Adhyaya 17

Verse 1

श्रीसूत उवाच । पुनरित्याह कक्षीवान्पितरं तं मुनीश्वराः । यथोदंकेन गुरुणा प्रेषितोऽहमिहा धुना

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ କକ୍ଷୀବାନ୍ ପୁନର୍ବାର ପିତାଙ୍କୁ କହିଲା—“ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଗୁରୁ ଉଦଙ୍କ ଯେପରି ଏବେ ମୋତେ ଏଠାକୁ ପ୍ରେଷିତ କରିଛନ୍ତି…”

Verse 2

समागतोस्मि तीर्थेऽस्मिन्नागस्त्ये मुनिसत्तम । स्वनयस्य सुतोद्वाहसिद्ध्यर्थं गुरुचोदितः

ହେ ମୁନିସତ୍ତମ, ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ-ତୀର୍ଥକୁ ଆସିଛି; ସ୍ୱନୟଙ୍କ ପୁତ୍ରର ବିବାହସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପାୟ ସାଧନ କରିବାକୁ।

Verse 3

उपायं तन्निगदितमत्र कुर्व न्न्यवर्तिषम् । वर्षत्रयावसाने मामुद्वाहोपायसंयुतम्

ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଥିବା ସେଇ ଉପାୟକୁ କରି ମୁଁ ପଛକୁ ଫେରିଲି ନାହିଁ। ତିନି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ମୁଁ ବିବାହୋପାୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲି।

Verse 4

स्वनयोत्रैव तिष्ठन्तमाससाद यदृच्छया । स च मामेत्य कन्यां ते दास्यामीति वचोऽब्रवीत्

ମୁଁ ଏଠାରେଇ ରହିଥିବାବେଳେ ସ୍ୱନୟ ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ମୋତେ ମିଳିଲା। ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲା—“ମୁଁ ତୁମକୁ ବିବାହାର୍ଥେ ଏକ କନ୍ୟା ଦେବି।”

Verse 5

ततोस्मदनुरोधेन त्वामाह्वयदयं नृपः । इतीरयित्वा पितरं कक्षीवान्विरराम सः

ତାପରେ ମୋର ଅନୁରୋଧରେ ଏହି ରାଜା ତୁମକୁ ଡାକାଇଲେ। ଏହି କଥା ପିତାଙ୍କୁ କହି କକ୍ଷୀବାନ ନିରବ ହେଲେ।

Verse 6

सुदर्शनोऽथ विप्रेंद्रः पुरोधाः स्वन यस्य सः । प्रययौ राजसविधं स्वनयाय निवेदितुम्

ତେବେ ସ୍ୱନୟଙ୍କ ରାଜପୁରୋହିତ, ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦର୍ଶନ, ସ୍ୱନୟଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ରାଜସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 7

राजानं तं समासाद्य स्वनयं स सुदर्शनः । प्राप्तं निवेदयामास तं दीर्घतमसं मुनिम्

ସୁଦର୍ଶନ ସ୍ୱନୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଭେଟି, ଦୀର୍ଘତମସ ମୁନି ଆସି ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 9

अगस्त्यतीर्थतीरे तं सपुत्रमृषि सत्तमम् । ददर्श राजा स्वनयो ब्रह्माणमिव देवराट्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ-ତୀର୍ଥର ତଟରେ ରାଜା ସ୍ୱନୟ ପୁତ୍ରସହିତ ସେଇ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯେପରି ଦେବରାଟ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 10

ववंदे दीर्घतमसश्चरणौ लोकमंगलौ । उत्थाप्य नृपतिं विप्रास्तदा दीर्घतमा मुनिः

ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ; ମୁନି ଦୀର୍ଘତମା ଲୋକମଙ୍ଗଳକର ଚରଣଦ୍ୱୟରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 11

आशिषं प्रयुयोजाथ स्वनयाय नृपाय सः । अत्रांतरे समायात उदंकोऽपि महानृषिः

ତାପରେ ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରରୂପ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହାଋଷି ଉଦଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 12

रामसेतौ धनुष्कोटौ स्नातुं शिष्यगणैर्वृतः । लक्षसंख्यो मुनिगणस्तेन साकं मुनीश्वरः

ରାମସେତୁର ଧନୁଷ୍କୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଶିଷ୍ୟଗଣରେ ଘେରା ମୁନୀଶ୍ୱର ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ସହ ଲକ୍ଷସଂଖ୍ୟକ ମୁନିଗଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 13

उदंकोऽगस्त्यतीर्थेस्मिन्स्नातुं संप्राप्तवान्मुनिः । उदंकमागतं दृष्ट्वा कक्षीवान्प्रणनाम तम्

ମୁନି ଉଦଙ୍କ ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି କକ୍ଷୀବାନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 14

अकरोदाशिषं विप्रः शिष्यायाथ गुरुस्तदा । अथ दीर्घतमा विप्रस्तमुदंकं महामुनिम्

ତେବେ ଗୁରୁସ୍ୱରୂପ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୀର୍ଘତମା ମହାମୁନି ଉଦଙ୍କଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 15

कुशलं परिपप्रच्छ सोऽपि तं मुनि पुंगमम् । उभौ तौ मुनिशार्दूलौ सर्वलोकेषु विश्रुतौ

ସେ ସେଇ ମୁନିପୁଙ୍ଗବଙ୍କ କୁଶଳକ୍ଷେମ ପଚାରିଲେ; ସେଇ ଦୁଇ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ ସର୍ବଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 16

कथयामासतुस्तत्र कथाः पापप्रणाशिनीः । अथ राजाप्युदंकं तं प्रणनाम मुनीश्व रम्

ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାପନାଶିନୀ କଥାମାନ କହିଲେ; ତାପରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେଇ ମୁନୀଶ୍ୱର ଉଦଙ୍କଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 17

उदंकोप्याशिषं तस्मै प्रायुंक्त स्वनयाय वै । राजाथ स्वनयः प्रीतस्तत्र वाक्यमभाषत

ଉଦଙ୍କ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାପରେ ରାଜପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେଠାରେ କହିଲା।

Verse 18

मुनिं तं दीर्घतमसं विवाहः क्रिय तामिति । तथास्त्वित्यवदत्सोऽपि तदा दीर्घतमा मुनिः

ସେ କହିଲା—“ସେଇ ମୁନି ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଯାଉ।” ତେବେ ମୁନି ଦୀର୍ଘତମା ମଧ୍ୟ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ।”

Verse 19

श्व एव क्रियतां राजन्सुमुहूर्ते महामते । अत्रैव पाणिग्रहणं क्रियतां गन्धमा दने

ସେ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ହେ ମହାମତେ, କାଲି ହିଁ ଉତ୍ତମ ସୁମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହା କରାଯାଉ; ଏଠାରେ ଗନ୍ଧମାଦନରେ ପାଣିଗ୍ରହଣ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ।”

Verse 20

तस्मादिहानय क्षिप्रं कन्यामंतःपुरं तथा । इत्युक्तः स्वनयो राजा गत्वा स्वपटमण्डपम्

ଏହେତୁ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ। ଏମିତି ଆଦେଶ ପାଇ ରାଜା ସ୍ୱନୟ ନିଜ ରାଜମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ।

Verse 21

आहूय शतसंख्याकान्वृद्धान्वर्ष वरांस्तदा । आनेतुं प्रेषयामास कन्यामंतःपुरं तथा

ତାପରେ ସେ ଶତସଂଖ୍ୟକ ବୟୋବୃଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଦ୍ଧଜନଙ୍କୁ ଡାକି, କନ୍ୟାକୁ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 22

ते वर्षवरमुख्यास्तु स्वनयेन प्रचोदिताः । मनोजवान्समारुह्य वाजिनो मधुरां ययुः

ସ୍ୱନୟଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେଇ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟମାନେ ମନୋଜବ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ମଧୁରାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 23

गत्वा चांतःपुरं तूर्णं वृत्तं सर्वं निवेद्यच । कन्ययांतःपुरेणापि सहिताः पुनराययुः

ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ନିବେଦନ କରି, କନ୍ୟା ଓ ଅନ୍ତଃପୁରର ସହଚରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସିଲେ।

Verse 24

ततः परस्मिन्दिवसे शुभे दीर्घतमा ऋषिः । गोदानादीनि पुत्रस्य विधिवन्निरवर्तयत्

ତାପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଭ ଦିନରେ ଦୀର୍ଘତମା ଋଷି ନିଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଗୋଦାନ ଆଦି ବିଧିସମ୍ମତ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 25

निर्वृत्तेष्वथ कक्षीवान्गोदानादिषु कर्मसु । उद्वोढुं राजतनयां पित्रा च गुरुणा सह

ଗୋଦାନ ଆଦି କର୍ମ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ କକ୍ଷୀବାନ୍ ପିତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 26

चतुर्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम् । आरुह्य हर्षसंयुक्तो द्वितीय इव देवराट्

ଚତୁର୍ଦନ୍ତ ମହାକାୟ, ସର୍ବାଙ୍ଗ ପାଣ୍ଡୁର ଗଜ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ହର୍ଷରେ ଭରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବରାଟ୍ ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 27

मनोरमायाः कन्यायाः पूरयंश्च मनोरथम् । ब्राह्मणैर्बहुसाहस्रैः सहितः स्वस्तिवाचकैः

ମନୋହର କନ୍ୟାର ମନୋରଥ ପୂରଣ କରିବାକୁ ସେ ସ୍ୱସ୍ତିବାଚକ ଅନେକ ସହସ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 28

तोरणालंकृतद्वारं राजर्षे पटमण्डपम् । कृतमंगलकृत्योऽसौ कक्षीवान्मुदितो ययौ

ମଙ୍ଗଳକୃତ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ଆନନ୍ଦିତ କକ୍ଷୀବାନ୍, ତୋରଣାଲଙ୍କୃତ ଦ୍ୱାରଯୁକ୍ତ ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପଟମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ।

Verse 29

ततः स्वनयकन्या सा कृतमंगलभूषणा । चतुर्दंतमहाकायश्वेतदंतावलस्थितम्

ତତଃ ସ୍ୱନୟଙ୍କ କନ୍ୟା ମଙ୍ଗଳଭୂଷଣରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ୱେତ ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ଚତୁର୍ଦନ୍ତ ମହାକାୟ ଗଜ ଉପରେ ଆସୀନ ହେଲେ।

Verse 30

कक्षीवंतं समायांतं दृष्ट्वा स्वोद्वाहनोत्सुकम् । प्रतिज्ञा मत्कृते दानीं निर्वृत्तेति मुदं ययौ

ନିଜ ବିବାହ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆସୁଥିବା କକ୍ଷୀବାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ମନେ ଭାବିଲେ—“ମୋ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।”

Verse 31

कक्षीवान्दीर्घतमसा तथोदंकेन संयुतः । पटाकारबहिर्द्वारं क्रमाद्राज्ञः समाययौ

କକ୍ଷୀବାନ ଦୀର୍ଘତମସ ଋଷି ଓ ଉଦଙ୍କଙ୍କ ସହିତ, ପତାକା-ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ ରାଜାଙ୍କ ବାହ୍ୟ ଦ୍ୱାରକୁ କ୍ରମେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 32

स्वनयस्तु ततो दृष्ट्वा कक्षीवंतं समागतम् । प्रत्युज्जगाम सहितः सुदर्शनपुरोधसा

ତେବେ ସ୍ୱନୟ କକ୍ଷୀବାନଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ରାଜପୁରୋହିତ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ।

Verse 33

कक्षीवतो वरस्याथ कन्यकापरिचारिकाः । राजतैः स्वर्णपात्रैश्च चक्रु र्नीराजनाविधिम्

ତାପରେ କନ୍ୟାର ଯୁବତୀ ପରିଚାରିକାମାନେ ବର କକ୍ଷୀବାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୌପ୍ୟ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ମଙ୍ଗଳ ନୀରାଜନ (ଆରତି) ବିଧି କଲେ।

Verse 34

स्वनयेन समाहूतो ब्राह्मणैः परिवारितः । प्रविवेशाथ लक्ष्मीवान्कक्षीवान्राजमंदिरम्

ସ୍ୱନୟଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଭାଗ୍ୟବାନ କକ୍ଷୀବାନ ତାପରେ ରାଜମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 35

ततो वरेण सहितं तं दीर्घतमसं मुनिम् । सोदंकमनयद्राजा स्वगृहं विनयान्वितः

ତାପରେ ବିନୟସମ୍ପନ୍ନ ରାଜା ବର ଓ ଉଦଙ୍କ ସହିତ ମୁନି ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 36

उदंकदीर्घतमसोरर्घ्यं च प्रददौ नृपः । अलंकृते प्रपामध्ये वस्त्रचामरतोरणैः

ବସ୍ତ୍ର, ଚାମର ଓ ତୋରଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଜା ଉଦଙ୍କ ଓ ଦୀର୍ଘତମସଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 37

वरो दीर्घतमाश्चान्ये सोदंका मुनयस्तदा । न्यषीदन्स्वनयश्चापि सामात्यः सपुरोहितः

ତେବେ ବର, ଦୀର୍ଘତମସ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଉଦଙ୍କ ସହିତ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସ୍ୱନୟ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତ ସହ ବସିଲେ।

Verse 38

ततो दुहितरं कन्यां सुकेशीं तां मनो रमाम् । भूषणालंकृतां गात्रे दिव्यवस्त्रधरां शुभाम्

ତାପରେ ସେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ—ସୁକେଶୀ, ମନୋହରା, ଶୁଭା—ଅଙ୍ଗେ ଅଙ୍ଗେ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ—ସମ୍ମୁଖକୁ ଆଣିଲେ।

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुसर्वांगीं पीनोन्नतपयोधराम् । प्रपायामध्यमनयन्महाजनसमाकुलम्

ବିମ୍ବଫଳସଦୃଶ ଓଠଯୁକ୍ତା, ସୁନ୍ଦର ସର୍ବାଙ୍ଗୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନଯୁକ୍ତା ସେ କନ୍ୟାକୁ ସେ ମହାଜନସମାକୁଳ ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 40

ततो वरस्य कंठे सा मालां चंपकनिर्मिताम् । निवेशयामास शुभा जनमध्ये मनोरमा

ତାପରେ ସମବେତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଶୁଭା ଓ ମନୋହରୀ କନ୍ୟା ବରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଚମ୍ପକପୁଷ୍ପନିର୍ମିତ ମାଳା ପରାଇଲା।

Verse 41

उदंकस्तत आगत्य प्रतिष्ठाप्यानलं स्थले । कृत्वाग्निमुखपर्यंतं लाजाहोमादिकं तथा

ତାପରେ ଉଦଙ୍କ ସେଠାକୁ ଆସି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଅଗ୍ନିମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଜାହୋମ ଆଦି କର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ କଲେ।

Verse 42

पाणिमग्राहयत्तस्याः कन्यायाश्च वरेण तु । उदंकः सर्वकर्माणि कारयामास तत्र वै

ତେବେ ଉଦଙ୍କ ବରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କନ୍ୟାର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରାଇଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାରକର୍ମ ବିଧିମତେ କରାଇଲେ।

Verse 43

वरवध्वोस्तदा विप्राः प्रायुंजत तदाशिषः । ततः स राजा स्वनयो वरं दीर्घतमोमुनिम्

ତେବେ ବିପ୍ରମାନେ ବର-ବଧୂଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାଜା ନିଜ ଜାମାତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୀର୍ଘତମ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 44

उदंकं वरपक्षीयान्स्वपक्षीयांस्तथाद्विजाः । त्रिलक्षं ब्राह्मणानन्नैर्भोजयामास षड्रसैः

ସେ ଉଦଙ୍କଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ବରପକ୍ଷୀୟ ଓ ସ୍ୱପକ୍ଷୀୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ, ଷଡ୍ରସଯୁକ୍ତ ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ତିନି ଲକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।

Verse 45

ततः संभावयामास तांबूलाद्यैरनेकधा । अथामंत्र्य मुनिश्रेष्ठमुदंकः स्वाश्रमं ययौ

ତତ୍ପରେ ସେ ତାମ୍ବୂଳ ଆଦି ନାନା ଉପଚାରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସତ୍କାର କଲେ। ପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଉଦଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 46

अन्ये च ब्राह्मणाः सर्वे स्वदेशान्प्रययुस्तदा । एवं विवाहे निर्वृत्ते कक्षीवद्राजकन्ययोः

ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେତେବେଳେ ନିଜ ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରି କକ୍ଷୀବତ ଓ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କ ବିବାହ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 47

प्रविश्यागस्त्यतीर्थं स तिरोधत्त गजोत्तमः । ततो दीर्घतमा विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜ ଅଗସ୍ତ୍ୟ-ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ ଦୀର୍ଘତମା ଆଦି ବିପ୍ରମାନେ ପୁତ୍ର ଓ ପୁତ୍ରବଧୂ ସହ (ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ)।

Verse 48

अगस्त्यस्य महातीर्थे स्नानं कृत्वेष्टदायिनि । श्लाघमानश्च तत्तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ଇଷ୍ଟଫଳଦାୟୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମହାତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ସର୍ବଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ସେହି ତୀର୍ଥର ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 49

प्रयातुं स्वा श्रमं पुण्यं वेदारण्यं मनो दधे । राजानं च तमागंतुमापृच्छन्मुनिसत्तमः

ସେ ମନରେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ବେଦାରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ଏବଂ ମୁନିସତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

Verse 50

स्वनयोऽपि तदा राजा स्वदुहित्रे मुदान्वितः । ददौ शतसहस्राणि स्वर्णानि स्त्रीधनं तदा

ତେବେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ସ୍ତ୍ରୀଧନ ରୂପେ ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରା ଦାନ କଲେ।

Verse 51

गवां सहस्रं प्रददौ दासीनां च सहस्रकम् । ग्रामं पंचशतं चापि ददौ दुहितृवत्सलः

କନ୍ୟାପ୍ରେମୀ ରାଜା ଏକ ହଜାର ଗାଈ, ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଶେ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 52

दिव्यवस्त्रा युतं चापि शतं भूषणपेटिकाः । हारमालासहस्रं च ददौ दुहितृसौहृदात्

କନ୍ୟାପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ରାଜା ଶତ ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ରସମୂହ, ଆଭୂଷଣ ପେଟିକା ଏବଂ ଏକ ହଜାର ହାର-ମାଳା ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 53

एतत्सर्वं समादाय स पुत्रः सस्नुषो मुनिः । राज्ञा च समनुज्ञातः प्रययौ वेदकाननम्

ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ମୁନି ପୁତ୍ର ଓ ପୁତ୍ରବଧୂ ସହିତ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ବେଦକାନନ ନାମକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 54

वेदारण्यं समासाद्य तदा दीर्घतमा मुनिः । उवास ससुखं विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ତେବେ ଦୀର୍ଘତମା ମୁନି ବେଦାରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁତ୍ର ଓ ପୁତ୍ରବଧୂ ସହିତ ସୁଖରେ ସେଠାରେ ବସବାସ କଲେ।

Verse 55

सेवन्वेदाटवीनाथं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । न्यवसत्तु चिरं कालं कक्षीवानपि भार्यया

ବେଦ-ଅଟବୀର ନାଥ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଫଳଦାତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେବା କରି କକ୍ଷୀବାନ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ସେଠାରେ ବସିଲେ।

Verse 56

स्वनयोपि स राजर्षिः स्नात्वा कुंभजनिर्मिते । तत्र तीर्थे महापुण्ये सहितः सर्वसैनिकैः

ସେ ରାଜର୍ଷି ମଧ୍ୟ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ନିର୍ମିତ ସେହି ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ସେନାସହିତ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

Verse 57

अतःपुरं समादाय मुदितः स्वपुरं ययौ । अगस्त्यतीर्थमाहात्म्यादेवं कक्षीवतो मुनेः । अनन्यसुलभो विप्रा विवाहः समजायत

ତାପରେ ଅନ୍ତଃପୁର (ଗୃହସ୍ଥ ପରିବାର) ସହ ନେଇ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଅଗସ୍ତ୍ୟ-ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ ମୁନି କକ୍ଷୀବାନଙ୍କ ଅନ୍ୟଥା ଦୁର୍ଲଭ ବିବାହ ଏଭଳି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 58

श्रीसूत उवाच । इतिहासस्त्वयं पुण्यो वेदसिद्धो मुनीश्वराः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ! ଏହି ଇତିହାସ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ବେଦପ୍ରମାଣରେ ସିଦ୍ଧ।

Verse 59

धन्यो यशस्य आयुष्यः कीर्तिसौभाग्य वर्द्धनः । श्रोतव्यः पठितव्योऽयं सर्वथा मानवैर्द्विजाः

ଏହା ଧନ୍ୟକର, ଯଶଦାୟକ, ଆୟୁବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି-ସୌଭାଗ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ସର୍ବଦା ଶୁଣିବା ଓ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।

Verse 60

पठतां शृण्वतां चेममितिहासं पुरातनम् । नेहामुत्रापि वा क्लेशो दारिद्यं चापि नो भवेत्

ଏହି ପୁରାତନ ପବିତ୍ର ଇତିହାସକୁ ପାଠ କରୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଇହଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କ୍ଲେଶ ହୁଏନାହିଁ; ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମେନାହିଁ।