
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତ ପ୍ରଥମେ କୋଟିତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାତୀର୍ଥ ‘ସାଧ୍ୟାମୃତ’ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାହାର ଜଳସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ଦେହଗତ ପାପ କ୍ଷଣେ ନଶ୍ୟତି—ଏମିତି ଫଳବାକ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତଭାବେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଭାରୀ କର୍ମବନ୍ଧିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପରେ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ରାଜା ପୁରୂରବା ଓ ଅପ୍ସରା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ କଥା ଆସେ। କିଛି ନିୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗ—ନଗ୍ନଦର୍ଶନ ନୁହେଁ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ନୁହେଁ, ଦୁଇଟି ମେଷଶିଶୁର ରକ୍ଷା। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଛଳରେ ମେଷଶିଶୁ ହରିନେଲେ ପୁରୂରବା ରକ୍ଷାକୁ ଧାଉଥାନ୍ତି; ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଲୋକରେ ସେ ନଗ୍ନ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତେଣୁ ଉର୍ବଶୀ ବିୟୋଗ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରସଭାରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ସମୟରେ ଉଭୟ ହସିଲେ; ତୁମ୍ବୁରୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବିୟୋଗର ଶାପ ଦେଲେ। ପୁରୂରବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଧ୍ୟାମୃତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ—ଦେବ-ସିଦ୍ଧ-ଯୋଗୀମୁନିସେବିତ, ଭୁକ୍ତି-ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଓ ଶାପନାଶକ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉର୍ବଶୀ ସହ ପୁନର୍ମିଳନ କରି ଅମରାବତୀକୁ ଫେରନ୍ତି। ଶେଷରେ—କାମ୍ୟସ୍ନାନରେ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ, ନିଷ୍କାମ ସ୍ନାନରେ ମୋକ୍ଷ; ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପାଠ-ଶ୍ରବଣରେ ବୈକୁଣ୍ଠଗତି ମିଳେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ରହିଛି।
Verse 1
श्रीसूत उवाच । कोटितीर्थं महापुण्यं सेवित्वा केवलं नरः । स्नातुं जितेंद्रियस्तीर्थं ततः साध्यामृतं व्रजेत्
ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ମହାପୁଣ୍ୟମୟ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ସେବନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁ; ତାପରେ ସାଧ୍ୟାମୃତକୁ ଯାଉ।
Verse 2
साध्यामृतं महातीर्थ महापुण्यफलप्रदम् । महादुःखप्रशमनं गन्धमादनपर्वते
ସାଧ୍ୟାମୃତ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ; ଏହା ମହାପୁଣ୍ୟର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ମହାଦୁଃଖ ଶମନକାରୀ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 3
अस्ति पापहरं पुंसां सर्वाभीष्टप्रदायकम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପ ହରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ନର ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 4
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैर्दानेन वा पुनः । गतिं तां न लभेन्मर्त्यो यां साध्यामृतमज्जनात्
ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମର୍ତ୍ୟ ସେହି ଗତି ପାଉନାହିଁ, ଯାହା ସାଧ୍ୟାମୃତ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜନରୁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 5
स्पृष्टानि येषामंगानि साध्यामृतजलैः शुभैः । तेषां देहगतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ସାଧ୍ୟାମୃତ ଜଳରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଥିବା ପାପ ସେହି କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ।
Verse 6
साध्यामृतजले यस्तु साघमर्षणकृन्नरः । स विधूयेह पापानि विष्णुलोके महीयते
ଯେ ନର ସାଧ୍ୟାମୃତ ଜଳରେ ଅଘମର୍ଷଣ (ପାପପ୍ରଶମନ) କ୍ରିୟା କରେ, ସେ ଏଠାରେଇ ପାପ ଝାଡ଼ି ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 7
पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि यो नरः । पश्चात्साध्यामृतं सेवेत्पश्चात्तापसमन्वितः
ଯେ ନର ପୂର୍ବ ବୟସରେ ପାପକର୍ମ କରିଥାଏ, ସେ ଯଦି ପରେ ସାଧ୍ୟାମୃତକୁ ସେବନ/ଆଶ୍ରୟ କରେ ଏବଂ ତାପରେ ତପସ୍ୟାସହିତ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ—
Verse 8
अन्ते वयसि मुक्तः स्यात्स नरो नात्र संशयः । साध्यामृते नरः स्नात्वा देहबंधाद्विमुच्यते
ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସେ ନର ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସାଧ୍ୟାମୃତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେହବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 9
साध्यामृतजले स्नाता मनुष्याः पापक र्मिणः । अनेकक्लेशघोराणि नरकाणि न यांति हि
ସାଧ୍ୟାମୃତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପକର୍ମୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ କ୍ଲେଶଭରା ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 10
साध्यामृतजले स्नानात्पुंसां या स्याद्गतिर्द्विजाः । न सा गतिर्भवेद्यज्ञैर्न वेदैः पुण्यकर्मभिः
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସାଧ୍ୟାମୃତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ପରମ ଗତି ପାଏ, ସେ ଗତି ଯଜ୍ଞ, ବେଦ (କେବଳ ପାଠ/ଅଧ୍ୟୟନ) କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 11
यावदस्थि मनुष्याणां साध्यामृतजले स्थितम् । तावद्वर्षाणि तिष्ठंति शिवलोके सुपूजिताः
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଯେତେଦିନ ସାଧ୍ୟାମୃତ ଜଳରେ ରହେ, ସେତେ ବର୍ଷ ସେମାନେ ଶିବଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।
Verse 12
अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः । तथा साध्यामृतस्नायी भित्त्वा पापानि राजते
ଯେପରି ଉଦୟକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସେପରି ସାଧ୍ୟାମୃତରେ ସ୍ନାନକର୍ତ୍ତା ପାପକୁ ଭେଦି ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ରାଜେ।
Verse 13
वांछितांल्लभते कामानत्र स्नातो नरः सदा । यत्र स्नात्वा महापुण्ये पुरा राजा पुरूरवाः । विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ଲାଭ କରେ। ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ପୁରାତନକାଳେ ରାଜା ପୁରୂରବା ସ୍ନାନ କରି, ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ଶାପଜନିତ ଉର୍ବଶୀ-ବିୟୋଗକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
Verse 14
ऋषय ऊचुः । कथं सूत महाभाग सहोर्वश्यामरस्त्रिया
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ ସୂତ! ସେଇ ରାଜା ପୁରୂରବା ସେଇ ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଉର୍ବଶୀ ସହ କିପରି ସଙ୍ଗମ ପାଇଲେ?
Verse 15
प्रथमं लब्धवान्योगं मर्त्यो राजा पुरूरवाः । विप्रयोगं सहोर्वश्या जहौ तुंबुरुशापजम्
ମର୍ତ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ପୁରୂରବା ପ୍ରଥମେ ଉର୍ବଶୀ ସହ ଯୋଗ/ସଂଯୋଗ ଲାଭ କଲେ; ଏବଂ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ଶାପଜନିତ ଉର୍ବଶୀ-ବିୟୋଗକୁ ଦୂର କଲେ।
Verse 16
हेतुना केन राजानं शशाप तुंबुरुर्मुनिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मुनिपुंगव
କେଉଁ କାରଣରୁ ମୁନି ତୁମ୍ବୁରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ? ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏ ସବୁ କଥା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।
Verse 17
सूत उवाच । आसीत्पुरूरवानाम शक्रतुल्यपराक्रमः । राजराजसमो राजा पुरा ह्यमरपूजितः
ସୂତ କହିଲେ—ପୁରାତନକାଳେ ପୁରୂରବା ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଥିଲା। ସେ ରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜାସମ ଥିଲେ ଏବଂ ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ଥିଲେ।
Verse 18
धर्मतः पालयामास मेदिनीं स नृपोत्तमः । ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्ददौ दानानि सर्वदा
ସେ ନୃପୋତ୍ତମ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କଲେ। ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ସଦା ଦାନ ଦେଉଥିଲେ।
Verse 19
प्रशासति महीं सर्वां राज्ञि तस्मिन्महामतौ । मित्रावरुणशापेन भुवं प्रापोर्वशी द्विजाः
ସେଇ ମହାମତି ରାଜା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ଶାପରେ ଉର୍ବଶୀ ଭୁବନକୁ ଆସିଲେ।
Verse 20
सा चचारोर्वशी तत्र राज्ञस्तस्य पुरांतिके । कोकिलालापमधुरवीणयोपवने जगौ
ସେଠାରେ ଉର୍ବଶୀ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ନଗର ସମୀପରେ ବିଚରଣ କଲେ। ଉପବନରେ କୋକିଳର ଆଳାପ ପରି ମଧୁର ବୀଣା ସହ ଗାନ କଲେ।
Verse 21
स राजोपवने रंतुं कदाचिद्धृतकौतुकः । आरूढतुरगः प्रायाल्ललनाशतसंवृतः
ଏକଦା କୌତୁକରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ରାଜା ରାଜୋଦ୍ୟାନରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ—ଘୋଡ଼ାରେ ଆରୋହଣ କରି, ଶତଶତ ନାରୀମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ।
Verse 22
तादृशीमुर्वशीं तत्र करसम्मितमध्यमाम् । उवाच चैनां राजासौ भार्या मम भवेति वै
ସେଠାରେ ହାତେ ମାପିଥିବା ପରି ସୁକୁମାର କଟିଯୁକ୍ତ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ।”
Verse 23
सापि कामातुरा तत्र राजानं प्रत्यभाषत । भवत्वेवं नरश्रेष्ठ समयं यदि मे भवान्
ସେ ମଧ୍ୟ କାମାତୁର ହୋଇ ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା— “ତଥାସ୍ତୁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଦି ଆପଣ ମୋର ଶର୍ତ୍ତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିୟମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।”
Verse 24
करिष्यति तवाभ्याशे वत्स्यामि धृतकौतुका । करिष्ये समयं सुभ्रु तवाहमिति सोऽब्रवीत्
“ମୁଁ ଆଗ୍ରହରେ ତୁମ ସମୀପରେ ବସିବି ଏବଂ ନିୟମ ପାଳନ କରିବି,” ସେ କହିଲା। ରାଜା କହିଲେ— “ହେ ସୁଭ୍ରୁ! ତୁମ ଶର୍ତ୍ତକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନ କରିବି—ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା।”
Verse 25
अथोर्वशी बभाषे तं पुरूरवसमुत्सुका । पुत्रभूतं मम यदि रक्षस्युरणकद्वयम्
ତାପରେ ଉତ୍ସୁକ ଉର୍ବଶୀ ପୁରୂରବଙ୍କୁ କହିଲା— “ମୋ ପାଇଁ ପୁତ୍ରସମାନ ଯେ ଦୁଇଟି ମେଷ, ଯଦି ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବ…”
Verse 26
न नग्नो दृश्यसे राजन्कदापि यदि वै तथा । नोच्छिष्टं मम दद्याश्चेत्तदा वत्स्ये तवांतिके
“ହେ ରାଜନ୍! ତୁମେ କେବେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋତେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ (ଜୁଠା) ଦେବ ନାହିଁ—ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ବସିବି।”
Verse 27
घृतमात्राशना चाहं भविष्यामि नृपोत्तम । एवमस्त्विति राजोक्तां तां निनाय निजं गृहम्
“ଏବଂ ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ମୁଁ କେବଳ ଘୃତ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବି।” ରାଜା “ଏବମସ୍ତୁ” କହି ତାକୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ।
Verse 28
अलकायां स भूपालस्तथा चैत्ररथे वने । रेमे सरस्वतीतीरे पद्मखण्डमनोरमे
ସେ ଭୂପାଳ ଅଲକାରେ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ବନରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ତଟର ମନୋହର ପଦ୍ମଖଣ୍ଡ ଉପବନରେ ସେ ଆନନ୍ଦେ ରମିଲେ।
Verse 29
एकषष्टिं स वर्षाणि रममाणस्तयानयत् । तेनोर्वशी प्रतिदिनं वर्धमानानुरागिणी
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରି ଏକଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ କାଟିଲେ। ତାହାରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଅନୁରାଗ ପ୍ରତିଦିନ ବଢ଼ିଲା।
Verse 30
स्पृहां न देवलोकेऽपि चकार तनुमध्यमा । नाभवद्रमणीयोऽसौ देवलोकस्तया विना
ସୁକୁମାର କଟିବାଳୀ ସେ ଦେବଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପୃହା କଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ବିନା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେବଲୋକ ମଧ୍ୟ ରମଣୀୟ ଲାଗିଲା ନାହିଁ।
Verse 31
अतस्तामानयिष्यामि देवलोकमिति द्विजाः । विश्वावसुर्विचार्यैवं भूर्लोकमगमत्क्षणात्
“ଏହେତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେବଲୋକକୁ ଆଣିବି,” ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏଭଳି ଭାବି ବିଶ୍ୱାବସୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଭୂଲୋକକୁ ଗଲେ।
Verse 32
उर्वश्याः समयं राज्ञा विश्वावसुरयं सह । विदित्वा सह गन्धर्वैः समवेतो निशांतरे
ଉର୍ବଶୀଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ସହ ଥିବା ସମୟ-ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି, ଏହି ବିଶ୍ୱାବସୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ ରାତିର ଅନ୍ତିମ ପ୍ରହରେ ସମବେତ ହେଲେ।
Verse 33
उर्वश्याः शयनाभ्याशाज्जग्राहोरणकं जवात् । आकाशे नीयमानस्य तस्य श्रुत्वोर्वशी पतिम्
ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଶୟନ ସମୀପରୁ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶୀଘ୍ରେ ମେଷକୁ ଛିନିନେଲା। ଆକାଶପଥେ ନିଆଯାଉଥିବା ସେହି ମେଷର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଉର୍ବଶୀ ନିଜ ପତି ପୁରୂରବଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
Verse 34
अब्रवीन्मत्सुतः केन गृह्यते त्यज्यतामयम् । अनाथा शरणं यामि कं नरं गतचेतना
ସେ କହିଲେ—“ମୋ ପୁଅକୁ କିଏ ଧରୁଛି? ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ! ମୁଁ ଅନାଥା, ଚେତନା ହରାଇଛି; ଶରଣ ପାଇଁ କେଉଁ ନରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି?”
Verse 35
पुरूरवाः समाकर्ण्य वाक्यं तस्या निशांतरे । मां न नग्नं निरीक्षेत देवीति न ययौ तदा
ରାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପୁରୂରବ ସେତେବେଳେ ଯାଇଲେ ନାହିଁ; “ଦେବୀ ମୋତେ ନଗ୍ନ ଦେଖିବେ ନାହିଁ” ବୋଲି ଭାବିଲେ।
Verse 36
अथान्यमप्युरणकं गन्धर्वाः प्रतिगृह्य ते । ययुस्तस्योरणस्यापि शब्दं शुश्राव चोर्वशी
ତାପରେ ସେହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ମେଷକୁ ଧରି ଚାଲିଗଲେ; ସେହି ମେଷର ଆର୍ତ୍ତନାଦକୁ ମଧ୍ୟ ଉର୍ବଶୀ ଶୁଣିଲେ।
Verse 37
अनाथाया मम सुतो गृह्यते तस्करैरिति । चुक्रोश देवी परुषं कं यामि शरणं नरम्
“ମୁଁ ଅନାଥା—ଚୋରମାନେ ମୋ ପୁଅକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି!” ବୋଲି ଦେବୀ କଠୋର ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ଶରଣ ପାଇଁ କେଉଁ ନରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି?”
Verse 38
अमर्षवशमापन्नः श्रुत्वा तद्वचनं नृपः । तिमिरेणावृतं सर्वमिति मत्त्वा स खङ्गधृक्
ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା କ୍ରୋଧବଶ ହେଲେ। “ସମସ୍ତେ ତିମିରେ ଆବୃତ” ବୋଲି ଭାବି, ଖଡ୍ଗଧାରୀ ହୋଇ (ଆଗକୁ ଧାଉଥିବାକୁ) ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
Verse 39
दुष्टदुष्ट कुतो यासीत्यभ्यधावद्वचो वदन् । तावत्सौदामिनी दीप्ता गन्ध र्वैर्जनिता भृशम्
“ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁଷ୍ଟ—କେଉଁଠିକୁ ଯାଉଛୁ?” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ସେ ଧାଇଲା। ସେତେବେଳେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିତୀବ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
Verse 40
तत्प्रभामंडलैर्देवी राजानं विगतांबरम् । दृष्ट्वा निवृत्तसमया तत्क्षणादेव निर्ययौ
ସେଇ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଳରେ ଦେବୀ ରାଜାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରହୀନ ଦେଖିଲେ। ନିୟତ ସମୟ (ନିୟମ) ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 41
त्यक्त्वा ह्युरणकौ तत्र गंधर्वा अपि निर्ययुः । राजा मेषौ समादाय हृष्टः स्वशयनांतिकम्
ସେଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ମେଷକୁ ଛାଡ଼ି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ରାଜା ସେଇ ଦୁଇ ମେଷକୁ ନେଇ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜ ଶୟନସ୍ଥାନ ସମୀପକୁ ଫେରିଲେ।
Verse 42
आगतो नोर्वशीं तत्र ददर्शायतलोचनाम् । तां चापश्यन्विवस्त्रश्च बभ्रामोन्मत्तवद्भुवि
ଫେରି ଆସି ସେଠାରେ ଆୟତଲୋଚନା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ନଦେଖି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଭ୍ରମଣ କଲେ।
Verse 43
कुरुक्षेत्रं गतो राजा तटाके पद्मसंकुले । चतुर्भिरप्सरस्त्रीभिः क्रीडमाना ददर्श ताम्
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ରାଜା ପଦ୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ତଟାକରେ ଚାରି ଅପ୍ସରା-ନାରୀଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ତାକୁ ଦେଖିଲେ।
Verse 44
हे जाये तिष्ठ मनसा घोरेति व्याहरन्मुहुः । एवं बहुप्रकारं वै स सूक्तं प्रालपन्नृपः
ରାଜା ପୁନଃପୁନଃ କହିଲେ—“ହେ ଜାୟେ, ମନରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ; ହାୟ, କେତେ ଘୋର!” ଏଭଳି ନାନାପ୍ରକାର କଥା ସେ କହିଚାଲିଲେ।
Verse 45
अब्रवीदुर्वशी तं च क्रीडती साप्सरोगणैः । महाराजालमेतेन चेष्टितेन तवानघ
ଅପ୍ସରାଗଣ ସହ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମର ଏହି ଆଚରଣ ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।”
Verse 46
त्वत्तो गर्भिण्यहं पूर्वमब्दांते भवतात्र वै । आगंतव्यं कुमारस्ते भविष्यत्यतिधार्मिकः
“ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭିଣୀ ହୋଇଛି। ବର୍ଷାନ୍ତେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାକୁ ଆସିବାକୁ ହେବ; ତୁମ ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ହେବ।”
Verse 47
एकां विभावरीं राजंस्त्वया वत्स्यामि वै तदा । इत्युक्तो नृपतिर्हृष्टः स्वपुरीं प्राविशद्द्विजाः
“ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଗୋଟିଏ ରାତି ବସିବି।” ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ହର୍ଷିତ ହେଲେ ଏବଂ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ନିଜ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Verse 48
तासामप्सरसां सा तु कथयामास तं नृपम् । अयं स पुरुषश्रेष्ठो येनाहं कामरूपिणा
ତାପରେ ସେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ସେହି ନୃପତି ବିଷୟରେ କହିଲା—“ଏହିଁ ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ କାମରୂପିଣୀ ହୋଇ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଥିଲି।”
Verse 49
एतावंतं महाकालमनुरागवशातुरा । उषितास्मि सहानेन सख्यो नृपतिना चिरम्
“ସଖୀମାନେ! ଅନୁରାଗବଶେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ଏତେ ଦୀର୍ଘ ମହାକାଳ ମୁଁ ଏହି ମିତ୍ର ନୃପତି ସହ ଚିରକାଳ ବସିଛି।”
Verse 50
एवमुक्तास्ततः सख्यस्तामूचुः साधुसाध्विति । अनेन साकमास्यामः सर्वकालं वयं सखि
ଏପରି କହିବାକୁ ଶୁଣି ସଖୀମାନେ କହିଲେ—“ସାଧୁ, ସାଧୁ!” ପୁଣି—“ସଖି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ସର୍ବକାଳ ରହିବୁ।”
Verse 51
इत्यूचुरुर्वशीं तत्र सखीमप्सरसस्तदा । अब्देऽथ पूर्णे राजापि तटाकांति कमाययौ
ଏପରି ଭାବେ ସେଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନିଜ ସଖୀ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ପରେ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ତଟାକ-ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଇଚ୍ଛାରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
Verse 52
आगतं नृपतिं दृष्ट्वा पुरूरवसमुर्वशी । कुमारमायुषं तस्मै ददौ संप्रीतमानसा
ପୁରୂରବସ ନୃପତି ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରମୋଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁତ୍ର—କୁମାର ଆୟୁଷ—ଅର୍ପଣ କଲେ।
Verse 53
तेन साकं निशामेकामुषिता सानु रागिणी । पंचपुत्रप्रदं गर्भं तस्मादापाशु सोर्वशी
ତାଙ୍କ ସହ ଏକ ରାତି ବସି, ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଦାୟି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।
Verse 54
उवाच चैनं राजानमुर्वशी परमांगना । वरं दास्यंति गन्धर्वा मत्प्रीत्या तव भूपते
ତେବେ ପରମାଙ୍ଗନା ଉର୍ବଶୀ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଭୂପତେ, ମୋ ପ୍ରୀତିରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତୁମକୁ ଏକ ବର ଦେବେ।”
Verse 55
भवतां प्रार्थ्यतां तेभ्यो वरो राजर्षिसत्तम । इत्युक्तः स तया राजा प्राह गन्धर्वसत्तमान्
ସେ କହିଲେ— “ହେ ରାଜର୍ଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କର।” ଏହା ଶୁଣି ସେ ରାଜା ଗନ୍ଧର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ବର ମାଗି କହିଲେ।
Verse 56
अहं संपूर्णकोशश्च विजिताराति मंडलः । सलोकतां विनोर्वश्याः प्राप्तव्यं नान्यदस्ति मे
“ମୋର କୋଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତ୍ରୁମଣ୍ଡଳକୁ ମୁଁ ଜୟ କରିଛି। ମୋତେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ— କେବଳ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଚାହିଁ।”
Verse 57
अतस्तया सहोर्वश्या कालं नेतुमहं वृणे । एवमुक्ते नृपेणाथ गन्धर्वास्तुष्ट मानसाः । अग्निस्थालीं प्रदायास्मै प्रोचुश्चैनं नृपं तदा
“ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ହିଁ କାଳ କାଟିବାକୁ ବରେ।” ରାଜା ଏପରି କହିବାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିସ୍ଥାଳୀ ଦେଇ ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ।
Verse 58
गन्धर्वा ऊचुः । अग्निं वेदानुसारी त्वं त्रिधा कृत्वा नृपोत्तम
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କହିଲେ—ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ବେଦାନୁସାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ତ୍ରିଧା ଭାଗ କର।
Verse 59
इष्ट्वा यज्ञेन चोर्वश्याः सालोक्यं याहि भूपते । इतीरितस्तैरादाय स्थालीमग्नेर्ययौ नृपः
ହେ ଭୂପତେ! ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କ ସାଲୋକ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଅ। ଏମିତି କହି ସେମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ତେବେ ରାଜା ଅଗ୍ନିସ୍ଥାଳୀ ନେଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 60
अहो बतातिमूढोहमिति मध्ये वनं नृपः । उर्वशी न मया लब्धा वह्निस्थाल्या तु किं फलम्
ବନମଧ୍ୟରେ ରାଜା ବିଳାପ କଲେ—“ହାୟ! ମୁଁ କେତେ ଅତିମୂଢ! ଉର୍ବଶୀ ମୋତେ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ତେବେ ଏହି ଅଗ୍ନିସ୍ଥାଳୀର କି ଫଳ?”
Verse 61
निधायैव वने स्थालीं स्वपुरं प्रययौ नृपः । अर्धरात्रे व्यतीतेऽसौ विनिद्रोऽचिंतयत्स्वयम्
ବନରେ ସ୍ଥାଳୀ ରଖି ରାଜା ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଅର୍ଧରାତ୍ରି ଗତ ହେଲାପରେ ସେ ନିଦ୍ରାହୀନ ହୋଇ ନିଜେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
Verse 62
उर्वशीलोकसिद्ध्यर्थं मम गन्धर्वपुंगवैः । अग्निस्थाली संप्रदत्ता सा च त्यक्ता मया वने
ଉର୍ବଶୀ-ଲୋକସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗନ୍ଧର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମୋତେ ଅଗ୍ନିସ୍ଥାଳୀ ଦେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାହାକୁ ବନରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲି।
Verse 63
आहरिष्ये पुनः स्थालीमित्युत्थाय ययौ वनम् । नाग्निस्थालीं ददर्शासौ वने तत्र पुरूरवाः
“ମୁଁ ପୁଣି ଅଗ୍ନି-ସ୍ଥାଳୀ ଆଣିବି” ବୋଲି ଭାବି ପୁରୂରବା ଉଠି ବନକୁ ଗଲା। କିନ୍ତୁ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ସ୍ଥାଳୀ ତାହାର ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲା ନାହିଁ।
Verse 64
शमीगर्भमथाश्वत्थमग्निस्थाने विलोक्य सः । व्यचिंतयन्मया स्थाली निक्षिप्तात्र वने पुरा
ତାପରେ ଅଗ୍ନି ରଖାଯାଇଥିବା ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଶମୀର ଗର୍ଭରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅଶ୍ୱତ୍ଥକୁ ଦେଖି ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ପୂର୍ବେ ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ବନରେ ଏଠାରେ ସ୍ଥାଳୀ ରଖିଥିଲି।”
Verse 65
सा चाश्वत्थः शमीगर्भः समभूदधुना त्विह । तस्मादेनं समादाय वह्निरूपमहं पुरम्
“ଏବେ ସେଇ (ଅଗ୍ନି) ଏଠାରେ ଶମୀର ଗର୍ଭରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ହୋଇଯାଇଛି। ତେଣୁ ଏହି କାଠକୁ ନେଇ ମୁଁ ଅଗ୍ନିରୂପ ପ୍ରକଟ କରି ନଗରକୁ ଫେରିବି।”
Verse 66
गत्वा कृत्वारणीं सम्यक्तदुत्पन्नाग्निमादरात् । उपास्यामीति निश्चित्य स्वपुरं गतवान्नृपः
ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅରଣୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲା। “ମୁଁ ଏହାର ଉପାସନା କରିବି” ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ରାଜା ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲା।
Verse 67
रमणीयारणीं चक्रे स्वांगुलैः प्रमिता मसौ । निर्माणसमये राजा गायत्रीमजपद्द्विजाः
ସେ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଳିଦ୍ୱାରା ମାପି ସୁନ୍ଦର ଅରଣୀ ତିଆରି କଲା। ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରାଜା ଗାୟତ୍ରୀମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲା।
Verse 68
गायत्र्याः पठ्यमानाया यानि संत्यक्षराणि हि । तावदंगुलिमर्यादामकरोदरणीं नृपः
ଗାୟତ୍ରୀ ପାଠ ହେଉଥିବାବେଳେ ଯେତେ ଅକ୍ଷର ଥାଏ, ସେତେ ଆଙ୍ଗୁଳି-ମାପରେ ରାଜା ଅରଣିର ପରିମାଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।
Verse 69
तत्र निर्मथनादग्नित्रयमुत्पाद्य भूपतिः । उर्वशीलोकसंप्राप्तिफलमुद्दिश्य कांक्षितम्
ସେଠାରେ ଅରଣି ମନ୍ଥନ କରି ଭୂପତି ତିନି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କଲେ ଏବଂ ଉର୍ବଶୀ-ଲୋକପ୍ରାପ୍ତି ରୂପ କାମ୍ୟ ଫଳକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।
Verse 70
वेदानुसारी नृपतिर्जुहावाग्नित्रयं मुदा । तेनैव चाग्निविधिना बहून्यज्ञानथातनोत्
ବେଦାନୁସାରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ତିନି ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ; ସେହି ଅଗ୍ନିବିଧି ଦ୍ୱାରା ପରେ ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
Verse 71
तेन गन्धर्वलोकांश्च संप्राप्य जगतीपतिः । सहोर्वश्या चिरं रेमे देवलोके द्विजोत्तमाः
ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ଜଗତୀପତି ଗନ୍ଧର୍ବ-ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଉର୍ବଶୀ ସହ ଦେବଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
Verse 72
अथ सर्वामरोपेतः कदाचिद्बलवृत्रहा । नृत्यं सुरांगनानां वै व्यलोकयत संसदि
ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ବଳବାନ୍ ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର ସଭାରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
Verse 73
पुरूरवा नृपोप्यायात्तदा देवेंद्रसंसदम् । द्रष्टुं सुरांगनानृत्यं मनोहारि दिवौकसाम्
ସେତେବେଳେ ରାଜା ପୁରୂରବା ମଧ୍ୟ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାମଣ୍ଡପକୁ ଆସିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମନୋହର ନୃତ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି।
Verse 74
एकैकशस्ताः शक्रस्य ननृतुः पुरतोंऽगनाः । अथोर्वशी समागत्य ननर्त पुरतो हरेः
ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଇ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକେକ କରି ନୃତ୍ୟ କଲେ। ପରେ ଉର୍ବଶୀ ଆସି ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କଲା।
Verse 75
नृत्ताभिनयसामर्थ्यगर्वयुक्ता तदोर्वशी । तं पुरूरवसं दृष्ट्वा जहासातिमनोहरा
ତେବେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଅଭିନୟ-ସାମର୍ଥ୍ୟର ଗର୍ବରେ ଯୁକ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହରା ଉର୍ବଶୀ, ପୁରୂରବାକୁ ଦେଖି ହସି ପକାଇଲା।
Verse 76
जहास तत्र राजापि तां विलोक्य तदोर्वशीम् । हाससंकुपितस्तत्र नाट्याचार्योऽथ तुंबुरुः । शशाप तावुभौ कोपादुर्वशीं च नृपोत्तमम्
ସେଠାରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଉର୍ବଶୀକୁ ଦେଖି ହସିଲେ। ସେଇ ହାସରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ନାଟ୍ୟାଚାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ୍ବୁରୁ କୋପରେ ଉର୍ବଶୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା—ଉଭୟଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
Verse 77
तुंबुरुरुवाच । अनेकदेवसंपूर्णसभायामत्र यत्कृतम्
ତୁମ୍ବୁରୁ କହିଲେ—“ଅନେକ ଦେବତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସଭାରେ ଏଠାରେ ଯାହା କରାଗଲା…”
Verse 78
युवाभ्यां हसितं नृत्तमध्ये निष्कारणं वृथा । तस्माज्झटिति राजेंद्र वियोगो युवयोः क्षणात्
ନୃତ୍ୟମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କାରଣ ବିନା ବ୍ୟର୍ଥ ହସିଲ। ତେଣୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତୁମମାନଙ୍କର ହଠାତ୍ ବିୟୋଗ ହେବ।
Verse 79
भूयादिति शशापैनं सर्वदैवतसंनिधौ । अथ शप्तो नृपस्तत्र नाट्याचार्येण दुःखितः
“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲା। ତାପରେ ନାଟ୍ୟାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ରାଜା ସେଠାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
Verse 80
जगाम शरणं तत्र पाहिपाहीति वज्रिणम् । उवाच दीनया वाचा पुरुहूतं पुरूरवाः
ସେଠାରେ ସେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲା ଏବଂ “ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର” ବୋଲି କାନ୍ଦିଲା। ତାପରେ ପୁରୂରବା ଦୀନ ବାଣୀରେ ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲା।
Verse 81
उर्वश्या सह सालोक्यसिद्ध्यर्थमहमिष्टवान् । अतस्तस्मा वियोगो मेऽसह्यः स्यात्पाकशासन
ଉର୍ବଶୀ ସହ ସାଲୋକ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ଉପାସନା କରିଛି। ତେଣୁ, ହେ ପାକଶାସନ, ତାଙ୍କ ବିୟୋଗ ମୋ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେବ।
Verse 82
इत्युक्तवंतं तं प्राह सहस्राक्षः शचीपतिः । शापमोक्षं प्रवक्ष्यामि मा भैषीस्त्वं नृपोत्तम
ଏପରି କହିଥିବା ତାକୁ ଶଚୀପତି ସହସ୍ରାକ୍ଷ କହିଲେ—“ମୁଁ ଶାପମୋକ୍ଷ କହିବି; ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଭୟ କରନି।”
Verse 83
दक्षिणांभोनिधौ पुण्ये गंधमादनपर्वते । साध्यामृतमिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम्
ପୁଣ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଉପରେ ‘ସାଧ୍ୟାମୃତ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଅତିମହାନ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
Verse 84
सेवितं सर्वदेवैश्च सिद्धचारणकिन्नरैः । सनकादि महायोगिमुनिवृंदनिषेवितम्
ସେ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ; ଏବଂ ସନକାଦି ମହାଯୋଗୀ ମୁନିବୃନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିଷେବିତ।
Verse 85
भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वशापविमोक्षदम् । अस्ति तीर्थं भवांस्तत्र गच्छस्व त्वरया नृप
ହେ ନୃପ! ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁହେଁ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ।
Verse 86
सर्वेषाममृतं स्नानादत्र साध्यं यतस्ततः । साध्यामृतमिति ख्यातं सर्वलोकेषु विश्रुतम्
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତସଦୃଶ ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ତେଣୁ ଏହା ‘ସାଧ୍ୟାମୃତ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ସର୍ବଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ।
Verse 87
तत्र स्नानात्तवोर्वश्याः पुनर्योगो भविष्यति । मम लोके निवासश्च भविष्यति न संशयः
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ତୁମର ପୁନଃ ସଂଯୋଗ ହେବ; ଏବଂ ମୋ ଲୋକରେ ତୁମର ନିବାସ ମଧ୍ୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 88
इति प्रतिसमादिष्टो नृपः संप्रीतमानसः । साध्यामृतं महातीर्थं समुद्दिश्य ययौ क्षणात्
ଏପରି ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ଉପଦେଶ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତଚିତ୍ତ ରାଜା ସାଧ୍ୟାମୃତ ମହାତୀର୍ଥକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
Verse 89
सस्नौ साध्यामृते तत्र महापातकनाशने । तत्र स्नानान्नृपो विप्राः सद्यः शापेन मोचितः
ସେଠାରେ ମହାପାତକନାଶକ ସାଧ୍ୟାମୃତରେ ସେ ସ୍ନାନ କଲେ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେହି ସ୍ନାନରେ ରାଜା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲେ।
Verse 90
स्नानानंतरमेवासावुर्वश्या सह संगतः । तया सह विमानस्थः प्रययावमरावतीम्
ସ୍ନାନ ପରେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଉର୍ବଶୀ ସହ ପୁନଃ ସଙ୍ଗତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ସହ ବିମାନାରୂଢ଼ ହୋଇ ଅମରାବତୀକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।
Verse 91
रेमे पुनस्तया सार्धं देववद्देवमंदिरे । एवंप्रभावं तत्तीर्थं साध्यामृतमनुत्तमम्
ପୁନର୍ବାର ସେ ଦେବମନ୍ଦିରେ ଦେବସଦୃଶ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲେ। ଏହିପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅନୁତ୍ତମ ସାଧ୍ୟାମୃତ ତୀର୍ଥ।
Verse 92
पुरूरवा सहोर्वश्या यत्र स्नानेन संगतः । अतोऽत्र तीर्थे यः स्नायान्महापातकनाशने
ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୂରବା ସ୍ନାନଦ୍ୱାରା ଉର୍ବଶୀ ସହ ପୁନଃ ସଙ୍ଗତ ହେଲେ—ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ମହାପାତକନାଶକ ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ସ୍ନାନ କରେ…
Verse 93
वांछितांल्लभते कामान्यास्यति स्वर्गमुत्तमम् । निष्कामः स्नाति चेद्वि प्रा मोक्षमाप्नोति मानवः
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ଲଭେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିଷ୍କାମ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
Verse 94
इमं पवित्रं पापघ्नमध्यायं पठते तु यः । शृणुयाद्वा मनुष्योऽसौ वैकुंठे लभते स्थितिम्
ଯେ ଏହି ପବିତ୍ର, ପାପନାଶକ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼େ—କିମ୍ବା ଶୁଣେ ମାତ୍ର—ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ନିବାସ ଲଭେ।
Verse 95
एवं वः कथितं विप्रा वैभवं पापनाशनम् । साध्यामृतस्य तीर्थस्य विस्तराच्छ्रद्धया मया
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସାଧ୍ୟାମୃତ ତୀର୍ଥର ପାପନାଶକ ମହିମାକୁ ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ବିସ୍ତାରରେ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି।
Verse 96
यत्पुरा सनकादिभ्यः प्रोक्तवांश्चतुराननः
ଯାହା ପୁରାତନ କାଳରେ ଚତୁରାନନ ବ୍ରହ୍ମା ସନକାଦି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ।