Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 8›Shloka 92
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 92

Devanagari script

यमेकमाद्यं पुरुषं पुराणं वदंति भिन्नं गुणवैकृतेन । क्षेत्रज्ञमेकेथ तुरीयमन्ये कूटस्थमन्ये स शिवो गतिर्नः

Transliteration

yamekamādyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ vadaṃti bhinnaṃ guṇavaikṛtena | kṣetrajñameketha turīyamanye kūṭasthamanye sa śivo gatirnaḥ

Translation

ସେଇ ଏକ ଆଦ୍ୟ ପୁରୁଷ, ପୁରାତନଙ୍କୁ ଗୁଣବିକାର ହେତୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ କହନ୍ତି; କେହି କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, କେହି ତୁରୀୟ, କେହି କୂଟସ୍ଥ କହେ—ସେଇ ଶିବ ଆମର ଗତି।

Word by Word
यम्whom
यम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आद्यम्primeval, first
आद्यम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुरुषम्person, spirit
पुरुषम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुराणम्ancient
पुराणम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वदन्तिthey say
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भिन्नम्divided, differentiated
भिन्नम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभिन्न (भिद्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
गुणवैकृतेनby the transformation of the guṇas
गुणवैकृतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुण + वैकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः—गुणानां वैकृतम् (by modification of qualities)
क्षेत्रज्ञम्the knower of the field
क्षेत्रज्ञम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—क्षेत्रस्य ज्ञः (knower of the field)
एकेsome (people)
एके:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘some’ (indefinite)
इथthus, indeed
इथ:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइथ (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/अव्यय (particle: ‘thus/indeed’)
तुरीयम्the fourth (state)
तुरीयम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतुरीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘the fourth (state)’
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कूटस्थम्unchanging, immutable
कूटस्थम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकूटस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गतिःrefuge, goal
गतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नःour
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; ‘of us/our’ (enclitic)
Speaker

Nāga-stuti (likely Takṣaka and/or the Nāgas, within Sūta’s narration)

Visual Art Cues

Scene: A single Śiva presence shown with layered iconographic hints: behind a liṅga, a subtle human form (Puruṣa), and a serene void-like halo (turīya), while guṇa-colored veils (sattva-white, rajas-red, tamas-dark) appear as transient overlays.

Characters & Entities
Ś
Śiva

FAQs

Names and philosophies vary, but the supreme, immutable Consciousness—Śiva—is the true refuge beyond guṇa-based diversity.

No explicit site is mentioned; the verse emphasizes metaphysical identification of Śiva as the ultimate goal.

None directly; the verse frames right understanding and devotion to Śiva as the path to the highest refuge.

←Previous Verse
Next Verse→