडितम् । अथागत्य हरेश्चक्रं राक्षसस्य शिरोऽहरत्

ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଗାଲବ ମୁନିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ଚକ୍ର ସେଠାକୁ ଆସି ରାକ୍ଷସର ଶିର କାଟିଦେଲା।

Verse 35

ततोऽयं राक्षसं देहं त्यक्त्वा दिव्यकलेवरः । विमानवरमारुह्य दुर्दमः पुष्पवर्षितः

ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଦିବ୍ୟ କଲେବର ଧାରଣ କଲା। ଦୁର୍ଦମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ପୁଷ୍ପବର୍ଷାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲା।

Verse 36

प्रांजलिः प्रणतो भूत्वा ववन्दे तं सुदर्शनम् । तुष्टाव श्रुतिरम्याभिर्वाग्भिरग्र्याभिरादरात्

କରଯୋଡ଼ି ନମ୍ର ହୋଇ ସେ ସେହି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା। ପରେ ଆଦରସହ ଶ୍ରବଣମଧୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାକ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 37

दुर्दम उवाच । सुदर्शन नमस्तेऽस्तु विष्णुहस्तैकभूषण । नमस्तेऽसुरसंहर्त्रे सहस्रादित्यतेजसे

ଦୁର୍ଦମ କହିଲା— ହେ ସୁଦର୍ଶନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହସ୍ତର ଏକମାତ୍ର ଭୂଷଣ। ହେ ଅସୁରସଂହାରକ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 38

कृपालेशेन भवतस्त्यक्त्वाहं राक्षसीं तनुम् । स्वरूपमभजं विष्णोश्चक्रायुध नमोऽस्तु ते

ତୁମ କୃପାର ଅଳ୍ପ ଅଂଶରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସୀ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପାଇଲି। ହେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରାୟୁଧ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 39

अनुजानीहि मां गन्तुं त्रिदिवं विष्णुवल्लभ । भार्या मे परिशोचंति विरहातुरचेतसः

ହେ ବିଷ୍ଣୁବଲ୍ଲଭ, ମୋତେ ତ୍ରିଦିବକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ବିରହରେ ଆତୁର ଚିତ୍ତ ଥିବା ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 40

त्वन्मनस्को भविष्यामि यावज्जीवं यथाह्यहम् । तथा कृपां कुरुष्व त्वं मयि चक्र नमोऽस्तु ते

ମୁଁ ଯେତେଦିନ ଜୀବିତ ରହିବି, ମୋର ମନ କେବଳ ତୁମରେ ନିବିଷ୍ଟ ରହିବ। ତେଣୁ ହେ ଚକ୍ରଦେବ, ମୋପରେ କୃପା କର—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 41

एवं स्तुतं विष्णुचक्रं दुर्दमेन सभक्तिकम् । अनुजग्राह सहसा तथास्त्विति मुनीश्वराः

ଏହିପରି ଭକ୍ତିସହିତ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅନୁଗ୍ରହ କରି କହିଲା—“ତଥାସ୍ତୁ”, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 42

चक्रायुधाभ्यनुज्ञातो दुर्दमो गालवं मुनिम् । प्रणम्य तेनानुज्ञातो गन्धर्वस्त्रिदिवं ययौ

ଚକ୍ରାୟୁଧଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଗାଲବ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା; ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଲାଭ କରି ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଗଲା।

Verse 43

दुर्दमे तु गते स्वर्गं गालवो मुनिपुंगवः । स चक्रं प्रार्थयामास विष्ण्वायुधमनुत्तमम्

ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇସାରିଲା ପରେ, ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ଗାଲବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ଆୟୁଧ—ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ର—କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 44

चक्रायुध नमामि त्वां महासुरविमर्द्दन । देवीपट्टण पर्यंते धर्मतीर्थे ह्यनुत्तमे

ହେ ଚକ୍ରାୟୁଧ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ହେ ମହାସୁରବିମର୍ଦ୍ଦନ। ଦେବୀପଟ୍ଟଣ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ଧର୍ମତୀର୍ଥରେ ତୁମେ ନିବାସ କର।

Verse 45

सन्निधानं कुरुष्व त्वं सर्वपापविनाशनम् । त्वत्सन्निधानात्सर्वेषां स्नातानां पापिनामिह

ତୁମେ ଏଠାରେ ତୁମ ସନ୍ନିଧାନ ସ୍ଥାପନ କର—ଯାହା ସର୍ବପାପବିନାଶକ। ତୁମ ସନ୍ନିଧାନରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ପାପୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 46

पापनाशं कुरुष्व त्वं मोक्षं च कुरु शाश्वतम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातिं लोकस्य परिकल्पय

ତୁମେ ପାପନାଶ କର ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କର।

Verse 47

त्वत्सन्निधानादत्रत्यमुनीनां भयनाशनम् । इतः परं भवत्वार्य चक्रायुध नमोऽस्तु ते

ତୁମ ସନ୍ନିଧାନରେ ଏଠାରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କର ଭୟ ନାଶ ହେଉ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ତେଣୁ ହେଉ, ହେ ଆର୍ୟ ଚକ୍ରାୟୁଧ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 48

भूतप्रेतपिशाचेभ्यो भयं मा भवतु प्रभो । इति संप्रार्थितं चक्रं गालवेन मुनीश्वराः

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ-ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଭୟ ନ ହେଉ—ଏପରି କହି ଗାଲବ ମୁନି ଚକ୍ରଙ୍କୁ ଆତୁରତାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 49

तथैवा स्त्विति सम्भाष्य तस्मिंस्तीर्थे तिरोहितम् । श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितो विप्रा राक्षसस्स भवो मया

‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ସେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା। ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏପରି ଭାବେ ସେଇ ରାକ୍ଷସର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 50

माहात्म्यं चक्र तीर्थस्य कथितं च मलापहम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि

ମଳାପହ ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥିତ ହେଲା। ଏହା ଶୁଣିଲେ ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 51

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाप्राज्ञ सूत पौराणिकोत्तम । आरभ्य दर्भशयनमादेवीपत्तनावधि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସୂତ, ପୌରାଣିକ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦର୍ଭଶୟନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେବୀପତ୍ତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଆମକୁ କହ।

Verse 52

बहुव्यायामसंयुक्तं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । ययौ विच्छिन्नतां मध्ये कथं कथय सांप्रतम्

ମହା ପରିଶ୍ରମ-ସଂଯୁକ୍ତ ସେଇ ଅନୁତ୍ତମ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲା? ଏହା ଏବେ ଆମକୁ କହ।

Verse 53

एनं मनसि तिष्ठन्तं संशयं छेत्तुमर्हसि । श्रीसूत उवाच । पुरा हि पर्वताः सर्वे जातपक्षा मनोजवाः

ଏହି ସନ୍ଦେହ ଆମ ମନରେ ରହିଛି; ଏହାକୁ ଛେଦ କରିବା ଆପଣଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ସତ୍ୟକୁହିଲେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ପକ୍ଷ ଲାଭ କରି ମନୋବେଗରେ ଗତି କରୁଥିଲେ।

Verse 54

पर्यंतपर्वतै सार्द्धं चेरुराकाशमार्गगाः । नगरेषु च राष्ट्रेषु ग्रामेषु च वनेषु च

ସୀମାନ୍ତ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ବିଚରଣ କଲେ—ନଗର, ରାଷ୍ଟ୍ର, ଗ୍ରାମ ଏବଂ ବନ ଉପରେ/ମଧ୍ୟରେ।

Verse 55

आप्लुत्याप्लुत्य तिष्ठंति पर्वताः सर्वतो भुवि । आक्रम्याक्रम्य तिष्ठंति यत्रयत्र महीधराः

ବାରମ୍ବାର ଲାଫି ଲାଫି ପର୍ବତମାନେ ପୃଥିବୀର ସର୍ବତ୍ର ଯାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ପୁନଃପୁନଃ ଚାପି ବସି ସେଇ ମହୀଧରମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ସେଉଁଠାରେ ହିଁ ରହିଗଲେ।

Verse 56

तत्रतत्र नरा गावस्तथान्ये प्राणिसंचयाः । मरणं सहसा प्रापुः पीड्यमाना महीधरैः

ସେଠି ସେଠି ମନୁଷ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀସମୂହ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଚାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସହସା ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 57

ब्राह्मणादिषु वर्णेषु नष्टेषु समनन्तरम् । यज्ञाद्यभावात्सहसा देवता व्यसनं ययुः

ବ୍ରାହ୍ମଣାଦି ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ସହିତ, ଯଜ୍ଞାଦି କ୍ରିୟାର ଅଭାବରୁ ଦେବତାମାନେ ସହସା ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 58

तत इन्द्रो महाक्रुद्धो वज्रमादाय वेगवान् । चिच्छेद सहसा पक्षान्पर्वतानां तरस्विनाम्

ତେବେ ମହାକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରୁତଗତିରେ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରି ବଳବାନ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ପକ୍ଷକୁ ସହସା ଛେଦିଦେଲେ।

Verse 59

छिद्यमानच्छदाः सर्वे वासवेन महीधराः । अनन्यशरणा भूत्वा समुद्रं प्राविशन्भयात्

ବାସବ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷ ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଅନ୍ୟ ଶରଣ ନ ପାଇ ଭୟରୁ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 60

अचलेषु च सर्वेषु पतत्सु लवणार्णवे । निपेतुरर्णवभ्रांत्या चक्रतीर्थेपि केचन

ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଲବଣାର୍ଣ୍ଣବରେ ପଡୁଥିବାବେଳେ, କେତେକ ଅର୍ଣ୍ଣବ ଭାବି ଭ୍ରମରୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ପଡିଗଲେ।

Verse 61

पतितैः पर्वतैस्तैस्तु मध्यतः पूरितोदरम् । चक्रतीर्थं महापुण्यं मध्ये विच्छेदमाययौ

ପତିତ ସେଇ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟର ଗର୍ତ୍ତ ପୂରିଗଲା। ଏହିପରି ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ବିଚ୍ଛେଦ (ଚିରା) ହେଲା।

Verse 62

यदृच्छया महाशैलाः पार्श्वयोस्तत्र नापतन् । अतो वै दर्भशयने तथा देवीपुरेऽपि च

ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେଠାରେ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମହାଶିଳାମାନେ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଦର୍ଭଶୟନେ ଓ ଦେବୀପୁରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ସ୍ମରଣ/ସୂଚିତ ହୁଏ।

Verse 63

विच्छिन्नमध्यं तद्द्वेधा विभक्तमिव दृश्यते । मध्यतः पतितैः शैलैश्चक्रतीर्थं स्थलीकृतम्

ମଧ୍ୟଭାଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାରୁ ତାହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦିଶେ। ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳୀକୃତ (ଭୂମିରୂପ) ହେଲା।

Verse 64

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं मुनीन्द्रा यन्मध्यतस्तीर्थमिदं स्थली कृतम् । यथा महीध्राः सहसा बिडौजसा विच्छिन्नपक्षा इह पेतुरुन्नताः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଆପଣମାନେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟଭାଗ ସ୍ଥଳୀକୃତ ହେଲା; ଯେପରି ମହାବଳୀ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷଛିନ୍ନ ଉନ୍ନତ ପର୍ବତମାନେ ସହସା ଏଠାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।