Adhyaya 27

Verse 1

श्रीसूत उवाच । यमुनायां च गंगायां गयायां च नरो मुदा । स्नानं विधाय विधिवत्कोटितीर्थं ततो व्रजेत्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଯମୁନା, ଗଙ୍ଗା ଓ ଗୟାରେ ବିଧିମତେ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

कोटितीर्थं महापुण्यं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । सर्वसंपत्करं शुद्धं सर्वपापप्रणाशनम्

କୋଟିତୀର୍ଥ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ସର୍ବସମ୍ପତ୍କର, ଶୁଦ୍ଧିକର ଓ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶକ।

Verse 3

दुःस्वप्ननाशनं ह्येतन्महापातकनाशनम् । महाविघ्नप्रशमनं महाशांतिकरं नृणाम्

ଏହି (କୋଟିତୀର୍ଥ) ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନକୁ ନାଶ କରେ ଏବଂ ମହାପାତକକୁ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରେ। ଏହା ମହାବିଘ୍ନକୁ ପ୍ରଶମିତ କରି ନରମାନଙ୍କୁ ମହାଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 4

स्मृतिमात्रेण यत्पुंसां सर्वपापनिषूदनम् । लीलया धनुषः कोट्या स्वयं रामेण निर्मितम्

ଯେ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀରାମ ଧନୁଷର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 5

पुरा दाशरथी रामो निहत्य युधि रावणम् । ब्रह्महत्याविमोक्षाय गंधमादनपर्वते

ପୂର୍ବେ ଦାଶରଥି ଶ୍ରୀରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣକୁ ବଧ କରି, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

Verse 6

प्रातिष्ठिपल्लिंगमेकं लोकानुग्रहकाम्यया । लिंगस्यास्याभिषेकाय शुद्धं वारि गवेषयन्

ଲୋକମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଖୋଜିଲେ।

Verse 7

नाविंदत जलं तत्र पार्श्वे दशरथात्मजः । लिंगाभिषेकयोग्यं च जलं किमिति चिंतयन्

ସେଠାରେ ନିକଟେ ଦାଶରଥିଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗାଭିଷେକଯୋଗ୍ୟ ଜଳ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଯୋଗ୍ୟ ଜଳ କିପରି ପାଇବି?”

Verse 8

नवेन वारिणा लिंगं स्नापनीयं मयेति सः । निश्चित्य मनसा तत्र धनुष्कोट्या रघूद्वहः

ସେ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—“ମୁଁ ନବ ଜଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାପନ କରିବି”; ଏଭଳି ଠାରୁ ରଘୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଠାରେ ଧନୁଷର ଅଗ୍ରଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 9

बिभेद धरणीं शीघ्रं मनसा जाह्नवीं स्मरन् । रामकार्मुककोटिः सा तदा प्राप रसातलम्

ସେ ମନରେ ଜାହ୍ନବୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶୀଘ୍ର ଧରଣୀକୁ ଭେଦିଲେ। ତେବେ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷର ସେଇ କୋଟି ରସାତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 10

तत उद्धारयामास तद्धनुर्धन्विनां वरः । धनुष्युद्ध्रियमाणे तु राघवेण महीतलात्

ତାପରେ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଧନୁଷକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ରାଘବ ଯେତେବେଳେ ଭୂତଳରୁ ଧନୁଷକୁ ଟାଣି ଉପରକୁ ଉଠାଉଥିଲେ—

Verse 11

काकुत्स्थेन स्मृता गंगा निर्ययौ विवरात्ततः । वारिणा तेन तल्लिंगमभ्यषिंचद्रघूद्वहः

କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଗଙ୍ଗା ସେଇ ବିବରରୁ ବାହାରିଲେ। ସେଇ ଜଳଦ୍ୱାରା ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାହା ଲିଙ୍ଗର ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 12

रामकार्मु ककोट्यैव यतस्तन्निर्मितं पुरा । अतः कोटिरिति ख्यातं तत्तीर्थं भुवनत्रये

ଯେହେତୁ ସେଇ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷର କୋଟି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ତାହା ‘କୋଟି’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ; ଏହି ତୀର୍ଥ ତ୍ରିଭୁବନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 13

यानि यानीह तीर्थानि संति वै गंधमादने । प्रथमं तेषु तीर्थेषु स्नात्वा विगतकल्मषः

ଗନ୍ଧମାଦନରେ ଏଠାରେ ଯେଯେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କଲ୍ମଷମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 14

शेषपापविमोक्षाय स्नायात्कोटौ नरस्ततः । तीर्थांतरेषु स्नानेन यः पापौघो न नश्यति

ଅତଏବ ଅବଶିଷ୍ଟ ପାପବିମୋଚନ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁ। ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ମହାପାପରାଶି ସେପରି ନଶିନାହିଁ।

Verse 15

अनेकजन्मकोटीभिरर्जितो ह्यस्थिसंस्थितः । विनश्यति स सर्वोऽपि कोटिस्नानान्न संशयः

କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ—ଯେନ ଅସ୍ଥିରେ ଗାଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ—କୋଟିସ୍ନାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶିଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 16

यदि हि प्रथमं स्नायादत्र कोटौ नरो द्विजाः । तस्य मुक्तस्य तीर्थानि व्यर्थान्येवापराणि हि

ଯଦି କେହି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଏଠାରେ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତେବେ ସେ ମୁକ୍ତଜନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ନିରର୍ଥକ ହୋଇଯାଏ।

Verse 17

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वार्थतत्त्वज्ञ व्यासशिष्य मुनीश्वर । अस्माकं संशयं कंचिच्छिंधि पौराणिकोत्तम

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ସର୍ବାର୍ଥତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ବ୍ୟାସଶିଷ୍ୟ, ମୁନୀଶ୍ୱର, ପୌରାଣିକୋତ୍ତମ; ଆମର ଗୋଟିଏ ସନ୍ଦେହ ଛେଦ କର।

Verse 18

कोटौ स्नातस्य मर्त्यस्य यदि तीर्थांतरं वृथा । किमर्थं धर्मतीर्थादि तीर्थेषु स्नांति मानवाः

ଯଦି କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ବୃଥା ହୁଏ, ତେବେ ଧର୍ମତୀର୍ଥ ଆଦି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଲୋକେ କାହିଁକି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି?

Verse 19

तीर्थानि तानि सर्वाणि समतिक्रम्य मानवाः । अत्रैव कोटौ किं स्नानं न कुर्वंति हि तद्वद

ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତଦ୍ବତ୍ ଏଠାରେଇ କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରୁନାହାନ୍ତି?

Verse 20

श्रीसूत उवाच । अहो रहस्यं युष्माभिः पृष्टमेतन्मुनीश्वराः । नारदाय पुरा शंभुः पृच्छते यत्किलाब्रवीत्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ— ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ, ତୁମେ ଗଭୀର ରହସ୍ୟ ପଚାରିଛ। ପୂର୍ବେ ନାରଦ ପଚାରିଲେ ଶମ୍ଭୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଇ କଥା।

Verse 21

तद्ब्रवीमि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं श्रद्धया सह । गच्छन्यदृच्छया वापि तीर्थयात्रापरोऽपि वा

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେଇ କଥା ମୁଁ କହୁଛି; ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶୁଣ। କେହି ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥାଉ, କିମ୍ବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ନିଷ୍ଠ ହେଉଥାଉ—

Verse 22

मार्गमध्ये द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं देवालयं तथा । दृष्ट्वा श्रुत्वापि वा मोहान्न सेवेत नराधमः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପଥମଧ୍ୟରେ ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ଦେବାଳୟ ଦେଖି—କିମ୍ବା କେବଳ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ—ମୋହବଶତଃ ଯେ ତାହାକୁ ସେବା-ଆଶ୍ରୟ କରେନାହିଁ, ସେଇ ନରାଧମ।

Verse 23

निष्कृतिस्तस्य नास्तीति प्राब्रुवन्परमर्षयः । सेतुं गच्छंस्ततोऽन्येषु न स्नायाद्यदि मानवः

ପରମର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି— “ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ,” ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ସେତୁକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ପଥର ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ ନ କରେ।

Verse 24

तीर्थातिक्रमदोषैः स बहिष्कार्योऽत्यवद्द्विजैः । अतः स्नातव्यमेवैषु चक्रतीर्थादिषु द्विजाः

ତୀର୍ଥକୁ ଅବମାନ କିମ୍ବା ଅତିକ୍ରମ କରିବାର ଦୋଷରେ ଏମିତି ମନୁଷ୍ୟକୁ ପରମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବହିଷ୍କୃତ କରିବେ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଆଦି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

स्नात्वा चैतेषु तीर्थेषु शेषपापविमुक्तये । प्रयतैर्मनुजैरत्र स्नातव्यं कोटितीर्थके

ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ପାପମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ସଂଯମୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

कोटौ चाभि षवं कृत्वा न तिष्ठेद्गन्धमादने । निवर्तेत्तत्क्षणादेव निष्पापो गंधमादनात्

କୋଟିରେ ଅଭିଷେକ (ଅଭିଷବ) କରି ଗନ୍ଧମାଦନରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେହି କ୍ଷଣେ ଫେରିଆସିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗନ୍ଧମାଦନ-ବିଧିଦ୍ୱାରା ସେ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ।

Verse 27

रामोऽपि हि पुरा कोटितीर्थसंभूतवारिणा । रामनाथेऽभिषिक्ते तु स्वयं स्नात्वा च तत्र वै

ପୁରାତନ କାଳରେ ସ୍ୱୟଂ ରାମ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, କୋଟିତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଜଳଦ୍ୱାରା ରାମନାଥଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।

Verse 28

ब्रह्महत्याविमुक्तः संस्तत्क्षणादेव सानुजः । आरूढपुष्पकोऽयोध्यां प्रययौ कपिभिर्वृतः

ସେହି କ୍ଷଣେ ସେ ଅନୁଜ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ପୁଷ୍ପକରେ ଆରୋହଣ କରି, ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 29

अतः कोटौ नरः स्नात्वा पापशेषविमोचितः । निवर्तेत्तत्क्षणादेव रामो दाशरथिर्यथा

ଅତଏବ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପାପର ଶେଷାଂଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି କ୍ଷଣେ ଫେରିଆସୁ—ଯେପରି ଦଶରଥପୁତ୍ର ଶ୍ରୀରାମ ଫେରିଥିଲେ।

Verse 30

एतद्धि तीर्थप्रवरं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । रामनाथाभिषेकाय निर्मितं राघवेण यत्

ଏହା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଯାହାକୁ ରାଘବ ଶ୍ରୀରାମନାଥଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 31

स्वयं भगवती यत्र सन्निधत्ते च जाह्नवी । तारकब्रह्मणा यत्र रामेण स्नातमादरात्

ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବତୀ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ସନ୍ନିହିତ; ଯେଉଁଠି ତାରକ-ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଶ୍ରୀରାମ ଆଦରରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।

Verse 32

तस्य वै कोटितीर्थस्य महिमा केन कथ्यताम् । यत्र स्नात्वा पुरा कृष्णो लोकसंग्रहणेच्छया

ସେହି କୋଟିତୀର୍ଥର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଯେଉଁଠି ପୁରାତନ କାଳରେ ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହ ଇଚ୍ଛାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।

Verse 33

मातुलस्य तु कंसस्य वधदोषाद्विमोचितः । तस्य वै कोटितीर्थस्य महिमा केन कथ्यते

ମାତୁଳ କଂସଙ୍କ ବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷରୁ ସେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେହି କୋଟିତୀର୍ଥର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । किमर्थमवधीत्कंसं मातुलं यदुनंदनः । यद्दोषशांतये सूत सस्नौ कोटौ महा मनाः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ! ଯଦୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ମାମୁଁ କଂସଙ୍କୁ କାହିଁକି ବଧ କଲେ? ଏବଂ କେଉଁ ଦୋଷର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ସେହି ମହାମନା କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ?

Verse 35

श्रीसूत उवाच । वसुदेव इति ख्यातः शूरपुत्रो यदोः कुले । आसीत्स देवकसुतां देवकीमिति विश्रुताम्

ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ: ଯଦୁ ବଂଶରେ ଶୂରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବସୁଦେବ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ। ସେ ଦେବକଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯିଏ ଦେବକୀ ନାମରେ ସୁପରିଚିତା ଥିଲେ, (ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ)।

Verse 36

उद्वाह्य रथमारूढः स्वपुरं प्रस्थितः पुरा । अथ सूतो बभूवाथ कंसो ह्यानकदुन्दुभेः

ବିବାହ ପରେ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ନିଜ ନଗରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେତେବେଳେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି (ବସୁଦେବ)ଙ୍କ ସାରଥୀ ସ୍ୱୟଂ କଂସ ହେଲେ।

Verse 37

अशरीरा तदा वाणी कंसं सारथिमब्रवीत् । भगिनीं च तथा भामं वाहयंतं रथोत्तमे

ସେହି ସମୟରେ ଏକ ଶୂନ୍ୟବାଣୀ ସାରଥୀ ହୋଇଥିବା କଂସକୁ କହିଲା, ଯିଏ ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥରେ ନିଜ ଭଉଣୀ ଓ ଭିଣୋଇଙ୍କୁ ନେଇ ଯାଉଥିଲା।

Verse 38

यामिमां वाहयस्यत्र रथेन त्वमरिंदम । अस्यास्त्वामष्टमो गर्भो वधिष्यति न संशयः

"ହେ ଅରିନ୍ଦମ! ଯାହାକୁ ତୁମେ ଏହି ରଥରେ ନେଇ ଯାଉଛ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ ତୁମକୁ ବଧ କରିବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"

Verse 39

इत्याकर्ण्य वचो दिव्यं कंसः खङ्गं प्रगृह्य च । स्वसारं हंतुमुद्योगं चकार द्विजपुंगवाः

ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବଚନ ଶୁଣି କଂସ ଖଡ୍ଗ ଧରିଲା ଏବଂ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା।

Verse 40

ततः प्रोवाच तं कंसं वसुदेवः स सांत्वयन् । वसुदेव उवाच । अस्यां प्रसूतान्दास्यामि तुभ्यं कंस सुतानहम्

ତାପରେ ତାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ବସୁଦେବ କଂସକୁ କହିଲେ— “ହେ କଂସ, ଏହି ଦେବକୀଠାରୁ ଯେ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେବି।”

Verse 41

एनां स्वसारं मा हिंसीर्नास्यास्ते भीतिरस्ति हि । श्रुत्वा तद्वचनं कंसो निवृत्तस्तद्वधात्तदा

“ଏହି ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ହିଂସା କରନି; ତାହାଠାରୁ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି କଂସ ସେତେବେଳେ ତାହାର ବଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 42

देवकीवसुदेवाभ्यां सहितः स्वपुरं ययौ । पादावसक्तनिगडौ देवकीवसुदेवकौ

ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ସେ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲା; ଦେବକୀ-ବସୁଦେବଙ୍କ ପାଦରେ ନିଗଡ଼ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବନ୍ଧା ଥିଲା।

Verse 43

स्थापयामास दुष्टात्मा कंसः कारागृहे तदा । ततः कालेन महता वसुदेवाद्धि देवकी

ତେବେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କଂସ ସେମାନଙ୍କୁ କାରାଗୃହରେ ବନ୍ଦ କଲା। ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିତିଗଲାପରେ ଦେବକୀ ବସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 44

षट्पुत्राञ्जनयामास क्रमेण मुनिपुंगवाः । जातांस्तान्वसुदेवेन दत्तान्कंसोऽपि सोऽवधीत्

କ୍ରମେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଛଅ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଇଲେ। ସେମାନେ ଜନ୍ମି ଵସୁଦେବ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ପିତ ହେଲେ, କଂସ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା।

Verse 45

हतेषु षटसु पुत्रेषु देवक्युदरजन्मसु । कंसेन क्रूरमतिना निष्कृपेण द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଦେବକୀର ଉଦରଜନ୍ମ ଛଅ ପୁତ୍ର କ୍ରୂରମତି, ନିଷ୍କୃପ କଂସ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ—

Verse 46

शेषोऽभूत्सप्तमो गर्भो देवक्या जठरे तदा । मायादेवी ततो गर्भं तं वै विष्णुप्रचोदिता

ତେବେ ଦେବକୀର ଜଠରେ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଶେଷଙ୍କ ଅବତାର ହେଲା। ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରଚୋଦନାରେ ମାୟାଦେବୀ ସେଇ ଭ୍ରୂଣକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 47

नंदगोपगृहस्थायां रोहिण्यां समवेशयत् । देवक्याः सप्तमो गर्भः पतितो जठरादिति

ସେ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଗୃହରେ ବସୁଥିବା ରୋହିଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତେଣୁ ଦେବକୀର ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଜଠରରୁ ‘ପତିତ’ ହେଲା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେଲା।

Verse 48

लोके प्रसिद्धिरभवन्महती विष्णुलीलया । देवकीजठरे पश्चाद्विष्णुर्गर्भत्वमाप्तवान्

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୀଳାରେ ଲୋକେ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ବ୍ୟାପିଗଲା। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବକୀର ଜଠରେ ଗର୍ଭରୂପେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 49

ततो दशसु मासेषु गतेषु हरिरव्ययः । देवकीजठराज्जज्ञे कृष्ण इत्यभिविश्रुतः

ତେବେ ଦଶ ମାସ ଅତିତ ହେଲାପରେ ଅବ୍ୟୟ ହରି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ‘କୃଷ୍ଣ’ ନାମରେ ସର୍ବତ୍ର ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ।

Verse 50

शंखचक्रगदाखङ्गविराजितचतुर्भुजः । किरीटी वनमाली च पित्रोः शोकविनाशनः

ସେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଖଡ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତ ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—କିରୀଟଧାରୀ, ବନମାଳାଭୂଷିତ, ଏବଂ ପିତାମାତାଙ୍କ ଶୋକବିନାଶକ।

Verse 51

तं दृष्ट्वा हरिमीशानं तुष्टावानकदुंदुभिः

ହରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ଅକଦୁନ୍ଦୁଭି (ବସୁଦେବ) ହର୍ଷଭରେ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 52

वसुदेव उवाच । विश्वं भवा न्विश्वपतिस्त्वमेव विश्वस्य योनिस्त्वयि विश्वमास्ते । महान्प्रधानश्च विराट स्वराड् च सम्राडसि त्वं भगवन्समस्तम्

ବସୁଦେବ କହିଲେ—ଆପଣେଇ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ, ଆପଣେଇ ବିଶ୍ୱପତି। ଆପଣେଇ ସର୍ବର ଆଦି-ଯୋନି; ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅବସ୍ଥିତ। ଆପଣ ମହାନ—ପ୍ରଧାନ, ବିରାଟ୍, ସ୍ୱରାଟ୍ ଓ ସମ୍ରାଟ୍; ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣେଇ ସମସ୍ତ।

Verse 53

एवं जगत्कारणभूतधाम्ने नारायणायामितविक्रमाय । श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय नमोनमः कृत्रिममानुषाय

ଏହିପରି ଜଗତ୍‌ର କାରଣଭୂତ ଧାମ, ଅମିତ ବିକ୍ରମୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ—ଯିଏ ଶ୍ରୀଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ଚକ୍ର, ଖଡ୍ଗ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ଦିବ୍ୟ ଯୋଜନାରେ ମାନବ ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 54

स्तुवन्तमेवं शौरिं तं वसुदेवं हरिस्तदा । अवोचत्प्रीणयंस्तं च देवकीं च द्विजोत्तमाः

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଶୌରି ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ହରି ସେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।

Verse 55

हरिरुवाच । अहं कंसं वधिष्यामि मा भीर्वां पितराविति । नन्दगोपस्य गृहिणी यशोदाऽजनयत्सुताम् । मम मायां पूर्वदिने सर्वलोकविमोहिनीम्

ହରି କହିଲେ—“ମୁଁ କଂସକୁ ବଧ କରିବି; ହେ ପିତାମାତା, ତୁମେ ଦୁହେଁ ଭୟ କରନି। ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଗୃହିଣୀ ଯଶୋଦା ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେ ମୋର ମାୟା, ପୂର୍ବଦିନ ଜନ୍ମି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ।”

Verse 56

मां तस्याः शयने न्यस्य यशोदायाः सुता तु ताम् । आदाय देवकीशय्यां प्रापयस्व यदूत्तम

“ମୋତେ ତାଙ୍କ ଶୟନରେ ରଖି, ଯଶୋଦାଙ୍କ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଉଠାଇ ଦେବକୀଙ୍କ ଶୟ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦିଅ, ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।”

Verse 57

एवमुक्तः स कृष्णेन तथैव ह्यकरोद्द्विजाः । रुरोद माया तनया देवकीशयनेस्थिता

କୃଷ୍ଣ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ସେ ଠିକ୍ ସେହିପରି କଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ଦେବକୀଙ୍କ ଶୟ୍ୟାରେ ଥିବା ମାୟାର କନ୍ୟା କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 58

अथ बालध्वनिं श्रुत्वा कंसः संकुलमानसः । सूतिकागृहमागम्य तामादाय च दारिकाम्

ତାପରେ ଶିଶୁର କାନ୍ଦଣା ଶୁଣି, ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା କଂସ ସୂତିକାଗୃହକୁ ଆସି ସେଇ କନ୍ୟାଶିଶୁକୁ ଧରି ଉଠାଇଲା।

Verse 59

शिलायां पोथयामास निर्दयो निरपत्रपः । अथ तद्धस्तमाच्छिद्य सायुधाष्टमहाभुजा । महादेव्यब्रवीत्कंसं समाहूयातिकोपना

ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଓ ନିର୍ଲଜ କଂସ ତାଙ୍କୁ ପଥର ଉପରେ କଚାଡ଼ି ଦେଲା। ତେବେ ତା’ ହାତରୁ ଖସିଯାଇ, ଅଷ୍ଟଭୁଜା ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କଂସକୁ ଡାକି କହିଲେ।

Verse 60

मायोवाच । अरे रे कंस पापात्मन्दुर्बुद्धे मूढचेतन

ମାୟା କହିଲେ: ଆରେ ରେ କଂସ! ହେ ପାପାତ୍ମା, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ମୂଢ଼ ଚିତ୍ତ!

Verse 61

यत्र कुत्रापि शत्रुस्ते वर्तते प्राणहारकः । मार्गयस्वात्मनो मृत्युं तं शत्रुं कंस मा चिरम्

ତୁମର ପ୍ରାଣ ହରଣକାରୀ ଶତ୍ରୁ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ଅଛି। ହେ କଂସ! ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ ସେହି ଶତ୍ରୁକୁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଖୋଜ।

Verse 62

इतीरयित्वा सा देवी दिव्यस्थानान्यवाप्य च । लब्धपूजा मनुष्येभ्यो बभूवाभीष्टदायिनी

ଏପରି କହି ସେହି ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗମନ କଲେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପୂଜା ପାଇ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ ହେଲେ।

Verse 63

श्रुत्वा स देवीवचनं कंसो ऽपि भृशमाकुलः । बालग्रहान्पूतनादीन्स्वांतकं बाधितुं रिपुम्

ଦେବୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କଂସ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଗଲା। ନିଜର ମୃତ୍ୟୁରୂପୀ ଶତ୍ରୁକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ସେ ପୂତନା ଆଦି ବାଳଘାତକମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲା।

Verse 64

प्रेषयामास देशेषु शिशूनन्यांश्च बाधितुम् । ते च बालग्रहाः सर्वे प्रययु र्नंदगोकुलम्

ସେ ନାନା ଦେଶକୁ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲା, ଯେ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଉପଦ୍ରବ ଓ ପୀଡା ଦିଅନ୍ତୁ। ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ବାଳଗ୍ରହ ଦାନବ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 65

हताश्च कृष्णेन तदा प्रययुर्यमसादनम् । ततः कतिपयाहस्सु गतेषु द्विजपुंगवाः

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ହତ ହୋଇ ସେମାନେ ତେବେ ଯମସଦନକୁ ଗଲେ। ତାପରେ କିଛି ଦିନ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, …

Verse 66

रामकृष्णौ व्यवर्द्धेतां गोकुले बालकौ तदा । अनेकबालक्रीडाभिश्चिक्रीडतुररिंदमौ

ତେବେ ଗୋକୁଳରେ ବାଳକ ରୂପେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ସେଇ ଦୁଇ ଶତ୍ରୁଦମନ ଅନେକ ବାଳକ୍ରୀଡାରେ ସେଠାରେ କ୍ରୀଡା କଲେ।

Verse 67

कंचित्कालं वत्सपालौ वेणुनादमकुर्वताम् । कंचित्कालं च गोपालौ गुंजातापि च्छभूषितौ

କିଛି ସମୟ ସେମାନେ ବତ୍ସପାଳ ହୋଇ ବେଣୁନାଦ କରୁଥିଲେ। ଆଉ କିଛି ସମୟ ଗୋପାଳ ହୋଇ ଗୁଞ୍ଜାଫଳର ମାଳା ଓ ତାପୀଚ୍ଛ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 68

रेमाते बहुकालं तौ गोकुले रामकेशवौ । कंसः कदाचिदक्रूरं गोकुले रामकेशवौ

ଏଭଳି ଗୋକୁଳରେ ରାମ ଓ କେଶବ ଦୀର୍ଘକାଳ କ୍ରୀଡାରେ ରତ ହୋଇ ରହିଲେ। ପରେ ଏକଦା କଂସ ଗୋକୁଳସ୍ଥ ରାମ-କେଶବ ବିଷୟରେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ଡାକିଲା।

Verse 69

प्रेषयामास विप्रेंद्राः समानयितुमं जसा । आनयामास चाक्रूरो रामकृष्णौ स गोकुलात्

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣିବା ପାଇଁ ସେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ପ୍ରେଷିଲେ; ଅକ୍ରୂର ଗୋକୁଳରୁ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ।

Verse 70

मथुरां कंसनिर्देशात्स्वर्णतोरणराजिताम्

କଂସଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ ମଥୁରା ନଗରୀକୁ (ସେମାନଙ୍କୁ) ନେଇଗଲେ।

Verse 71

ततः समानीय स रामकेशवौ ययौ पुरीं गांदिनिजस्तदग्रे । दृष्ट्वा च कंसं विनिवेद्य कार्यं तस्मै स्वगेहं प्रविवेश पश्चात्

ତାପରେ ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ବଂଶଜ ଅକ୍ରୂର ରାମ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ସହ ଆଣି ଆଗରେ ନଗରୀକୁ ଗଲେ। କଂସଙ୍କୁ ଦେଖି କାର୍ଯ୍ୟ ନିବେଦନ କରି, ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 72

अथापराह्णे वसुदेवपुत्रावन्येद्युरिष्टैः सह गोपपुत्रैः । उपेयतुः सालनिखातयुक्तां संगोपुराट्टां मधुरापुरीं तौ

ତାପରେ ପରଦିନ ଅପରାହ୍ଣେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ପ୍ରିୟ ଗୋପପୁତ୍ର ସଖାମାନଙ୍କ ସହ, ଶାଳକାଠର ଖୁଣ୍ଟି ଓ ବାଡ଼ରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସୁଦୃଢ଼ ଗୋପୁରଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ ମଥୁରା ପୁରୀକୁ ନିକଟିତ ହେଲେ।

Verse 73

स्तोत्राणि शृण्वन्पुरयौवतानां कृष्णस्तु रामेण सहैव गत्वा । धनुर्निवेशं सह सैव तत्र ददर्श चापं च महदृढज्यम्

ନଗରୀର ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ କୃଷ୍ଣ ରାମଙ୍କ ସହ ଗଲେ ଏବଂ ଧନୁଷ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଜ୍ୟାଯୁକ୍ତ ମହାଧନୁଷକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 74

विद्राव्य सर्वानपि चापपालान्धनुः समादाय स लीलयाऽशु । मौर्व्यां नियोक्तुं नमयांचकार तदं तरे भग्नमभूद्विधैव

ଧନୁଷର ସମସ୍ତ ପାଳମାନଙ୍କୁ ତାଡ଼ିଦେଇ ସେ କ୍ରୀଡାଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ। ପ୍ରତ୍ୟଞ୍ଚା ଲଗାଇବାକୁ ନମାଇବାମାତ୍ରେ ତାହା ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା—ଏହା ଦୈବବିଧି।

Verse 75

कोदंडभंगोत्थितशब्दमाशु श्रुत्वाभियातान्बलिनो निहंतुम् । निजघ्नतुस्तौ प्रतिगृह्य खंडौ चापस्य पालान्बलिनौ द्विजेंद्रा

ମହାଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବାରୁ ଉଠିଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବଳବାନମାନେ ତୁରନ୍ତ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଧାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ଧନୁଷର ଭାଙ୍ଗା ଖଣ୍ଡ ଧରି ଧନୁଷପାଳମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

Verse 76

ततः कुवलयापीडं गजं द्वारि स्थितं क्षणात् । निहत्य रामकृष्णौ तौ महाबलपराक्रमौ

ତାପରେ ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ କୁବଲୟାପୀଡ ହାତୀକୁ ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ବଧ କଲେ।

Verse 77

तस्य दंतौ समुत्पाट्य दधानौ करयोर्द्वयोः । अंसे निधाय तौ दंतौ रंगं प्रययतुः क्षणात्

ତାହାର ଦୁଇ ଦନ୍ତ ଉପାଡ଼ି, ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, କାନ୍ଧରେ ରଖି ସେ ଦୁଇଜଣ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ରଙ୍ଗଭୂମିକୁ ଗଲେ।

Verse 78

निहत्य मल्लं चाणूरं मुष्टिकं तोशलं तथा । अन्यांश्च मल्लप्रवरान्निन्यतुर्यमसा दनम्

ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ, ତୋଶଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଲ୍ଲପ୍ରବରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

Verse 79

समारुरुहतुस्तूर्णं तुंगं मंचं च तौ तदा । तत्र तुंगे समासीनमासने कंसमेत्य तौ । तस्थतुस्तं तृणीकृत्य सिंहौ क्षुद्रमृगं यथा

ତେବେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଶୀଘ୍ରେ ଉଚ୍ଚ ମଞ୍ଚକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ଉଚ୍ଚାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ କଂସଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ତୃଣସମ ତୁଚ୍ଛ ଭାବି—ସିଂହ ଯେପରି ଛୋଟ ମୃଗକୁ ଦେଖେ—ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 80

ततः कंसं समाकृष्य कृष्णो मंचोपरि स्थितम् । पादौ गृहीत्वा वेगेन भ्रामयामास चांबरे

ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଥିବା କଂସକୁ ଟାଣି ନେଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଆକାଶରେ ଘୁରାଇଲେ।

Verse 81

ततस्तं पोथयामास स भूमौ गत जीवितम् । कंसभ्रातॄन्बलोऽप्यष्टौ निजघ्ने मुष्टिना द्विजाः

ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଜୋରେ ପଟକିଦେଲେ; ସେ ଭୂମିରେ ପଡି ପ୍ରାଣହୀନ ହେଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବଳରାମ ମଧ୍ୟ କଂସର ଆଠ ଭାଇଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟିଘାତରେ ନିହତ କଲେ।

Verse 82

एवं निहत्य तं कंसं कृष्णः परबलार्दनः । पितरौ मोचयामास निगडादति दुःखितौ

ଏଭଳି କଂସକୁ ନିହତ କରି, ପରଶତ୍ରୁବଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ନିଗଡ଼ରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 83

सर्वानास्थापयामास बलेन सह माधवः । श्रीकृष्णेन हतं कंसं श्रुत्वा प्रापुः पुरीं तदा

ତାପରେ ମାଧବ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୁସଂଗଠିତ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କଂସକୁ ନିହତ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ଲୋକେ ସେତେବେଳେ ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 84

बांधवा मथुरायां ये पूर्वं कंसे न बाधिताः । उग्रसेनं तथा राज्ये स्थापयामास केशवः

ମଥୁରାରେ ଯେ ବାନ୍ଧବମାନେ ପୂର୍ବେ କଂସଦ୍ୱାରା ବାଧିତ ହୋଇନଥିଲେ, କେଶବ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ସିଂହାସନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ରାଜ୍ୟକୁ ଧର୍ମମାର୍ଗେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 85

असहिष्णुर्द्विजाः पित्रोरेवं कंसकृतागसम् । जघान मातुलं कंसं देवब्राह्मणकंट कम्

ପିତୃସମ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କଂସ କରିଥିବା ମହାପାପ ସହିନପାରି, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ସ୍ୱରୂପ ନିଜ ମାତୁଳ କଂସକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବଧ କଲେ।

Verse 86

ततः कदाचिकृष्णोऽयमात्मानं द्रष्टुमागतान् । नारदादीन्मुनीन्सर्वानिदं पप्रच्छ सत्तमः

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ନାରଦ ଆଦି ସମସ୍ତ ମୁନି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଆସିଲେ; ସେତେବେଳେ ସତ୍ତମ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ।

Verse 87

श्रीकृष्ण उवाच । मयाऽयं मातुलो विप्रा हतः कंसोऽतिपापकृत् । मातुलस्य वधे दोषः प्रोच्यते शास्त्रवित्तमैः

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ମୁଁ ଏହି ଅତିପାପକାରୀ ମାତୁଳ କଂସକୁ ବଧ କରିଛି; ତଥାପି ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ମାନେ ମାତୁଳବଧରେ ଦୋଷ କହନ୍ତି।

Verse 88

प्रायश्चित्तमतो ब्रूत तद्दोषविनिवृत्तये । अवोचन्नारदस्तत्र कृष्णमद्भुतविक्रमम् । वाचा मधुरया विप्रा भक्तिप्रणयपूर्वकम्

ଏହି ଦୋଷ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହନ୍ତୁ। ତେବେ ସେଠାରେ ନାରଦ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରଣୟପୂର୍ବକ ମଧୁର ବାଣୀରେ ଅଦ୍ଭୁତବିକ୍ରମୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 89

नारद उवाच । नित्यशुद्धश्च मुक्तश्च भद्रश्चैव भवा न्सदा

ନାରଦ କହିଲେ—ତୁମେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ, ସଦା ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସଦା ମଙ୍ଗଳସ୍ୱରୂପ।

Verse 90

सच्चिदानंदरूपश्च परमात्मा सनातनः । पुण्यं पापं च ते नास्ति कृष्ण यादवनंदन

ତୁମେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ସନାତନ ପରମାତ୍ମା। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯାଦବାନନ୍ଦନ! ତୁମ ପାଇଁ ନ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ନ ପାପ।

Verse 91

तथापि लोकशिक्षार्थं भवता गरु डध्वज । प्रायश्चित्तं तु कर्तव्यं विधिनानेन माधव

ତଥାପି ଲୋକଶିକ୍ଷାର୍ଥେ, ହେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ମାଧବ! ଏହି ବିଧିଅନୁସାରେ ତୁମେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 92

लोकसंग्रहणं तावत्कर्तव्यं भवताधुना । रामसेतौ महापुण्ये गंधमादनपर्वते

ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହ ଓ ଜନହିତ ପାଇଁ ତୁମେ ଏବେ ଏହା କର—ମହାପୁଣ୍ୟ ରାମସେତୁରେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ।

Verse 93

रामेण स्थापितं लिंगं रामनाथाभिधं पुरा । तस्याभिषेकतोयार्थं धनुष्कोट्या रघूद्वहः

ପୂର୍ବେ ରାମ ‘ରାମନାଥ’ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ତାହାର ଅଭିଷେକଜଳ ପାଇଁ ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍କୋଟିରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 94

गां भित्त्वोत्पादयामास तीर्थं कोटीति विश्रुतम् । तव पूर्वावतारेण रामेणाक्लिष्टकर्मणा

ତୁମ ପୂର୍ବ ଅବତାର—ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଶ୍ରୀରାମ—ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ‘କୋଟିତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ।

Verse 95

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं निर्मितं स्वयमेव यत् । तत्र स्नानं कुरुष्व त्वं धर्म्ये पापविनाशने

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ବିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯେ ତୀର୍ଥ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି, ସେହି ଧର୍ମ୍ୟ ପାପନାଶକ ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ସ୍ନାନ କର।

Verse 96

तेन ते मातुलवधाद्दोषः शीघ्रं विनंक्ष्यति । कोटितीर्थे हरेः स्नानं ब्रह्महत्यादिशोधकम्

ସେହି ସ୍ନାନରେ ତୁମ ମାତୁଳବଧଜନିତ ଦୋଷ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯିବ। କୋଟିତୀର୍ଥରେ ହରିଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ସ୍ନାନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦି ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଶୋଧନ କରେ।

Verse 97

स्वर्गमोक्षप्रदं पुंसामायुरारोग्यवर्धनम् । इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं नारदस्य स माधवः

ଏହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇ ଆୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ବଢ଼ାଏ—ମୁନି ନାରଦଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମାଧବ (ସମ୍ମତ ହେଲେ)।

Verse 98

विसृज्य तानृषीन्सर्वांस्तस्मिन्नेव क्षणे द्विजाः । रामसेतौ ययौ तूर्णं स्वदोषपरि शुद्धये

ସେହି କ୍ଷଣରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ଦୋଷର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶୀଘ୍ର ରାମସେତୁକୁ ଗଲେ।

Verse 99

दिनैः कतिपयैर्गत्वा कोटितीर्थं यदूद्वहः । स्नात्वा संकल्पपूर्वं च दत्त्वा दानान्यनेकशः

କିଛି ଦିନ ଯାତ୍ରା କରି ଯଦୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଲେ।

Verse 100

स मातुलवधोत्पन्नदोषेभ्यो मुमु चे क्षणात् । निषेव्य रामनाथं च स्वपुरं मथुरां ययौ

ମାତୁଳବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷମାନଙ୍କୁ ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ରାମନାଥଙ୍କୁ ପୂଜି ନିଜ ନଗର ମଥୁରାକୁ ଗଲେ।

Verse 104

श्रुत्वेमं पुण्यमध्यायं पठित्वा च मुनीश्वराः । ब्रह्महत्यादिभिः सत्यं मुच्यते पातकैर्नरः

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ! ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶୁଣିବା ଓ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପରୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।