Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चतुर्विंशतितीर्थानि यान्युक्तानि त्वया मुने । तेषां प्रधानतीर्थानां सेतौ पापविनाशने

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ! ଆପଣ କହିଥିବା ଚବିଶଟି ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରୁ, ପାପବିନାଶକ ସେତୁରେ ଥିବା ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ (ଆହୁରି କହନ୍ତୁ)।

Verse 2

आदिमस्य तु तीर्थस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । कथं समागता सूत वदास्माकं हि पृच्छताम्

ପ୍ରଥମ ତୀର୍ଥର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’। ହେ ସୂତ! ଏହି ନାମ କିପରି ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା? ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, କହନ୍ତୁ।

Verse 3

श्रीसूत उवाच । चतुर्विंशतितीर्थानां प्रधानानां द्विजोत्तमाः । यदुक्तमादिमं तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଚବିଶଟି ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରୁ ଯେ ପ୍ରଥମ ତୀର୍ଥ କୁହାଯାଇଛି, ସେହିଟି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 4

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य गर्भवासो न विद्यते । विलयं यांति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

ସେହି ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭବାସ ହୁଏ ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୟ ପାଇ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 5

तस्मिंस्तीर्थे सकृत्स्नाना त्स्मरणात्कीर्तनादपि । लोके ततोधिकं तीर्थं तत्तुल्यं वा द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ କେବଳ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଲୋକରେ ତାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିମ୍ବା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।

Verse 6

न विद्यते मुनिश्रेष्ठाः सत्यमुक्तमिदं मया । गंगा सरस्वती रेवा पंपा गोदावरी नदी

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ତାହା ସତ୍ୟ—ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, ରେବା (ନର୍ମଦା), ପମ୍ପା ଓ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ (ଏହି ତୀର୍ଥ ସମାନ ନୁହେଁ)।

Verse 7

कालिंदी चैव कावेरी नर्मदा मणिकर्णिका । अन्यानि यानि तीर्थानि नद्यः पुण्या महीतले

ସେହିପରି କାଲିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା), କାବେରୀ, ନର୍ମଦା, ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟ ନଦୀମାନେ—(ଏହା ସମାନ ନୁହେଁ)।

Verse 8

अस्य तीर्थस्य विप्रेंद्राः कोट्यंशेनापि नो समाः । धर्मतीर्थमिति प्राहुस्तत्तीर्थं हि पुराविदः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥର କୋଟ୍ୟଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ପୁରାବିଦମାନେ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ‘ଧର୍ମତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 9

यथा समागता तस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । तदिदानीं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

ତାହା ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମରେ କିପରି ପ୍ରଥାରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା—ତାହା ଏବେ ମୁଁ କହିବି। ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବମାନେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣ।

Verse 10

सेतुमूलं हि तत्प्रोक्तं तद्दर्भशयनं मतम् । तत्रैव चक्रतीर्थं तु महापातकमर्द्दनम्

ସେହି ସ୍ଥାନ ‘ସେତୁମୂଳ’ ବୋଲି ପ୍ରଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ‘ଦର୍ଭଶୟନ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ମତ। ସେଠାରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ମହାପାତକକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 11

पुरा हि गालवोनाम मुनिर्विष्णुपरायणः । दक्षिणांभोनिधेस्तीरे हालास्यादविदूरतः

ପୁରାତନ କାଳରେ ଗାଲବ ନାମକ ଜଣେ ମୁନି ଥିଲେ, ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷ୍ଣୁପରାୟଣ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟରେ, ହାଲାସ୍ୟର ନିକଟେ ବସୁଥିଲେ।

Verse 12

फुल्लग्रामसमीपे च तथा क्षीरसरोंतिके । धर्म पुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः

ଫୁଲ୍ଲ ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ଏବଂ ‘କ୍ଷୀରସରସ’ ନାମକ ସରୋବର ପାଖରେ, ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ତଟରେ ସେ ମହାତପ କରିଥିଲେ।

Verse 13

युगानामयुतं ब्रह्म गृणन्विप्राः सनातनम् । दयायुक्तो निराहारः सत्यवान्विजितेंद्रियः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଦଶହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଦୟାଯୁକ୍ତ, ନିରାହାର, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।

Verse 14

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दांतः सर्वद्वंद्वविवर्जितः

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଆତ୍ମବତ୍—ନିଜ ପରି ଦେଖୁଥିଲେ; ବିଷୟତୃଷ୍ଣାରହିତ। ସର୍ବଭୂତହିତକାରୀ, ସଂଯମୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 15

वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत । किंचित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः

କିଛି ବର୍ଷ ସେ ମୁନି ଶୁଷ୍କ ପତ୍ରକୁ ଆହାର କରି ରହିଲେ। କିଛି କାଳ କେବଳ ଜଳାହାରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କଲେ, ଆଉ କିଛି ବର୍ଷ ବାୟୁକୁ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ପରି ରହିଲେ।

Verse 16

एवं पंचसहस्राणि वर्षाणि स महामुनिः । अतप्यत तपो घोरं देवैरपि सुदुष्करम्

ଏଭଳି ପାଞ୍ଚହଜାର ବର୍ଷ ସେ ମହାମୁନି ଘୋର ତପ କଲେ—ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର।

Verse 17

ततः पंचसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवः । निराहारो निरालोको निरुच्छ्वासो निरास्पदः

ତାପରେ ଆଉ ପାଞ୍ଚହଜାର ବର୍ଷ ସେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ନିରାହାର ରହିଲେ, ବିଷୟଦୃଷ୍ଟି ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶ୍ୱାସକୁ ସଂଯମ କଲେ ଏବଂ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ବିନା ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 18

वर्षास्वासारसहनं हेमंतेषु जलेशयः । ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो विष्णुध्यानपरायणः

ବର୍ଷାକାଳରେ ସେ ଧାରାବର୍ଷା ସହିଲେ; ହେମନ୍ତରେ ଜଳରେ ଶୟନ କଲେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ—ସଦା ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ ରହିଲେ।

Verse 19

जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं ध्यायन्हृदि जनार्दनम् । तताप सुमहातेजा गालवो मुनिपुंगवः

ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ଗାଲବ ତପ କରି ଚାଲିଲେ।

Verse 20

एवं त्वयुतव वर्षाणि स समतीतानि वै मुनेः । अथ तत्तपसा तुष्टो भगवान्कमलापतिः

ଏହିପରି ମୁନିଙ୍କର ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଅତୀତ ହେଲା। ପରେ ସେଇ ତପସ୍ୟାରେ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କମଳାପତି ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 21

प्रत्यक्षतामगात्तस्य शंखचक्रगदाधरः । विकचांबुजपत्राक्षः सूर्यकोटिसमप्रभः

ସେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ—ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି; ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ନୟନବାନ; କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାବାନ।

Verse 22

विनतानंदनारूढश्छत्रचामरशोभितः । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

ବିନତାନନ୍ଦନ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆରୂଢ଼; ଛତ୍ର ଓ ଚାମରରେ ଶୋଭିତ; ହାର, କେୟୂର, ମୁକୁଟ, କଟକ ଆଦି ଆଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ।

Verse 23

विष्वक्सेनसुनंदादिकिंकरैः परिवारितः । वीणावेणुमृदंगादिवादकैर्नारदादिभिः

ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ସୁନନ୍ଦ ଆଦି ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ନାରଦ ଆଦି ବାଦକମାନେ ବୀଣା, ବେଣୁ, ମୃଦଙ୍ଗ ଆଦି ବଜାଇ ଗାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 24

उपगीयमानविजयः पीतांबरविराजितः । लक्ष्मीविराजितोरस्को नीलमेघसमच्छविः

ତାଙ୍କର ବିଜୟଗାଥା ଗାୟନ ହେଉଥିଲା; ସେ ପୀତାମ୍ବରରେ ବିରାଜିତ; ଲକ୍ଷ୍ମୀଶୋଭିତ ଉରସ୍ଥଳବାନ; ନୀଳମେଘ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ ଛବିଯୁକ୍ତ।

Verse 25

धुनानः पद्ममेकेन पाणिना मधुसूदनः । सनकादिमहायोगिसेवितः पार्श्वयोर्द्वयोः

ମଧୁସୂଦନ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋଟିଏ ହାତରେ ପଦ୍ମକୁ ମୃଦୁଭାବେ ହଲାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ସନକାଦି ମହାଯୋଗୀମାନେ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 26

मंदस्मितेन सकलं मोहयन्भुवनत्रयम् । स्वभासा भासयन्सर्वान्दिशो दश च भूसुराः

ହେ ଭୂସୁରମାନେ! ତାଙ୍କର ମନ୍ଦହାସ ତ୍ରିଭୁବନକୁ ମୋହିତ କଲା; ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ।

Verse 27

कंठलग्रेन मणिना कौस्तुभेन च शोभितः । सुवर्णवेत्रहस्तैश्च सौविदल्लैरनेकशः

କଣ୍ଠରେ ଲଗ୍ନ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିଦ୍ୱାରା ସେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଅନେକ ସେବକ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 28

अनन्यदुर्लभाचिंत्यगीयमाननिजाद्भुतः । सुभक्तसुलभो देवो लक्ष्मीकांतो हरिः स्वयम्

ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ୱରୂପ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତ—ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ହରି ସ୍ୱୟଂ ସୁଭକ୍ତଙ୍କୁ ସହଜେ ସୁଲଭ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 29

सन्न्यधत्त पुरस्तस्य गालवस्य महामुनेः । आविर्भूतं तदा दृष्ट्वा श्रीवत्सांकितवक्षसम्

ତେବେ ସେ ମହାମୁନି ଗାଲବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନିତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନି ଅଦ୍ଭୁତ ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଗଲେ।

Verse 30

पीतांबरधरं देवं तुष्टिं प्राप महामुनिः । भक्त्या परमया युक्तस्तुष्टाव जगदीश्वरम्

ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ମହାମୁନି ପରମ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ; ପରମ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଜଗଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 31

गालव उवाच । नमो देवादिदेवाय शंखचक्रगदाभृते । नमो नित्याय शुद्धाय सच्चिदानंदरूपिणे

ଗାଲବ କହିଲେ—ଦେବାଦିଦେବ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ନିତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 32

नमो भक्तार्ति हंत्रे ते हव्यकव्यस्वरूपिणे । नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହବ୍ୟ-କବ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଅନ୍ତ କରୁଥିବା ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 33

नमः परेशाय नमो विभूम्ने नमोस्तु लक्ष्मीपतये विधात्रे । नमोस्तु सूर्येंदुविलोचनाय नमो विरिंच्याद्यभिवंदिताय

ପରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହାବିଭୂତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବିଧାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର, ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିବନ୍ଦିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 34

यो नामजात्यादिविकल्पहीनः समस्तदोषैरपि वर्जितो यः । स्रमस्तसंसारभयापहारिणे तस्मै नमो दैत्यविनाशनाय

ଯିଏ ନାମ-ଜାତି ଆଦି ଭେଦବିକଳ୍ପରୁ ଅତୀତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ; ଯିଏ ସଂସାରଜନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭୟ ହରଣ କରନ୍ତି—ସେହି ଦୈତ୍ୟବିନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 35

वेदांतवेद्याय रमेश्वराय वैकुण्ठवासाय विधातृपित्रे । नमोनमः सत्यजनार्तिहारिणे नारायणायामितविक्रमाय

ବେଦାନ୍ତଦ୍ୱାରା ବେଦ୍ୟ, ରମେଶ୍ୱର, ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ, ବିଧାତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପିତା—ସତ୍ୟଭକ୍ତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ, ଅମିତବିକ୍ରମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 36

नमस्तुभ्यं भग वते वासुदेवाय शार्ङ्गिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं शेषपर्यंकशायिने

ହେ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଧାରୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶେଷପର୍ୟଙ୍କରେ ଶୟନକାରୀ ପ୍ରଭୁ—ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 37

इति स्तुत्वा हरिं विप्रास्तूष्णीमास्ते स गालवः । श्रुत्वा स्तुतिं श्रुति सुखां हरिस्तस्यमहात्मनः

ଏଭଳି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାଲବ ମୌନ ହୋଇ ରହିଲେ। କର୍ଣ୍ଣସୁଖଦ ସେହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣି ଭଗବାନ୍ ହରି ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବଚନ ଶ୍ରବଣ କଲେ।

Verse 38

अवाप परमं तोषं शंखचक्रगदाधरः । अथालिंग्य मुनिं शौरिश्चतुर्भिर्बाहुभिस्तदा

ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ପରମ ତୋଷ ପାଇଲେ। ତାପରେ ଶୌରି ତାଙ୍କ ଚାରି ଭୁଜାରେ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 39

बभाषे प्रीतिसं युक्तो वरो वै व्रियतामिति । तुष्टोऽस्मि तपसा तेऽद्य स्तोत्रेणापि च गालव

ପ୍ରୀତିସହ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ବର ଚାହିଁନିଅ।” “ହେ ଗାଲବ, ଆଜି ତୋର ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ତୋର ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।”

Verse 40

नमस्कारेण च प्रीतो वरदोऽहं तवागतः । गालव उवाच । नारायण रमानाथ पीतांबर जगन्मय

ତୁମ ନମସ୍କାରରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ମୁଁ ବରଦାତା ରୂପେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଗାଲବ କହିଲେ— ହେ ନାରାୟଣ, ହେ ରମାନାଥ, ହେ ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ହେ ଜଗନ୍ମୟ!

Verse 41

जनार्दन जगद्धामन्गोविंद नरकांतक । त्वद्दर्शनात्कृतार्थोऽस्मि सर्वस्मादधिकस्तथा

ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଜଗଦ୍ଧାମ! ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ନରକାନ୍ତକ! ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ କୃତାର୍ଥ ହେଲି; ସମସ୍ତଠାରୁ ଅଧିକ ପରମ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କଲି।

Verse 42

त्वां न पश्यंत्यधर्मिष्ठा यतस्त्वं धर्मपालकः । यन्न वेत्ति भवो ब्रह्मा यन्न वेत्ति त्रयी तथा

ଅଧର୍ମୀମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମର ପାଳକ। ଯାହାକୁ ଭବ (ଶିବ) ଓ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ତ୍ରୟୀ ବେଦ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ—ସେଇ ତୁମ ତତ୍ତ୍ୱ।

Verse 43

तं वेद्मि परमात्मानं किमस्मा दधिकं वरम् । योगिनो यं न पश्यन्ति यं न पश्यंति कर्मठाः

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ଭାବେ ଜାଣେ—ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ବର କ’ଣ? ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କେବଳ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ନିମଗ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 44

तं पश्यामि परात्मानं किमस्मादधिकं वरम् । एतेन च कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगत्पते

ମୁଁ ସେଇ ପରାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରୁଛି—ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ବର କ’ଣ? ଏହିଥିରେ ମୁଁ କୃତାର୍ଥ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ହେ ଜଗତ୍ପତି।

Verse 45

यन्नामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपिच । मुक्तिं प्रयांति मुनयस्तं पश्यामि जनार्दनम्

ଯାହାଙ୍କ ନାମସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ମହାପାତକୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ସେଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦର୍ଶନ କରୁଛି।

Verse 46

त्वत्पादपद्मयुगले निश्चला भक्तिरस्तुमे । हरिरुवाच । मयि भक्तिर्दृढा तेऽस्तु निष्कामा गालवाधुना

ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦଯୁଗଳରେ ମୋର ଭକ୍ତି ନିଶ୍ଚଳ ରହୁ। ହରି କହିଲେ—ହେ ଗାଲବ, ଏବେ ତୋର ମୋପ୍ରତି ଦୃଢ଼, ନିଷ୍କାମ ଓ ସ୍ଥିର ଭକ୍ତି ହେଉ।

Verse 47

शृणु चाप्यपरं वाक्यमुच्यमानं मया मुने । मदर्थं कर्म कुर्वाणो मद्ध्यानो मत्परायणः

ହେ ମୁନେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଉଥିବା ଆଉ ଏକ ଉପଦେଶ ଶୁଣ—ମୋର ନିମିତ୍ତେ କର୍ମ କରି, ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୋତେ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ କରି।

Verse 48

एतत्प्रारब्धदेहांते मत्स्वरूपमवाप्स्यसि । अस्मिन्नेवाश्रमे वासं कुरुष्व मुनिपुंगव

ଏହି ପ୍ରାରବ୍ଧବଳରେ ଚାଲୁଥିବା ଦେହର ଶେଷେ ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ; ତେଣୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ହିଁ ବାସ କର।

Verse 49

धर्मपुष्करिणी चेयं पुण्या पापविनाशिनी । अस्यास्तीरे तपः कुर्वंस्तपःसिद्धिमवाप्नुयात्

ଏହା ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ—ପୁଣ୍ୟମୟୀ ଓ ପାପବିନାଶିନୀ; ଏହାର ତଟରେ ତପ କରିଲେ ତପସ୍ୟାସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 50

धर्मः पुरा समागत्य दक्षिणस्योदधेस्तटे । तपस्तेपे महादेवं चिंतयन्मनसा तदा

ପୁରାତନ କାଳରେ ଧର୍ମ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଆସି, ମନରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତପ କଲେ।

Verse 51

स्नानार्थमेकं तीर्थं च चक्रे धर्मो महामुने । धर्मपुष्करिणी तेन प्रसिद्धा तत्कृता यतः

ହେ ମହାମୁନି! ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଧର୍ମ ଗୋଟିଏ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ହେବାରୁ ତାହା ‘ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 52

त्वया यथा तपस्तप्तमिदानीं मुनिसत्तम । तथा तप्तं तपस्तेन धर्मेण हरसेविना

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ଯେପରି ଏବେ ତପ କରିଛ, ସେପରି ହରସେବୀ ସେଇ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 53

तपसा तस्य तुष्टः सञ्छूलपाणिर्महेश्वरः । प्रादुरासीस्त्वया दीप्त्या दिशोदशविभासयन्

ତାଙ୍କ ତପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶୂଳପାଣି ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଦଶଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ।

Verse 54

अथाश्रममनुप्राप्तं महादेवं कृपानिधिम् । धर्मः परमसन्तुष्टस्तुष्टाव परमेश्वरम्

ତାପରେ କୃପାନିଧି ମହାଦେବ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ; ଧର୍ମ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 55

धर्म उवाच । प्रणमामि जगन्नाथमीशानं प्रणवात्मकम् । समस्तदेवतारूपमादिमध्यांतवर्जितम्

ଧର୍ମ କହିଲେ—ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ସ୍ୱରୂପ ଜଗନ୍ନାଥ ଈଶାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାରୂପ ଏବଂ ଆଦି-ମଧ୍ୟ-ଅନ୍ତରୁ ଅତୀତ।

Verse 56

ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपं नमाम्य हम् । समस्तजगदाधारमनन्तमजमव्ययम्

ମୁଁ ଊର୍ଧ୍ୱରେତା, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ବିରୂପାକ୍ଷ, ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର—ଅନନ୍ତ, ଅଜ, ଅବ୍ୟୟ।

Verse 57

यमामनन्ति योगीन्द्रास्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम् । नमो लोकाधिनाथाय वंचते परिवंचते

ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ‘ଯମ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେହି ପୁଷ୍ଟିବର୍ଧକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ। ଲୋକାଧିନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ଠକକୁ ଓ ମହାଠକକୁ ମଧ୍ୟ ଠକେ।

Verse 58

नमोऽस्तु नीलकण्ठाय पशूनां पतये नमः । नमः कल्मषनाशाय नमो मीढुष्टमाय च

ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପଶୁପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କଲ୍ମଷନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃପାଳୁ ବରଦାତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 59

नमो रुद्राय देवाय कद्रुद्राय प्रचेतसे । नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः

ରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଉଗ୍ର ରୁଦ୍ର ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପିନାକହସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶୂଳହସ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 60

नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टीनां पतये नमः । नमः पंचास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः

ଚୈତନ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ପୁଷ୍ଟିର ପତିଙ୍କୁ ନମଃ। ପଞ୍ଚାସ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ନମଃ; ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମଃ॥

Verse 61

इति स्तुतो महादेवः शंकरोलोकशंकरः । धर्मस्य परमां तुष्टिमापन्नस्तमुवाच वै

ଏହିପରି ସ୍ତୁତି ପାଇ ମହାଦେବ ଶଙ୍କର—ଲୋକମଙ୍ଗଳକର—ଧର୍ମଙ୍କ ପ୍ରତି ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ॥

Verse 62

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्म्यनेन स्तोत्रेण तव धर्म महामते । वरं मत्तो वृणीष्व त्वं मा विलंबं कुरुष्व वै

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାମତି ଧର୍ମ! ତୁମ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମୁଁ ପ୍ରୀତ। ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ଚାହ; ବିଳମ୍ବ କରନି॥

Verse 63

ईश्वरेणैवमुक्तस्तु धर्मो देवमथाब्रवीत् । वाहनं ते भविष्यामि सदाहं पार्वतीपते

ଈଶ୍ୱର ଏପରି କହିଲେ ପରେ ଧର୍ମ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ବତୀପତି! ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କର ବାହନ ହେବି॥

Verse 64

अयमेव वरो मह्यं दातव्यस्त्रिपुरांतक । तवोद्वहनमात्रेण कृतार्थोऽहं भवामि भोः

ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ! ମୋତେ ଏହି ବରଟି ମାତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ; ହେ ପ୍ରଭୁ, କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ବହନ କରିବାମାତ୍ରେ ମୁଁ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ॥

Verse 65

इत्थं धर्मेण कथितो देवो धर्ममथाब्रवीत् । ईश्वर उवाच । वाहनं भव मे धर्म सर्वदा लोकपूजितः

ଧର୍ମ ଏପରି କହିଲେ ପରେ ଭଗବାନ ଧର୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ—ଇଶ୍ୱର ଉବାଚ—ହେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ମୋର ବାହନ ହେଉ; ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉ।

Verse 66

मम चोद्वहने शक्तिरमोघा ते भविष्यति । त्वत्सेविनां सदा भक्तिर्मयि स्यान्नात्र संशयः

ମୋତେ ବହନ କରିବାରେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଅମୋଘ ହେବ; ଏବଂ ଯେମାନେ ତୁମ ସେବା କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 67

इत्युक्ते शंकरेणाथ धर्मोपि वृषरूपधृक् । उवाह परमेशानं तदाप्रभृति गालव

ଶଙ୍କର ଏପରି କହିବା ପରେ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ବୃଷଭରୂପ ଧାରଣ କରି, ହେ ଗାଲବ, ସେହି ସମୟରୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବହନ କଲା।

Verse 68

महादेवस्तमारुह्य धर्मं वै वृषरूपिणम् । शोभमानो भृशं धर्ममुवाच परमामृतम्

ମହାଦେବ ବୃଷଭରୂପୀ ଧର୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଧର୍ମଙ୍କୁ ପରମ ଅମୃତସଦୃଶ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 69

ईश्वर उवाच । त्वया कृतं हि यत्तीर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । धर्मपुष्करिणीत्येषा लोके ख्याता भविष्यति

ଇଶ୍ୱର ଉବାଚ—ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ତଟରେ ତୁମେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ଏହି ତୀର୍ଥ ଲୋକେ ‘ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 71

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

ଏହାକୁ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟିନୀ ବୋଲି ଜାଣ—ଏଠାରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଏମିତି କହି ଶଙ୍କର ସେ ଧର୍ମତୀର୍ଥକୁ ବର ଦେଲେ।

Verse 72

आरुह्य वृषभं धर्मं कैलासं पर्वतं ययौ । धर्मपुष्करिणीतीरे गालव त्वमतोधुना

ଧର୍ମରୂପ ବୃଷଭରେ ଆରୁଢ଼ ହୋଇ ସେ କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ତେଣୁ ଏବେ, ହେ ଗାଲବ, ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ତୀରେ ବସ।

Verse 73

शरीरपातपर्यंतं तपः कुर्वन्समाहितः । वस त्वं मुनि शार्दूल पश्चान्मामाप्स्यसे ध्रुवम्

ଶରୀରପାତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ତପ କର। ଏଠି ବସ, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ; ପରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପାଇବୁ।

Verse 74

यदा ते जायते भीतिस्तदा तां नाशयाम्यहम् । ममायुधेन चक्रेण प्रेरितेन मया क्षणात्

ଯେତେବେଳେ ତୋର ଭିତି ଜନ୍ମେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତାହାକୁ ନାଶ କରିଦେବି—କ୍ଷଣମାତ୍ରେ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ମୋର ଆୟୁଧ ଚକ୍ରରେ।

Verse 75

इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत । श्रीसूत उवाच । तस्मिन्नंतर्हिते विष्णौ गालवो मुनिपुंगवः

ଏମିତି କହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବା ପରେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ଗାଲବ…

Verse 76

धर्मपुष्करिणीतीरे विष्णुध्यानपरायणः । त्रिकालमर्चयन्विष्णुं शालग्रामे विमुक्तिदे

ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ତଟରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ। ତ୍ରିକାଳେ ଶାଳଗ୍ରାମରୂପ ମୋକ୍ଷଦାତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 77

उवास मतिमान्धीरो विरक्तो विजितेंद्रियः । कदाचिन्माघमासे तु शुक्लपक्षे हरेर्दिने

ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧୀର, ବିରକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସବାସ କଲେ। ଏକଦା ମାଘମାସରେ, ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷରେ, ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ,

Verse 78

उपोष्य जागरं कृत्वा रात्रौ विष्णुमपूजयत् । स्नात्वा परेद्युर्द्वादश्यां धर्मपुष्करिणीजले

ଉପବାସ କରି ରାତିଜାଗରଣ କରି ସେ ରାତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ପରଦିନ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 79

संध्यावन्दनपूर्वाणि नित्यकर्माणि चाकरोत् । ततः पूजां विधातुं स हरेः समुपचक्रमे

ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଆଦି ନିତ୍ୟକର୍ମ ସେ କଲେ। ତାପରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜା ବିଧାନ କରିବାକୁ ସେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 80

तुलस्यादीनि पुष्पाणि समाहृत्य च गालवः । विधाय पूजां कृष्णस्य स्तोत्रमेतदुदैरयत्

ତୁଳସୀ ଆଦି ପୁଷ୍ପ ସଂଗ୍ରହ କରି ଗାଲବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ପରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 81

गालव उवाच । सहस्रशिरसं विष्णुं मत्स्यरूपधरं हरिम् । नमस्यामि हृषीकेशं कूर्मवाराहरूपिणम्

ଗାଲବ କହିଲେ—ସହସ୍ରଶିର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। କୂର୍ମ ଓ ବରାହରୂପୀ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 82

नारसिंहं वामनाख्यं जाम दग्न्यं च राघवम् । बलभद्रं च कृष्णं च कल्किं विष्णुं नमाम्यहम्

ନରସିଂହ, ବାମନ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ) ଓ ରାଘବ (ରାମ) ରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ବଳଭଦ୍ର, କୃଷ୍ଣ ଓ କଲ୍କି ରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 83

वासुदेवमनाधारं प्रणतार्तिविनाशनम् । आधारं सर्वभूतानां प्रणमामि जनार्दनम्

ନିଜ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଧାର ନଥିବା, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶକ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଆଧାର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମନ କରେ।

Verse 84

सर्वज्ञं सर्वकर्तारं सच्चिदानंदविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम्

ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବକର୍ତ୍ତା, ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ସେ ତର୍କାତୀତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାତୀତ।

Verse 85

एवं स्तुवन्महा योगी गालवो मुनिपुंगवः । धर्मपुष्करिणीतीरे तस्थौ ध्यानपरायणः

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ମହାଯୋଗୀ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଲବ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ତଟରେ ଧ୍ୟାନପରାୟଣ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे कश्चिद्राक्षसो गालवं मुनिम् । आययौ भक्षितुं घोरः क्षुधया पीडितो भृशम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଏକ ରାକ୍ଷସ, ତୀବ୍ର କ୍ଷୁଧାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହୋଇ, ମୁନି ଗାଲବଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଆସିଲା।

Verse 87

गालवं तरसा सोऽयं राक्षसो जगृहे तदा । गृहीतस्तरसा तेन गालवो नैऋतेन सः

ତେବେ ସେ ରାକ୍ଷସ ବଳପୂର୍ବକ ଗାଲବଙ୍କୁ ଧରିଲା; ଏବଂ ସେ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଗାଲବ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଧରାପଡ଼ିଲେ।

Verse 88

प्रचुक्रोश दयां भोधिमापन्नानां परायणम् । नारायणं चक्रपाणिं रक्षरक्षेति वै मुहुः

ସେ କରୁଣାସାଗର, ଆପନ୍ନମାନଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ଚକ୍ରପାଣି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ—“ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର!” ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ।

Verse 89

परेश परमानंद शरणागतपालक । त्राहि मां करुणासिंधो रक्षोवशे मुपागतम्

ହେ ପରେଶ୍ୱର, ହେ ପରମାନନ୍ଦ, ଶରଣାଗତପାଳକ! ହେ କରୁଣାସିନ୍ଧୁ, ରାକ୍ଷସର ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।

Verse 90

लक्ष्मीकांत हरे विष्णो वैकुंठ गरुडध्वज । मां रक्ष रक्षसाक्रांतं ग्राहाक्रांतं गजं यथा

ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ, ହେ ହରି, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ, ଗରୁଡଧ୍ୱଜ! ଯେପରି ଗ୍ରାହାକ୍ରାନ୍ତ ଗଜକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେପରି ରାକ୍ଷସାକ୍ରାନ୍ତ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।

Verse 91

दामोदर जगन्नाथ हिरण्यासुर मर्द्दन । प्रह्रादमिव मां रक्ष राक्षसेनातिपीडितम्

ହେ ଦାମୋଦର, ଜଗନ୍ନାଥ, ହିରଣ୍ୟାସୁର-ମର୍ଦ୍ଦନ! ଯେପରି ତୁମେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେପରି ରାକ୍ଷସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।

Verse 92

इत्येवं स्तुवतस्तस्य गालवस्य द्विजोत्तमाः । स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिवृषा कपिः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଗାଲବ ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ନିଜ ଭକ୍ତର ଭୟ ଜାଣି ଚକ୍ରପାଣି ଭଗବାନ (କାର୍ଯ୍ୟକୁ) ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 93

स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् । प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना

ଭକ୍ତର ରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ସେ ନିଜ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ। ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ପ୍ରେରିତ କରିବାରୁ ସେହି ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର ଚଳିତ ହେଲା।

Verse 94

आजगामाथ वेगेन धर्मपुष्करिणी तटम् । अनंतादित्यसंकाशमनंताग्निसमप्रभम्

ତାପରେ ସେ ମହାବେଗରେ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀର ତଟକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା—ଅସଂଖ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ, ଅସଂଖ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ।

Verse 95

महाज्वालं महानादं महासुरविमर्दनम् । दृष्ट्वा सुदर्शनं विष्णो राक्षसोऽथ प्रदुद्रुवे

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନକୁ—ମହାଜ୍ୱାଳାମୟ, ମହାନାଦକାରୀ, ମହାସୁର-ମର୍ଦ୍ଦନକାରୀ—ଦେଖି ସେ ରାକ୍ଷସ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା।

Verse 96

द्रवमाणस्य तस्याशु राक्षसस्य सुदर्शनम् । शिरश्चकर्त सहसा ज्वालामालादुरासदम्

ସେ ରାକ୍ଷସ ଶୀଘ୍ର ପଳାଉଥିବାବେଳେ, ଜ୍ୱାଲାମାଳାବୃତ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ସୁଦର୍ଶନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାହାର ଶିର କାଟିଦେଲା।

Verse 97

ततस्तु गालवो दृष्ट्वा राक्षसं पतितं भुवि । मुदा परमया युक्तस्तुष्टाव च सुदर्शनम्

ତାପରେ ଗାଲବ ଭୂମିରେ ପତିତ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖି ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 98

गालव उवाच । विष्णुचक्रं नमस्तेस्तु विश्वरक्षणदीक्षित । नारायणकरांभोजभूषणाय नमोऽस्तु ते

ଗାଲବ କହିଲେ—ହେ ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତୁମେ ବିଶ୍ୱରକ୍ଷାରେ ଦୀକ୍ଷିତ। ହେ ନାରାୟଣଙ୍କ କରକମଳର ଭୂଷଣ! ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 99

युद्धेष्वसुरसंहारकुशलाय महारव । सुदर्शन नमस्तुभ्यं भक्तानामार्तिनाशिने

ହେ ସୁଦର୍ଶନ! ମହାରବରେ ଗର୍ଜନକାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରସଂହାରେ କୁଶଳ—ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 100

रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् । स्वामिन्सुदर्शन विभो धर्मर्तीर्थे सदा भवान्

ଭୟରେ କମ୍ପିତ ମୋତେ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷରୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ସ୍ୱାମୀ ସୁଦର୍ଶନ, ହେ ବିଭୋ—ଧର୍ମତୀର୍ଥେ ତୁମେ ସଦା ବିରାଜ କର।

Verse 101

संनिधेहि हिताय त्वं जगतो मुक्तिकांक्षिणः । गालवेनैवमुक्तं तद्विष्णुचक्रं मुनीश्वराः । तं प्राह गालवमुनिं प्रीणयन्निव सौहृदात्

“ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷୀ ଜଗତର ହିତ ପାଇଁ ତୁମେ ଏଠାରେ ସନ୍ନିଧାନ କର।” ଗାଲବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସୌହୃଦ୍ୟରେ ଗାଲବମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ପରି ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 102

सुदर्शन उवाच । गालवैतन्महापुण्यं धर्मतोर्थमनुत्तमम्

ସୁଦର୍ଶନ କହିଲେ—ହେ ଗାଲବ, ଏହି ଧର୍ମତୀର୍ଥ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ଅନୁତ୍ତମ।

Verse 103

अस्मिन्वसामि सततं लोकानां हितकाम्यया । त्वत्पीडां परिचिंत्याह राक्षसेन दुरात्मना

ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ସଦା ବସୁଛି। ସେ ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସ ତୁମକୁ ଯେ ପୀଡା ଦେଇଥିଲା, ତାହା ଚିନ୍ତା କରି (ମୁଁ ଏପରି କହିଲି/କଲି)…

Verse 104

प्रेरितो विष्णुना विप्र त्वरया समुपागतः । त्वत्पीडकोथ निहतो मयायं राक्षसाधमः

ହେ ବିପ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ ତ୍ୱରାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲି। ତାପରେ ତୁମକୁ ପୀଡା ଦେଇଥିବା ଏହି ଅଧମ ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ ବଧ କଲି।

Verse 105

मोचितस्त्वं भयादस्मात्त्वं हि भक्तो हरेः सदा । पुष्करिण्यामहं त्वस्यां धर्मस्य मुनिपुंगव

ତୁମେ ଏହି ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲ, କାରଣ ତୁମେ ସଦା ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ। ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, ମୁଁ ଏହି ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀରେ (ପବିତ୍ର ସରୋବରେ) ବସୁଛି।

Verse 106

सततं लोकरक्षार्थं संनिधानं करोमि वै । अस्यां मत्संनिधानात्ते तथान्येषामपि द्विज

ଲୋକମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ମୁଁ ଏଠାରେ ସଦା ସନ୍ନିଧାନ ରଖେ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ମୋ ସନ୍ନିଧିରୁ ତୁମକୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ଓ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ।

Verse 107

इतः परं न पीडा स्याद्भूतराक्षससंभवा । धर्मपुष्करिणी ह्येषा सर्वपापविनाशिनी

ଏହା ପରେ ଭୂତ-ରାକ୍ଷସଜନିତ କୌଣସି ପୀଡା ହେବ ନାହିଁ। କାରଣ ଏହା ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ—ସର୍ବପାପବିନାଶିନୀ।

Verse 108

देवीपट्टणपर्यंता कृता धर्मेण वै पुरा । अत्र सर्वत्र वत्स्यामि सर्वदा मुनिपुंगव

ପୂର୍ବକାଳରେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀପଟ୍ଟଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସର୍ବତ୍ର ସଦା ବସିବି।

Verse 109

अस्या मत्संनिधा नात्स्याच्चक्रतीर्थमिति प्रथा । स्नानं येऽत्र प्रकुर्वंति चक्रतीर्थे विमुक्तिदे

ଏଠାରେ ମୋ ସନ୍ନିଧି ଥିବାରୁ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମର ପ୍ରଥା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଏହି ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଯେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 110

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च वंशजाः सर्व एव हि । विधूतपापा यास्यंति तद्विष्णोः परमं पदम्

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ବଂଶଜ—ସମସ୍ତଙ୍କର ପାପ ଝଡ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 111

पितॄनुद्दिश्य पिंडानां दातारो येऽत्र गालव । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे पितरश्चापि तर्प्पिताः

ହେ ଗାଲବ! ଯେମାନେ ଏଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପିଣ୍ଡଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 112

इत्युक्त्वा विष्णुचक्रं तद्गालवस्यापि पश्यतः । अन्येषामपि विप्राणां पश्यतां सहसा द्विजाः

ଏମିତି କହି ସେ ବିଷ୍ଣୁଚକ୍ର—ଗାଲବ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ—ହଠାତ୍ (ସେଠାରେ)…

Verse 113

धर्मापुष्कारिणीं तां तु प्राविशत्पापनाशिनीम् । श्रीसूत उवाच । धर्मतीर्थस्य विप्रंद्राश्चक्रतीर्थमिति प्रथा

ସେ (ଚକ୍ର) ପାପନାଶିନୀ ଧର୍ମପୁଷ୍କରିଣୀରେ ହଠାତ୍ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଧର୍ମତୀର୍ଥର ପରମ୍ପରାରେ ଏହା ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 114

प्राप्ता यथा तत्कथितं युष्माकं हि मया मुदा । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ଯେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା ସେପରି ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଲି। ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ସମାନ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ନଥିଲା, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 116

अत्र स्नाता नरा विप्रा मोक्षभाजो न संशयः । कीर्तयेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । चक्र तीर्थाभिषेकस्य प्राप्नोति फलमुत्तमम् । इह लोके सुखं प्राप्य परत्रापिसुखं लभेत्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ! ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନରମାନେ ମୋକ୍ଷର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ କିମ୍ବା ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଶୁଣେ, ସେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ-ସ୍ନାନର ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ; ଇହଲୋକରେ ସୁଖ ପାଇ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଲଭେ।

Verse 117

यो धर्मतीर्थं च तथैव गालवं कुर्वाणगत्युग्रसमाधियो गम् । सुदर्शनं राक्षसनाशनं च स्मरेत्सकृद्वा न स पापभाग्जनः

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଧର୍ମତୀର୍ଥ, ଉଗ୍ର-ସମାଧିଯୁକ୍ତ ମହର୍ଷି ଗାଲବ ଓ ରାକ୍ଷସନାଶକ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।