Adhyaya 33

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । अत्यद्भुततरं गुह्यं सर्वलोकैकपावनम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଧନୁଷ୍କୋଟିର ବୈଭବ ପ୍ରକାଶ କରିବି; ତାହା ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ, ଗୁହ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପାବନକାରୀ।

Verse 2

पुरा परावसुर्नाम ब्राह्मणो वेदवित्तमः । अज्ञानात्पितरं हत्वा ब्रह्महत्यामवाप्तवान् । सोऽपि स्नात्वा धनुष्कोटौ तद्दोषा न्मुमुचे क्षणात्

ପୁରାତନ କାଳରେ ପରାବସୁ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ଲାଭ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରିମାତ୍ରେ ସେ ଦୋଷରୁ କ୍ଷଣେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । पितरं हतवान्पूर्वं कथं सूत परावसुः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ପରାବସୁ ପୂର୍ବେ କିପରି ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ?

Verse 4

कथं वा धनुषः कोटौ मुक्तिस्तस्याप्यभून्मुने । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

ଏବଂ ହେ ମୁନେ, ଧନୁଷଃ-କୋଟିରେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି କିପରି ମିଳିଲା? ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । आसीद्राजा बृहद्द्युम्नश्चक्रवर्ती महाबलः । धर्मेण पालयामास सागरांतां वसुन्धराम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ମହାବଳୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ। ଧର୍ମରେ ଚାଲି ସେ ସାଗରାନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।

Verse 6

अयजत्सत्रयागेन देवानिंद्रपुरोगमान् । याजकस्तस्य रैभ्योऽभूद्विद्वान्परमधार्मिकः

ସେ ସତ୍ରଯାଗ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଯାଜକ ଥିଲେ ରୈଭ୍ୟ—ବିଦ୍ୱାନ ଓ ପରମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।

Verse 7

आस्तां पुत्रावुभौ तस्याप्यर्वावसु परावसू । षडंगवेदविदुषौ श्रौतस्मार्तेषु कोविदौ

ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଅର୍ବାବସୁ ଓ ପରାବସୁ। ଉଭୟେ ଷଡ଼ଙ୍ଗସହିତ ବେଦବିଦ୍‌ ଏବଂ ଶ୍ରୌତ ଯାଗକର୍ମ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମକୃତ୍ୟରେ କୁଶଳ ଥିଲେ।

Verse 8

काणादे जैमिनीये च सांख्ये वैयासिके तथा । गौतमे योगशास्त्रे च पाणिनीये च कोवि दौ

ସେମାନେ କାଣାଦ ଓ ଜୈମିନିଙ୍କ ଶିକ୍ଷାରେ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାସୀୟ ପରମ୍ପରାରେ, ଗୌତମ ଦର୍ଶନ, ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପାଣିନୀୟ ବ୍ୟାକରଣରେ ମଧ୍ୟ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 9

मन्वादिस्मृतिनिष्णातौ सर्वशास्त्रविशारदौ । सत्रयागे सहायार्थं बृहद्द्युम्नेन याचितौ

ସେମାନେ ମନୁଆଦି ସ୍ମୃତିଗ୍ରନ୍ଥରେ ନିଷ୍ଣାତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ ଥିଲେ। ସତ୍ରଯାଗରେ ସହାୟତା ପାଇଁ ରାଜା ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

Verse 10

भ्रातरौ समनुज्ञातौ पित्रा रैभ्येण जग्मतुः । बृहद्द्युम्नस्य सत्रं तावश्विनाविव रूपिणौ

ପିତା ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେଇ ଦୁଇ ଭାଇ ରାଜା ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ସତ୍ରକୁ ଗଲେ; ତେଜୋମୟ ରୂପରେ ସେମାନେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 11

अतिष्ठदाश्रमे रैभ्यः स्नुषया ज्येष्ठया सह । तौ गत्वा भ्रातरौ तत्र राज्ञः सत्रमनुत्तमम्

ରୈଭ୍ୟ ଋଷି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରବଧୂ ସହ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ। ଏପଟେ ସେଇ ଦୁଇ ଭାଇ ସେଠାକୁ ଯାଇ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁତ୍ତମ ସତ୍ରଯାଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 12

याज यामासतुः सत्रे बृहद्द्युम्नं महीपतिम् । नाभवत्स्खलनं भ्रात्रोः सत्रे सांगेषु कर्मसु

ସେହି ସତ୍ରଯଜ୍ଞରେ ସେଇ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଯାଜନ କରାଇଲେ। ଅଙ୍ଗକର୍ମ ସହିତ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ତାଙ୍କ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 13

सत्रे संतन्यमानेऽस्मिन्बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः । मुनयो भ्यागमन्सर्वे राज्ञाहूता निरीक्षितुम्

ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭୂପତିଙ୍କର ଏହି ସତ୍ରଯଜ୍ଞ ଯେତେବେଳେ ଅବିରତ ଚାଲିଥିଲା, ରାଜାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 14

वसिष्ठो गौतमश्चात्रिर्जाबालिरथ कश्यपः । क्रतुर्दक्षः पुलस्त्यश्च पुलहो नारदो मुनिः

ବସିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, ଜାବାଳି ଓ କଶ୍ୟପ; କ୍ରତୁ, ଦକ୍ଷ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଏବଂ ମୁନି ନାରଦ—

Verse 15

मार्कंडेयः शतानंदो विश्वामित्रः पराशरः । भृगुः कुत्सोऽथ वाल्मीकिर्व्यासधौम्यादयोऽपरे

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଶତାନନ୍ଦ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ପରାଶର; ଭୃଗୁ, କୁତ୍ସ ଏବଂ ପରେ ବାଲ୍ମୀକି—ସହିତ ବ୍ୟାସ, ଧୌମ୍ୟ ଆଦି ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ—

Verse 16

शिष्यैः प्रशिष्यैर्बहुभिरसंख्यातैः समावृताः । तानागतान्समालोक्य बृहद्द्युम्नो महीपतिः

ଅସଂଖ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଆସିଥିବା ସେଇ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନ—

Verse 17

अर्घ्यादिना मुनीन्सर्वान्पूजयामास सादरम् । नाना दिग्भ्यः समायाताश्चतुरंगबलैर्युताः

ସେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ନିବେଦନରେ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ସାଦରେ ପୂଜା କଲେ। ସେମାନେ ନାନା ଦିଗରୁ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ ସମାଗତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 18

उपदासहिता भूपास्सत्रं वीक्षितुमादरात् । वैश्याः शूद्रास्तथा वर्णाश्चत्वरोऽपि समागताः

ଉପଦା ସହିତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ରଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆଦରରେ ଆସିଲେ। ସେହିପରି ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଚାରିଏ ବର୍ଣ୍ଣ—ସମେତ ସମାଗତ ହେଲେ।

Verse 19

वर्णिनोऽथ गृहस्थाश्च वानप्रस्थाश्च भिक्षवः । सत्रं निरीक्षितुं तस्य बृहद्द्युम्नस्य चाययुः

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ସତ୍ରଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 20

तान्सर्वान्पूजयामास यथार्हं राजसत्तमः । ददौ चान्नानि सर्वेभ्यो घृतसूपादिकांस्तथा

ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସତ୍କାର କଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘୃତ, ସୂପ ଆଦି ସହିତ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କଲେ।

Verse 21

वस्त्राणि च सुवर्णानि हाररत्नान्यनेकशः । एवं सत्कारयामास राजा सत्रे समागतान्

ସେ ବସ୍ତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନେକ ହାର-ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ। ଏହିପରି ରାଜା ସତ୍ରରେ ସମାଗତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 22

रैभ्यपुत्रो तदा विप्रा अर्वावसुपरावसू । अध्वरादीनि कर्माणि चक्रतुः स्खलितं विना

ତେବେ ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଅର୍ୱାବସୁ ଓ ପରାବସୁ ଅଧ୍ୱର ଆଦି ଯଜ୍ଞକର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ସ୍ଖଳନ କିମ୍ବା ଦୋଷ ବିନା ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିରେ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 23

तद्दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे कौशलं रैभ्यपुत्रयौः । श्लाघंते सशिरःकम्पं वसिष्ठप्रमुखास्तदा

ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କ କୌଶଳ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ବଶିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।

Verse 24

कर्माणि कानि चित्तत्र कारयित्वा परावसुः । तृतीयसवनस्यांते गृहकृत्यं निरीक्षितुम्

ସେଠାରେ କିଛି କର୍ମ କରାଇ ପରାବସୁ ତୃତୀୟ ସବନର ଶେଷରେ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଗଲେ।

Verse 25

प्रययौ स्वाश्रमं सायं विनैवार्वावसुं द्विजाः । तस्मिन्नवसरे रैभ्यं कृष्णाजिनसमावृतम्

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦ୍ୱିଜ ପରାବସୁ ଅର୍ୱାବସୁକୁ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ସେହି ସମୟରେ ରୈଭ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଆବୃତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 26

वने चरंतं पितरं दृष्ट्वा स मृगशंकया । निद्राकलुषितो रात्रावंधे तमसि संकुले

ବନରେ ଚରୁଥିବା ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମୃଗଶଙ୍କାରେ, ନିଦ୍ରାରେ ମଲିନ ହୋଇ, ରାତିର ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ତାଙ୍କୁ ହରିଣ ବୋଲି ଭାବିଲା।

Verse 27

आत्मानं हंतुमायाति मृगोऽयमिति चिंतयन् । जघान पितरं सोऽयं महारण्ये परावसुः

“ଏହି ମୃଗ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସୁଛି” ବୋଲି ଭାବି, ପରାବସୁ ମହାରଣ୍ୟରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲା।

Verse 28

रिरक्षुणा शरीरं स्वं तेनाकामनया पिता । रजन्यां हिंसितो विप्रा महापातककारिणा

ନିଜ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମାତ୍ର, ଅନିଚ୍ଛାରେ ସେ ରାତିରେ ପିତାଙ୍କୁ ହିଂସା କଲା; ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ମହାପାତକକାରୀ ହେଲା।

Verse 29

अंतिकं स समागत्य व्यलोकयत तं हतम् । ज्ञात्वा स्वपितरं रात्रौ शुशोच व्यथितेंद्रियः

ସେ ନିକଟକୁ ଆସି ତାହାକୁ ହତ ଦେଖିଲା; ରାତିରେ ନିଜ ପିତା ବୋଲି ଜାଣି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେ ଶୋକ କଲା।

Verse 30

प्रेतकार्यं ततः कृत्वा पितुः सर्वं परावसुः । भूयोपि नृपतेः सत्रं परावसुरुपाययौ

ତାପରେ ପରାବସୁ ପିତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ପୁନର୍ବାର ରାଜାଙ୍କ ସତ୍ରଯଜ୍ଞକୁ ଗଲା।

Verse 31

स्वचेष्टितं तु तत्सर्वमनुजाय ततोऽब्रवीत् । मृतं स्वपितरं श्रुत्वा सोऽपि शोकाकुलोऽभवत्

ତାପରେ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ସେ ନିଜ ଅନୁଜକୁ କହିଲା; ପିତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ସେମଧ୍ୟ ଶୋକାକୁଳ ହେଲା।

Verse 32

ज्येष्ठोऽनुजं ततः प्राह वचनं द्विजसत्तमाः । महत्सत्रं समारब्धं बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः

ତେବେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଅନୁଜକୁ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଭୂପତି ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜା ମହା ସତ୍ର-ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

Verse 33

वोढुत्वशक्तिर्नास्त्यस्य कर्मणो बालकस्य ते । जनकश्च हतो रात्रौ मयापि मृगशंकया

ଏହି ବାଳକ ଏହି କର୍ମର ଭାର ବହିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ଏବଂ ପିତା ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା—ମୃଗ ଭାବି ଭ୍ରମରେ—ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 34

प्रायश्चित्तं च कर्त्तव्यं ब्रह्महत्या विशुद्धये । मदर्थं व्रतचर्यां त्वं चर तात कनिष्ठक

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଦୋଷରୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ମୋ ପାଇଁ, ପ୍ରିୟ କନିଷ୍ଠ, ତୁମେ ବ୍ରତଚର୍ଯ୍ୟା ପାଳନ କର।

Verse 35

एकाकी धुरमुद्वोढुं शक्तोऽहं सत्रकर्मणः । अर्वावसुरिति प्रोक्तो ज्येष्ठेन स तमभ्य धात्

ସେ କହିଲା—ସତ୍ର-ଯଜ୍ଞର ଭାର ମୁଁ ଏକାକୀ ବହିପାରିବି; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏଭଳି କହିବାରେ ସେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 36

तथा भवत्वहं ज्येष्ठ चरिष्ये व्रतमुत्तमम् । ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं त्वं सत्रधुरमावह

ତଥାସ୍ତୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବି; ତୁମେ ସତ୍ର-ଯଜ୍ଞର ଭାର ବହନ କର।

Verse 37

इत्युक्त्वा सोनुऽजो ज्येष्ठं तस्मात्सत्राद्वि निर्ययौ । कारयामास कर्माणि ज्येष्ठस्तस्मिन्गते कतौ

ଏହିପରି କହି କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧି ସେହି ସତ୍ରଯଜ୍ଞରୁ ବାହାରିଗଲା। ସେ ଯାଇଥିବା ପରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞକର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରାଇଲେ।

Verse 38

द्वादशाब्दं कनिष्ठोपि ब्रह्महत्याव्रतं द्विजाः । चरित्वा सत्रयागेऽस्मिन्नाजगाम पुनर्मुदा

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ମଧ୍ୟ ବାରୋ ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ସତ୍ରଯଜ୍ଞକୁ ପୁନର୍ବାର ଆସିଲା।

Verse 39

तं दृष्ट्वा भ्रातरं ज्येष्ठो बृहद्द्युम्नमुवाच ह । अयं ते ब्रह्महा सत्रमर्वावसुरुपागतः

ଭ୍ରାତାକୁ ଦେଖି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରାଜା ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷୀ ଅର୍ୱାବସୁ ତୁମ ସତ୍ରଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଛି।”

Verse 40

एनमुत्सारयाशु त्वमस्मात्सत्रान्नृपो त्तम । अन्यथा सत्रयागस्य फलहानिर्भविष्यति

“ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଏହାକୁ ଏହି ସତ୍ରରୁ ଶୀଘ୍ର ବାହାର କର; ନଚେତ୍ ସତ୍ରଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟଫଳ ହାନି ହେବ।”

Verse 41

इतीरितः स स्वप्रेष्यैर्यागात्तमुदवासयत् । उद्वास्यमानो राजानमर्वावसुरथाब्रवीत्

ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ ରାଜା ନିଜ ସେବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରୁ ବାହାର କରାଇଲେ। ବାହାର କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ଅର୍ୱାବସୁ ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 42

न मया ब्रह्महत्येयं बृहद्द्युम्न कृतानघ । किन्तु ज्येष्ठेन मे सा हि ब्रह्महत्या कृता विभो

ହେ ନିର୍ଦୋଷ ବୃହଦ୍ଦ୍ୟୁମ୍ନ! ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ମୁଁ କରିନାହିଁ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା କରିଛି।

Verse 43

ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं तदर्थं च मया धुना । एवमुक्तोपि राजासौ वचसा स परावसोः

ସେହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏବେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଛି। ଏପରି କୁହାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରାବସୁଙ୍କ ବଚନରେ ସେ ରାଜା (ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରୁ) ଡଗମଗାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 44

अर्वावसुं निजात्सत्रादुदवासयदाशु वै । धिक्कृतो ब्राह्मणैश्चायं ययौ तूष्णीं वनं तदा

ସେ ନିଜ ସତ୍ରରୁ ଅର୍ବାବସୁକୁ ଶୀଘ୍ର ବାହାର କରିଦେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଧିକ୍କାର ପାଇ ଅର୍ବାବସୁ ସେତେବେଳେ ନିରବରେ ବନକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 45

मुनिवृन्दसमाकीर्णं तपोवनमुपेत्य सः । अर्वावसुस्तपश्चक्रे देवैरपि सुदुष्करम्

ମୁନିବୃନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ତପୋବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଅର୍ବାବସୁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଏମିତି ଘୋର ତପ କଲା।

Verse 46

तपः कुर्वंस्तथादित्यमुपतस्थे समा हितः । मूर्तिमांस्तपसा तस्य महताऽदुष्टधीः स्वयम्

ତପ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲା। ତାହାପରେ ତାଙ୍କର ମହାତପର ପ୍ରଭାବରେ, ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧି ସେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଦିତ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ହୋଇ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 47

आविरासीत्स्वया दीप्त्या भासयञ्जगतीतलम् । कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्भास्करो देवताग्रणीः

ତେବେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ ଓ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ ଭାସ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ପୃଥିବୀତଳକୁ ଆଲୋକିତ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 48

आविर्बभूवुर्देवाश्च पुरस्कृत्य शचीपतिम् । इन्द्रादयस्ततो देवाः प्रोचुरर्वावसुं द्विजाः

ଏବଂ ଦେବମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅର୍ୱାବସୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 49

अर्वावसो त्वं प्रवरस्तपसा ब्रह्म चर्यतः । आचारेण श्रुतेनापि वेदशास्त्रादिशिक्षया

‘ଅର୍ୱାବସୁ! ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସଦାଚାର, ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରାଦି ଶିକ୍ଷାରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।’

Verse 50

निराकृतोवमानेन त्वं परावसुना बहु । तथापि क्षमया युक्तो न कुप्यति भवान्यतः

‘ପରାବସୁ ବହୁବାର ଅପମାନ କରି ତୁମକୁ ନିରାକରିଛି; ତଥାପି ତୁମେ କ୍ଷମାଯୁକ୍ତ ହୋଇ କ୍ରୋଧ କରୁନାହ—ଏହି ତୁମ ସ୍ୱଭାବ।’

Verse 51

यस्माज्ज्येष्ठोऽवधीत्तातं न हिंसीस्त्वं महामते । ब्रह्महत्याव्रतं यस्मात्तदर्थं चरितं त्वया

‘ଯେହେତୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ପିତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ହେ ମହାମତେ, ତୁମେ ହିଂସାରେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଲ ନାହିଁ; ଏବଂ ସେହି କାରଣରୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଆଚରଣ କଲ।’

Verse 52

अतः स्वीकुर्म हे त्वां तु पराकुर्मः परावसुम् । उक्त्वैवं बलभिन्मुख्याः सर्वे च त्रिदिवालयाः

ଏହେତୁ ଆମେ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛୁ, ଏବଂ ପରାବସୁକୁ ଦୂରେ ହଟାଉଛୁ। ଏମିତି କହି ବଳହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ତ୍ରିଦିବବାସୀ ଦେବମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କଲେ॥

Verse 53

तं ते प्रवरयामासुर्निरासुश्च परावसुम् । पुनरिंद्रादयो देवाः पुरोधाय दिवाकरम्

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ବରଣ କଲେ ଏବଂ ପରାବସୁକୁ ନିର୍ବାସିତ କଲେ। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୁରୋଧା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ॥

Verse 54

अर्वावसुं प्रोचुरिदं वरं त्वं वरयेति वै । स चापि प्रार्थयामास जनकस्योत्थितिं पुन

ସେମାନେ ଅର୍ବାବସୁଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ବର ଚୟନ କର; ଯାହା ଇଚ୍ଛା ତାହା ମାଗ।’ ସେ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପୁନରୁତ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ॥

Verse 55

वधे चास्मरणं देवानात्मनो जनकस्य वै । तथास्त्विति सुराः प्रोचुः पुनरूचुरिदं वचः

ସେ କହିଲେ—‘ସେଇ ବଧ ବିଷୟରେ ଦେବମାନଙ୍କର ସ୍ମରଣ ନ ରହୁ, ଏବଂ ମୋ ପିତା ମଧ୍ୟ ତାହାର ଭାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।’ ସୁରମାନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି, ପୁନଃ ଏହି ବଚନ କହିଲେ॥

Verse 56

वरं चान्यं प्रदास्यामो वरय त्वं महामते । एवमुक्तः सुरैः सोयमर्वावसुरभाषत

ଦେବମାନେ କହିଲେ—‘ଆମେ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ଦେବୁ; ହେ ମହାମତି, ବର ଚୟନ କର।’ ଦେବମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅର୍ବାବସୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ॥

Verse 57

मम भ्रातुरदुष्टत्वं भवतु त्रिदशालयाः । अर्वावसोर्वचः श्रुत्वा त्रिदशाः पुनरब्रुवन्

ଅର୍ବାବସୁଙ୍କ ବଚନ—“ହେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନେ, ମୋ ଭାଇ ପାପମୁକ୍ତ ହେଉ”—ଶୁଣି ଦେବମାନେ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 58

ब्राह्मणस्य पितुर्घातान्महान्दोषः परावसोः । न ह्यन्यकृतपापस्य परेणानुष्ठितेन वै

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପିତାହତ୍ୟା କରିଥିବାରୁ ପରାବସୁ ଉପରେ ମହାଦୋଷ ଅଛି; କାରଣ ଜଣେ କରିଥିବା ପାପ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନଶେ ନାହିଁ।

Verse 59

प्रायश्चित्तेन शांतिः स्यान्महापातकपंचके । पितुर्ब्राह्मणहंतुस्तु सुतरां नास्ति निष्कृतिः

ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ପଞ୍ଚ ମହାପାତକର ଶାନ୍ତି ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପିତୃହନ୍ତା ପାଇଁ ବିଶେଷତଃ ସତ୍ୟ ନିଷ୍କୃତି ନାହିଁ।

Verse 60

आत्मनानुष्ठितेनापि व्रतेन न हि दुष्कृतिः । परावसोस्तव भ्रातुरतो नैवास्ति निष्कृतिः

ନିଜେ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନଶେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମ ଭାଇ ପରାବସୁ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ନିଷ୍କୃତି ନାହିଁ।

Verse 61

अतोऽस्माभिरदुष्टत्वमस्मै दातुं न शक्यते । अर्वावसुः पुनःप्राह देवानिंद्रपुरोगमान्

ଏହେତୁ ଆମେ ତାକୁ ପାପହୀନତା ଦେଇପାରୁ ନାହିଁ। ତାପରେ ଅର୍ବାବସୁ ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 62

तथापि युष्मन्माहात्म्यात्प्रसादाद्भवतां तथा । पितुर्ब्राह्मणहंतुर्मे भ्रातुस्त्रिदशसत्तमाः

ତଥାପି ତୁମମାନଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ କୃପାପ୍ରସାଦରେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପିତାହନ୍ତା ମୋ ଭ୍ରାତା ବିଷୟରେ କହ।

Verse 63

यथा स्यान्निष्कृतिर्ब्रूत तथैव कृपया युताः । एवमर्वावसोः श्रुत्वा वचस्ते त्रिदशालयाः

କୃପାସହିତ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କିପରି ସମ୍ଭବ ହେବ। ଏଭଳି ଅର୍ବାବସୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନେ—

Verse 64

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं विनिश्चित्येदमबुवन् । उपायं ते प्रवक्ष्यामस्तत्पातकनिवारणम्

ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଶ୍ଚୟ କରି କହିଲେ—“ସେହି ପାପ ନିବାରଣକାରୀ ଉପାୟ ଆମେ ତୁମକୁ କହିବୁ।”

Verse 65

दक्षिणांबुनिधौ पुण्ये रामसेतौ विमुक्तिदे । धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति विमुक्तिदम्

ପୁଣ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ, ମୁକ୍ତିଦାୟକ ରାମସେତୁଠାରେ ‘ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଏ।

Verse 66

ब्रह्महत्यासुरापानस्वर्णस्तेयविनाशनम् । गुरुतल्पगसंसर्गदोषाणामपि नाशनम्

ଏହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣସ୍ତେୟର ପାପକୁ ନାଶ କରେ; ଏବଂ ଗୁରୁଶୟ୍ୟାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିଷିଦ୍ଧ ସଂସର୍ଗଜନିତ ଦୋଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରେ।

Verse 67

अकामेनापि यः स्नायादपवर्गफलप्रदम् । दुःस्वप्ननाशनं धन्यं नरकक्लेशनाशनम्

ଯେ କେହି ସେଠାରେ ନିଷ୍କାମଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମୋକ୍ଷଫଳ ପାଏ। ଏହା ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ନାଶକ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଧନ୍ୟ, ଏବଂ ନରକକ୍ଲେଶ ନିବାରକ।

Verse 68

कैलासादिपदप्राप्तिकारणं परमार्थदम् । सर्वकाममिदं पुंसामृणदारिद्र्यनाशनम्

ଏହା କୈଲାସ ଆଦି ପଦପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ ଓ ପରମାର୍ଥଦାୟକ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରି ଋଣ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 69

धनुष्कोटिर्धनु ष्कोटिर्धनुष्कोटिरितीरणात् । स्वर्गापवर्गदं पुंसां महापुण्यफलप्रदम्

‘ଧନୁଷ୍କୋଟି, ଧନୁଷ୍କୋଟି, ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ବୋଲି ନାମୋଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟଫଳ ଲଭନ୍ତି।

Verse 70

तत्र गत्वा तव भ्राता स्नायाद्यदि परावसुः । तत्क्षणादेव ते ज्येष्ठो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ତୁମ ଭାଇ ପରାବସୁ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେଇ କ୍ଷଣରୁ ତୁମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 71

इदं रहस्यं सुमहत्प्रायश्चित्तमुदीरितम् । उक्त्वेत्यर्वावसुं देवाः प्रययुः स्वपुरीं प्रति

ଏହିପରି ଏହି ମହାରହସ୍ୟ—ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ—ଅର୍ବାବସୁଙ୍କୁ କହି ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 72

तत अर्वावसुर्ज्येष्ठं समादाय परावसुम् । रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रययौ मुक्तिदायिनीम्

ତେବେ ଅର୍ବାବସୁ ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ପରାବସୁଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 73

सेतौ संकल्पमुक्त्वा तु नियमेन परावसुः । सह भ्रात्रा धनुष्कोटौ सस्नौ पातकशुद्धये

ସେତୁରେ ପରାବସୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ନିୟମ ପାଳନ କରି, ଭ୍ରାତା ସହ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ପାପଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 74

स्नात्वोत्थितं धनुष्कोटौ तं प्रोवाचाशरीरिणी । परावसो विनष्टा ते पितुर्ब्राह्मणघातजा

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରି ଉଠିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା—“ହେ ପରାବସୁ, ତୁମ ପିତାଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାଜନିତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।”

Verse 75

ब्रह्महत्या महा घोरा नरकक्लेशकारिणी । इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी

“ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ମହାଘୋର, ନରକକ୍ଲେଶକାରିଣୀ”—ଏହା କହି ସେ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ନିରବ ହେଲା।

Verse 76

परावसुस्तदा विप्राः कनिष्ठेन समन्वितः । रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रणम्य च सभक्तिकम्

ତେବେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପରାବସୁ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ସହ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 77

रामनाथं महादेवं नत्वा भक्तिपुरःसरम् । विमुक्तपातको विप्राः प्रययौ पितुराश्रमम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଭକ୍ତିକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ରାମନାଥ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲା।

Verse 78

मृत्वोत्थितस्तदा रैभ्यो दृष्ट्वा पुत्रौ समागतौ । संतुष्टहृदयो ह्यास्ते पुत्राभ्यां स्वाश्रमे तदा

ତେବେ ରୈଭ୍ୟ ଯେନେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଠିଥିବା ପରି; ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଫେରିଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି ହୃଦୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ପୁତ୍ରଦ୍ୱୟ ସହିତ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲା।

Verse 79

रामचन्द्रधनुष्कोटौ स्नानेन हतपातकम् । एनं परावसुं सर्वे स्वीचक्रुर्मुनयस्तदा

ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରିବାରୁ ତାହାର ପାପ ନଶିଗଲା; ତେବେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ସେହି ପରାବସୁଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।

Verse 80

एवं परावसोरुक्तं ब्रह्महत्याविमोक्षणम् । स्नानमात्राद्धनुष्कोटौ युष्माकं मुनिपुंगवाः

ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବମାନେ! ଏହିପରି ପରାବସୁଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପାପରୁ ବିମୋଚନ କଥା କୁହାଗଲା—ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ।

Verse 82

महापातकसंघाश्च नश्येयुर्मज्जनादिह । य इमं पठतेऽध्यायं ब्रह्महत्याविमोक्षणम्

ଏଠାରେ ମଜ୍ଜନ କଲେ ମହାପାତକର ସମୂହ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ବିମୋଚନ ବିଷୟକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଯେ ପଢ଼େ, ସେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତାର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 83

ब्रह्महत्या विनश्येत तत्क्षणान्नास्ति संशयः । सुरापानादयोऽप्यस्य शांतिं गच्छेयुरंजसा

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସେଇ କ୍ଷଣେ ନଶିଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୁରାପାନ ଆଦି ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ସହଜରେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 91

सुरा पानादयो विप्रा नश्यंत्येवात्र मज्जनात् । सत्यंसत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏଠାରେ ମଜ୍ଜନ-ସ୍ନାନରେ ସୁରାପାନ ଆଦି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ। ‘ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ—ପୁନଃ ସତ୍ୟ!’—ବାହୁ ଉଠାଇ ଏମିତି ଘୋଷଣା କରାଯାଏ।