Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । नित्यानंदमयं शांतं निर्विकल्पं निरामयम् । शिवतत्त्वमनाद्यंतं ये विदुस्ते परं गताः

Transliteration

sūta uvāca | nityānaṃdamayaṃ śāṃtaṃ nirvikalpaṃ nirāmayam | śivatattvamanādyaṃtaṃ ye viduste paraṃ gatāḥ

Translation

ସୂତ କହିଲେ—ଯେମାନେ ଶିବତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦମୟ, ଶାନ୍ତ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ନିରାମୟ ଏବଂ ଅନାଦି-ଅନ୍ତହୀନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• नित्यानन्दमयम्: consisting of eternal bliss
• नित्यानन्दमयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समासः—आनन्दमयः (तत्पुरुष), नित्य-आनन्दमयः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय)

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक; √शम् शान्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• निर्विकल्पम्: free from conceptual distinctions
• निर्विकल्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + विकल्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• निरामयम्: free from disease/affliction
• निरामयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आमय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• शिवतत्त्वम्: the principle/reality of Śiva
• शिवतत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य तत्त्वम्)

• अनाद्यन्तम्: without beginning and end
• अनाद्यन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनादि (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); द्वन्द्वः (आदि+अन्त) with negation (अन-)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• विदुः: know
• विदुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे ‘गतिम्’ इति पदस्य विशेषणम्; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• गताः: have gone (attained)
• गताः: Kriya (Predicate/आख्यातार्थ)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृत् (Past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya setting implied by Purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama or yajña-sabhā, teaches sages about the formless, tranquil Śiva-tattva; the imagery emphasizes stillness—white ash, crescent moon, and a luminous, unbounded presence rather than a concrete icon.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is attained by realizing Śiva’s true nature—eternal bliss, peace, and transcendence beyond mental constructs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it presents a universal teaching on Śiva-tattva rather than a site-mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed here; the emphasis is on jñāna (true knowing) of Śiva’s reality.