Adhyaya 15

Verse 1

श्रीसूत उवाच । ब्रह्मकुण्डे महापुण्ये स्नानं कृत्वा समाहितः । नरो हनूमतः कुण्डमथ गच्छेद्विजोत्तमाः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ କୁଣ୍ଡକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

पुरा हतेषु रक्षःसु समाप्ते रणकर्मणि । रामादिषु निवृत्तेषु गंधमादनपर्वते

ପୁରାତନ କାଳରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକର୍ମ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ରାମ ଆଦି ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ; ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ (ଏହା ଘଟିଲା)।

Verse 3

सर्व लोकोपकाराय हनूमान्मारुतात्मजः । सर्वतीर्थोत्तमं चक्रे स्वनाम्ना तीर्थमुत्तमम्

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ମାରୁତାତ୍ମଜ ହନୁମାନ ନିଜ ନାମରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ପରମ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 4

विदित्वा वैभवं यस्य स्वयं रुद्रेण सेव्यते । तस्य तीर्थस्य सदृशं न भूतं न भविष्यति

ଯାହାର ବୈଭବ ଜାଣି ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ର ତାହାକୁ ସେବନ-ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେହି ତୀର୍ଥ ସମାନ ପୂର୍ବେ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଆଗାମୀରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 5

यत्र स्नाता नरा यांति शिवलोकं सनातनम् । यस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये महापातकनाशने

ସେହି ମହାପୁଣ୍ୟ, ମହାପାତକନାଶକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସନାତନ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 6

सर्वलोकोपकाराय निर्मिते वायुसूनुना । सर्वाणि नरकाण्यासञ्च्छून्यान्येव चिराय वै

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ବାୟୁସୁତ ଏହା ନିର୍ମାଣ କରିଥିବାରୁ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ନରକ ନିଶ୍ଚୟ ଶୂନ୍ୟ ରହିଲା।

Verse 7

वैभवं तस्य तीर्थस्य शंकरो वेत्ति वा न वा । यत्र धर्मसखोनाम राजा केकयवंशजः

ସେହି ତୀର୍ଥର ବୈଭବ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣନ୍ତି କି ନାହିଁ—ସେଠାରେ କେକୟବଂଶଜ ଧର୍ମସଖ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ।

Verse 8

भक्त्या सह पुरा स्नात्वा शतं पुत्रानवाप्त वान् । ऋषय ऊचुः । सूत धर्मसखस्याद्य चरितं वक्तुमर्हसि । हनूमत्कुण्डतीर्थे यो लेभे स्नात्वा शतं सुतान्

ପୂର୍ବେ ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶତ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ହେ ସୂତ, ଏବେ ଧର୍ମସଖଙ୍କ ଚରିତ କହ; ଯିଏ ହନୂମତ୍କୁଣ୍ଡ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଶତ ସୁତ ଲାଭ କରିଥିଲେ।”

Verse 9

श्रीसूत उवाच । शृणुध्वमृषयो यूयं चरितं तस्य भूपतेः

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—“ହେ ଋଷିମାନେ, ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣନ୍ତୁ।”

Verse 10

अद्य धर्मसखस्याहं प्रवक्ष्यामि समासतः । राजा धर्मसखोनाम विजितारिः सुधार्मिकः

ଏବେ ମୁଁ ଧର୍ମସଖଙ୍କ ଚରିତ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି—ଧର୍ମସଖ ନାମକ ସେ ରାଜା ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।

Verse 11

बभूव नीतिमान्पूर्वं प्रजापालनतत्परः । तस्य भार्याशतं विप्रा वभूव पतिदैवतम्

ସେ ଆରମ୍ଭରୁ ନୀତିମାନ ଓ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତାଙ୍କର ଶତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପତିଙ୍କୁ ଦେବତାତୁଲ୍ୟ ମାନୁଥିଲେ।

Verse 12

स पालयन्महीं राजा सशैलवनकाननाम् । तासु भार्यासु तनयं नाविंदद्वंशवर्द्धनम्

ସେ ରାଜା ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଉପବନସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ; ତଥାପି ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଂଶବର୍ଧକ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 13

अकरोच्च महादानं पुत्रार्थं स महीपतिः

ପୁତ୍ରଲାଭର ଆଶାରେ ସେ ଭୂପତି ମହାଦାନ କଲେ।

Verse 14

अश्वमेधादिभिर्यज्ञैरयजच्च सुरान्प्रति । तुलापुरुषमुख्यानि ददौ दानानि भूरिशः

ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ; ଏବଂ ତୁଳାପୁରୁଷ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ଦାନ ଅପାର ଭାବେ ଦେଲେ।

Verse 15

आमध्यरात्रमन्नानि सर्वेभ्योऽप्यनिवारितम् । प्रायच्छद्बहुसूपानि सस्योपेतानि भूमिपः

ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିରୋଧ ବିନା ଅନ୍ନ ଦେଲେ; ଧାନ୍ୟସହିତ ବହୁ ପ୍ରକାର ସୂପ ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଦାନ କଲେ।

Verse 16

पितॄनुद्दिश्य च श्राद्धमकरोद्विधिपूर्वकम् । संतानदायिनो मंत्राञ्जजाप नियतेद्रियः

ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମରେ ସନ୍ତାନଦାୟକ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।

Verse 17

एवमादीन्बहून्धर्मान्पुत्रार्थं कृतवान्नृपः । पुत्रमुद्दिश्य सततं कुर्वन्धर्माननुत्तमान्

ଏହିପରି ରାଜା ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ଅନେକ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ପୁତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେ ସଦା ଅନୁତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମକର୍ମ ନିରନ୍ତର କରୁଥିଲେ।

Verse 18

राजा दीर्घेण कालेन वृद्धतां प्रत्यपद्यत । कदाचित्तस्य वृद्धस्य यतमानस्य भूपतेः

ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ରାଜା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ, ସେହି ବୃଦ୍ଧ ଭୂପତି ଇଷ୍ଟସାଧନ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରୁଥିବାବେଳେ…

Verse 19

पुत्रस्सुचंद्रनामाभूज्ज्येष्ठपत्न्यां मनोरमः । जातं पुत्रं जनन्यस्ताः सर्वा वैषम्यवर्जिताः

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରାଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ‘ସୁଚନ୍ଦ୍ର’ ନାମକ ମନୋହର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜନନୀ (ରାଣୀମାନେ) ଈର୍ଷ୍ୟା ଓ ପକ୍ଷପାତରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 20

समं संवर्द्धयामासुः क्षीरादिभिरनुत्तमाः । राज्ञश्च सर्वमातॄणां पौराणाम्मंत्रिणां तथा

ସେହି ଅନୁତ୍ତମା ନାରୀମାନେ ତାକୁ ସମଭାବରେ ପାଳିଲେ, କ୍ଷୀର ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୋଷଣ କଲେ। ଏବଂ ରାଜା, ସମସ୍ତ ମାତାମାନେ, ପୌରଜନ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଯତ୍ନଶୀଳ ଥିଲେ।

Verse 21

मनोनयनसंतोषजनकोऽयं सुतोऽभवत् । लालयानः सुतं राजा मुदं लेभे परात्पराम्

ଏହି ପୁତ୍ର ମନ ଓ ନୟନ—ଦୁହିଁକୁ ସନ୍ତୋଷ ଦେବାଳା ହେଲା। ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ନେହରେ ଲାଳନ କରୁଥିବା ରାଜା ଅପାର, ପରମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।

Verse 22

आंदोलिकाशयानस्य सूनोस्तस्य कदाचन । वृश्चिकोऽकुट्टयत्पादे पुच्छेनोद्यद्विषाग्निना

ଏକଦା ଦୋଳାଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ତାହାର କୁମାର ପୁତ୍ରର ପାଦରେ ଏକ ବିଛା ଡ଼ଙ୍କ ମାରିଲା; ତାହାର ପୁଛ ଉଠିଥିଲା ଓ ବିଷ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା।

Verse 23

कुट्टनाद्वृश्चिकस्यासावरुदत्तनयो भृशम् । ततस्तन्मातरः सर्वाः प्रारुदञ्च्छोककातराः

ବିଛାର ଡ଼ଙ୍କରେ ବରୁଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କାନ୍ଦିଉଠିଲା; ତାପରେ ଶୋକାକୁଳ ତାହାର ସମସ୍ତ ମାତାମାନେ ଓ ପରିଚାରିକାମାନେ ବିଲାପ କଲେ।

Verse 24

परिवार्यात्मजं विप्राः सध्वनिः संकुलोऽभवत् । आर्तध्वनिं स शुश्राव राजा धर्मसखस्तदा

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଶିଶୁକୁ ଘେରି ଦାଉଁଥିବାବେଳେ ସେଠାରେ କୋଳାହଳମୟ ଆର୍ତ୍ତଧ୍ୱନି ଭରିଗଲା; ସେତେବେଳେ ଧର୍ମସଖ ରାଜା ସେଇ ଦୁଃଖଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।

Verse 25

उपविष्टः सभामध्ये सहामात्यपुरोहितः । अथ प्रातिष्ठिपद्राजा सौविदल्लं स वेदितुम्

ରାଜା ସଭାମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ; ତାପରେ କଣ ଘଟିଲା ଜାଣିବାକୁ ସୌବିଦଲ୍ଲକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 26

अन्तःपुरबहिर्द्वारं सौविदल्लः समेत्य सः । षंढवृद्धान्समाहूय वाक्यमेतदभाषत

ସୌବିଦଲ୍ଲ ଅନ୍ତଃପୁରର ବାହ୍ୟଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ବୃଦ୍ଧ ଷଣ୍ଢ ପାହାରାଦାରମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 27

षंढाः किमर्थमधुना रुदत्यन्तःपुर स्त्रियः । तत्परिज्ञायतां तत्र गत्वा रोदनकारणम्

ହେ ସେବକମାନେ, ଏବେ ଅନ୍ତଃପୁରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି? ସେଠାକୁ ଯାଇ ଏହି ରୋଦନର କାରଣ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଆସ।

Verse 28

एतदर्थं हि मां राजा प्रेरयामास संसदि । इत्युक्तास्तु परिज्ञाय निदानं रोदनस्य ते

ଏହି କାରଣରୁ ରାଜା ମୋତେ ସଭାରୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏମିତି ଶୁଣି ସେମାନେ ଯାଇ ରୋଦନର ନିଦାନ ଜାଣିଲେ।

Verse 29

निर्गम्यांतःपुरात्तस्मै यथावृत्तं न्यवेदयत् । स षंढकवचः श्रुत्वा सौविदल्लः सभां गतः

ସେମାନେ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ସେବକମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ସୌବିଦଲ୍ଲ ସଭାକୁ ଗଲା।

Verse 30

राज्ञे निवेदयामास पुत्रं वृश्चिकपीडितम् । ततो धर्मसखो राजा श्रुत्वा वृत्तांतमीदृशम्

ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା—ରାଜପୁତ୍ର ବିଛା ଦଂଶରେ ପୀଡିତ। ତେବେ ଧର୍ମସଖ ରାଜା ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି,

Verse 31

त्वरमाणः समुत्थाय सामात्यः सपुरोहितः । प्रविश्यांतःपुरं सार्द्धं मांत्रिकैर्विषहा रिभिः

ସେ ତ୍ୱରାକୁଳ ହୋଇ ଉଠିଲେ—ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତ ସହ—ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ବିଷ-ନିବାରକ ନିପୁଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 32

चिकित्सयामास सुतमौषधाद्यैरनेकशः । जातस्वास्थ्यं ततः पुत्रं लालयित्वा स भूपतिः

ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଔଷଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଇଲେ। ପରେ ଶିଶୁ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ, ନୃପତି ସ୍ନେହରେ ତାକୁ ଲାଳନା କରି ପାଳନ କଲେ।

Verse 33

मानयित्वा च मंत्रज्ञान्रत्नकां चनमौक्तिकैः । निष्क्रम्यांतःपुराद्राजा भृशं चिंतासमाकुलः

ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ରତ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୁକ୍ତାଦି ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଜା ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଆକୁଳ ହେଲେ।

Verse 34

ऋत्विक्पुरोहितामात्यैस्तां सभां सनुपाविशत् । तत्र धर्मसखो राजा समासीनो वरासने । उवाचेदं वचो युक्तमृत्विजः सपुरोहितान्

ଋତ୍ୱିକ, ପୁରୋହିତ ଓ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ରାଜା ସେହି ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ଧର୍ମସଖ ରାଜା ଋତ୍ୱିଜ ଓ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 35

धर्मसख उवाच । दुःखायैवैकपुत्रत्वं भवति ब्राह्मणो त्तमाः

ଧର୍ମସଖ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମାନେ, ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଥିବା ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ।

Verse 36

एकपुत्रत्वतो तृणां वरा चैव ह्यपुत्रता । नित्यं व्यपाययुक्तत्वाद्वरमेव ह्यपुत्रता । अहं भार्याशतं विप्रा उदवोढ विचिंत्य तु

ଏକପୁତ୍ର ଥିବାଠାରୁ ତୃଣସମାନ ଅପୁତ୍ରତା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କାରଣ ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସଦା ବିନାଶର ଭୟରେ ଥାଏ, ତେଣୁ ଅପୁତ୍ରତା ହିଁ ଉତ୍ତମ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଏହା ଭାବି ମୁଁ ଶତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

Verse 37

वयश्च समतिक्रांतं सपत्नीकस्य मे द्विजाः । प्राणा मम च भार्याणामस्मिन्पुत्रे व्यवस्थिताः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ମୋର ଓ ମୋର ରାଣୀମାନଙ୍କର ବୟସ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି; ମୋର ଓ ମୋର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଏହି ପୁତ୍ରରେ ହିଁ ନିବିଡ଼ ଅଛି।

Verse 38

तन्नाशे मम भार्याणां सर्वासां च मृतिर्ध्रुवा । ममापि प्राणनाशः स्यादेकपुत्रस्य मारणे

ସେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମୋର ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ମରିଲେ ମୋର ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣନାଶ ହେବ।

Verse 39

अतो मे बहुपुत्रत्वं केनोपायेन वै भवेत् । तमुपायं मम ब्रूत ब्राह्मणा वेदवि त्तमाः

ଏହେତୁ କେଉଁ ଉପାୟରେ ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ବହୁପୁତ୍ରବାନ୍ ହେବି? ହେ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଉପାୟ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 40

एकैकः शतभार्यासु पुत्रो मे स्याद्यथा गुणी । तत्कर्म व्रत यूयं तु शास्त्रमालोक्य धर्मतः

ମୋର ଶତ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକାରେ ମୋ ପାଇଁ ଏକେକ ଗୁଣୀ ପୁତ୍ର ହେଉ—ଆପଣମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଧର୍ମାନୁସାରେ ସେ କର୍ମ ଓ ବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 41

महता लघुना वापि कर्मणा दुष्करेण वा । फलं यद्यपि तत्साध्यं करिष्येऽहं न संशयः

ମହା କର୍ମରେ ହେଉ କି ଲଘୁ କର୍ମରେ, କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କର ସାଧନାରେ—ଯଦି ସେ ଫଳ ସାଧ୍ୟ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 42

युष्माभिरुदितं कर्म करिष्यामि न संशयः । कृतमेव हि तद्वित्त शपेऽहं सुकृतैर्मम

ତୁମେମାନେ କହିଥିବା ସେଇ କର୍ମ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ଜାଣ; ମୋ ନିଜ ପୁଣ୍ୟବଳର ଶପଥ କରି କହୁଛି।

Verse 43

अस्ति चेदीदृशं कर्म येन पुत्रशतं भवेत् । तत्कर्म कुत्र कर्तव्यं मयेति वदताधुना

ଯଦି ଏମିତି କୌଣସି କର୍ମ ଅଛି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶତ ପୁତ୍ର ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଏବେ କହ—ସେ କର୍ମ ମୁଁ କେଉଁଠି କରିବି?

Verse 44

इति पृष्टास्तदा राज्ञा ऋत्विजः सपुरोहिताः । संभूय सर्वे राजानमिदमूचुः सुनिश्चितम्

ରାଜା ଏପରି ପଚାରିବାରେ, ଋତ୍ୱିଜମାନେ ପୁରୋହିତ ସହ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 45

ऋत्विज ऊचुः । अस्ति राजन्प्रवक्ष्यामो येन पुत्रशतं तव । भवेद्धर्मेण महता शतभार्यासु कैकय

ଋତ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ମହାଧର୍ମଦ୍ୱାରା ତୁମର ଶତ ପୁତ୍ର ହେବା ପାଇଁ ଯେ ଉପାୟ, ଆମେ କହିବୁ; ହେ କୈକୟ, ତୁମ ଶତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ପ୍ରତ୍ୟେକରୁ ଏକ-ଏକ)।

Verse 46

अस्ति कश्चिन्महापुण्यो गन्धमादनपर्वतः । दक्षिणांबुधिमध्ये यः सेतुरूपेण वर्तते

ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ନାମକ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛି; ସେ ଶେତୁରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 47

सिद्धचारणगंधर्वदेवर्षिगणसंकुलः । दर्शनात्स्पर्शनान्नृणां महापातकनाशनः

ସେ ତୀର୍ଥ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦେବର୍ଷିଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ତାହାକୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମାନବଙ୍କ ମହାପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 48

तत्रास्ति हनुमत्कुंडमिति लोकेषु विश्रुतम् । महादुःखप्रशमनं स्वर्गमोक्षफलप्रदम्

ସେଠାରେ ‘ହନୁମତ୍କୁଣ୍ଡ’ ନାମରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି; ତାହା ମହାଦୁଃଖ ଶମନ କରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ-ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦିଏ।

Verse 49

नरकक्लेशशमनं तथा दारिद्र्यमोचनम् । पुत्रप्रदमपुत्राणामस्त्रीणां स्त्रीपदं नृणाम्

ଏହା ନରକକ୍ଲେଶ ଶମନ କରେ ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କରେ; ଅପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଦିଏ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରାପ୍ତି ଦିଏ।

Verse 50

तत्र त्वं प्रयतः स्नात्वा सर्वाभीष्टप्रदायिनीम् । पुत्रीयेष्टिं च तत्तीरे कुरुष्व सुसमाहितः

ସେଠାରେ ତୁମେ ପବିତ୍ରଭାବରେ ଯାଇ, ସର୍ବାଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାୟିନୀ ସେହି ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ସ୍ନାନ କର; ପରେ ତାହାର ତଟରେ ମନକୁ ସୁସମାହିତ କରି ପୁତ୍ରୀୟେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କର।

Verse 51

तेन ते शतभार्यासु प्रत्येकं तनयो नृप । एकैकस्तु भवेच्छीघ्रं मा कुरु ष्वात्र संशयम्

ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ହେ ନୃପ, ତୁମର ଶତଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରନି।

Verse 52

तथोक्तो नृपतिर्विप्रैऋत्विक्भिः सपुरोहितैः । तत्क्षणेनैव ऋत्विक्भिर्भार्याभिश्च पुरोधसा

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଋତ୍ୱିଜ ଓ କୁଳପୁରୋହିତ ସହ—ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ରାଜା ସେହି କ୍ଷଣେ ଋତ୍ୱିଜମାନେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 53

वृतोमात्यैश्च भृत्यैश्च यज्ञसंभारसंयुतः । प्रययौ दक्षिणांभोधौ गन्धमादनपर्वतम्

ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନେ ଘେରି ରହି, ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ—ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଭିମୁଖେ—ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 54

हनुमत्कुंडमासाद्य तत्र सस्नौ ससैनिकः । मासमात्रं स तत्तीरे न्यवस त्स्नानमाचरन्

ହନୁମତ୍କୁଣ୍ଡକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ସେନାସହିତ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏବଂ ପୂରା ଏକ ମାସ ସେହି ତଟରେ ରହି ନିତ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 55

ततो वसंते संप्राप्ते चैत्रमासि नृपोत्तमः । इष्टिमारब्धवांस्तत्र पुत्रीयां सपुरोहितः

ତାପରେ ବସନ୍ତ ଆସିଲେ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପୁରୋହିତ ସହିତ ସେଠାରେ ସନ୍ତାନଲାଭ ପାଇଁ ‘ପୁତ୍ରୀୟ ଇଷ୍ଟି’ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 56

सम्यक्कर्माणि चक्रुस्ते ऋत्विजः सपुरोधसः । सपत्नीकस्य राजर्षेस्तथाधर्मसखस्य तु

ସେଇ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ପୁରୋହିତ ସହିତ, ପତ୍ନୀମାନେ ସହ ଥିବା ସେହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଧର୍ମସଖଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ମକାଣ୍ଡ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 57

इष्टौ तस्य समाप्तायां हनूमत्कुंडतीरतः । पुरोहितो हुतोच्छिष्टं प्राश यद्राजयोषितः

ହନୂମତ୍କୁଣ୍ଡ ତୀରେ ତାଙ୍କର ଇଷ୍ଟି ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ପୁରୋହିତ ରାଜୟୋଷିତମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ପବିତ୍ର ହୁତୋଚ୍ଛିଷ୍ଟ (ପ୍ରସାଦ-ଶେଷ) ପ୍ରାଶନ କରାଇଲେ।

Verse 58

ततो धर्मसखो राजा हनूमत्कुंडवारिषु । सम्यक्चकारावभृथस्नानं भार्याशतान्वितः

ତାପରେ ଧର୍ମସଖ ରାଜା ଶତ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ହନୂମତ୍କୁଣ୍ଡର ଜଳରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 59

ऋत्विक्भ्यो दक्षिणाः प्रादादसंख्यातास्तु भूरिशः । ग्रामांश्च प्रददौ राजा बाह्मणेभ्यो द्विजोत्तमाः

ସେ ଋତ୍ୱିକମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ରାଜା ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାମମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 60

सामात्यः सपरीवारः सपत्नीकः स धार्म्मिकः । राजा ततो निववृते पुरीं स्वां प्रति नंदितः

ତାପରେ ସେ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀ, ପରିବାର ଓ ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ପୁରୀକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 61

ततः कतिपये काले गते दशममामि वै । शतं भार्याः शतं पुत्रान्सुषुवुर्गुणवत्तरान्

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ଗତ ହେଲାପରେ—ନିଶ୍ଚୟ ଦଶମ ମାସରେ—ତାଙ୍କର ଶତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉତ୍ତମ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଶତ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 62

अथ प्रीतमना राजा वीरो धर्मसखो महान् । स्नातः शुद्धश्च संकल्प्य जातकर्माकरोत्तदा

ତେବେ ଆନନ୍ଦଚିତ୍ତ ବୀର ଓ ମହାନ୍ ରାଜା ଧର୍ମସଖ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ; ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ସେତେବେଳେ ଜାତକର୍ମ ସଂସ୍କାର କଲେ।

Verse 63

गोभूतिलहिरण्यादि ब्राह्मणेभ्यो ददौ बहु । द्वौ पुत्रौ ज्येष्ठभार्यायाः पूर्वजोऽवरजस्तदा

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗୋ, ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଇତ୍ୟାଦି ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ କନିଷ୍ଠ।

Verse 64

सर्वे ववृधिरे पुत्रा एकाधिकशतं द्विजाः । प्रौढेषु तेषु राजासौ तेभ्यो राज्यं विभज्य तु

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ବଢ଼ି ଶତାଧିକ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରୌଢ ହେଲାପରେ ସେ ରାଜା ରାଜ୍ୟକୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ କରିଦେଲେ।

Verse 65

दत्त्वा च प्रययौ सेतुं सभार्यो गन्धमादनम् । हनुमत्कुंडमासाद्य तपोऽतप्यत तत्तटे

ଦାନ ଦେଇ ସେ ପତ୍ନୀସହିତ ସେତୁ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ହନୁମତ୍କୁଣ୍ଡକୁ ପହଞ୍ଚି ତାହାର ତଟରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 66

महान्कालो व्यतीयाय राज्ञ स्तस्य तपस्यतः । राज्ञो धर्मसखस्यास्य ध्यायमानस्य शूलिनम्

ସେ ରାଜା ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିତିଗଲା। ରାଜା ଧର୍ମସଖ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶୂଲିନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 67

ततो बहुतिथे काले गते धर्मसखो नृपः । कालधर्मं ययौ तत्र धार्म्मिकश्शांतमानसः

ତାପରେ ବହୁ କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ ଧର୍ମସଖ ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତମନା ରାଜା ସେଠାରେ କାଳଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 68

पत्न्योपि तस्य राजर्षेरनुजग्मुः पतिं तदा । ज्येष्ठपुत्रः सुचन्द्रोपि संस्कृत्य पितरं ततः

ସେତେବେଳେ ସେହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ତାପରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ସୁଚନ୍ଦ୍ର ପିତାଙ୍କର ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାର କଲେ।

Verse 69

अकरोच्छ्राद्ध पर्यंतं कर्माणि श्रद्धया सह । राजा सभार्यो वैकुंठं मरणादत्र जग्मिवान्

ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କର୍ମ କଲେ। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ରାଜା ପତ୍ନୀସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।

Verse 70

सुचन्द्रमुख्यास्ते सर्वे राजपुत्रा महौजसः । स्वस्वराज्यं बुभुजिरे भ्रातरस्त्यक्तमत्सराः

ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେ ସମସ୍ତ ମହାଓଜସ୍ବୀ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମତ୍ସର ତ୍ୟାଗ କରି ଭ୍ରାତୃଭାବରେ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କଲେ।

Verse 71

एवं वः कथितं विप्रा हनूमत्कुंडवैभवम् । राज्ञो धर्मसखस्यापि चरित्रं परमाद्भुतम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହିପରି ତୁମମାନଙ୍କୁ ହନୂମତ୍କୁଣ୍ଡର ବୈଭବ ଏବଂ ରାଜା ଧର୍ମସଖଙ୍କର ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର କଥିତ ହେଲା।

Verse 72

तत्सर्वं कामसि द्ध्यर्थं स्नायात्कुंडे हनृमतः

ସମସ୍ତ କାମନାସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହନୁମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

अध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा यः सुसमाहितो द्विजाः । सोऽनंतमाप्नोति सुखं परत्र क्रीडेत सार्द्धं दिवि देववृन्दैः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ପରଲୋକରେ ଅନନ୍ତ ସୁଖ ପାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବବୃନ୍ଦ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।