Adhyaya 10

Verse 1

श्रीसूत उवाच । वेतालवरदे तीर्थे नरः स्नात्वा द्विजोत्तमाः । ततः शनैःशनैर्गच्छेद्गन्धमादनपर्वतम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ବେତାଳବରଦ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

योंऽबुधौ सेतुरूपेण वर्तते गन्धमादनः । स मार्गो ब्रह्मलोकस्य विश्वकर्त्रा विनिर्मितः

ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ଯେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ସେହିଁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ପଥ; ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 3

लक्षकोटिसहस्राणि सरांसि सरितस्तथा । समुद्राश्च महापुण्या वनान्यप्याश्रमाणि च

ଲକ୍ଷ-କୋଟି ସହସ୍ର ସରୋବର ଓ ସେହିପରି ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ମହାପୁଣ୍ୟ ସମୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ବନ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 4

पुण्यानि क्षेत्रजातानि वेदारण्या दिकानि च । मुनयश्च वसिष्ठाद्या सिद्धचारणकिन्नराः

ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଦେଶମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବେଦାରଣ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି; ବଶିଷ୍ଠାଦି ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 5

लक्ष्म्या सह धरण्या च भगवान्मधुसूदनः । सावित्र्या च सरस्वत्या सहैव चतु राननः

ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଧରଣୀ (ପୃଥିବୀ) ସହ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ସହ ଚତୁରାନନ (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 6

हेरंबः षण्मुखश्चैव देवाश्चेंद्रपुरोगमाः । आदित्यादिग्रहाश्चैव तथाष्टौ वसवो द्विजाः

ହେରମ୍ବ (ଗଣେଶ) ଓ ଷଣ୍ମୁଖ (ସ୍କନ୍ଦ) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବଗଣ, ଆଦିତ୍ୟାଦି ଗ୍ରହମାନେ, ଏବଂ ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅଷ୍ଟ ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 7

पितरोलोकपालाश्च तथान्ये देवता गणाः । महापातकसंघानां नाशने लोकपावने

ପିତୃଗଣ, ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଗଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି—ଲୋକପାବନ ସେହି ତୀର୍ଥରେ, ଯାହା ମହାପାତକସଂଘମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରେ।

Verse 9

दिवानिशं वसंत्यत्र पर्वते गंधमादने । अत्र गौरी सदा तुष्टा हरेण सह वर्तते । अत्र किन्नरकांतानां क्रीडा जागर्ति नित्यशः । तस्य दर्शनमात्रेण बुद्धिसौख्यं नृणां भवेत्

ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ସେମାନେ ଦିନରାତି ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ ଗୌରୀ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ସହ ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ କିନ୍ନରକାନ୍ତାମାନଙ୍କ କ୍ରୀଡା ନିତ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ରହେ। ସେହି ପର୍ବତର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିସୁଖ ଓ ମନଃଶାନ୍ତି ମିଳେ।

Verse 10

तन्मूर्धनि कृतावासाः सिद्धचारणयोषितः । पूजयंति सदा कालं शंकरं गिरिजापतिम्

ତାହାର ଶିଖରରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ନାରୀମାନେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଗିରିଜାପତି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 11

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । अंगलग्नैर्विनश्यंति गन्धमादनमारुतैः

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସଦୃଶ ପାପର କୋଟିକୋଟି ରାଶି ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଅପରାଧର ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି—ଦେହକୁ ଲଗି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଗନ୍ଧମାଦନର ପବନରେ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 12

असावुल्लोलकल्लोले तिष्ठन्मध्ये महांबुधौ । आसीन्मुनिगणैः सेव्यः पुरा वै गन्धमादनः

ଏହି ଗନ୍ଧମାଦନ ମହାସମୁଦ୍ରର ମଧ୍ୟରେ, ଉଛଳୁଥିବା ଓ ଡୋଲୁଥିବା ତରଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହା ମୁନିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଓ ପୂଜିତ ଥିଲା।

Verse 13

ततो नलेन सेतौ तु बद्धे तन्मध्यगोचरः । रामाज्ञयाखिलैः सेव्यो बभूव मनुजैरपि

ତାପରେ ନଳ ଯେତେବେଳେ ସେତୁ ବାନ୍ଧିଲେ, ଏହା ସେହି ପଥର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଗମନ-ଯୋଗ୍ୟ ହେଲା; ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ସେବିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଲା।

Verse 14

सेतुरूपं गिरिं तं तु प्रार्थयेद्गंधमादनम् । क्षमाधर महापुण्य सर्वदेवनमस्कृत

ତାପରେ ସେତୁରୂପ ସେଇ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ— “ହେ କ୍ଷମାଧର! ହେ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ! ସର୍ବଦେବନମସ୍କୃତ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 15

विष्ण्वा दयोऽपि ये देवास्सेवंते श्रद्धया सह । तं भवंतमहं पद्भ्यामाक्रमामि नगोत्तम

“ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତୁମ ସେବା କରନ୍ତି; ତଥାପି ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ପାଦଦ୍ୱାରା ତୁମ ଉପରେ ପଦାର୍ପଣ କରୁଛି।”

Verse 16

क्षमस्व पादघातं मे दयया पापचेतसः । त्वन्मूर्द्धनि कृतावासं शंकरं दर्शयस्व मे

“ଦୟାକରି ପାପଚିତ୍ତରୁ ହୋଇଥିବା ମୋ ପାଦଘାତକୁ କ୍ଷମା କର। ତୁମ ଶିଖରେ ବାସ କରୁଥିବା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରାଅ।”

Verse 17

प्रार्थयित्वा नरस्त्वेवं सेतुरूपं नगोत्तमम् । ततो मृदुपदं गच्छेत्पावनं गन्धमादनम्

ଏଭଳି ସେତୁରୂପ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ସାରି, ମନୁଷ୍ୟ ପରେ ପାବନ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ମୃଦୁ ପଦକ୍ଷେପରେ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 18

अब्धौ तत्र नरः स्नात्वा पर्वते गन्धमादने । पिंडदानं ततः कुर्यादपि सर्षपमात्रकम्

ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ମନୁଷ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉଚିତ— ସେ ଯଦି ସରିଷା ମାତ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 19

तृप्तिं प्रयांति पितरस्तस्य यावद्युगक्षयः । शमीदलसमानान्वा दद्यात्पिंडान्पितॄन्प्रति

ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅଥବା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶମୀ ପତ୍ର ସମାନ ଆକାରର ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 21

सर्वतीर्थोत्तमं पुण्यं नाम्ना पापविनाशनम् । अस्ति पुण्यतमं विप्राः पवित्रे गन्धमादने

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ! ପବିତ୍ର ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ 'ପାପବିନାଶନ' ନାମକ ଏକ ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ।

Verse 22

यस्य संस्मरणादेव गर्भवासो न विद्यते । तत्प्राप्य तु नरः स्नायात्स्वदे हमलनाशनम् । तत्र स्नानान्नरो याति वैकुण्ठं नात्र संशयः

ଯାହାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ମାତ୍ରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଦେହର ମଳ (ପାପ) ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । सूत पापविनाशाख्य तीर्थस्य ब्रूहि वैभवम् । व्यासेन बोधितस्त्वं हि वेत्सि सर्वं महामुने

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ! 'ପାପବିନାଶନ' ନାମକ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ। ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇଥିବାରୁ, ହେ ମହାମୁନି! ଆପଣ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି।

Verse 24

श्रीसूत उवाच । ब्रह्माश्रमपदे वृत्तां पार्श्वे हिमवतः शुभे । वक्ष्यामि ब्राह्मणश्रेष्ठा युष्माकं तु कथां शुभाम्

ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ! ହିମାଳୟର ପବିତ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଶ୍ରମରେ ଘଟିଥିବା ଏକ ଶୁଭ କାହାଣୀ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କହିବି।

Verse 25

अस्याश्रमपदं पुण्यं ब्रह्माश्रमपदे शुभे । नानावृक्षगणाकीर्णं पार्श्वे हिमवतः शुभे

ସେଇ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ‘ବ୍ରହ୍ମାଶ୍ରମ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। ହିମବତଙ୍କ ଶୁଭ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନାନାପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 26

वहुगुल्मलताकीर्णं मृगद्विपनिषेवितम् । सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम्

ସେଠା ଅନେକ ଗୁଲ୍ମ ଓ ଲତାରେ ଘନ ଥିଲା, ମୃଗ ଓ ଗଜମାନଙ୍କ ଚରଣରେ ସେବିତ। ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ, ପୁଷ୍ପରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଏକ ରମ୍ୟ କାନନ ଥିଲା।

Verse 27

वृतिभिर्बहुभिः कीर्णं तापसैरुशोभितम् । ब्राह्मणैश्च महाभागैः सूर्यज्वलनसंनिभैः

ସେଠା ଅନେକ ବେଷ୍ଟନୀ/ଘେରାରେ ଆବୃତ ଥିଲା ଏବଂ ତାପସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିଶୟ ଶୋଭିତ। ତଦୁପରି ମହାଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ବୀ—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

Verse 28

नियमव्रतसं पन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः । दीक्षितैर्यागहेतोश्च यताहारैः कृतात्मभिः

ସେଠା ନିୟମ ଓ ବ୍ରତରେ ସମ୍ପନ୍ନ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା—ଯାଗହେତୁ ଦୀକ୍ଷିତ, ଆହାରରେ ସଂଯମୀ, ଏବଂ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 29

वेदाध्ययनसंपन्नैर्वैदिकैः परिवेष्टितम् । वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः

ସେଠା ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୈଦିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 30

स्वाश्रमाचारनिरतैः स्ववर्णोक्तविधायिभिः । वालखिल्यैश्च मुनिभिः संप्राप्तैश्च मरीचिभिः

ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ନିଜ-ନିଜ ଆଶ୍ରମଧର୍ମରେ ନିରତ ଓ ନିଜ-ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ ଥିଲେ; ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ମରୀଚି ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

Verse 31

तत्राश्रमे पुरा कश्चिच्छूद्रो दृढमतिर्द्विजाः । साहसी ब्राह्मणाभ्याशमाजगाम मुदान्वितः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଦୃଢମତି ନାମକ ଜଣେ ଶୂଦ୍ର ଥିଲା, ସ୍ୱଭାବରେ ସାହସୀ; ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଲା।

Verse 32

आगतो ह्याश्रमपदं पूजितश्च तपस्विभिः । नाम्ना दृढमतिः शूद्रः साष्टांगं प्रणनाम वै

ସେ ଆଶ୍ରମପଦକୁ ଆସି ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲା। ଦୃଢମତି ନାମକ ସେଇ ଶୂଦ୍ର ତେବେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 33

तान्स दृष्ट्वा मुनिगणान्देवकल्पान्महौजसः । कुर्वतो विविधान्यज्ञान्संप्रहृष्य स शूद्रकः

ଦେବସଦୃଶ ଓ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମୁନିଗଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେଇ ଶୂଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 34

अथास्य बुद्धिरभवत्तपःकर्तुमनुत्तमम् । ततोऽब्रवीत्कुलपतिं मुनिमागत्य तापसम्

ତେବେ ତାହାର ମନରେ ଅନୁତ୍ତମ ତପ କରିବାର ବୁଦ୍ଧି ଉଦୟ ହେଲା। ପରେ ସେ ଆଶ୍ରମର କୁଳପତି ତପସ୍ବୀ ମୁନିଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲା।

Verse 35

दृढमतिरुवाच । तपोधन नमस्तेऽस्तु रक्ष मां करुणानिधे । तव प्रसादादिच्छामि धर्मं चर्तुं द्विजर्षभ

ଦୃଢମତି କହିଲେ— ହେ ତପୋଧନ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ କରୁଣାନିଧି! ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଧର୍ମାଚରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 36

तस्मादभिगतं मां त्वं यागे दीक्षय सुव्रत । ब्रह्मन्नवरवर्णोऽहं शूद्रो जात्यास्मि सत्तम

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ହେ ସୁବ୍ରତ! ଯାଗ ପାଇଁ ମୋତେ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର; ଜନ୍ମତଃ ମୁଁ ଶୂଦ୍ର, ହେ ସତ୍ତମ।

Verse 37

शुश्रूषां कर्तुमिच्छामि प्रपन्नाय प्रसीद मे । एवमुक्ते तु शूद्रेण तमाह ब्राह्मणस्तदा

ମୁଁ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଶରଣାଗତ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ଶୂଦ୍ର ଏପରି କହିଲାପରେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାକୁ କହିଲେ।

Verse 38

कुलपतिरुवाच । यागे दीक्षयितुं शक्यो न शूद्रो हीनजन्मभाक् । श्रूयतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव

କୁଲପତି କହିଲେ— ପ୍ରଚଳିତ ନିୟମାନୁସାରେ ହୀନଜନ୍ମ ଥିବା ଶୂଦ୍ର ଯାଗଦୀକ୍ଷାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଶୁଣ; ଯଦି ତୋର ସଙ୍କଳ୍ପ ସତ୍ୟ, ତେବେ ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ନିରତ ହେ।

Verse 39

उपदेशो न कर्तव्यो जातिहीनस्य कर्हिचित् । उपदेशे महान्दोष उपाध्यायस्य विद्यते

‘ଜାତିହୀନ’ ବୋଲି ଧରାଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କେବେ ଉପଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉପଦେଶ ଦିଆଗଲେ ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କୁ ମହାଦୋଷ ଲାଗେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 40

नाध्यापयेद्बुधः शूद्रं तथा नैव च याजयेत् । न पाठयेत्तथा शूद्रं शास्त्रं व्याकरणादिकम्

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୂଦ୍ରକୁ ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ-ଯାଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଶୂଦ୍ରକୁ ବ୍ୟାକରଣାଦି ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 41

काव्यं वा नाटकं वापि तथालंकारमेव च । पुराणमितिहासं च शूद्रं नैव तु पाठयेत्

କାବ୍ୟ, ନାଟକ ଓ ଅଲଙ୍କାରଶାସ୍ତ୍ର ଶୂଦ୍ରକୁ ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସ (ଇତିହାସ) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 42

यदि चोपदिशेद्विप्रः शूद्रं चैतानि कर्हिचित् । त्यजेयुर्ब्राह्मणा विप्रं तं ग्रामाद्ब्रह्मसंकुलात्

ଯଦି କେବେ କୌଣସି ବିପ୍ର ଶୂଦ୍ରକୁ ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉପଦେଶ କରେ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେହି ବିପ୍ରକୁ ବେଦପବିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରାମରୁ ବହିଷ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 43

शूद्राय चोपदेष्टारं द्विजं चंडालवत्त्यजेत् । शूद्रं चाक्षरसंयुक्तं दूरतः परिवर्जयेत्

ଶୂଦ୍ରକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା ଦ୍ୱିଜକୁ ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏବଂ ଅକ୍ଷରଜ୍ଞାନରେ ଯୁକ୍ତ ଶୂଦ୍ରକୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ପରିବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 44

अतः शुश्रूष भद्रं ते ब्राह्मणाञ्छ्रद्धया सह । शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा मन्वादिभिरुदीरिता

ଏହେତୁ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେବା କର। ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜଶୁଶ୍ରୂଷା ମନୁ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 45

नहि नैसर्गिकं कर्म परित्यक्तुं त्वमर्हसि । एवमुक्तस्तु मुनिना स शूद्रोऽचिंतयत्तदा

ତୁମେ ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ (ନିୟତ) ସ୍ୱଧର୍ମକର୍ମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଶୂଦ୍ର ତେବେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 46

किं कर्तव्यं मया त्वद्य व्रते श्रद्धा हि मे पुरा । यथा स्यान्मम विज्ञानं यतिष्येऽहं तथाद्य वै

ଆଜି ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ପୂର୍ବେ ମୋର ବ୍ରତରେ ସତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲା। ଯେପରି ମୋର ଜ୍ଞାନବୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହେବ, ସେପରି ମୁଁ ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରୟାସ କରିବି।

Verse 47

इति निश्चित्य मनसा शूद्रो दृढमतिस्तदा । गत्वाश्रमपदाद्दूरं कृतवानुटजं शुभम्

ଏପରି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ଶୂଦ୍ର ଦୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପୀ ହେଲା। ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନରୁ ଦୂରକୁ ଯାଇ ଏକ ଶୁଭ କୁଟୀର ନିର୍ମାଣ କଲା।

Verse 48

तत्र वै देवतागारं पुण्यान्यायतनानिच । पुष्पारामादिकं चापि तटाकखननादिकम्

ସେଠାରେ ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନ ସ୍ଥାପନ କଲା। ପୁଷ୍ପଉଦ୍ୟାନ ଆଦି କରି, ତାଳାବ ଖନନ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କଲା।

Verse 49

श्रद्धया कारयामास तपःसिद्ध्यर्थमात्मनः । अभिषेकांश्च नियमानुपवासादिकानपि

ନିଜ ତପସ୍ୟା-ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏସବୁ କାମ କରାଇଲା। ଅଭିଷେକ, ନିୟମାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଉପବାସ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଚରଣ କଲା।

Verse 50

बलिं च कृत्वा हुत्वा च दैवतान्यभ्यपूजयत् । संकल्पनियमोपेतः फलाहारो जितेंद्रियः

ସେ ବଲି ଅର୍ପଣ କରି ହୋମ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ। ସଙ୍କଳ୍ପ-ନିୟମରେ ଯୁକ୍ତ, ଫଳାହାରୀ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିଲେ।

Verse 51

नित्यं कंदैश्च मूलैश्च पुष्पैरपि तथा फलैः । अतिथीन्पूजयामास यथावत्समुपागतान्

ସେ ନିତ୍ୟ କନ୍ଦ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା, ଯଥାବିଧି ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଯଥୋଚିତ ସତ୍କାର କରୁଥିଲେ।

Verse 52

एवं हि सुमहान्कालो व्यतिचक्राम तस्य वै । अथाश्रममगात्तस्य सुमतिर्नाम नामतः

ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିତିଗଲା। ପରେ ‘ସୁମତି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ମୁନି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।

Verse 53

द्विजो गर्गकुलोद्भूतः सत्यवादी जितेंद्रियः । स्वागतेन मुनिं पूज्य तोषयित्वा फलादिकैः

ଗର୍ଗକୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସେ ଦ୍ୱିଜ ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ଥିଲେ। ସେ ସ୍ୱାଗତ କରି ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଫଳାଦି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କଲେ।

Verse 54

कथयन्वै कथाः पुण्याः कुशलं पर्यपृच्छत । इत्थं सप्रणिपाताद्यैरुपचारैस्तु पूजितः

ସେ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କଥା କହୁଥିବା ସହ ମୁନିଙ୍କ କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ ପଚାରିଲେ। ଏଭଳି ପ୍ରଣାମ ଆଦି ଉପଚାରରେ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଗଲା।

Verse 55

आशीर्भिरभिनंद्यैनं प्रतिगृह्य च सत्क्रियाम् । तमापृछ्य प्रहृष्टाप्मा स्वाश्रमं पुनराययौ

ଆଶୀର୍ବାଦବଚନରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି ଓ ତାଙ୍କର ସତ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ; ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 56

एवं दिनेदिने विप्रः शूद्रेस्मिन्पक्षपातवान् । आगच्छदाश्रमं तस्य द्रष्टुं तं शूद्रयोनिजम्

ଏଭଳି ଦିନେଦିନେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଶୂଦ୍ର ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତ (ସ୍ନେହ) ରଖି, ଶୂଦ୍ରୟୋନିରେ ଜନ୍ମିତ ସେ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବାକୁ ତାହାର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସୁଥିଲେ।

Verse 57

बहुकालं द्विजस्याभूत्संसर्गः शूद्रयोनिना । स्नेहस्य वशमापन्नः शूद्रोक्तं नातिचक्रमे

ବହୁକାଳ ଧରି ସେ ଦ୍ୱିଜର ଶୂଦ୍ରୟୋନିଜ ପୁରୁଷ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ସଂସର୍ଗ ରହିଲା। ସ୍ନେହର ବଶରେ ପଡ଼ି ସେ ଶୂଦ୍ର କହିଥିବା କଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନଥିଲେ; ତାହାନୁସାରେ ଚାଲୁଥିଲେ।

Verse 58

अथागतं द्विजं शूद्रः प्राह स्नेहवशीकृतम् । हव्यकव्यविधानं मे कृत्स्नं ब्रूहि मुनीश्वर

ତାପରେ ଶୂଦ୍ର ଜଣେ ସ୍ନେହରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇଥିବା ସେ ଆସିଥିବା ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କହିଲା—“ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଦେବାର୍ପଣ ହବ୍ୟ ଓ ପିତୃାର୍ପଣ କବ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।”

Verse 59

पितृकार्यविधानार्थं देवकार्यार्थमेव च । मंत्रानुपदिश त्वं मे महालयविधिं तथा

“ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ବିଧାନ ପାଇଁ ଓ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଆପଣ ମୋତେ ମନ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ମହାଳୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଯଥାବିଧି ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।”

Verse 60

अष्टकाश्राद्धकृत्यं च वैदिकं यच्च किंचन । सर्वमेतद्रहस्यं मे ब्रूहि त्वं वै गुरुर्मतः

ଅଷ୍ଟକା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କୃତ୍ୟର ଗୁହ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଯାହା କିଛି ବୈଦିକ ଅଛି, ସେ ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଆପଣ ମୋର ଗୁରୁ ଭାବେ ମନ୍ୟ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ରହସ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 61

एवमुक्तः स शूद्रेण सर्वमेतदुपादिशत् । कारयामास तस्यायं पितृकार्यादिकं तथा

ଶୂଦ୍ର ଏଭଳି କହିବା ପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ତାକୁ ସମସ୍ତ କଥା ଉପଦେଶ କଲେ। ଏବଂ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧିତ କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଇଲେ।

Verse 62

पितृकार्ये कृते तेन विसृष्टः स द्विजो गतः । अथ दीर्घेण कालेन पोषितः शूद्रयोनिना

ତାହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦିଆଗଲା ଏବଂ ସେ ଚାଲିଗଲେ। ପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସେହି ଲୋକ ଶୂଦ୍ର-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ପୋଷିତ ହେଲେ।

Verse 63

त्यक्तो विप्रगणैः सोऽयं पंचत्वमगमद्द्विजः । वैवस्वतभटैर्नीत्वा पातितो नरकेष्वपि

ବିପ୍ରଗଣ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଏହି ଦ୍ୱିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ) ଭଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ନରକମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ପତିତ କଲେ।

Verse 64

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुक्त्वा क्रमेण नरकांस्तदंते स्था वरोऽभवत्

ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ଓ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମେ ନରକଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ସେ ସ୍ଥାବର (ଅଚଳ) ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 65

गर्दभस्तु ततो जज्ञे विड्वराहस्ततः परम् । जज्ञेऽथ सारमेयोऽसौ पश्चाद्वायसतां गतः

ତାପରେ ସେ ଗଧା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲା; ପରେ ମଳଭକ୍ଷୀ ବରାହ ହେଲା। ତାହାପରେ କୁକୁର ଯୋନିରେ ଜନ୍ମି, ଶେଷରେ କାଉର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 66

अथ चंडालतां प्राप शूद्रयोनिमगात्ततः । गतवान्वैश्यतां पश्चात्क्षत्रियस्तदनंतरम्

ତାପରେ ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ପରେ ଶୂଦ୍ର ଯୋନିକୁ ଗଲା। ତାହାପରେ ବୈଶ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ କରି, ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲା।

Verse 67

प्रबलैर्बाध्यमानोऽसौ ब्राह्मणो वै तदाऽभवत् । उपनीतः स पित्रा तु वर्षे गर्भाष्टमे द्विजः

ପ୍ରବଳ ଭାଗ୍ୟବାଧାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲା। ସେଇ ଦ୍ୱିଜକୁ ଗର୍ଭଗଣନାନୁସାରେ ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ ପିତା ଉପନୟନ କରି ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧାଇଲେ।

Verse 68

वर्तमानः पितुर्गेहे स्वाचाराभ्यासतत्परः । गच्छन्कदाचिद्गहने गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

ପିତାଙ୍କ ଘରେ ବସି ସେ ସଦାଚାର ଅଭ୍ୟାସରେ ତତ୍ପର ଥିଲା। ଏକଦା ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତାକୁ ଧରିନେଲା।

Verse 69

रुदन्भ्रमन्स्खल न्मूढः प्रहसन्विलपन्नसौ । शश्वद्धाहेति च वदन्वैदिकं कर्म सोऽत्यजत्

ସେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଭ୍ରମଣ କଲା, ଠୋକର ଖାଇ ମୂଢ ହେଲା—କେବେ ହସିଲା, କେବେ ବିଲାପ କଲା; ସଦା ‘ଦହ! ଦହ!’ ବୋଲି କହି କହି ବୈଦିକ କର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 70

दृष्ट्वा सुतं तथाभूतं पिता दुःखेन पीडितः । सुतमादाय च स्नेहा दगस्त्यं शरणं ययौ

ପୁତ୍ରକୁ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ପିତା ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ସ୍ନେହରେ ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ଶରଣ ପାଇଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

Verse 71

भक्त्या मुनिं प्रणम्यासौ पिता तस्य सुतस्य वै । तस्मै निवेदयामास स्वपुत्रस्य विचेष्टितम्

ଭକ୍ତିରେ ସେହି ପିତା ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ପୁତ୍ରର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ଆଚରଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 72

अब्रवीच्च तदा विप्रः कुम्भजं मुनिपुंगवम् । एष मे तनयो ब्रह्मन्गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

ତେବେ ସେହି ବିପ୍ର ମୁନିପୁଙ୍ଗବ କୁମ୍ଭଜଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋର ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଧରିନେଇଛି।”

Verse 73

सुखं न भजते ब्रह्मन्रक्ष तं करुणादृशा । नास्ति मे तनयोऽ प्यन्यः पितॄणामृणमुक्तये

“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ସେ ସୁଖ ଭୋଗ କରୁନାହିଁ; କରୁଣାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପିତୃଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁତ୍ର ନାହିଁ।”

Verse 74

अस्य पीडाविनाशार्थमुपायं ब्रूहि कुम्भज । त्वत्समस्त्रिषु लोकेषु तपःशीलो न विद्यते

“ହେ କୁମ୍ଭଜ, ଏହି ପୀଡା ନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ କହନ୍ତୁ। ତିନି ଲୋକରେ ତପ ଓ ଶୀଳରେ ଆପଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।”

Verse 75

अग्रणीः शिवभक्तानामुक्तस्त्वं हि महर्षिभिः । त्वां विनास्य परित्राणं न मेपुत्रस्य विद्यते

ମହର୍ଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଆପଣ ବିନା ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କର କୌଣସି ପରିତ୍ରାଣ ନାହିଁ।

Verse 76

पित्रे कृपां कुरुष्व त्वं दयाशीला हि साधवः । श्रीसूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन कुम्भजो ध्यानमास्थितः

ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ; କାରଣ ସାଧୁମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଦୟାଶୀଳ। ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 77

ध्यात्वा तु सुचिरं कालमब्रवीद्ब्राह्मणं ततः । अगस्त्य उवाच । पूर्वजन्मनि ते पुत्रो ब्राह्मणोऽयं महामते

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ସେ ତାହାପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମହାମତେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମର ଏହି ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲା।

Verse 78

सुमतिर्नाम विप्रोऽयं मतिं शूद्राय वै ददौ । कर्माणि वैदिकान्येष सर्वाण्युपदि देश वै

ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନାମ ସୁମତି ଥିଲା। ସେ ଜଣେ ଶୂଦ୍ରକୁ ବିଦ୍ୟା ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବୈଦିକ କର୍ମମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶ କଲା।

Verse 79

अतोऽयं नरकान्भुक्त्वा कल्पकोटिसहस्रकम् । जातो भुवि तदंतेषु स्थावरादिषु योनिषु

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ସହସ୍ର କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକଭୋଗ କଲା; ତାପରେ ଶେଷରେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥାବର ଆଦି ଯୋନିମାନଙ୍କରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 80

इदानीं ब्राह्मणो जातः कर्मशेषेण ते सुतः । यमेन प्रेषितेनात्र गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

ଏବେ ତୁମ ପୁତ୍ର ପୂର୍ବକର୍ମର ଶେଷଫଳବଶେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଜନ୍ମିଛି; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯମ ପ୍ରେରିତ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତାକୁ ଧରିଛି।

Verse 81

क्रूरेण पातकेनाद्धा पूवजन्मकृतेन वै । उपायं ते प्रवक्ष्यामि ब्रह्मरक्षोविनाशने

ନିଶ୍ଚୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କୃତ କ୍ରୁର ପାପ ହେତୁ ଏହା ଘଟିଛି; ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ବିନାଶର ଉପାୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

Verse 82

शृणुष्व श्रद्धया युक्तः समाधाय च मानसम् । दक्षिणांभोनिधौ विप्र सेतुरूपो महागिरिः

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶୁଣ, ମନକୁ ସମାଧାନ କର; ହେ ବିପ୍ର, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁରୂପ ଏକ ମହାଗିରି ଅଛି।

Verse 83

वर्तते दैवतैः सेव्यः पावनो गन्धमादनः । तस्योपरि महातीर्थं नाम्ना पापविनाशनम्

ଦେବତାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ପାବନ ଗନ୍ଧମାଦନ ସେଠାରେ ଅଛି; ତାହାର ଉପରେ ‘ପାପବିନାଶନ’ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 84

अस्ति पुण्यं प्रसिद्धं च महापातकनाशनम् । भूतप्रेतपिशाचानां वेतालब्रह्म रक्षसाम्

ସେ ତୀର୍ଥ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାପାତକନାଶକ; ଏବଂ ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ, ବେତାଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରଣ କରେ।

Verse 85

महतां चैव रोगाणां तीर्थं तन्नाशकं स्मृतम् । सुतमादाय गच्छ त्वं तत्तीर्थं सेतुमध्यगम्

ସେ ତୀର୍ଥ ମହା ରୋଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ପୁତ୍ରକୁ ସହ ନେଇ ସେତୁ-ପ୍ରଦେଶର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ।

Verse 86

प्रयतः स्नापय सुतं तीर्थे पापविनाशने । स्नानेन त्रिदिनं तत्र ब्रह्मरक्षो विनश्यति

ନିୟମସହିତ ପାପବିନାଶନ-ତୀର୍ଥରେ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ନାନ କରାଅ। ସେଠାରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ନଶିଯାଏ।

Verse 87

नैवोपायांतरं तस्य विनाशे विद्यते भुवि । तस्माच्छीघ्रं प्रयाहि त्वं रामसेतुं विमुक्तिदम्

ତାହାର ନାଶ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶୀଘ୍ରେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ରାମସେତୁକୁ ଯାଅ।

Verse 88

तत्र पापविनाशाख्यतीर्थे स्नापय ते सुतम् । मा विलंबं कुरुष्वात्र त्वरया याहि वै द्विज

ସେଠାରେ ‘ପାପବିନାଶନ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ନାନ କରାଅ। ଏଠାରେ ବିଳମ୍ବ କରନି—ତ୍ୱରାରେ ଯାଅ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

Verse 89

इत्युक्तः स द्विजोऽगस्त्यं प्रणम्य भुवि दण्डवत् । अनुज्ञातश्च तेनासौ प्रययौ गंधमादनम्

ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା। ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 91

सस्नौ स्वयं च विप्रेंद्राः पिता पापविनाशने । अथ तस्य सुतस्तत्र विमुक्तो ब्रह्मरक्षसा

ତେବେ ସେଇ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ପିତା ସ୍ୱୟଂ ପାପବିନାଶନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେହି ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ପୀଡ଼ାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 92

समजायत नीरोगः स्वस्थः सुन्दररूपधृक् । सर्वसंपत्समृद्धोऽसौ भुक्त्वा भोगाननेकशः

ସେ ନିରୋଗ ହେଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁନ୍ଦର ରୂପଧାରୀ ହେଲା। ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲା।

Verse 93

देहांते प्रययौ मुक्तिं स्नानात्पापविनाशने । पितापि तत्र स्नानेन देहांते मुक्तिमाप्तवान्

ଜୀବନାନ୍ତେ ପାପବିନାଶନରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେହାନ୍ତେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ।

Verse 94

तेनोपदिष्टो यः शूद्रः स भुक्त्वा नरकान्क्रमात् । अनेकासु जनित्वा च कुत्सितास्वपियोनिषु

ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଥିବା ଜଣେ ଶୂଦ୍ର କ୍ରମକ୍ରମେ ନରକଭୋଗ କରି, ଅନେକଥର ନିନ୍ଦିତ ଯୋନିମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 95

गृध्रजन्मा भवत्पश्चाद्गंधमादनपर्वते । स कदाचिज्जलं पातुं तीर्थे पापविनाशने

ପରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ସେ ଗୃଧ୍ର-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏକଥର ପାପବିନାଶନ ତୀର୍ଥରେ ଜଳ ପିଇବାକୁ ଆସିଲା।

Verse 96

समागतः पपौ तोयं सिषिचे चात्मनस्तनुम् । तदैव दिव्यदेहः सन्सर्वाभरणभूषितः

ସେଠାକୁ ଆସି ସେ ତୀର୍ଥଜଳ ପାନ କଲା ଏବଂ ନିଜ ଦେହରେ ଛିଟାଇଲା। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲା।

Verse 97

दिव्यमाल्यांबरधरो रक्तचंदनरूषितः । दिव्यं विमानमारुह्य शोभितश्छत्रचामरैः

ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ରକ୍ତଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲା; ଯାହା ଛତ୍ର ଓ ଚାମରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 98

उत्तमस्त्रीपरिवृतः प्रययावमरालयम्

ଉତ୍ତମ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସେ ଅମରଲୋକର ଦେବାଳୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 99

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावमेतद्वै तीर्थं पापविनाशनम् । स्वर्गदं मोक्षदं पुण्यं प्रायश्चित्तकरं तथा । ब्रह्मविष्णुमहे शानैः सेवितं सुरसेवितम्

ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଏହି ‘ପାପବିନାଶନ’ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବ ଏପରି; ଏହା ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ, ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତକର ମଧ୍ୟ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

Verse 101

इत्थं रहस्यं कथितं मुनींद्रास्तद्वैभवं पापविनाशनस्य । यत्राभिषेकात्सहसा विमुक्तौ द्विजश्च शूद्रश्च विनिंद्यकृत्यौ

ହେ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଏହିପରି ପାପବିନାଶନର ରହସ୍ୟ ଓ ବୈଭବ କଥିତ ହେଲା; ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନରେ, ନିନ୍ଦ୍ୟ କର୍ମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଶୂଦ୍ର ଉଭୟ ସହସା ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।