Adhyaya 23

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अग्नितीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा चक्रतीर्थं ततो व्रजेत्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ସର୍ବପାପନାଶକ ‘ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ହୋଇ, ପରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

यंयं कामं समुद्दिश्य चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମର୍ତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସେହି କାମନାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 3

पुराहिर्बुध्न्यनामा तु महर्षिः संशित व्रतः । सुदर्शनमुपास्तास्मिंस्तपस्वी गंधमादने

ପୂର୍ବକାଳରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ ନାମକ ମହର୍ଷି, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ତପସ୍ବୀ, ସେଠାରେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।

Verse 4

तपस्यंतं मुनिं तत्र राक्षसा घोररूपिणः । अबाधंत सदा विप्रास्तपोविघ्नैकतत्पराः

ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରତ ମୁନିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ରୂପଧାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ସଦା ବାଧା ଦେଉଥିଲେ; ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେମାନେ କେବଳ ତପୋବିଘ୍ନ କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ।

Verse 5

सुदर्शनं तदागत्य भक्तरक्षणवांछया । यातुधानान्बाधमानान्न्यवधीर्लीलया पुरा

ତେବେ ଭକ୍ତରକ୍ଷାର ଇଚ୍ଛାରେ ସୁଦର୍ଶନ ସେଠାକୁ ଆସି, ବାଧା କରୁଥିବା ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବକାଳରେ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ବଧ କଲେ।

Verse 6

तदाप्रभृति तच्चक्रं भक्तप्रार्थनया द्विजाः । अहिर्बुध्न्यकृते तीर्थे सन्निधानं सदाऽकरोत्

ସେହି ସମୟରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସେଇ ଚକ୍ର ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ମିତ ତୀର୍ଥରେ ସଦା ସନ୍ନିଧାନ କଲା।

Verse 7

तदाप्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमितीर्यते । सुदर्शनप्रसादेन तत्र तीर्थे निमज्जनात्

ସେହି ସମୟରୁ ସେଇ ତୀର୍ଥ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେଠାରେ ନିମଜ୍ଜନ-ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଭଫଳ ମିଳେ।

Verse 8

रक्षःपिशाचा दिकृता पीडा नास्त्येव कर्हिचित् । स्नात्वास्मिन्पावने तीर्थे छिन्नपाणिः पुरा रविः । स हिरण्यमयौ पाणी लब्धवांस्तीर्थवैभवात्

ଏହି ପାବନ ତୀର୍ଥର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ରାକ୍ଷସ‑ପିଶାଚ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କୌଣସି ପୀଡା କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ। ପୁରାକାଳେ ଛିନ୍ନହସ୍ତ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ତୀର୍ଥମହିମାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦୁଇ ହାତ ପାଇଥିଲେ।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । छिन्नपाणिः कथमभूदादित्यः सूतनंदन । यथा च लब्धवान्पाणी सौवर्णौ तद्वदस्व नः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତନନ୍ଦନ! ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ହାତ କିପରି ଛିନ୍ନ ହେଲା? ଏବଂ ସେ କିପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦୁଇ ହାତ ପାଇଲେ? ଆମକୁ କୁହ।

Verse 10

श्रीसूत उवाच । इंद्रादयः सुराः पूर्वं संततं दैत्यपीडिताः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବକାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ପୀଡିତ ହୁଅୁଥିଲେ।

Verse 11

किं कुर्म इति संचित्य संभूय सममंत्रयन् । बृहस्पतिं पुरस्कृत्य मंत्रयित्वा चिरं सुराः

“ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ?” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ଦେବମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରସ୍ପର ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଲୋଚନା କଲେ।

Verse 12

तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः । ते ब्रह्माणं समासाद्य दृष्ट्वा स्तुत्वा च भक्तितः

ତୁରାସାହଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି ସେମାନେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 13

ततो व्यजिज्ञपस्तस्मै स्वेषामागमकारणम् । सुरा ऊचुः । भगवन्भारतीनाथ दैत्या ह्यस्मान्बलोत्कटाः

ତେବେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜମାନଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ ଜଣାଇଲେ। ଦେବମାନେ କହିଲେ— “ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ଭାରତୀନାଥ! ଅତିବଳଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି।”

Verse 14

बाधंते सततं देव तत्र ब्रूहि प्रतिक्रियाम् । इत्युक्तः स सुरैर्ब्रह्मा तानाह कृपया वचः

“ହେ ଦେବ! ସେମାନେ ଆମକୁ ସଦା ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି; ଏହାର ପ୍ରତିକାର କହନ୍ତୁ।” ଏଭଳି କହିଲେ ଦେବମାନେ; ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କୃପାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । मा भैष्ट यूयं विबुधास्तत्रोपायं ब्रवीम्यहम् । माहेश्वरं महायज्ञमसुराणां विनाशनम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— “ହେ ବିବୁଧମାନେ, ଭୟ କରନି; ଏହାର ଉପାୟ ମୁଁ କହୁଛି। ଅସୁରବିନାଶକ ମାହେଶ୍ୱର ମହାଯଜ୍ଞ କର।”

Verse 16

प्रारभध्वं सुरा यूयं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयं च दैवतैः सर्वैर्विधिलोभं विना कृतः

“ହେ ସୁରମାନେ! ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଏହା ଆରମ୍ଭ କର। ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଵିଧିଫଳର ଲୋଭ ବିନା ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ।”

Verse 17

माहेश्वरो महायज्ञः क्रियतां गंधमादने । यदि ह्यन्यत्र तं यज्ञं कुर्युस्तद्विबुधर्षभाः

“ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ମାହେଶ୍ୱର ମହାଯଜ୍ଞ କରାଯାଉ। କାରଣ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯଦି ତୁମେ ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର କରିବ, ତେବେ…”

Verse 18

यज्ञविघ्नं तदा कुर्युर्दुरात्मानः सुरद्विषः । क्रियते यद्ययं यज्ञो गंधमादनपर्वते

ତେବେ ଦେବଦ୍ୱେଷୀ ଦୁରାତ୍ମାମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ କରିବେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ଯଜ୍ଞ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ କରାଯାଏ…

Verse 19

सुदर्शनप्रसादेन नैव विघ्नो भवेत्तदा । अहिर्बुध्न्याभिधानस्य महर्षेर्गंधमादने

ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତେବେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ହେବ ନାହିଁ; କାରଣ ଗନ୍ଧମାଦନରେ ‘ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ’ ନାମକ ମହର୍ଷି ଅଛନ୍ତି।

Verse 20

अनुग्रहाय तत्तीर्थे सन्निधत्ते सुदर्शनम् । अतः कुरुध्वं भो यूयं तं यज्ञं गंधमादने

ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସୁଦର୍ଶନ ସନ୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ହେ ସମସ୍ତେ, ସେଇ ଯଜ୍ଞ ଗନ୍ଧମାଦନରେ କର।

Verse 21

नातिदूरे चक्रतीर्थादसुराणां विनाशकम् । ततस्ते ब्रह्मवचसा सहसा गंधमादनम्

ଅସୁରବିନାଶକ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରୁ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସହସା ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ଧାଇଲେ।

Verse 22

बृहस्पतिं पुरस्कृत्य जग्मुर्यज्ञचिकीर्षया । ते प्रणम्य महात्मानमहिर्बुध्न्यं मुनीश्वरम्

ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ମୁନୀଶ୍ୱର ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।

Verse 23

अकल्पयन्यज्ञवाटन्नातिदूरे तदाश्रमात् । यज्ञकर्मसु निष्णातैः सहितास्ते तपोधनैः

ତପୋଧନ ସେ ତପସ୍ବୀମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିଷ୍ଣାତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେଇ ଆଶ୍ରମରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ ଯଜ୍ଞବାଟିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।

Verse 24

इष्टिमारेभिरे देवा असुराणां विनाशिनीम् । तस्मिन्कर्मणि होतासीत्स्वयमेव बृहस्पतिः

ଦେବମାନେ ଅସୁରବିନାଶିନୀ ଇଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେହି କର୍ମରେ ସ୍ୱୟଂ ବୃହସ୍ପତି ହୋତା ହେଲେ।

Verse 25

बभूव मैत्रावरुणो जयंतः पाकशासनिः । अच्छावाको बभूवात्र वसूनामष्टमो वसुः

ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟନ୍ତ ମୈତ୍ରାବରୁଣ ହେଲେ; ଏଠାରେ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ ବସୁ ଅଚ୍ଛାବାକ ହେଲେ।

Verse 26

ग्रावस्तुदभवत्तत्र शक्तिपुत्रः पराशरः । अष्टावक्रो महातेजा अध्वर्युधुरमूढवान्

ସେଠାରେ ଶକ୍ତିପୁତ୍ର ପରାଶର ଗ୍ରାବସ୍ତୁତ ହେଲେ; ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପଦ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 27

तत्र प्रतिप्रस्थाताभूद्विश्वामित्रो महामुनिः । नेष्टा बभूव वरुण उन्नेता च धनेश्वरः

ସେଠାରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରତିପ୍ରସ୍ଥାତା ହେଲେ; ବରୁଣ ନେଷ୍ଟା ହେଲେ ଏବଂ ଧନେଶ୍ୱର (କୁବେର) ଉନ୍ନେତା ହେଲେ।

Verse 28

ब्रह्मा बभूव सविता यज्ञस्यार्धधुरं वहन् । बभूव ब्राह्मणाच्छंसी वसिष्ठो ब्रह्मणोत्तमः

ସବିତା ଯଜ୍ଞର ଅର୍ଧଭାର ବହି ବ୍ରହ୍ମା-ପୁରୋହିତ ହେଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚ୍ଛଂସୀ ହେଲେ।

Verse 29

आग्नीध्रोऽभूच्छुनःशेपः पोता जातश्च पावकः । उद्गाता वायुरभवत्प्रस्तोता च परेतराट्

ଶୁନଃଶେପ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ହେଲେ, ପାବକ ପୋତୃ ହେଲେ; ବାୟୁ ଉଦ୍ଗାତୃ ହେଲେ, ଏବଂ ପରେତରାଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୋତୃ ହେଲେ।

Verse 30

प्रतिहर्ता तु तत्रासीदगस्त्यः कुंभसंभवः । सुब्रह्मण्यो मधुच्छंदा विश्वामित्रात्मजो महान्

ସେଠାରେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରତିହର୍ତୃ ହେଲେ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାନ୍ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 31

यजमानः स्वयमभूद्देवराजः पुरंदरः । उपद्रष्टा बभूवात्र व्यासपुत्रः शुको मुनिः

ଦେବରାଜ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସ୍ୱୟଂ ଯଜମାନ ହେଲେ; ଏଠାରେ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ମୁନି ଶୁକ ଉପଦ୍ରଷ୍ଟା (ସାକ୍ଷୀ-ନିରୀକ୍ଷକ) ହେଲେ।

Verse 32

ततस्ते ऋत्विजः सर्वे देवराजं पुरंदरम् । विधिवद्दीक्षयांचक्रुस्तत्र माहेश्वरे क्रतौ

ତାପରେ ସେହି ମାହେଶ୍ୱର କ୍ରତୁରେ ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଦେବରାଜ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା କରାଇଲେ।

Verse 33

प्रावर्तत महायज्ञ एवं वै गंधमादने । सुदर्शनप्रभावेन दुःसहेनातिपीडिताः

ଏହିପରି ଗନ୍ଧମାଦନରେ ସେଇ ମହାଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୁଦର୍ଶନର ଅସହ୍ୟ ପ୍ରଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହୋଇ ବିଘ୍ନକାରୀ ବଳ ଦମିତ ହେଲେ।

Verse 34

नाविंदन्नसुरास्तत्र रंध्रं यज्ञे प्रवर्तिते । एवन्निरंतरायोऽसौ प्रावर्तत महा क्रतुः

ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ସେଠାରେ ଅସୁରମାନେ ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ କୌଣସି ରନ୍ଧ୍ର ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ମହାକ୍ରତୁ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଚାଲିଲା।

Verse 35

भक्षयंश्च हरिस्तत्र जज्वाल हुतवाहनः । विधिवत्कर्मजालानि कृत्वाध्वर्युरसंभ्रमात्

ସେଠାରେ ହରି ହବି ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ ହୁତବାହନ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଅସମ୍ଭ୍ରମରେ ବିଧିମତେ ସମସ୍ତ କର୍ମକ୍ରମ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 36

मंत्रपूतं पुरोडाशं जुहवामास पावके । हुतशेषं पुरोडाशं विभज्याध्वर्युरादरात्

ମନ୍ତ୍ରପୂତ ପୁରୋଡାଶକୁ ସେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ। ପରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଆଦରରେ ହୁତଶେଷ ପୁରୋଡାଶକୁ ବିଭାଜନ କଲେ।

Verse 37

ऋत्विग्भ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रददौ पापनाशनम् । सवित्रे ब्रह्मणे चैकमत्युग्रतरतेजसम्

ସେ ହୋତୃମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପାପନାଶକ ଅଂଶ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଏବଂ ସବିତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ଦେଲେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା।

Verse 38

ददौ तत्र पुरोडाशभागं प्राशित्रनामकम् । प्रतिजग्राह पाणिभ्यां प्राशित्रं सविता तदा

ସେଠାରେ ସେ 'ପ୍ରାଶିତ୍ର' ନାମକ ପୁରୋଡାଶର ଭାଗ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ତେବେ ସବିତା ଦେବ ନିଜର ଦୁଇ ହାତରେ ସେହି ପ୍ରାଶିତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 39

सवित्रा स्पृष्टमात्रं सत्तत्प्राशित्रं दुरासदम् । तस्य पाणी प्रचिच्छेद पश्यतां सर्वऋत्विजाम्

ସବିତା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଶିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିକମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ହାତ କାଟି ପକାଇଲା।

Verse 40

ततः संछिन्नपाणिः स प्राशित्रेणोग्रतेजसा । किमेतदिति संत्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत्

ତା’ପରେ ସେହି ଉଗ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରାଶିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହାତ କଟିଯିବାରୁ ସେ ଭୟଭୀତ ଓ ବିଷର୍ଣ୍ଣ ମୁଖରେ କହିଲେ - "ଏହା କ’ଣ?"

Verse 41

सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः

ସବିତା ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିକମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଏହା କହିଲେ। ସବିତା କହିଲେ: "ପୁରୋଡାଶର ଏହି 'ପ୍ରାଶିତ୍ର' ନାମକ ଭାଗ ମୋର ଅଟେ।"

Verse 42

दत्तश्चिच्छेद मत्पाणी मिषत्स्वेव भवत्स्वपि । अतो भवंतः संभूय सर्व एव हि ऋत्विजः

"ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ମୋର ହାତ କାଟି ପକାଇଲା। ତେଣୁ ଆପଣ ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିକ ଏକାଠି ହୋଇ..."

Verse 43

कल्पयंतामिमौ पाणी नोचेद्यज्ञं निहन्म्यमुम् । सवितुर्वाक्यमाकर्ण्य ते सर्वे समचिंतयन्

“ଏହି ଦୁଇ ହାତକୁ ପୁନଃ ଗଢ଼ିଦିଅ; ନଚେତ୍ ମୁଁ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।” ସବିତୃଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 44

तत्र मध्ये मुनींद्राणां देवानां चैव सर्वशः । अष्टावक्रो महातेजा ऋत्विजस्तानभाषत

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ସେହି ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 45

अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्

ଅଷ୍ଟାବକ୍ର କହିଲେ—“ହେ ଋତ୍ୱିଜମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ମୋ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ। ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କର ଶତ ଯୁଗଚକ୍ର ଅତୀତ ହୋଇଛି।”

Verse 46

जायंते च म्रियंते च चतुराननकोटयः । पश्यन्नेव च तान्सर्वानहं प्राणानधारयम्

କୋଟି କୋଟି ଚତୁରାନନ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ଧାରଣ କରି ରହିଲି।

Verse 47

तत्र लोकेश्वराभिख्ये वर्तमाने प्रजापतौ । विप्रो हरिहरोनाम निवसञ्छयामलापुरे

ସେହି ସମୟରେ, ଲୋକେଶ୍ୱର ନାମକ ପ୍ରଜାପତି ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଶ୍ୟାମଳାପୁରରେ ହରିହର ନାମର ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସବାସ କରୁଥିଲେ।

Verse 48

व्याधेनारण्यवासेन केल्यर्थं लक्ष्यवेधिना । छिन्नपादोऽभवद्बाणैर्लक्ष्य मध्यं समागतः

ଅରଣ୍ୟବାସୀ ବ୍ୟାଧ କ୍ରୀଡାର୍ଥେ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲା; ଲକ୍ଷ୍ୟର ମଧ୍ୟକୁ ଲାଗିବାରୁ ତାହାର ଦୁଇ ପାଦ ଛିନ୍ନ ହେଲା।

Verse 49

स गंधमादनं प्राप्य मुनिभिः प्रेरितस्तदा । स्नात्वा च मुनितीर्थेऽस्मिन्प्राप्तवांश्चरणौ पुरा

ତେବେ ମୁନିମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଏହି ମୁନିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବବତ୍ ଚରଣଦ୍ୱୟ ପୁନଃ ପାଇଲା।

Verse 50

तदा पुण्यमिदं तीर्थं मुनितीर्थमितीरितम् । इदानीं चक्रतीर्थाख्यं चक्रनाम त्वविंदत

ପୂର୍ବେ ଏହି ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ‘ମୁନିତୀର୍ଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା; ଏବେ ଏହା ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚକ୍ରନାମ, ପାଇଛି।

Verse 51

तदत्र क्रियतां स्नानं प्राशित्रच्छिन्नपाणिना । मुनितीर्थे सवित्रापि युष्माकं यदि रोचते

ଏହେତୁ ଏଠାରେ ମୁନିତୀର୍ଥରେ ପ୍ରାଶିତ୍ର ଭୋଜନ ପରେ ଯାହାର ହାତ ଛିନ୍ନ, ସେ ସ୍ନାନ କରୁ; ଏବଂ ଯଦି ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ସବିତା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 52

ऋत्विजः कथितास्त्वेवमष्टावक्रमहर्षिणा । सवितारमभाषंत सर्व एव प्रहर्षिताः

ମହର୍ଷି ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଆଠ ଋତ୍ୱିଜ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସବିତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 53

सवितः स्नाहि तीर्थेऽ स्मिंस्तव पाणी भविष्यतः । अष्टावक्रो यथा प्राह तथा कुरु समाहितः

ହେ ସବିତା, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କର; ତୋର ହାତ ଆଉଥରେ ଲଭ୍ୟ ହେବ। ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେପରି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ କର।

Verse 54

ततः स सविता गत्वा चक्रतीर्थं महत्तरम् । सस्नौ पाण्योरवाप्त्यर्थमिष्टदायिनि तत्र सः

ତାପରେ ସବିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ବରଦାୟୀ ତୀର୍ଥରେ ହାତ ଫେରି ପାଇବା ପାଇଁ ସେ ସ୍ନାନ କଲା।

Verse 55

उत्तिष्ठन्नेव स तदा तत्र स्नात्वा सभक्तिकम् । युक्तो हिरण्मयाभ्यां तु पाणिभ्यां समदृश्यत

ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କରି ଉଠିବା ସହିତ, ସେ ଦୁଇଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ହାତରେ ଯୁକ୍ତ ଦେଖାଗଲା।

Verse 56

हिरण्यपाणिं तं दृष्ट्वा जहृषुः सर्वऋत्विजः । ततः समाप्य तं यज्ञं दैत्यसंघान्विजित्य च

ତାଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣହସ୍ତ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋତ୍ୱିଜ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ପରେ ସେହି ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି ଏବଂ ଦୈତ୍ୟସଂଘମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରି—

Verse 57

इंद्रादयः सुराः सर्वे सुखिताः स्वर्गमाययुः । तस्मादेतत्समागत्य तीर्थं सर्वैश्च मानवैः

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ତେଣୁ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଆସି ସମସ୍ତ ମାନବମାନେ—

Verse 58

सेवनीयं प्रयत्नेन स्वस्वाभीष्टस्य सिद्धये । अंधैश्च कुणिभिर्मूकैर्बधिरैः कुब्जकैरपि

ନିଜ ନିଜ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହାକୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ—ଅନ୍ଧ, ଅପାଙ୍ଗ, ମୂକ, ବଧିର ଓ କୁବ୍ଜମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 59

खंजैः पंगुभिरप्येतदंगहीनैस्तथापरैः । संछिन्नपाणिचरणैः संछिन्नान्यांगसंचयैः

ଖଞ୍ଜ, ପଙ୍ଗୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗହୀନମାନେ; ଯାହାଙ୍କର ହାତ-ପା ଛିନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ବିକୃତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 60

मनुष्यैश्च तथान्यैश्च विकलांगस्य पूर्तये । सेवनीयमिदं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदायकम्

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ବିକଳ ଅଙ୍ଗର ପୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ, ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ସର୍ବ ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 61

एवं वः कथितं विप्राश्चक्रतीर्थस्य वैभवम् । यत्र स्नात्वा पुरा छिन्नौ पाणी प्राप प्रभाकरः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏପରି ଭାବେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ବୈଭବ କୁହାଗଲା—ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରଭାକର ଛିନ୍ନ ହାତଦୁଇଟି ପୁନଃ ପାଇଥିଲେ।

Verse 62

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । अंगानि विकलान्यस्य पूर्णानि स्युर्न संशयः

ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ—ତାହାର ବିକଳ ଅଙ୍ଗମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 63

मोक्षकामस्य मर्त्यस्य मुक्तिः स्यान्नात्र संशयः

ମୋକ୍ଷକାମୀ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ଲଭେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।