Adhyaya 30

Verse 1

श्रीसूत उवाच । विहिताभिषवो मर्त्यः सर्वतीर्थेऽतिपावने । ब्रह्महत्यादिपापघ्नीं धनुष्कोटिं ततो व्रजेत्

ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ—ଅତିପାବନ ସର୍ବତୀର୍ଥରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ମର୍ତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ପରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦି ପାପନାଶିନୀ ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्तः स्यान्मानवो भुवि । धनुष्कोटिं प्रपश्यंति स्नांति वा कथयंति ये

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ; ଯେମାନେ ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ତାହାର ମହିମା କଥନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 3

अष्टाविंशतिभेदांस्ते नरकान्नोपभुंजते । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरवरौरवौ

ସେମାନେ ଅଠାଇଶ ପ୍ରକାର ନରକର ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ତାମିସ୍ର, ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର, ମହାରୌରବ ଓ ରୌରବ ଇତ୍ୟାଦି।

Verse 4

कुम्भीपाकं कालसूत्रमसिपत्रवनं तथा । कृमिभक्षोंऽधकूपश्च संदंशं शाल्मली तथा

ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ, କାଳସୂତ୍ର, ଅସିପତ୍ରବନ; ତଥା କୃମିଭକ୍ଷ, ଅନ୍ଧକୂପ, ସନ୍ଦଂଶ ଓ ଶାଲ୍ମଲୀ—ଏହାମାନଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 5

सूर्मिर्वैतरणी प्राणरोधो विशसनं तथा । लालाभक्षोऽप्यवीचिश्च सारमेयादनं तथा

ସେମାନେ ସୂର୍ମି, ବୈତରଣୀ, ପ୍ରାଣରୋଧ ଓ ବିଶସନ; ତଥା ଲାଲାଭକ୍ଷ, ଅବୀଚି ଓ ସାରମେୟାଦନ—ଏହାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 6

तथैव वज्रकणकं क्षारकर्दमपातनम् । रक्षोगणाशनं चापि शूलप्रोतं वितोदनम्

ସେହିପରି ବଜ୍ରକଣକ, କ୍ଷାରକର୍ଦମପାତନ, ରକ୍ଷୋଗଣାଶନ, ଏବଂ ଶୂଳପ୍ରୋତ ଓ ବିତୋଦନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକ।

Verse 7

दंदशूकाशनं चापि पर्यावर्तनसंज्ञितम् । तिरोधानाभिधं विप्रास्तथा सूचीमुखाभिधम्

ଏବଂ ଦନ୍ଦଶୂକାଶନ, ପର୍ଯ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ନାମକ; ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତିରୋଧାନ ନାମର ଓ ସୂଚୀମୁଖ ନାମର ନରକ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 8

पूयशोणितभक्षं च विषाग्निपरिपीडनम् । अष्टाविंशतिसंख्याकमेवं नरकसंचयम्

ଏବଂ ପୂୟଶୋଣିତଭକ୍ଷ ଓ ବିଷାଗ୍ନିପରିପୀଡନ। ଏହିପରି ନରକମାନଙ୍କ ସଂଚୟ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ସଂଖ୍ୟାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 9

न याति मनुजो विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वित्तापत्यकलत्राणां योऽन्येषामपहारकः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନ, ସନ୍ତାନ କିମ୍ବା ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରେ, ସେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କରିଲେ ମାତ୍ର (ଦୋଷରୁ) ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 10

स कालपाशनिर्बद्धो यमदूतैर्भयानकैः । तामिस्रनरके घोरे पात्यते बहुवत्सरम्

ସେ କାଳପାଶରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ, ଯମର ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ି, ଘୋର ତାମିସ୍ର ନରକରେ ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପତିତ କରାଯାଏ।

Verse 11

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो निहत्य तु भर्तारं भुंक्ते तस्य धनादिकान्

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀକୁ ହତ୍ୟା କରି ତାହାର ଧନାଦି ଭୋଗ କରେ, ସେହି ନରକରେ ନିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ।

Verse 12

पात्यते सोंऽधतामिस्रे महादुःखसमाकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ସେ ମହାଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ; ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ନରକରେ ହିଁ ନିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ।

Verse 13

भूतद्रोहेण यो मर्त्यः पुष्णाति स्वकुटुंबकम् । स तानिह विहायाशु रौरवे पात्यते ध्रुवम्

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଭୂତଦ୍ରୋହ କରି ନିଜ କୁଟୁମ୍ବକୁ ପୋଷେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠି ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 14

विषोल्बणमहासर्पसंकुले यमपूरुषैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ବିଷରେ ଉଗ୍ର ମହାସର୍ପ ଓ ଯମପୁରୁଷମାନେ ଭରିଥିବା ସେହି ସ୍ଥାନରେ—ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ—ସେ ତଥାପି ସେଠାରେ ନିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ।

Verse 15

यः स्वदेहंभरो मर्त्यो भार्यापुत्रादिकं विना । स महारौरवे घोरे पात्यते निजमांसभुक्

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ଦେହପୋଷଣରେ ଲଗ୍ନ, ଭାର୍ଯ୍ୟା-ପୁତ୍ରାଦିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେ ଘୋର ମହାରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 16

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मि न्नासौ निपात्यते । यः पशून्पक्षिणो वापि सप्राणान्निरुणद्धि वै

ସେତୁରେ ଧନୁଷର ଟିପ୍‌ ପରିମାଣ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପତନରୁ ରକ୍ଷା ପାଏ ନାହିଁ—ଯେ ପଶୁ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀକୁ ପ୍ରାଣ ଥିବାବେଳେ କ୍ରୂରତାରେ ବାନ୍ଧି ଅଟକାଇ ରଖେ।

Verse 17

कृपालेशविहीनं तं क्रव्यादैरपि निंदितम् । कुंभीपाके तप्ततैले पात यंति यमानुगाः

ଯେ କରୁଣାର ଲେଶମାତ୍ର ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—ତାକୁ ଯମର ଦୂତମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକର ଫୁଟୁଥିବା ତପ୍ତ ତେଲରେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 18

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । मातरं पितरं विप्रान्यो द्वेष्टि पुरुषाधमः

ସେତୁରେ ଧନୁଷର ଟିପ୍‌ ପରିମାଣ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପତନରୁ ରକ୍ଷା ପାଏ ନାହିଁ—ଯେ ମାତା, ପିତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ପୁରୁଷାଧମ।

Verse 19

स कालसूत्र नरके विस्तृतायुतयोजने । अधस्तादग्निसंतप्त उपर्यर्कमरीचिभिः

ତାକୁ ‘କାଳସୂତ୍ର’ ନାମକ ନରକକୁ ପଠାଯାଏ; ଯାହା ଦଶହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ—ତଳେ ଅଗ୍ନିତାପରେ ଓ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ଦାହରେ ଦଗ୍ଧ।

Verse 20

खले ताम्रमये विप्राः पात्यते क्षुधयार्दितः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତାକୁ ତାମ୍ରମୟ ଖଲ (ତାମ୍ର ତାୱା) ଉପରେ ପକାଇ ଭୁଖରେ ପୀଡ଼ିତ କରାଯାଏ; ସେତୁରେ ଧନୁଷର ଟିପ୍‌ ପରିମାଣ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପତନରୁ ରକ୍ଷା ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 21

यो वेदमार्गमुल्लंघ्य वर्तते कुपथे नरः । सोऽसिपत्रवने घोरे पात्यते यमकिंकरैः

ଯେ ନର ବେଦମାର୍ଗକୁ ଲଂଘି କୁପଥରେ ଚାଲେ, ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ତାକୁ ଭୟଙ୍କର ଅସିପତ୍ରବନରେ ପକାଇଦିଅନ୍ତି।

Verse 22

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो राजा राजभृत्यो वा ह्यदंड्ये दंडमाचरेत्

ଧନୁଷର ଟିପ୍‌ ପରିମାଣ ସମୟ ମଧ୍ୟ ସେତୁରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ରକ୍ଷା ପାଏ ନାହିଁ—ଯେ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜଭୃତ୍ୟ ଅଦଣ୍ଡ୍ୟକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଏ।

Verse 23

शरीरदंडं विप्रे वा स शूकरमुखे द्विजाः । पात्यते नरके घोरे इक्षुवद्यंत्रपीडितः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶରୀରଦଣ୍ଡ ଦିଏ, ସେ ‘ଶୂକରମୁଖ’ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଆଖୁ ପରି ପିଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 24

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । ईश्वराधीनवृत्तीनां हिंसां यः प्राणिनां चरेत्

ଧନୁଷର ଟିପ୍‌ ପରିମାଣ ସମୟ ମଧ୍ୟ ସେତୁରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପତିତ ହୁଏ—ଯେ ନିଜ ଜୀବିକାରେ ସ୍ୱାମୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ହିଂସା କରେ।

Verse 25

तैरेव पीड्यमानोऽयं जंतुभिः स्वेन पीडितैः । अंधकूपे महाभीमे पात्यते यमकिंकरैः

ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସେ ପୀଡ଼ା ଦେଇଥିଲା, ସେହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ତାକୁ ମହାଭୟଙ୍କର ‘ଅନ୍ଧକୂପ’ ନରକରେ ପକାଇଦିଅନ୍ତି।

Verse 26

तत्रांधकारबहुले विनिद्रो निर्वृतश्चरेत् । चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ସେଠାରେ ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଥିବା ଦେଶରେ ସେ ନିଦ୍ରାହୀନ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ଭ୍ରମଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ‘ଧନୁଷ-କୋଟି’ ନାମକ ସେହି ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ଦୁର୍ଗତିରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 27

योऽश्नाति पंक्तिभेदेन सस्यसूपादिकं नरः । अकृत्वा पंचयज्ञं वा भुंक्ते मोहेन स द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପଂକ୍ତିଭେଦ କରି ଧାନ୍ୟ, ସୂପ ଆଦି ଭୋଜନ କରେ, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ ନ କରି ମୋହବଶତଃ ଭୁଞ୍ଜେ—ସେ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 28

प्रपात्यते यमभटैर्नरके कृमिभोजने । भक्ष्यमाणः कृमिशतैर्भक्षयन्कृमिसंच यान्

ସେ ଯମଭଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘କୃମିଭୋଜନ’ ନାମକ ନରକକୁ ପତିତ କରାଯାଏ; ସେଠାରେ ଶତଶତ କୃମି ତାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମଧ୍ୟ କୃମିର ଢେରକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ।

Verse 29

स्वयं च कृमिभूतः संस्तिष्ठेद्यावदघक्षयम् । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ସେ ନିଜେ କୃମି ହୋଇ ପାପକ୍ଷୟ ହେଉଅବଧି ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଧନୁଷ-କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ଅବସ୍ଥାରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 30

यो हरेद्विप्रवित्तानि स्तेयेन बलतोऽपि वा । अन्येषामपि वित्तानि राजा तत्पुरुषोऽपि वा

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଧନକୁ ଚୋରିରେ କିମ୍ବା ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନକୁ ମଧ୍ୟ—ସେ ରାଜା ହେଉ କି ରାଜପୁରୁଷ—ସେ ମହାପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 31

अयस्मयाग्निकुंडेषु संदंशैः सोऽतिपीडितः । संदंशे नरके घोरे पात्यते यमपूरुषैः

ଲୋହା ଚିମ୍ଟାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡମାନେ ତାକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ା ଦିଆଯାଏ; ଯମଦୂତମାନେ ତାକୁ ‘ସନ୍ଦଂଶ’ ନାମକ ଘୋର ନରକରେ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି।

Verse 32

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । अगम्यां योभिगच्छेत स्त्रियं वै पुरुषाधमः

ଯଦି ସେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ସେଠାରେ (ସେହି ନରକରେ) ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ନରାଧମ ଅଗମ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କାମବଶେ ଆସେ, ସେ ଘୋର ପାପର ଭାଗୀ।

Verse 33

अगम्यं पुरुषं योषिदभिगच्छेत वा द्विजाः । तावयस्मयनारीं च पुरुषं चाप्ययस्मयम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯଦି କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ଅଗମ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମୀପ କରେ, ତେବେ ଉଭୟ—ଲୋହା ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଲୋହା ପୁରୁଷ—(ଦଣ୍ଡାର୍ଥେ) ସେପରି ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 34

तप्तावालिंग्य तिष्ठंतौ यावच्चंद्रदिवाकरौ । सूर्म्याख्ये नरके घोरे पात्येते बहुकंटके

ଦହିଯାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେଦିନ ରହନ୍ତି ସେତେଦିନ ରହନ୍ତି; ପରେ ଅନେକ କଣ୍ଟକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ‘ସୂର୍ମ୍ୟା’ ନାମକ ଘୋର ନରକରେ ନିକ୍ଷେପିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 35

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । बाधते सर्वजंतून्यो नानो पायैरुपद्रवैः

ଯଦି ସେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ସେଠାରେ (ସେହି ନରକରେ) ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ନାନା କ୍ରୂର ଉପାୟରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ, ସେ ଘୋର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

Verse 36

शाल्मलीनरके घोरे पात्यते बहुकंटके । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ସେ ବହୁ କଣ୍ଟକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ଶାଲ୍ମଲୀ ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ। ସେତୁର ଧନୁଷ୍-କୋଟି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଠାରେଇ ପଡ଼େ।

Verse 37

राजा वा राजभृत्यो वा यः पाषंडमनुव्रतः । भेदको धर्मसेतूनां वैतरण्यां निपात्यते

ରାଜା ହେଉ କି ରାଜଭୃତ୍ୟ—ଯେ ପାଷଣ୍ଡମାର୍ଗ ଅନୁସରେ ଏବଂ ଧର୍ମସେତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗେ, ସେ ବୈତରଣୀରେ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 38

स्नानि चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । वृषलीसंगदुष्टो यः शौचाद्याचारवर्जितः

ସେତୁର ଧନୁଷ୍-କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଠାରେଇ ପଡ଼େ—ଯେ ନୀଚସଙ୍ଗରେ ଦୁଷିତ ହୋଇ ଶୌଚାଦି ସଦାଚାର ତ୍ୟାଗ କରିଛି।

Verse 39

त्यक्तलज्जस्त्यक्तवेदः पशुचर्यारत स्तथा । स पूयविष्ठामूत्रासृक्छ्लेष्मपित्तादिपूरिते

ଯେ ଲଜ୍ଜା ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ବେଦକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛି ଏବଂ ପଶୁସଦୃଶ ଆଚରଣରେ ରତ—ସେ ପୁୟ, ବିଷ୍ଠା, ମୂତ୍ର, ରକ୍ତ, କଫ, ପିତ୍ତ ଆଦିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଏ।

Verse 40

अतिबीभत्सनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ତାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୃଣାସ୍ପଦ ନରକରେ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି। ସେତୁର ଧନୁଷ୍-କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଇ ସ୍ଥାନରେଇ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 41

अश्मभिर्मृगयुर्हन्याद्बाणै र्वा बाधते मृगान् । स विध्यमानो बाणौघैः परत्र यमकिंकरैः

ଯେ ଶିକାରୀ ପଥରରେ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ମାରେ କିମ୍ବା ବାଣରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ, ସେ ପରଲୋକରେ ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନଙ୍କ ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ବିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 42

प्राणरोधाख्यनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ଯମଙ୍କ କିଙ୍କରମାନେ ତାକୁ ‘ପ୍ରାଣରୋଧ’ ନାମକ ନରକରେ ପକାନ୍ତି। ସେତୁର ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଠାକୁ ହିଁ ନିପତିତ ହୁଏ।

Verse 43

दांभिको यः पशून्यज्ञे विध्यनुष्ठानवर्जितः । हंत्यसौ परलोकेषु वैशसे नरके द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ଦାମ୍ଭିକ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧି-ଅନୁଷ୍ଠାନ ତ୍ୟାଗ କରି ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁବଧ କରେ, ସେ ପରଲୋକରେ ‘ବୈଶସ’ ନରକରେ ନିହତ ହୁଏ।

Verse 44

कृन्त्यमानो यमभटैः पात्यते दुःखसंकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ଯମଭଟମାନେ ତାକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ଦୁଃଖସଙ୍କୁଳ ଲୋକରେ ପକାନ୍ତି। ସେତୁର ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଠାକୁ ହିଁ ନିପତିତ ହୁଏ।

Verse 45

आत्मभार्यां सवर्णां यो रेतः पाययते तु सः । परत्र रेतःपायी सन्रेतःकुंडे निपात्यते

ଯେ ନିଜ ସବର୍ଣ୍ଣା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରେତଃ ପାନ କରାଏ, ସେ ପରଲୋକରେ ‘ରେତଃପାୟୀ’ ହୋଇ ‘ରେତଃକୁଣ୍ଡ’ ନାମକ କୂପରେ ନିପତିତ ହୁଏ।

Verse 46

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो दस्युमार्ग माश्रित्य गरदो ग्रामदाहकः

ଯଦି କେହି ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ସେ ସେହି ପତନରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ଦସ୍ୟୁମାର୍ଗ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ବିଷଦାତା ଓ ଗ୍ରାମଦାହକ ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ନାନପୁଣ୍ୟରେ ଅଧୋଗତି ପାଉନାହିଁ।

Verse 47

वणिग्द्रव्यापहारी च स परत्र द्विजोत्तमाः । वज्रदंष्ट्राहिकाभिख्ये नरके पात्यते चिरम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଯେ ବଣିକର ଦ୍ରବ୍ୟ ଅପହରଣ କରେ, ସେ ପରଲୋକରେ ‘ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାହିକା’ ନାମକ ନରକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 48

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । विद्यंते यानि चान्यानि नरकाणि परत्र वै

ଯଦି କେହି ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ସେ ସେଠାରେ (ସେହି ପତନରେ) ପଡ଼େ ନାହିଁ; ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଯେଯେ ଅନ୍ୟ ନରକ ଅଛି—

Verse 49

तानि नाप्नोति मनुजो धनुष्कोटिनिमज्जनात् । धनुष्कोटौ सकृत्स्ना नादश्वमेधफलं लभेत्

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି (ନରକଗୁଡ଼ିକୁ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ। ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 50

आत्मविद्या भवेत्साक्षान्मुक्तिश्चापि चतुर्विधा । न पापे रमते बुद्धिर्न भवेद्दुःखमेव वा

ତତ୍କ୍ଷଣେ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୁଏ ଏବଂ ଚତୁର୍ବିଧ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ବୁଦ୍ଧି ପାପରେ ରମେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବପରି ରହେ ନାହିଁ।

Verse 51

बुद्धेः प्रीति र्भवेत्सम्यग्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । तुलापुरुषदानेन यत्फलं लभ्यते नरैः

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ-ସ୍ନାନ କଲେ ବୁଦ୍ଧିରେ ସତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମେ। ତୁଲାପୁରୁଷ-ଦାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ଫଳ ପାଏ, ସେହି ଫଳ ଏଠି ମିଳେ।

Verse 52

तत्फलं लभ्यते पुंभिर्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । गोसहस्र प्रदानेन यत्पुण्यं हि भवेन्नृणाम्

ସେହି ଫଳ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ଲୋକେ ପାଆନ୍ତି। ଏବଂ ହଜାର ଗୋଦାନରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେଠି ମିଳେ।

Verse 53

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो धनष्कोटौ निमज्जनात् । धर्मार्थकाममोक्षेषु यंयमिच्छति पूरुषः

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ମର୍ତ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ,

Verse 54

तंतं सद्यः समाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ସେ ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ସତ୍ୱର ମିଳେ—ମହାପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ସମସ୍ତ ପାପରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହେଉ।

Verse 55

सद्यः पूतो भवेद्विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । प्रज्ञालक्ष्मीर्यशः संपज्ज्ञानं धर्मो विरक्तता

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୱର ପବିତ୍ର ହୁଏ। ପ୍ରଜ୍ଞା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯଶ, ସମ୍ପଦ, ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ—ସବୁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 56

मनःशुद्धिर्भवेन्नॄणां धनुष्कोटिनिमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं चापि सुरापानायुतं तथा

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନଃଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ଦଶହଜାର ପାପ ଓ ସୁରାପାନସମ ଦଶହଜାର ପାପର ଭାର ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 57

अयुतं गुरुदाराणां गमनं पापकारणम् । स्तेयायुतं सुवर्णानां तत्संसर्गश्च कोटिशः

ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗମନ କରିବା ମହାପାପର କାରଣ; ଏପରି ଦଶହଜାର ଗମନ, ଦଶହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି, ଏବଂ ଏପରି କର୍ମସହ କୋଟି କୋଟି ସଂସର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମହାପାତକ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 58

शीघ्रं विलयमाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यासमानानि सुरापानसमानि च

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ପାପ ଶୀଘ୍ର ଲୟ ପାଏ; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ଓ ସୁରାପାନସମ କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 59

गुरुस्त्रीगमनेनापि यानि तुल्यानि चास्तिकाः । सुवर्णस्तेयतुल्यानि तत्संसर्गसमानि च

ହେ ଆସ୍ତିକମାନେ, ଗୁରୁସ୍ତ୍ରୀଗମନସମ ପାପ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରିସମ ପାପ, ଏବଂ ଏପରି କର୍ମସଂସର୍ଗସମ ପାପ—ସବୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 60

तानि सर्वाणि नश्यंति धनुष्को टि निमज्जनात् । उक्तेष्वेतेषु संदेहो न कर्तव्यः कदाचन

ସେସବୁ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ନଶିଯାନ୍ତି; ଏଠାରେ ଉକ୍ତ ଫଳ ବିଷୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 61

जिह्वाग्रे परशुं तप्तं धारयामि न संशयः । अर्थवादमिमं सर्वं ब्रुवन्वै नारकी भवेत्

ମୁଁ ମୋ ଜିଭର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତପ୍ତ ପରଶୁ ଧାରଣ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତିକୁ କେବଳ ଅର୍ଥବାଦ (ଅତିଶୟୋକ୍ତି) ବୋଲି କହେ, ସେ ନରକଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 62

संकरः स हि विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः । अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं द्विजोत्तमाः

ଏପରି ଲୋକ ‘ସଂକର’ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ କର୍ମକାଣ୍ଡରୁ ବହିଷ୍କୃତ। ହାୟ—କି ମୂର୍ଖତା, କି ମୂର୍ଖତା, କି ମୂର୍ଖତା, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ!

Verse 63

धनुष्कोट्यभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । अद्वैतज्ञानदे पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि

ଧନୁଷ୍କୋଟି ନାମକ ତୀର୍ଥରେ—ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ—ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱୈତଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଉଭୟ ପ୍ରଦାନ କରେ—

Verse 64

इष्टकाम्यप्रदे नित्यं तथैवाज्ञाननाशने । स्थितेऽपि तद्विहायायं रमतेऽन्यत्र वै जनः

ଯାହା ସଦା ଇଷ୍ଟ-କାମ୍ୟ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନକୁ ନାଶ କରେ—ତଥାପି ତାହା ସମ୍ମୁଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 65

अहो मोहस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । स्नातस्य धनुषः कोटौ नांतकाद्भयमस्ति वै

ହାୟ, ମୋହର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ କହିପାରେ ନାହିଁ। ଯେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ଅନ୍ତକ (ମୃତ୍ୟୁ) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନଥାଏ।

Verse 66

धनुष्कोटिं प्रपश्यंति तत्र स्नांति च ये नराः । स्तुवंति च प्रशंसंति स्पृशंति च नमंति च । न पिबंति हि ते स्तन्यं मातॄणां द्विजपुंगवाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ନରମାନେ ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତିରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି—ସେମାନେ ପୁଣି ମାତୃସ୍ତନ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 67

ऋषय ऊचुः । धनुष्कोट्याभिधा तस्य कथं सूत समागता

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ସେଇ ସ୍ଥାନର ‘ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ନାମ କିପରି ପଡ଼ିଲା?

Verse 68

तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरान्मुनिपुंगव । इति पृष्टो नैमिषीयैराह सूतः पुनश्च तान्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ସମସ୍ତ କଥା ସତ୍ୟରୂପେ ଓ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ। ନୈମିଷର ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ, ସୂତ ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 69

श्रीसूत उवाच । रामेण निहते युद्धे रावणे लोककण्टके । बिभीषणे च लंकायां राजनि स्थापिते ततः

ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଲୋକକଣ୍ଟକ ରାବଣକୁ ରାମ ନିହତ କଲେ; ତାପରେ ଲଙ୍କାରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା, ତେବେ…

Verse 70

वैदेहीलक्ष्मणयुतो रामो दशरथा त्मजः । सुग्रीवप्रमुखैर्वीरैर्वानरैरपि संवृतः

ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ବୈଦେହୀ (ସୀତା) ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବପ୍ରମୁଖ ବୀର ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ…

Verse 71

सिद्धचारणगन्धर्वदेवविद्याधरर्षिभिः । अप्सरोभिश्च सततं स्तूयमाननिजाद्भुतः

ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ଅଦ୍ଭୁତ; ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଋଷି ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

Verse 72

लीलाविधृतकोदण्डस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः । सर्वैः परिवृतो रामो गंधमादनमन्वगात्

ଲୀଳାଭାବେ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି—ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ ଶିବଙ୍କ ପରି—ସମସ୍ତ ସହଚରମାନେ ଘେରିଥିବା ରାମ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 73

तत्र स्थितं महात्मानं राघवं रावणांतकम् । प्रांजलिः प्रार्थयामास धर्मज्ञोऽथ विभीषणः

ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାତ୍ମା ରାଘବ—ରାବଣାନ୍ତକ—ଙ୍କୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଭୀଷଣ ହାତ ଯୋଡ଼ି ବିନୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 74

सेतुनानेन ते राम राजानः सर्व एव हि । बलोद्रिक्ताः समभ्येत्य पीडयेयुः पुरीं मम

ହେ ରାମ! ଏହି ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜା—ବଳଗର୍ବେ ମତ୍ତ—ଏଠାକୁ ଆସି ମୋ ପୁରୀକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇପାରିବେ।

Verse 76

बिभेद धनुषः कोट्या स्वसेतुं रघुनं दनः । अतो द्विजास्ततस्तीर्थं धनुष्कोटिरितिश्रुतम्

ରଘୁନନ୍ଦନ (ରାମ) ଧନୁଷର କୋଟିଦ୍ୱାରା ନିଜ ସେତୁକୁ ଭେଦିଦେଲେ; ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେହି ତୀର୍ଥ ‘ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 77

श्रीरामधनुषः कोट्या यो रेखां पश्यते कृताम् । अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति

ଯେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଧନୁଷର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଙ୍କିତ ରେଖାକୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଅନେକ କ୍ଲେଶଯୁକ୍ତ ଗର୍ଭବାସକୁ ପୁନଃ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 78

धनुष्कोट्यां कृता रेखा रामेण लवणांबुधौ । तद्दर्शनाद्भवेन्मुक्तिर्न जाने स्नानजं फलम्

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଲବଣସମୁଦ୍ର ଉପରେ ରାମ ଯେ ରେଖା ଅଙ୍କନ କଲେ—ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତି ହୁଏ; ତେବେ ସ୍ନାନଜନିତ ଫଳ କଥା କହିବା କାହିଁକି?

Verse 79

अतः सेतुमिमं भिंधि धनुष्कोट्या रघूद्वह । इति संप्रार्थितस्तेन पौलस्त्येन स राघवः

‘ଏହେତୁ, ହେ ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନୁଷର ଅଗ୍ରଭାଗଦ୍ୱାରା ଏହି ସେତୁକୁ ଭେଦ କର।’ ଏଭଳି ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ସେଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଆତୁରତାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା।

Verse 80

दानं द्विजाः कुरुक्षेत्रे ब्रह्महत्यादिशोधकम् । तपश्च मरणं दानं धनुष्कोटौ कृतं नरैः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ଦାନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଧନ କରେ; ସେପରି ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରୁଥିବା ତପ, ଦେହତ୍ୟାଗ (ମରଣ) ଓ ଦାନ ପରମ ଶୁଦ୍ଧିକର।

Verse 81

महापातकनाशाय मुक्त्यै चाभीष्टसिद्धये । भवेत्समर्थं विप्रेंद्रा नात्र कार्या विचारणा

ମହାପାତକ ନାଶ, ମୁକ୍ତି ଏବଂ ଅଭୀଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ; ଏଥିରେ ବିଚାର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 82

तावत्संपीड्यते जंतुः पातकैश्चोपपा तकैः । यावन्नालोक्यते राम धनुष्कोटिर्विमुक्तिदा

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ଧନୁଷ୍କୋଟିର ଦର୍ଶନ ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ପାପ ଓ ଉପପାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଦବାଯାଏ।

Verse 83

भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः । क्षीयंते पापकर्माणि धनुष्कोट्यवलो किनः

ଧନୁଷ୍କୋଟିକୁ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ହୃଦୟ-ଗ୍ରନ୍ଥି ଭେଦିତ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ପାପକର୍ମ କ୍ଷୟ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 84

दक्षिणांभोनिधौ सेतौ रामचन्द्रेण निर्मिता । या रेखा धनुषः कोट्या विभीषणहिताय वै

ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ସେତୁରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଧନୁଷର କୋଟିଦ୍ୱାରା ଯେ ରେଖା ନିର୍ମାଣ କଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଥିଲା।

Verse 85

सैव कैलासपदवीं वैकुण्ठब्र ह्मलोकयोः । मार्गः स्वर्गस्य लोकस्य नात्र कार्या विचारणा

ସେଇ (ରେଖା) କୈଲାସର ପଥ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ମାର୍ଗ; ସେ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକମାନଙ୍କର ରାଜପଥ—ଏଠାରେ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 86

तुल्यं यज्ञफलैः पुण्यैर्धनुष्कोट्यवगाहनम् । सर्वमंत्राधिकं पुण्यं सर्वदा नफलप्रदम्

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନ) ଯଜ୍ଞଫଳସମ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟକର ଏବଂ ସଦା କେବେ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 87

कायकलेशकरैः पुंसां किं तपोभिः किमध्वरैः । किं वेदैः किमु वा शास्त्रैर्धनुष्कोट्यवलोकिनः

ଯେ ଧନୁଷ୍କୋଟିର ଦର୍ଶନ କରିଛି, ତାହା ପାଇଁ ଦେହକ୍ଲେଶକର ତପ, ଯଜ୍ଞ, ବେଦ କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର—ଏସବୁର କ’ଣ ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 88

रामचंद्रधनुष्कोटौ स्नानं चेल्लभ्यते नृणाम् । सितासितसरित्पुण्यवारिभिः किं प्रयोजनम्

ଯଦି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ ପାଇପାରନ୍ତି, ତେବେ ସୀତା ଓ ଅସିତା ନଦୀର ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ଆଉ କ’ଣ ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 89

रामचंद्रधनुष्कोटिदर्शनं लभ्यते यदि । काश्यां तु मरणान्मुक्तिः प्रार्थ्यते किं वृथा नरैः

ଯଦି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍କୋଟିର ଦର୍ଶନ ମିଳେ, ତେବେ କାଶୀରେ ମରି ମୋକ୍ଷ ପାଇବାକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କାହିଁକି ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ?

Verse 90

अनिमज्ज्य धनुष्कोटावनुपोष्य दिनत्रयम् । अदत्त्वा कांचनं गां च दरिद्रः स्यान्न संशयः

ଯେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରେନି, ତିନି ଦିନ ଉପବାସ କରେନି, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗୋଦାନ ନକରେ—ସେ ଦରିଦ୍ର ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 91

धनुष्कोट्य वगाहेन यत्फलं लभते नरः । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वापि बहुदक्षिणैः

ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନ) କରି ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ଫଳ ପାଏ, ତାହା ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ସହ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।

Verse 92

न तत्फलमवाप्नोति सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । धनुष्कोट्यभिधं तीर्थं सर्वतीर्थाधिकं विदुः

ସେ ସେହି ସମାନ ଫଳ ପାଉନାହିଁ—ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି। ‘ଧନୁଷ୍କୋଟି’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 93

दशकोटिसहस्राणि संति तीर्थानि भूतले । तेषां सान्निध्यमस्त्यत्र धनुष्कोटौ द्विजोत्तमाः

ପୃଥିବୀରେ ଦଶକୋଟି ସହସ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ଅଛି।

Verse 94

अष्टौ वसव आदित्या रुद्राश्च मरुतस्तथा । साध्याश्च सह गन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा

ଅଷ୍ଟ ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟଗଣ, ରୁଦ୍ରଗଣ ଏବଂ ତଥା ମରୁତଗଣ; ସାଧ୍ୟଗଣ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ—

Verse 95

एते चान्ये च ये देवाः सान्निध्यं कुर्वते सदा । तीर्थेऽत्र धनुषः कोटौ नित्यमेव पितामहः

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେ ଦେବମାନେ, ସେମାନେ ସଦା ଏଠାରେ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି ଧନୁଷ୍କୋଟି ତୀର୍ଥରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ବିରାଜମାନ।

Verse 96

सन्निधत्ते शिवो विष्णुरुमा मा च सरस्वती । धनुष्कोटौ तपस्तप्त्वा देवाश्च ऋषयस्तथा

ଏଠାରେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରନ୍ତି; ଉମା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ। ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ତପ କରି ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 97

विपुलां सिद्धिमगमंस्तत्फलेन मुनीश्वराः । स्नायात्तत्र नरो यस्तु पितृदेवांश्च तर्पयेत्

ସେହି ପବିତ୍ର କର୍ମର ଫଳରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବିପୁଳ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଯେ ନର ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।

Verse 98

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । अत्रैकं भोजयेद्विप्रं यो नरो भक्तिसंयुतः

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନର ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଯେ ନର ଗୋଟିଏ ବିପ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 99

इह लोके परत्रापि सोनंतसुखमश्नुते । शाकमूलफले वृत्तिं यो न वर्तयते नरः

ଇହଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ—ଯେ ନର କେବଳ ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ମାତ୍ର ଜୀବିକାକୁ ସୀମିତ କରେ ନାହିଁ (ଧର୍ମକର୍ମର ସ୍ଥାନରେ ଅତିତପକୁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ କରେ ନାହିଁ)।

Verse 100

स नरो धनुषःकोटौ स्नायात्त त्फलसिद्धये । अश्वमेधक्रतुं कर्तुं शक्तिर्यस्य न विद्यते

ଯାହାର ଅଶ୍ୱମେଧ କ୍ରତୁ କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ନର ସେହି ଫଳସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 110

स्नात्वांते शिवरात्रौ च निराहारो जितेंद्रियः । कृत्वा जागरणं रात्रौ प्रतियामं विशेषतः

ସ୍ନାନ କରି, ଶିବରାତ୍ରିର ରାତିରେ ନିରାହାର ରହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ କରି, ସାରା ରାତି ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ—ବିଶେଷତଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାମକୁ ବିଶେଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପାଳନ କରି।

Verse 120

तत्र स्नानं द्विजाः पुंसामर्द्धोदयमहोदये । मन्वाद्युक्तं विना सत्यं प्रायश्चित्तं हि पापिनाम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଅର୍ଦ୍ଧୋଦୟ ଓ ମହୋଦୟ ପରି ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ମନ୍ୱାଦି ଆଦି ଅତିରିକ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିନା ମଧ୍ୟ, ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଟେ।

Verse 130

सेतुमूलं धनुष्कोटिं गंधमादनमेव च । ऋणमोक्ष इति ख्यातं त्रिस्थानं देवनिर्मितम्

ସେତୁମୂଳ, ଧନୁଷ୍କୋଟି ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ—ଏହି ଦେବନିର୍ମିତ ତିନି ସ୍ଥାନ ‘ଋଣମୋକ୍ଷ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯାହା ଋଣ-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 133

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां सर्वपापनिबर्हणम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଧନୁଷ୍କୋଟିର ବୈଭବ କହିଲି—ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।