Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तस्मात्केचिन्महात्मानः सकलान्विषयासवान् । त्यजंति शिवपूजार्थे स्वदेहमपि दुस्त्यजम्

Transliteration

tasmātkecinmahātmānaḥ sakalānviṣayāsavān | tyajaṃti śivapūjārthe svadehamapi dustyajam

Translation

ଏହିହେତୁ କେତେକ ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତ ବିଷୟଜନିତ ମଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି; ଶିବପୂଜାର୍ଥେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦୁଷ୍କର ନିଜ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; ablative: 'therefore/from that (reason)'

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'some'

• महात्मानः: great souls
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'great-souled persons'

• सकलान्: all
• सकलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; adjective to 'विषयान्': 'all'

• विषयान्: sense-objects
• विषयान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विषय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; 'sense-objects/worldly enjoyments'

• असवान्: dear as life
• असवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: असु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषण: 'having life/essence' (here: 'dear as life') qualifying 'विषयान्'

• त्यजन्ति: abandon
• त्यजन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; 'abandon'

• शिवपूजार्थे: for Śiva-worship
• शिवपूजार्थे: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समास: (शिवस्य पूजा) + तदर्थः; चतुर्थी-तत्पुरुष/उद्देश्यवाचक, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative of purpose: 'for the sake of Śiva-worship'

• स्वदेहम्: one's own body
• स्वदेहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (स्वः देहः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'one's own body'

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (particle): 'even/also'

• दुस्त्यजम्: hard to give up
• दुस्त्यजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दुस् (उपसर्ग/अव्यय) + √त्यज् (धातु) + खल्/अनीय (कृदन्त-विशेषण)
• Form: कृदन्त-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'hard to abandon' qualifying 'स्वदेहम्'

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: A great-souled ascetic stands before a Śiva shrine, casting away wine-cup and sensual symbols; the body is shown as a fragile garment, while the inner self shines toward Śiva; a cremation-ground austerity mood may be suggested without gore.

Characters & Entities

• Śiva
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion matures into vairāgya, where even the dearest attachments are sacrificed for worship.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No holy site is named; the focus is on inner renunciation supporting worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-pūjā is the aim; renunciation of viṣayas is described as supportive discipline.