Adhyaya 32

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽपिसंप्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । युष्माकमादरेणाहं नैमिषारण्यवा सिनः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଧନୁଷ୍କୋଟିର ବୈଭବ ପ୍ରକାଶ କରିବି। ହେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟବାସୀମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦରରୁ ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି।

Verse 2

नंदोनाम महाराजः सोमवंशसमुद्भवः । धर्मेण पालयामास सागरांतां धरामिमाम्

ସୋମବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ନନ୍ଦ ନାମକ ଏକ ମହାରାଜା ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରସୀମିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ ଓ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 3

तस्य पुत्रः समभवद्धर्मगुप्त इति श्रुतः । राज्य रक्षाधुरं नंदो निजपुत्रे निधाय सः

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ‘ଧର୍ମଗୁପ୍ତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ନନ୍ଦ ରାଜ୍ୟରକ୍ଷାର ଭାର ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 4

जितेंद्रियो जिताहारः प्रविवेश तपोवनम् । ताते तपोवनं याते धर्मगुप्ताभिधो नृपः

ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଓ ଆହାରସଂଯମୀ ହୋଇ ସେ ତପୋବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପିତା ତପୋବନକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ ‘ଧର୍ମଗୁପ୍ତ’ ନାମକ ନୃପ ରାଜ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 5

मेदिनीं पालया मास धर्मज्ञो नीतितत्परः । ईजे बहुविधैर्यज्ञैर्देवानिंद्रपुरोगमान्

ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ନୀତିତତ୍ପର ହୋଇ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନଙ୍କୁ ବହୁବିଧ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 6

ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं क्षेत्राणि च बहूनि सः । सर्वे स्वधर्मनिरतास्तस्मिन्राजनि शासति

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରଭୂମି ଦାନ କଲେ। ସେଇ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ ରହିଲେ।

Verse 7

बभूवुर्नाभवन्पीडास्तस्मिंश्चोरादिसंभवाः । कदाचिद्धर्मगुप्तोऽयमारूढस्तुरगोत्तमम्

ସେ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ଚୋର ଆଦିରୁ ଜନ୍ମୁଥିବା କୌଣସି ପୀଡା ହେଲା ନାହିଁ। ଏକଦା ଏହି ଧର୍ମଗୁପ୍ତ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 8

वनं विवेश विप्रेंद्रा मृगयारसकौ तुकी । तमालतालहिंतालकुरवाकुलदिङ्मुखे

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ମୃଗୟା-କ୍ରୀଡାର ରସରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ସେ ଏମିତି ଏକ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାର ଦିଗନ୍ତ ତମାଳ, ତାଳ, ହିଂତାଳ ଓ କୁରବ ବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଥିଲା।

Verse 9

विचचार वने तस्मिन्सिंहव्याघ्रभयानके । मत्तालिकुलसंनादसंमूर्छितदिगंतरे

ସିଂହ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ସେଇ ବନରେ ସେ ବିଚରଣ କଲେ; ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଦିଗନ୍ତ ମୂର୍ଛିତ ପରି ହୋଇଯାଉଥିଲା।

Verse 10

पद्म कल्हारकुमुदनीलोत्पलवनाकुलैः । तटाकैरपि संपूर्णे तपस्विजनमंडिते

ସେଇ ବନ ପଦ୍ମ, କଲ୍ହାର, କୁମୁଦ ଓ ନୀଲୋତ୍ପଳର ଘନ ଝାଡ଼ିରେ ଆକୁଳ ତଟାକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ତପସ୍ବୀଜନଙ୍କ ସମୁଦାୟରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 11

तस्मिन्वने संचरतो धर्मगुप्तस्य भूपतेः । अभूद्विभावरी विप्रास्त मसावृतदिङ्मुखा

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେଇ ବନରେ ସଞ୍ଚରଣ କରୁଥିବା ଧର୍ମଗୁପ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ରାତି ଆସିଲା, ଅନ୍ଧକାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆବୃତ ହେଲା।

Verse 12

राजापि पश्चिमां संध्यामुपास्य नियमान्वितः । जजाप तत्र च वने गायत्रीं वेदमातरम्

ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିୟମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟାର ଉପାସନା କରି, ସେଇ ବନରେ ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜପ କଲେ।

Verse 13

सिंहव्याघ्रादिभीत्या स्मिन्वृक्षमेकं समास्थिते । राजपुत्रे तदाभ्यागादृक्षः सिंहभयार्दितः

ସିଂହ-ବାଘ ଆଦିର ଭୟରେ ରାଜପୁତ୍ର ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ ଚଢ଼ି ରହିଥିବାବେଳେ, ସିଂହଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ଗୋଟିଏ ଭାଲୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା।

Verse 14

अन्वधावतं तं ऋक्षमैकः सिंहो वनेचरः । अनुद्रुतः स सिंहेन ऋक्षो वृक्षमुपारुहत्

ସେଇ ଭାଲୁକୁ ପଛୁଆଇ ଗୋଟିଏ ବନଚର ସିଂହ ଧାଇଲା; ସିଂହରେ ତାଡ଼ିତ ହୋଇ ଭାଲୁ ଗଛକୁ ଚଢ଼ିଗଲା।

Verse 15

आरुह्य ऋक्षो वृक्षं तं ददर्श जगतीपतिम् । वृक्षस्थितं महात्मानं महाबलपराक्रमम्

ଗଛକୁ ଚଢ଼ି ସେଇ ଭାଲୁ ଗଛ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜଗତୀପତି—ମହାତ୍ମା, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

Verse 16

उवाच भूपतिं दृष्ट्वा ऋक्षोयं वनगोचरः । मा भीतिं कुरु राजेंद्र वत्स्यावो रजनीमिह

ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ବନଚର ଭାଲୁ କହିଲା— “ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭୟ କରନି; ଆମେ ଏଠିଏ ଏହି ରଜନୀ କାଟିବା।”

Verse 17

महासत्त्वो महाकायो महादंष्ट्रासमाकुलः । वृक्षमूलं समायातः सिंहो यमतिभीषणः

ମହାବଳୀ, ମହାକାୟ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଯମ ସମ ଅତିଭୀଷଣ—ଏକ ସିଂହ ବୃକ୍ଷମୂଳକୁ ଆସିଲା।

Verse 18

रात्र्यर्धं भज निद्रा त्वं रक्ष्यमाणो मयादितः । ततः प्रसुप्तं मां रक्ष शर्वर्यर्धं महामते

“ରାତିର ଅର୍ଧଭାଗ ତୁମେ ନିଦ୍ରା କର; ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ପରେ ମୁଁ ଶୋଇପଡିଲେ, ହେ ମହାମତେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଧରାତି ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।”

Verse 19

इति तद्वाक्यमादाय सुप्ते नंदसुते हरिः । प्रोवाच ऋक्षं सुप्तोऽयं नृपश्च त्यज्यतामिति

ସେ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ନନ୍ଦସୁତ (ରାଜକୁମାର) ଶୋଇପଡିଲେ ହରି ଭାଲୁକୁ କହିଲେ— “ଏହି ରାଜକୁମାର ନିଦ୍ରାସ୍ଥ; ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।”

Verse 20

तं सिंहमब्रवीदृक्षो धर्मज्ञो द्विजसत्तमाः । भवान्धर्मं न जानीषे मृगराज वनेचर

ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ ଭାଲୁ ସେ ସିଂହକୁ କହିଲା— “ହେ ମୃଗରାଜ, ବନଚର! ତୁମେ ଧର୍ମ ଜାଣ ନାହଁ।”

Verse 21

विश्वासघातिनां लोके महाकष्टा भवंति हि । न हि मित्रद्रुहां पापं नश्येयज्ञायुतैरपि

ଏହି ଲୋକରେ ବିଶ୍ୱାସଘାତୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାକଷ୍ଟ ଭୋଗନ୍ତି। ମିତ୍ରଦ୍ରୋହର ପାପ ଅୟୁତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ନଶେନାହିଁ।

Verse 22

ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् । विश्वस्तघातिनां पापं न नश्येज्जन्मकोटिभिः

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପର କିଛିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଭରସା କରିଥିଲା ତାହାକୁ ଘାତ କରୁଥିବାର ପାପ କୋଟି ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ନଶେନାହିଁ।

Verse 23

नाहं मेरुं महाभारं मन्ये पंचास्य भूतले । महाभारमिमं मन्ये लोके विश्वासघातकम्

ହେ ପଞ୍ଚାସ୍ୟ! ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ସର୍ବାଧିକ ଭାର ମନେ କରେନି; ଲୋକରେ ବିଶ୍ୱାସଘାତକୁ ହିଁ ସତ୍ୟ ମହାଭାର ମନେ କରେ।

Verse 24

एवमुक्तेऽथ ऋक्षेण सिंहस्तूष्णीमभूत्तदा । धर्मगुप्ते प्रबुद्धे तु ऋक्षः सुष्वाप भूरुहे

ଋକ୍ଷ ଏପରି କହିଲାପରେ ସିଂହ ସେତେବେଳେ ନିରବ ହେଲା। ଧର୍ମଗୁପ୍ତ ଜାଗିଉଠିଲେ, ଋକ୍ଷଟି ଗଛ ଉପରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲା।

Verse 25

ततः सिंहोऽब्रवीद्भूपमेनमृक्षं त्यजस्व मे । एवमुक्तेऽथ सिंहेन राजा सुप्तमशंकितः

ତାପରେ ସିଂହ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା—“ଏହି ଋକ୍ଷକୁ ମୋ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।” ସିଂହ ଏପରି କହିବା ସହିତ ରାଜା ନିର୍ଶଙ୍କ ହୋଇ ସେ ଶୋଇଥିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 26

स्वांकन्यस्तशिरस्कं तमृक्षं तत्याज भूतले । पात्यमानस्ततो राज्ञा नखालंबितपादपः

ରାଜା ନିଜ ଗୋଦରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖିଥିବା ସେଇ ଭାଲୁକୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଫିଙ୍ଗାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ନଖରେ ଗଛକୁ ଧରି ତାହାରେ ଝୁଲି ରହିଲା।

Verse 27

ऋक्षः पुण्यवशाद्वृक्षान्न पपात महीतले । स ऋक्षो नृपमभ्येत्य कोपाद्वाक्यमभाषत

ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରୁ ସେ ଭାଲୁ ଗଛରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ପରେ ସେ ଭାଲୁ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କ୍ରୋଧରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 28

कामरूपधरो राजन्नहं भृगुकुलोद्भवः । ध्यानकाष्ठाभिधो नाम्ना ऋक्षरूपमधारयम्

ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ କାମରୂପଧାରୀ, ଭୃଗୁକୁଳରେ ଜନ୍ମିତ। ମୋର ନାମ ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠ; ମୁଁ ଭାଲୁର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲି।

Verse 29

यस्मादनागसं सुप्तमत्याक्षीन्मां भवान्नृप । मच्छापात्त्वमतः शीघ्रमुन्मत्तश्चर भूपते

ହେ ନୃପ, ନିର୍ଦୋଷ ଓ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ମୋତେ ତୁମେ ଅପମାନ କଲ; ତେଣୁ ମୋର ଶାପରେ, ହେ ଭୂପତି, ଶୀଘ୍ର ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଘୁରିବା।

Verse 31

हिमवद्गिरिमासाद्य कदाचित्त्वं वधूसखः । अज्ञानाद्गौतमाभ्याशे विहारमतनोर्मुदा

ଏକଥର ହିମବଦ୍ଗିରିକୁ ପହଞ୍ଚି, ପତ୍ନୀସହିତ ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଆନନ୍ଦରେ କ୍ରୀଡା-ବିହାର କଲ।

Verse 32

गौतमोप्युटजाद्दैवात्समिदाहरणाय वै । निर्गतस्त्वां विवसनं दृष्ट्वा शापमुदाहरत्

ଦୈବଯୋଗରେ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ସମିଧା ଆଣିବାକୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁଟୀରରୁ ବାହାରିଲେ। ସେଠାରେ ତୁମକୁ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଶାପବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 33

यस्मान्ममाश्रमेऽद्य त्वं विवस्त्रः स्थितवानसि । अतः सिंहत्वमद्यैव भविता ते न संशयः

“ଆଜି ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଛ; ତେଣୁ ଆଜିହିଁ ତୁମେ ସିଂହ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 34

इति गौतमशापेन सिंहत्वमगमत्पुरा । कुबेरसचिवो यक्षो भद्रनामा भवान्पुरा

ଏପରି ଗୌତମଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ସିଂହତ୍ୱ ପାଇଥିଲ। ପୂର୍ବକାଳରେ ତୁମେ କୁବେରଙ୍କ ସଚିବ ‘ଭଦ୍ର’ ନାମକ ଯକ୍ଷ ଥିଲ।

Verse 35

कुबेरो धर्मशीलो हि तद्भृत्याश्च तथैव हि । अतः किमर्थं त्वं हंसि मामृषिं वनगोचरम्

କୁବେର ଧର୍ମଶୀଳ, ତାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ତେବେ ତୁମେ ମୋତେ—ବନଚର ଋଷିକୁ—କାହିଁକି ଆକ୍ରମଣ କରୁଛ?

Verse 36

एतत्सर्वमहं ध्याना ज्जानामीह मृगाधिप । इत्युक्ते ध्यानकाष्ठेन त्यक्त्वा सिंहत्वमाशु सः

“ହେ ମୃଗାଧିପ! ଧ୍ୟାନଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠାରେ ଏ ସବୁ ଜାଣେ।” ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠ ଏପରି କହିବା ସହିତ ସେ ଶୀଘ୍ର ସିଂହରୂପ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 37

यक्षरूपं गतो दिव्यं कुबेरसचिवात्मकम् । ध्यानकाष्ठमसावाह प्रांजलिः प्रणतो मुनिम्

ସେ ଦିବ୍ୟ ଯକ୍ଷରୂପ ଧାରଣ କରି କୁବେରଙ୍କ ସଚିବସ୍ୱଭାବ ହେଲା। ପରେ କରଯୋଡ଼ି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 38

अद्य ज्ञातं मया सर्वं पूर्ववृत्तं महामुने । गौतमः शापकाले मे शापांतमपि चोक्तवान्

ଆଜି, ହେ ମହାମୁନି, ମୋ ପୂର୍ବବୃତ୍ତ ସବୁ ମୁଁ ଜାଣିଲି। ଗୌତମ ମୋତେ ଶାପ ଦେବାବେଳେ ଶାପର ଅନ୍ତ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ।

Verse 39

ध्यानकाष्ठे न संवाद ऋक्षरूपेण ते यदा । तदा निर्धूय सिंहत्वं यक्षरूपमवाप्स्यसि

ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଋକ୍ଷରୂପରେ ଥିବା ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ସମ୍ବାଦ କରିବ, ସେତେବେଳେ ସିଂହତ୍ୱ ଝାଡ଼ି ଯକ୍ଷରୂପ ପାଇବ।

Verse 40

इति मामब्रवीद्ब्रह्मन्गौतमो मुनिपुंगवः । अद्य सिंहत्वनाशान्मे जानामि त्वां महामुने

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌତମ ମୋତେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ। ଆଜି ମୋ ସିଂହତ୍ୱ ନାଶ ହେବାରୁ, ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲି।

Verse 41

ध्यानकाष्ठाभिधं शुद्धं कामरूपधरं सदा । इत्युक्त्वा तं प्रणम्याथ ध्यानकाष्ठं स यक्षराट्

ଏଭଳି କହି ସେ ଯକ୍ଷରାଟ୍ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସଦା କାମରୂପ ଧାରଣକାରୀ ‘ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠ’ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 42

विमानवरमा रुह्य प्रययावलकापुरीम् । तस्मिन्गते तु यक्षेशे ध्यानकाष्ठो महामुनिः

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ଯକ୍ଷେଶ୍ୱର ଅଲକାପୁରୀକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ଯକ୍ଷରାଜ ଗଲାପରେ ମହାମୁନି ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 43

अव्याहतेष्टगमनो यथेष्ठः प्रययौ महीम् । ध्यानकाष्ठे गते तस्मि न्कामरूपधरे मुनौ

ଇଚ୍ଛିତ ଗମନରେ କୌଣସି ବାଧା ନଥିବାରୁ ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ପୃଥିବୀରେ ବିହାର କଲା। କାମରୂପଧାରୀ ମୁନି ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଗଲେ…

Verse 44

धर्मगुप्तौ मुनेः शापादुन्मत्तः प्रययौ पुरीम् । उन्मत्तरूपं तं दृष्ट्वा मंत्रिणस्तु नृपोत्तमम्

ମୁନିଙ୍କ ଶାପରୁ ଧର୍ମଗୁପ୍ତ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ପୁରୀକୁ ଗଲା। ତାହାର ସେହି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ରୂପ ଦେଖି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଗଲେ।

Verse 45

पितुः सकाशमा निन्यू रेवातीरे मनोरमे । तस्मै निवेदयामासुर्मतिभ्रंशं सुतस्य ते

ସେମାନେ ତାକୁ ରେବାନଦୀର ମନୋହର ତଟରେ ପିତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ନେଇଗଲେ। ଏବଂ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମତିଭ୍ରଂଶ ବିଷୟ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 46

ज्ञात्वा तु पुत्रवृत्तांतं नन्दस्तस्य पिता तदा । पुत्रमादाय तरसा जैमिनेरन्तिकं ययौ । तस्मै निवेदयामास पुत्रवृत्तान्तमादितः

ପୁତ୍ରବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣି ପିତା ନନ୍ଦ ସେତେବେଳେ ଶୀଘ୍ର ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ଜୈମିନିଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ। ଏବଂ ଆରମ୍ଭରୁ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 47

भगवञ्जैमिने पुत्रो ममाद्योन्मत्ततां गतः

ହେ ଭଗବନ୍ ଜୈମିନି! ମୋ ପୁତ୍ର ଆଜି ଉନ୍ମାଦାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 48

अस्योन्मादविनाशाय ब्रूह्युपायं महामुने । इति पृष्टश्चिरं दध्यौ जैमिनिर्मुनिपुंगवः

ହେ ମହାମୁନେ! ଏହି ଉନ୍ମାଦ ନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ କହନ୍ତୁ। ଏମିତି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୈମିନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 49

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं नृपं नंदमथाब्रवीत् । ध्यानकाष्ठस्य शापेन ह्युन्म त्तस्ते सुतोऽभवत्

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ସେ ରାଜା ନନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ—ଧ୍ୟାନକାଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରୁ ହିଁ ତୁମ ପୁତ୍ର ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 50

तस्य शापस्य मोक्षार्थमुपायं प्रब्रवीमि ते । दक्षिणांबुनिधौ सेतौ पुण्ये पापविनाशने

ସେଇ ଶାପମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପାୟ କହୁଛି—ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ସେତୁର ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 51

धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम् । पवित्राणां पवित्रं च मंगलानां च मंगलम्

ଧନୁଷ୍କୋଟି ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏକ ଅତି ମହାନ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ସେ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ମଙ୍ଗଳ।

Verse 52

श्रुतिसिद्धं महापुण्यं ब्रह्महत्यादिशोधकम् । नीत्वा तत्र सुतं तेऽद्य स्नापयस्व महीपते

ଏହା ଶ୍ରୁତିସିଦ୍ଧ ମହାପୁଣ୍ୟକର କ୍ରିୟା; ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଆଦି ମହାପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଧନ କରେ। ହେ ମହୀପତେ, ଆଜି ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ସେଠାକୁ ନେଇ ସ୍ନାନ କରାଅ।

Verse 53

उन्मादस्तत्क्षणादेव तस्य नश्येन्न संशयः । इत्युक्तस्तं प्रणम्यासौ जैमिनिं मुनिपुंगवम्

ତାହାର ଉନ୍ମାଦ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶିଯିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୈମିନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 54

नंदः पुत्रं समादाय धनुष्कोटिं ययौ तदा । तत्र च स्नापयामास पुत्रं नियमपूर्वकम्

ତେବେ ନନ୍ଦ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ସହ ନେଇ ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ସେ ନିୟମପୂର୍ବକ ବିଧିମତେ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲା।

Verse 55

स्नानमात्रात्ततः सद्यो नष्टोन्मादोऽभवत्सुतः । स्वयं सस्नौ स नन्दोपि धनुष्कोटौ सभक्तिकम्

ସେଇ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ ପୁତ୍ରର ଉନ୍ମାଦ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଗଲା। ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଭକ୍ତିସହିତ ନିଜେ ସ୍ନାନ କଲା।

Verse 56

उषित्वा दिनमेकं तु सपुत्रस्तु पिता तदा । सेवित्वा रामनाथं च सांबमूर्तिं घृणानिधिम्

ତାପରେ ପିତା ପୁତ୍ରସହିତ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ରହିଲା; ଏବଂ କୃପାନିଧି, ଉମାସହିତ ଶିବସ୍ୱରୂପ ରାମନାଥଙ୍କୁ ସେବା-ପୂଜା କଲା।

Verse 57

पुत्रमापृच्छय नंदस्तं प्रययौ तपसे वनम् । गते पितरि पुत्रोऽपि धर्मगुप्तो नृपो द्विजाः

ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନନ୍ଦ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲେ। ପିତା ଗଲାପରେ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରାଜା ଧର୍ମଗୁପ୍ତ—

Verse 58

प्रददौ रामनाथाय बहुवित्तानि भक्तितः । ब्राह्मणेभ्यो धनं धान्यं क्षेत्राणि च ददौ तदा

ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ରାମନାଥଙ୍କୁ ଅପାର ଧନ ଅର୍ପଣ କଲେ। ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ କ୍ଷେତ୍ରଭୂମି ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 59

प्रययौ मंत्रिभिः सार्धं स्वां पुरीं तदनंतरम् । धर्मेण पालयामास राज्यं निहतकण्टकम्

ତାପରେ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ପୁରୀକୁ ଗଲେ। ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ; ରାଜ୍ୟର କଣ୍ଟକ-ଉପଦ୍ରବ ନିହତ ହେଲା।

Verse 60

पितृपैतामहं विप्रा धर्मगुप्तोऽतिधार्मिकः । उन्मादैरप्यपस्मारैर्ग्रहैर्दुष्टैश्च ये नराः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପିତୃ-ପୈତାମହ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଅତିଧାର୍ମିକ ଧର୍ମଗୁପ୍ତ କହିଲେ—ଯେ ନରମାନେ ଉନ୍ମାଦ, ଅପସ୍ମାର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହପୀଡାରେ ପୀଡିତ—

Verse 61

ग्रस्ता भवंति विप्रेंद्रास्तेऽपि चात्र निमज्जनात् । धनुष्कोटौ विमुक्ताः स्युः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ସେମାନେ ଯେପରି ଗ୍ରସ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଏଠାରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 62

परित्यज्य धनुष्कोटिं तीर्थमन्यद्व्रजेत्तु यः । सिद्धं स गोपयस्त्यक्त्वा स्नुहीक्षीरं प्रयाचते

ଯେ ଧନୁଷ୍କୋଟି ତୀର୍ଥକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଏ, ସେ ସିଦ୍ଧ ଗୋକ୍ଷୀରକୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ନୁହୀ ଗଛର ଦୁଧ-ସଦୃଶ ଲସା ରସ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ମୂଢ଼ ସମାନ।

Verse 63

धनुष्कोटिर्धनुष्कोटिर्धनुष्कोटिरिति द्विजाः । त्रिः पठन्तो नरा ये तु यत्र क्वापि जलाशये

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେ ନରମାନେ ଯେକୌଣସି ଜଳାଶୟରେ ‘ଧନୁଷ୍କୋଟି, ଧନୁଷ୍କୋଟି, ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ବୋଲି ତିନିଥର ପାଠ କରନ୍ତି,

Verse 64

स्नांति सर्वे नरास्ते वै यास्यंति ब्रह्मणः पदम् । एवं वः कथिता विप्रा धर्मगुप्तकथा शुभा

ସେ ସମସ୍ତ ନର ନିଶ୍ଚୟ (ସେହି ତୀର୍ଥରେ) ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏହି ଶୁଭ ଧର୍ମଗୁପ୍ତକଥା ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା।

Verse 65

यस्याः श्रवणमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति । स्वर्णस्तेयादयश्चान्ये नश्येयुः पापसंचयाः

ଯାହାର କେବଳ ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ନଶିଯାଏ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣସ୍ତେୟ ଆଦି ଅନ୍ୟ ପାପସଞ୍ଚୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ପାଆନ୍ତି।