Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68
Devanagari script
दुर्भगेति परित्यक्ता बंधुभिश्च सहोदरैः । ततः क्षुधार्दिता दीना शोचन्ती विगतेक्षणा
Transliteration
durbhageti parityaktā baṃdhubhiśca sahodaraiḥ | tataḥ kṣudhārditā dīnā śocantī vigatekṣaṇā
Translation
‘ଦୁର୍ଭାଗିନୀ’ ବୋଲି ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ସହୋଦରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାପରେ ସେ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ, ଦୀନ ହୋଇ, ଶୋକ କରୁଥିବା, ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କଲା।
Word by Word
दुर्भगा(as) ‘unfortunate’
दुर्भगा:
Sambandha (Quotation content/उक्तिविषय)
TypeAdjective
Rootदुर्भगा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधन/उक्तिविषयक (इति-पूर्व)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
परित्यक्ताabandoned
परित्यक्ता:
Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि+त्यज् (धातु) → परित्यक्त (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विधेयविशेषण (सा)
बन्धुभिःby relatives
बन्धुभिः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सहोदरैःby siblings
सहोदरैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootसहोदर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह उदरे जाताः); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Discourse/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय (adverb); ‘thereupon/from that’ अर्थे
क्षुधार्दिताafflicted by hunger
क्षुधार्दिता:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक) + अर्द् (धातु) → अर्दित (क्त)
Formतत्पुरुष (क्षुधया अर्दिता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
दीनाwretched
दीना:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
शोचन्तीlamenting
शोचन्ती:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुच् (धातु) → शोचन्त् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकर्तरि कृदन्त; विशेषण (सा)
विगतेक्षणाone whose sight was gone (blind)
विगतेक्षणा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootविगत (कृदन्त; वि+गम्/√गम्) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: विगतं ईक्षणं यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा)
Speaker
Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)
Visual Art Cues
Scene: अन्धा स्त्री क्षुधार्दिता, वस्त्र-जीर्ण, मुखे शोक; पृष्ठे ग्राम-जनाः दूरं विमुखाः; हस्ते दण्डः, मार्गे धूलि, संध्याकाल-छाया।
FAQs
The verse condemns cruelty born of superstition and highlights the dharmic need for compassion toward the helpless.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None; it is descriptive narrative.