Adhyaya 13

Verse 1

श्रीसूत उवाच । मंगलाख्ये महातीर्थे नरः स्नात्वा विकल्मषः । एकांतरामनाथाख्यं क्षेत्रं गच्छेत्ततः परम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ— ‘ମଙ୍ଗଳ’ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ କଲ୍ମଷରହିତ ହେଉ; ତାପରେ ସେ ଆଗକୁ ‘ଏକାନ୍ତରାମନାଥ’ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉ।

Verse 2

तत्र रामो जगन्नाथो जानक्या लक्ष्मणेन च । हनुमत्प्रमुखैश्चापि वानरैः परिवारितः

ସେଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରୀରାମ ଜାନକୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବିରାଜିତ; ହନୁମାନ-ପ୍ରମୁଖ ବାନରଗଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 3

सन्निधत्ते सदा विप्रा लोकानुग्रहकाम्यया । विद्यते पुण्यदा तत्र नाम्ना ह्यमृतवापिका

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ଇଚ୍ଛାରୁ ସେ ତାହାଁରେ ସଦା ସନ୍ନିହିତ ରହନ୍ତି। ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ‘ଅମୃତବାପିକା’ ନାମରେ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ପବିତ୍ର ବାପି ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 4

तस्यां निमज्जतां नृणां न जरांतकजं भयम् । अस्याममृतवाप्यां यः सश्रद्धं स्नाति मानवः

ତାହାରେ ନିମଜ୍ଜନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ଭୟ ରହେନାହିଁ। ଏହି ଅମୃତବାପିରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସ୍ନାନ କରେ—

Verse 5

अमृतत्वं भजत्येष शंकरस्य प्रसादतः । महापातकनाशिन्यामस्यां वाप्यां निमज्जताम्

ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଏ। ଏହି ମହାପାତକ-ନାଶିନୀ ବାପୀରେ ଯେ ନିମଜ୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମହାପାପମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 6

अमृतत्वं हरो दातुं सन्निधत्ते सदा तटे । ।ऋषय ऊचुः । इयं ह्यमृतवापीति कुतो हेतोर्निगद्यते

ଅମୃତତ୍ୱ ଦାନ କରିବାକୁ ହର ସଦା ତାହାର ତଟରେ ସନ୍ନିହିତ ରହନ୍ତି। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ‘ଏହାକୁ “ଅମୃତବାପୀ” ବୋଲି କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? କାରଣ କ’ଣ?’

Verse 7

अस्माकमेतद्ब्रूहि त्वं कृपया व्यासशासित । तथैवामृतनामिन्या वापिकायाश्च वैभवम् । तृप्तिर्न जायतेऽस्माकं त्वद्वचोऽमृतपायिनाम्

ହେ ବ୍ୟାସଶିକ୍ଷିତ! କୃପାକରି ଆମକୁ ଏହା କୁହ; ଏବଂ ‘ଅମୃତ’ ନାମଧାରିଣୀ ସେହି ବାପୀର ଅଦ୍ଭୁତ ବୈଭବ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ତୁମ ବଚନାମୃତ ପାନ କରୁଥିବା ଆମର ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 8

श्रीसूत उवाच । अस्या अमृतनामत्वं वैभवं च मनोहरम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ— ଏହା ‘ଅମୃତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବାର କାରଣ ଓ ଏହାର ମନୋହର ବୈଭବ ମୁଁ କହିବି।

Verse 9

प्रवक्ष्यामि विशेषेण शृणुत द्विजसत्तमाः । पुरा हिमवतः पार्श्वे नानामुनिसमाकुले

ମୁଁ ଏହାକୁ ବିଶେଷଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି— ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ପୁରାକାଳରେ ହିମବତଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ନାନା ମୁନିମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପ୍ରଦେଶରେ—

Verse 10

सिद्धचारणगंधर्वदेवकिन्नरसेविते । सिंहव्याघ्रवराहेभमहिषादिसमाकुले

ସେ ସ୍ଥାନ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ; ଏବଂ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ବରାହ, ଗଜ, ମହିଷ ଆଦି ପ୍ରାଣୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 11

तमालतालहिंतालचंपकाशोकसंतते । हंसकोकिलदात्यूहचक्रवाकादिशोभिते

ସେଠାରେ ତମାଳ, ତାଳ, ହିଂତାଳ, ଚମ୍ପକ ଓ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷର ସନ୍ତତି ବିସ୍ତୃତ; ଏବଂ ହଂସ, କୋକିଳ, ଦାତ୍ୟୂହ, ଚକ୍ରବାକ ଆଦି ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ।

Verse 12

पद्मेंदीवरकह्लारकुमुदाढ्यसरो वृते । सत्यवाञ्छीलवान्वाग्मी वशी कुंभजसोदरः

ପଦ୍ମ, ନୀଳପଦ୍ମ, କହ୍ଲାର ଓ କୁମୁଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ସରୋବର ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସେଠାରେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କ ସହୋଦର ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୀଳବାନ, ବାକ୍ପଟୁ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ବସନ୍ତି।

Verse 13

आस्ते तपश्चरन्नित्यं मोक्षार्थी शंकरप्रियः । त्रिकालमर्चयञ्छंभु वन्यैर्मूलफलादिभिः

ସେ ନିତ୍ୟ ତପଶ୍ଚର୍ୟା କରି ସେଠାରେ ରହନ୍ତି—ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶଙ୍କରପ୍ରିୟ—ମୂଳ, ଫଳ ଆଦି ବନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଦିନକୁ ତ୍ରିକାଳ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

Verse 14

आगतान्स्वाश्रमाभ्याशमतिथीन्वन्यभोजनैः । पूजयन्नर्चयन्नग्निं संध्योपासनतत्परः

ନିଜ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସେ ବନ୍ୟ ଭୋଜନରେ ସତ୍କାର କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନାରେ ତତ୍ପର ରହନ୍ତି।

Verse 15

गायत्र्यादीन्महामंत्रान्कालेकाले जपन्मुदा । निद्रां परित्यजन्ब्राह्मे मुहूर्ते विष्णुचिंतकः

ସେ ଗାୟତ୍ରୀ ଆଦି ମହାମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମୟେ ସମୟେ ଆନନ୍ଦରେ ଜପ କରେ। ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଦ୍ରା ତ୍ୟାଗ କରି ବିଷ୍ଣୁଚିନ୍ତନରେ ଲୀନ ରହେ।

Verse 16

स्नानं कुर्वन्नुषःकाले नमन्संध्यां प्रसन्नधीः । गायत्रीं प्रजपन्विप्राः पूजयन्हरिशंकरौ

ଉଷାକାଳେ ସେ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହରି ଓ ଶଙ୍କର—ଉଭୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।

Verse 17

वेदाध्यायी शास्त्रपाठी मध्याह्नेऽतिथिपूजकः । श्रोतापुराणपाठानामग्निकार्येष्वतंद्रितः

ସେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କରେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଅତିଥିପୂଜା କରେ; ପୁରାଣପାଠ ଶୁଣେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ କେବେ ଅଳସ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 18

पंचयज्ञपरो नित्यं वैश्वदेवबलिप्रदः । प्रत्यब्दं श्राद्धकृत्पित्रोस्तथान्यश्राद्धकृद्द्विजाः

ସେ ନିତ୍ୟ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ବୈଶ୍ୱଦେବ ବଳି ଅର୍ପଣ କରେ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ବିହିତ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ କରେ।

Verse 19

एवं निनाय कालं स नित्यानुष्ठानतत्परः । तस्यैवं वर्तमानस्य तपश्चरत उत्तमम्

ଏଭଳି ସେ ନିତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ତତ୍ପର ରହି କାଳ ଅତିବାହିତ କଲା। ଏପରି ଆଚରଣ କରିବାରୁ ତାହାର ତପସ୍ୟା ପରମ ଉତ୍ତମ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 20

सहस्रवर्षाण्यगमञ्च्छंकरासक्तचेतसः । तथापि शंकरो नास्याययौ प्रत्यक्षतां तदा

ଶଙ୍କରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୀନଚିତ୍ତ ଥିବା ତାହାର ସହସ୍ର ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ତଥାପି ସେତେବେଳେ ଶଙ୍କର ତାକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 21

ततस्त्वगस्त्यभ्रातासौ ग्रीष्मे पंचानिमध्यगः । भास्करं दत्तदृष्टिश्च मौनव्रतसमन्वितः

ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିମଧ୍ୟରେ ତପ କଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଷ୍ଟି ନିବେଶ କରି ମୌନବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ।

Verse 22

तिष्ठन्कनिष्ठिकांगुल्यां वामपादस्य निश्चलः । ऊर्ध्वबाहुर्निरालंबस्तपस्तेपेऽतिदारुणम्

ବାମ ପାଦର କନିଷ୍ଠାଙ୍ଗୁଳି ଉପରେ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ି, ଦୁଇ ବାହୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ, କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ବିନା ସେ ଅତି ଦାରୁଣ ତପ କଲା।

Verse 23

अथ तस्य प्रसन्नात्मा महादेवो घृणानिधिः । प्रादुरासीत्स्वया दीप्त्या दिशो दश विभासयन्

ତେବେ କୃପାନିଧି ମହାଦେବ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଦଶଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 24

ततोऽद्राक्षीन्मुनिः शंभुं सांबं वृषभसंस्थि तम् । दृष्ट्वा प्रणम्य तुष्टाव भवानीपतिमीश्वरम्

ତାପରେ ମୁନି ଅମ୍ବାସହିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବୃଷଭ ଉପରେ ଆସୀନ ଦେଖିଲେ; ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କରି ଭବାନୀପତି ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 25

मुनिरुवाच । नमस्ते पार्वतीनाथ नीलकंठ महेश्वर । शिव रुद्र महादेव नम स्ते शंभवे विभो

ମୁନି କହିଲେ— ହେ ପାର୍ବତୀନାଥ ନୀଳକଣ୍ଠ ମହେଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶିବ, ହେ ରୁଦ୍ର, ହେ ମହାଦେବ—ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶମ୍ଭୁ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 26

श्रीकंठोमापते शूलिन्भगनेत्रहराव्यय । गंगाधर विरूपाक्ष नमस्ते रुद्र मन्यवे

ହେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ହେ ଉମାପତି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଭଗଙ୍କ ନେତ୍ର ହରଣକାରୀ ଅବ୍ୟୟ! ହେ ଗଙ୍ଗାଧର, ହେ ବିରୂପାକ୍ଷ—ହେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧଧାରୀ ରୁଦ୍ର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 28

अंतकारे कामशत्रो देवदेव जगत्पते । स्वामिन्पशुपते शर्व नमस्ते शतधन्वने । दक्षयक्षविनाशाय स्नायूनां पतये नमः । निचेरवे नमस्तुभ्यं पुष्टानां पतये नमः

ହେ ମୃତ୍ୟୁର ଅନ୍ତକାରୀ, କାମଶତ୍ରୁ, ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ପତେ! ହେ ସ୍ୱାମୀ, ହେ ପଶୁପତି, ହେ ଶର୍ବ—ଶତଧନ୍ୱନେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞବିନାଶକ, ସ୍ନାୟୁମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମଃ। ହେ ନିଚେରବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ପୁଷ୍ଟ ଓ ସମୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 29

भूयोभूयो नमस्तुभ्यं महादेव कृपालय । दुस्तराद्भवसिंधोर्मां तारयस्व त्रिलोचन

ପୁନଃପୁନଃ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ମହାଦେବ, କୃପାର ଧାମ। ହେ ତ୍ରିଲୋଚନ, ଏହି ଦୁସ୍ତର ଭବସାଗରରୁ ମୋତେ ପାର କରାଅ।

Verse 30

अगस्त्यसोदरेणैवं स्तुतः शंभुरभाषत । प्रीणयन्वचसा स्वेन कुंभजस्यानुजं मुनिम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାଇ ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ ଶମ୍ଭୁ କଥା କହିଲେ; ନିଜ ବଚନରେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କ ଅନୁଜ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ।

Verse 31

ईश्वर उवाच । कुंभजानुज वक्ष्यामि मुक्त्युपायं तवानघ । सेतुमध्ये महातीर्थं गंधमादनपर्वते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କ ଅନୁଜ, ହେ ନିଷ୍ପାପ! ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ କହୁଛି। ସେତୁର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 32

मंगलाख्यस्य तीर्थस्य नातिदूरेण वर्तते । तत्र गत्वा कुरु स्नानं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि

‘ମଙ୍ଗଳ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରୁ ଏହା ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କର; ତାହାପରେ ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।

Verse 33

तत्तीर्थसेवनान्नान्योमोक्षो पायो लघुस्तव । न हि तत्तीर्थवैशिष्ट्यं वक्तुं शक्यं मयापि च

ସେଇ ତୀର୍ଥର ସେବାଠାରୁ ତୁମ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସହଜ ଉପାୟ ନାହିଁ। ସେ ତୀର୍ଥର ବିଶେଷ ମହିମା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 34

संदेहो नात्र कर्तव्यस्त्वयाद्य मुनिसत्तम । तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं यदीच्छसि भवक्षयम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏଠାରେ ତୁମେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଯଦି ଭବ-ସଂସାରର କ୍ଷୟ ଚାହୁଁଛ, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।

Verse 35

इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । ततो देवस्य वचनादगस्त्यस्य सहोदरः

ଏପରି କହି ଭଗବାନ ଈଶ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଦେବଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହୋଦର (ଭାଇ) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 36

गत्वा सेतुं समुद्रे तु गंधमादनपर्वते । ईश्वरणैव गदितं तीर्थं तच्छीघ्रमासदत्

ସମୁଦ୍ରସ୍ଥ ସେତୁକୁ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ଈଶ୍ୱର ନିଜେ କହିଥିବା ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 37

तत्र तीर्थे महापुण्ये स्नातानां मुक्तिदायिनि । एकांतरामनाथाख्ये क्षेत्रालंकरणे शुभे

ସେଠାରେ ସେହି ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ—ସ୍ନାନକାରୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ—‘ଏକାନ୍ତରାମନାଥ’ ନାମକ ଶୁଭ, କ୍ଷେତ୍ର-ଅଳଙ୍କାର ସ୍ଥାନରେ।

Verse 38

सस्नौ नियमपूर्वं स त्रीणि वर्षाणि वै द्विजः । ततश्चतुर्थवर्षे तु समाधिस्थो महामुनिः

ସେ ଦ୍ୱିଜ ନିୟମପୂର୍ବକ ସେଠାରେ ତିନି ବର୍ଷ ସ୍ନାନ କଲା; ପରେ ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଷରେ ସେ ମହାମୁନି ସମାଧିସ୍ଥ ହେଲା।

Verse 39

ब्रह्मनाड्या प्राणवायुं मूर्द्धन्यारोप्ययोगतः । प्राणान्निर्गमयामास ब्रह्मरंध्रेण तत्र सः

ସେଠାରେ ଯୋଗବଳରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ମୂର୍ଧ୍ନି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତୋଳନ କରି, ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣମାନଙ୍କର ନିର୍ଗମନ କରାଇଲା।

Verse 41

विनष्टाशेषदुःखस्य तत्तीर्थस्नानवैभवात् । मृतत्वमभूद्यस्मादगस्त्यानुजजन्मनः

ସେହି ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ବୈଭବରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସମୂଳ ନଶିଗଲା; ଏହିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଜ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ ଦେହତ୍ୟାଗ—ଅନ୍ତିମ ପ୍ରସ୍ଥାନ—ଲାଭ କଲା।

Verse 42

ततो ह्यमृतवापीतिप्रथाऽस्यासीन्मुनीश्वराः । अत्र तीर्थे नरा ये तु वर्षत्रयमतंद्रिताः

ତେବେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ, ଏହି ତୀର୍ଥ ‘ଅମୃତବାପୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଯେ ନରମାନେ ଏଠାରେ ତିନି ବର୍ଷ ଅଳସତା ବିନା ନିୟମ-ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି—

Verse 43

स्नानं कुर्वंति ते सत्यममृतत्वं प्रयांति हि । एवं त्वमृतवापीति प्रथा तद्वैभवं तथा । युष्माकं कथितं विप्राः किंभूयः श्रोतुमिच्छथ

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ‘ଅମୃତବାପୀ’ ନାମରେ ଏହାର ଖ୍ୟାତି ଜନ୍ମିଲା ଓ ଏହି ତାହାର ଦିବ୍ୟ ବୈଭବ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମୁଁ କହିଦେଲି—ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 44

ऋषय ऊचुः । एकांतरामनाथाख्या तस्य क्षेत्रस्य वै मुने

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ଏକାନ୍ତରାମନାଥ’ ନାମରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନ ଅଛି—

Verse 45

कथं समागता सूत वक्तुमेतत्त्वमर्हसि । अस्माकं मुनिशार्दूल तच्छुश्रूषातिभूयसी

ହେ ସୂତ, ସେହି ସ୍ଥାନ ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲା/ସ୍ଥାପିତ ହେଲା? ଏହା କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ତାହା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଛି।

Verse 46

श्रीसूत उवाच । पुरा दाशरथी रामः ससुग्रीवभिभीषणः । लक्ष्मणेन युतो भ्रात्रा मंत्रज्ञेन हनूमता

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବକାଳରେ ଦାଶରଥି ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣ ସହ; ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ପରାମର୍ଶରେ ନିପୁଣ ହନୁମାନ ସହିତ ମଧ୍ୟ (ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ)।

Verse 47

वानरैर्बध्यमाने तु सेतावंबुधिमध्यतः । चिंतयन्मनसा सीतामेकांते सममंत्रयत्

ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ବାନରମାନେ ସେତୁ ବାନ୍ଧୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ହୃଦୟେ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏକାନ୍ତରେ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।

Verse 48

तेषु मंत्र यमाणेषु रावणादिवधं प्रति । उल्लोलतरकल्लोलो जुघोष जलधिर्भृशम्

ସେମାନେ ରାବଣାଦିଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଥିବାବେଳେ, ଉଛଳୁଥିବା ତରଙ୍ଗମାନ ସହ ସମୁଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଗର୍ଜିଲା।

Verse 49

अर्णवस्य महाभीमे जृंभमाणे महाध्वनौ । अन्योन्यकथितां वार्तां नाशृण्वंस्ते परस्परम्

ସମୁଦ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଉଠୁଥିବା ମହାଧ୍ୱନି ହେଲାବେଳେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପର କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକାପର ଏକାର କଥା ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 50

ततः किंचिदिव क्रुद्धो भृकुटीकुटिलेक्षणः । भ्रूभंगलीलया रामो नियम्य जलधिं तदा

ତେବେ ରାମ ଯେନେ କିଛି କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ; ଭୃକୁଟି କୁଞ୍ଚିତ କରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, କେବଳ ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗର ଲୀଳାମାତ୍ରେ ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ନିୟମିତ କଲେ।

Verse 51

न्यमंत्रयत विप्रेंद्रा राक्षसानां वधं प्रति । एकांतेऽमंत्रयत्तत्र तैः सार्धं राघवो यतः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ପରାମର୍ଶ କଲେ; ସେଠାରେ ଏକାନ୍ତରେ ରାଘବ ତାଙ୍କମାନଙ୍କ ସହ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।

Verse 52

एकांतरामनाथाख्यं तत्क्षेत्रमभवद्विजाः । सोयं नियमितो वार्धी रामभ्रूभंगलीलया

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେହି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ‘ଏକାନ୍ତରାମନାଥ-କ୍ଷେତ୍ର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗ-ଲୀଳାରେ ସମୁଦ୍ର ନିଜେ ନିୟମିତ ହୋଇ ରୋକାଗଲା।

Verse 53

अद्यापि निश्चलजलस्तत्प्रदेशेषु दृश्यते । एकांतरामनाथाख्यं तदेतत्क्षेत्रमुत्तमम्

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିଟି ହିଁ ‘ଏକାନ୍ତରାମନାଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପରମ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର।

Verse 54

आगत्यामृतवाप्यां च स्नात्वा नियमपूर्वकम् । रामादीनपि सेवंते ते सर्वे मुक्तिमाप्नुयुः

ଏଠାକୁ ଆସି ଅମୃତ-ବାପୀରେ ନିୟମପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ସେମାନେ ରାମାଦି ଦେବସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ସେବା-ପୂଜା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 55

अद्वैतविज्ञानविवेकशून्या विरक्तिहीनाश्च समाधि हीनाः । यागाद्यनुष्ठानविवर्जिताश्च स्नात्वात्र यास्यंत्यमृतं द्विजेंद्राः

ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଯେମାନଙ୍କର ଅଦ୍ୱୈତ-ଜ୍ଞାନର ବିବେକ ନାହିଁ, ବୈରାଗ୍ୟ ନାହିଁ, ସମାଧି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାଗାଦି ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ବି ଶୂନ୍ୟ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅମୃତପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।